KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/048

Gündem No : 9

Karar Tarihi : 26.11.2025

Karar No : 2025/UY.I-2496

BAŞVURU SAHİBİ:

Asi Grup Yapı Bilişim Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Byi İnşaat ve Taahhüt Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Malatya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1407249 İhale Kayıt Numaralı “Malatya İli Battalgazi İlçesi Öğretmenevi Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Malatya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü tarafından 01.10.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Malatya İli Battalgazi İlçesi Öğretmenevi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Asi Grup Yapı Bilişim Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Byi İnşaat ve Taahhüt Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 03.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.11.2025 tarih ve 199627 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2270 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği komisyon kararı ve şikayet başvurusuna verilen cevabın Kamu İhale Genel Tebliği’ne ve Kamu İhale Kurumu içtihatlarına açık olarak aykırılık teşkil ettiği, hangi iş kalemlerinin kamu ihale mevzuatının hangi düzenlemesine aykırılık içerdiği, sunulması gereken hangi belgelerin sunulmadığı ya da açıklanması gereken hangi bilgilerin açıklanmadığı hususunda bir belirlemede bulunulmadığı,

Taraflarınca sunulan analizlerde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanan birim fiyatlar kullanılmış olmasına, açıklama istenilmeyen analiz girdileri için Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan düzenlemeler uyarınca 0,01 TL ve üzerinde birim fiyat öngörülmesine, işçilik birim fiyatları için ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücret kullanılmış olmasına rağmen idarece hangi analiz girdisi için öngörülen birim fiyatın uygun olmadığı yönünde somut bir belirleme bulunmadığı gibi sunulan analizlerde kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları ve üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile yapılan açıklamalarla ilgili, teklif edilen fiyatlarla işin öngörülen teknik standartlarda ve süresinde tamamlanabileceğine dair ikna edici teknik ve ekonomik açıklama sunulmadığı gerekçesinin de somut bir karşılığının bulunmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, yapım işinin avantajlı koşullarının maddeler halinde açıklandığı, şöyle ki, Kanun’un öngörmüş olduğu % 25 kâr ve genel gider oranının alt sınır olan % 10 oranı esas alınması, yaklaşık maliyetin açıklama istenilmeyen iş kalemleri kısmı olan % 20 lik kısım için yine Tebliğ’de cevaz verilen toplam teklif bedelinin % 10 oranının esas alınması, açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizler içerisinde yer alan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için Tebliğ’de yer alan düzenlemeler esas alınarak rayiç fiyat yerine 0,01 TL ve üzerinde fiyat kullanılması, açıklama istenilen iş kalemleri için düzenlenen analizlerde yer alan işçilik rayiçlerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç fiyatlar yerine Tebliğ’de cevaz verildiği üzere ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücret esas alınarak açıklamada bulunulduğu, açıklama istenilen iş kalemleri için idarece üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklamada bulunulması istenilmesine rağmen bu iş kalemi için analiz düzenlenerek bu imalatın yapılabileceği gerek iş kalemlerinin teknik tariflerindeki açıklamalar gerekse iş kalemlerine benzerlik gösteren kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan analizler kullanılmak suretiyle ortaya konulduğu ve aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında idareye sunulduğu,

İdarece, sadece özel pozlar için fiyat teklifi alındığı, iş kalemlerine ait fiyat analizi oluşturulduğu ancak bu analizleri neye dayandırıldığının belgelendirilemediği şeklindeki red gerekçesinin de anlaşılamadığı, açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde yer alan kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanan rayiç fiyatlar ve iş kalemlerine ait Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanan analizlerin kullanıldığı, bunun dışında kalan özel poz iş kalemleri için Tebliğ’in 45.1.13. maddesinin (a) bendinde yer verilen üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklamada bulunulduğu ve alınan fiyat teklifleri ve eklerinin de aşırı düşük teklif açıklamalar kapsamında EKAP üzerinden gönderildiği,

Açıklaması istenilen İÖBF.01 poz numaralı “120 Dk Dayanımlı Yanmaz Boya Uygulaması” iş kalemi, İÖBF.76 poz numaralı “1. Sınıf Duvar Kağıdı İmalatı” iş kalemi, İÖBF.82 poz numaralı “Birinci Kalite Parlak Sırsız Regdefiyeli Granit Duvar Kaplaması 60x120 cm” ve İÖBF.83 poz numaralı “Birinci Kalite Parlak Sırsız Regdefiyeli Granit Döşeme Kaplaması 60x60 cm (m²)” iş kalemleri, İÖBF.16.1 poz numaralı “Gazebo Yapılması (Ahşap 5x5 m2)” iş kalemleri nitelik olarak analiz düzenlenebilecek iş kalemlerinden olmasına ve ihaleyi yapan idareye yazılı olarak müracaatta bulunulmasına rağmen analizin gönderilmemesinin idarenin kusuru olmakla birlikte söz konusu analizin dayanağının neler olduğunun belgelendirilemediği şeklinde somut karşılığı bulunmayan gerekçelerle aşırı düşük açıklamalarının reddedilmesinin uygun olmadığı,

Netice itibarıyla, ihale sürecinin uzamaması ve yatırımın gecikmemesi için idare tarafından aşırı düşük isteme yazısı ekinde verilmesi gerekmekle birlikte verilmeyen özel pozlara ait tanzim edilen analizlerin, iş kalemlerinin birim fiyat tariflerine uygun olduğundan aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin uygun olmadığı, nitekim idare tarafından gerçekten nitelik olarak analiz düzenlenebilecek iş kalemlerine ait analizlerin isteklilere gönderilmemesinin aşırı düşük teklif açıklamalarını esasen açıklanamaz hale getirdiği, Tebliğ’in emredici hükmü olarak özel pozlara ait analiz girdi cins ve miktarlarının aşırı düşük savunma isteme yazısı ekinde isteklilere gönderilmesi gerekmekle birlikte, söz konusu analizlerin yazılı olarak talep edilmesine rağmen gönderilmemesinin idarenin kusuru olduğu, buna rağmen Tebliğ ve açıklama istenilen iş kalemlerinin teknik tariflerine uygun olarak tanzim edilen analizlerin uygun görülmemesi yönündeki kararın kabulü mümkün olmayıp, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmesi yönünde düzeltici işlem kararının tesis edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Yapım yönteminin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. …” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “Madde 2 - İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler

2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Malatya İli Battalgazi İlçesi Öğretmenevi Yapım İşi

b) Türü: Yapım işi

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı:

1 Adet Yapım İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Battalgazi / MALATYA” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.…” düzenlemesi,****

**** Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’nci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Malatya Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü tarafından anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Malatya İli Battalgazi İlçesi Öğretmenevi Yapım İşi” ihalesine 16 isteklinin teklif verdiği, teklifi sınır değerin altında kalan başvuru sahibi Asi Grup Yapı Bilişim Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Byi İnş. ve Taah. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına aşırı düşük teklif sorgulamasının yapıldığı ve açıklamalarının uygun bulunmadığı, 31.10.2025 tarihli onaylı ihale komisyonu kararından Urul Alt Yapı İnşaat Elektrik Petrol Ürünleri Gıda Otomotiv San. Tic. A.Ş., Şahyıl İnşaat Madencilik Enerji İnş. Malz. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde ihalenin bırakıldığı, Hasdeniz Yapı İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.****

İdarece 03.10.2025 tarihli yazı ile başvuru sahibinden aşırı düşük teklif açıklamalarını 10.10.2025 tarihine kadar EKAP üzerinden sunmalarının istenildiği, açıklama isteme yazısı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ve sıralı analiz girdileri tablolarının sunulduğu,

Başvuru sahibi tarafından 06.10 2025 tarihli yazı ile açıklaması istenen özel poz nolu iş kalemlerine ait idarece tanzim edilen analizlerin gönderilmesinin istendiği,

İdarece 08.10.2025 tarihli yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesi (03.10.2025 tarihli yazı ekinde gönderilen açıklama istenilecek iş kalemleri listesi ile birebir örtüşmeyen) ve 10 özel poz iş kalemine ait analizlerin gönderildiği ve aşırı düşük teklif açıklamalarının 15.10.2025 tarihine kadar sunulmasının istenildiği,

Başvuru sahibi tarafından 15.10.2025 tarihli yazı ekinde aşırı düşük açıklamaların sunulduğu,

Anılan istekli tarafından 31.10.2025 tarihli ikinci bir yazı ile “İlgi (A) yazınız ile teklif vermiş olduğumuz 2025-1407249 IKN lu ihale ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarımızın 5 iş günü içerisinde idarenize sunulması istenilmiştir. 06.10.2025 tarihinde idarenize yapmış olduğumuz başvuru ile açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde yer alan açıklaması istenilen özel poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerin tarafımıza gönderilmesi istenilmiş olup, İlgi (B) yazınız ile söz konusu özel poz numaralı iş kalemlerine ait analizler gönderilmiştir. İlgi (B) yazınız ekinde ayrıca açıklama istenilen iş kalemlerine ait liste gönderilmiş olup, söz konusu liste İlgi (A) yazınız ile gönderilen listelerden farklı iş kalemlerini içerdiği görülmüş olup, idareniz ile yapılan şifai görüşmeler neticesinde İlgi (B) ekinde gönderilen açıklaması istenilen iş kalemleri listesinin esas alınması gerektiği belirtilmiştir. İlgi (b) yazınız ile açıklama istenilen iş kalemleri değişmiş olsa da açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinde herhangi bir değişiklik olup olmadığı tarafımızdan bilinmemesi nedeniyle İlgi (A) yazınız ekinde gönderilen açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine ait listeler esas alınarak aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmuştur. İlgi (B) yazınız ekinde ayrıca gönderilen özel iş kalemlerine ait analizler incelenmiş olup analizlerin sadece iş kaleminin tanımını taşıyan tek bir girdinin yer aldığı, işçilik montaj vb. giderlere yer verilmediği görülmüş olup tarafımızdan yapılan aşırı düşük teklif açıklaması da idareniz tarafından gönderilen analizlere uygun olarak hazırlanmaya çalışılarak açıklamada bulunulmuştur. Aşırı düşük teklif açıklamamıza ilişkin açıklamaları aşağıdaki şekildedir;…” ifadelerini içeren başvurunun idareye sunulduğu,

31.10.2025 tarihinde onaylı ihale komisyonu kararı ile “… ilgili firma aşırı düşük savunmasını EKAP üzerinden göndermiş ve yapılan inceleme sonucu tutulan tutanakta;

4734 sayılı Kanunun madde 38 gereğince yapılan incelemelerde;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi durumlar istekli tarafından belirtilmemiştir.

4734 sayılı Kanunun madde 45.1.13 gereğince yapılan incelemelerde isteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İsteklinin a bendinde belirtilen belgelerden sadece özel pozlar için fiyat teklifleri alındığı görülmüştür.

İstekli tarafından iş kalemlerine ait fiyat analizleri yapılmış olup, bu analiz detaylarının neye dayandırıldığı belgelenmemiştir.

İstekli işi yapabilecek avantajlı koşullara sahip olduğunu belirtecek belgeleri tarafımıza sunmamıştır.

Sonuç: Genel durum değerlendirildiğinde isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması yetersiz görülmüştür…” gerekçesi ile başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığının bildirildiği,

Başvuru sahibi tarafından 03.11.2025 tarihinde idareye şikayet ve akabinde 11.11.2025 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunularak “Tebliğ’in emredici hükmü olarak özel pozlara ait analiz girdi cins ve miktarlarının aşırı düşük savunma isteme yazısı ekinde isteklilere gönderilmesi gerekmekle birlikte, söz konusu analizlerin yazılı olarak talep edilmesine rağmen gönderilmediği, buna rağmen Tebliğ ve açıklama istenilen iş kalemlerinin teknik tariflerine uygun olarak tanzim edilen analizlerin idareye sunulduğu, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği komisyon kararı ve şikayet başvurusuna verilen cevabın Kamu İhale Genel Tebliği’ne ve Kamu İhale Kurumu içtihatlarına açık olarak aykırılık teşkil ettiği “ iddialarında bulunulduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin talebi üzerine idarece 08.10.2025 tarihli yazı ekinde gönderilen analiz formatları incelendiğinde;

“İÖBF-01: 120 Dk dayanımlı yanmaz boya uygulaması” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “İÖBF-01-Pys: 120 Dk dayanımlı yanmaz boya uygulaması (Kârsız)” girdisinin;

“İÖBF-16.1: Gazebo Yapılması (Ahşap 5x5 m2)” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “İÖBF-16.1-Pys: Gazebo Yapılması (Ahşap 5x5 m2) (Karsız)” girdisinin;

“İÖBF-29: Çok Amaçlı Salon Koltuk” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “İÖBF-29-Pys: Çok Amaçlı Salon Koltuk (Karsız)” girdisinin;

“İÖBF-46: Kapaklı alüminyum giydirme cephe (silikon giydirme cephe )” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “İÖBF-46-Pys: Kapaklı alüminyum giydirme cephe (silikon giydirme cephe (Karsız)” girdisinin;

“İÖBF-76: 1. Sınıf duvar kağıdı imalatı” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “İÖBF-76-Pys: 1. Sınıf duvar kağıdı imalatı (Karsız)” girdisinin;

“İÖBF-80: Ahşap cephe kaplaması” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “İÖBF-80-Pys: Ahşap cephe kaplaması (Karsız)” girdisinin;

“İÖBF-82: Birinci kalite parlak sırsız regdefiyeli granit duvar kaplaması 60x120 cm” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “İÖBF-82-Pys: Birinci kalite parlak sırsız regdefiyeli granit duvar kaplaması 60x120 cm (Karsız)” girdisinin;

“İÖBF-83: Birinci kalite parlak sırsız regdefiyeli granit döşeme kaplaması 60x60 cm” iş kaleminde sadece 1 m² miktarında “İÖBF-83-Pys: Birinci kalite parlak sırsız regdefiyeli granit döşeme kaplaması 60x60 cm (Karsız)” girdisinin;

“Peyzaj-paket: Toplu fidan dikimi” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “Peyzaj-paket-Pys: Toplu fidan dikimi (Karsız)” girdisinin;

“E-Özel-103: Gizli Işık Lineer Aydınlatma” iş kaleminde sadece 1 adet miktarında “E-Özel-103-Pys: Gizli Işık Lineer Aydınlatma (Karsız)” girdisinin bulunduğu görülmüştür.****

Aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik başvurularda, idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu öncelikli olarak incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır. Zira Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacaktır. Kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır.

Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca, idareler tarafından özel iş kalemlerine ilişkin olarak bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının detaylı şekilde gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verilmesi ve isteklilerin bu iş kalemlerine yönelik açıklamalarını bu analizleri esas alarak yapmaları gerektiği, niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin olarak ise isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmadığı, bu iş kalemlerine ilişkin açıklamaların anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi çerçevesinde yapılacağı anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda başvuru sahibinin talebi üzerine idarece 08.10.2025 tarihli yazı ekinde gönderilen analiz formatları değerlendirildiğinde, niteliği gereği işçilik, malzeme, nakliye, montaj vb. analiz girdilerinin olduğu, ancak anılan iş kalemlerine ilişkin idarece hazırlanan analiz formatlarında herhangi bir analiz girdisine yer verilmediği, sadece iş kaleminin adının analiz girdisi olarak belirtildiği, bu durumun anılan iş kalemlerindeki açıklanması istenilen ve/veya istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmesi ile istekliler tarafından yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarını etkileyebileceği anlaşılmıştır.

Öte yandan 03.10.2025 tarihli yazı ekinde gönderilen açıklama istenilecek iş kalemleri listesi ile 08.10.2025 tarihli yazı ekinde gönderilen listenin de birebir örtüşmediği görülmüştür.

Bu itibarla, idarece gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına konu edilen iş kalemlerinin bir kısmının özel/paçal iş kalemi oldukları, bu iş kalemlerine ilişkin analiz hazırlanmadığı, anılan iş kalemlerine ilişkin analizlerin verilmemesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması ve sunulan açıklamaların denetlenmesini engellediği göz önüne alındığında, idare tarafından bu nitelikteki özel iş kalemlerine ait analiz girdilerinin gösterildiği analiz formatlarının hazırlanması, hazırlanacak analizler kapsamında yer alan girdiler de göz önünde bulundurulmak suretiyle, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine göre açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ilişkin sıralı analiz girdileri listesi ile sıralı analiz girdileri listesi kullanılmak suretiyle tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’ü dikkate alınarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin oluşturulması ve teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden, özel pozlara ait analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analizlere de yer verilmek suretiyle yeniden aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 202.718,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddialarında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, özel iş kalemleri için analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının hazırlanıp ihale dokümanına uygun teklif veren sınır değerin altındaki isteklilere gönderilmek suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****