KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/041

Gündem No : 21

Karar Tarihi : 15.10.2025

Karar No : 2025/UY.I-2234

BAŞVURU SAHİBİ:

Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/652121 İhale Kayıt Numaralı “Sakarya-Serdivan 1600 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından 20.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Sakarya-Serdivan 1600 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş.nin 16.09.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.09.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.09.2025 tarih ve 194244 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.09.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1909 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

- Özel poz niteliğindeki iş kalemleri ile jeneratör, asansör, klima santrali, taze hava santrali ve yoğuşmalı gaz yakıtlı çelik kazan girdileri bakımından, ilgili dönemlerde ilgili teknik özellikleri sağlayan satışların ve buna dayalı fiyat tekliflerinin bulunmasının imkânsız olduğu, bu nedenle bu girdilere yönelik olarak sunulan fiyat teklifleri ile tutanakların, bu kapsamda ayrıca beyan edilen faturaların gerçek olup olmadığının, fatura konularının açıklanan girdileri bire bir karşılayıp karşılamadığının da incelenmesi gerektiği,

- Sunulan fiyat tekliflerinin üzerinde yer verilmesi gereken ibarelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen şekilde olmadığı, fiyat tekliflerinde imza ve kaşe eksikliği bulunduğu, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösteren kişilerden alınmadığı, fiyat tekliflerinin eki tutanaklar incelenmeden ve tutanakların teklifle uyumu, faturaların gerçekliği hususları irdelenmeden açıklamaların geçerli kabul edilmesinin yerinde olmadığı, fiyat tekliflerinin açıklaması yapılan girdilerle uyumlu olmadığı, fiyat tekliflerinde aritmetik hata bulunduğu, fiyat tekliflerindeki tutarların analizlere, hesap cetveline hatalı aktarıldığı,

- Sunulan fiyat teklifleri eki tutanakların dayanağı olan faturaların gerçeği yansıtmadığı, idarenin aşırı düşük teklif açıklaması talep tarihinden sonra geriye dönük olarak düzenlendikleri, bu itibarla ilgili faturaların talep edilmesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı ile yazışma yapılması gerektiği,

- Fiyat teklifleri kapsamında maliyet bileşenleri ayrı ayrı gösterilmeden tek kalemde yapılan açıklamaların geçerli olmadığı, idarece bu hususun irdelenmediği,

- İdarece talep edilmesi gerek olmaksızın fiyat teklifleri ekinde tutanakların sunulması gerektiği, idarece bu hususun irdelenmediği; fiyat teklifleri ve tutanakların fotokopi olarak sunulduğu, bu belgelerdeki imzaların belgeyi düzenleyen şirketi temsil yetkisi bulunmayanlar tarafından imzalandığı ile fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesindeki şekil kurallarına uygun olmadığı hususlarının ayrıca irdelenmesi gerektiği, tutanaklarda yevmiye ve envanter defteri onay tarihleri, onay işlemine ilişkin noterlik ve yevmiye kaydı bilgilerine, meslek mensubunun adres bilgilerinin bulunduğu kaşeye, TÜRMOB mührüne ve imzasına, mükellefin kaşe ve imzasına yer verilmediği, fatura bilgileri tablosunda alıcı adı, adresi ve unvanı yerine satıcı adı ve unvanına yer verildiği, teklifler üzerinde ihale kayıt numarası ve ihale adı bilgilerinin bulunması gerektiği; ihale konusu işte kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar ilgili dönemde alış veya satış yapılmış olması, fiyat teklifindeki birim fiyatın tutanaktaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması şartlarını taşımayan açıklamaların reddedilmesi gerektiği; fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden faturaların ihale ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç aylık veya bir önceki üç aylık döneme ilişkin olmadığı, söz konusu iki dönem birleştirilerek ortalama birim satış tutarı hesaplandığı, hesaplamalarda yalnızca düşük tutarlı faturaların dikkate alındığı, ilgili dönemdeki bütün alış/satış işlemlerinin esas alınmadığı, defter kayıtlarında daha fazla faturaya yer verildiği; sunduğu tutanaklar güncel standart forma uygun olmayan ve fatura bilgileri tablosunu içermeyen, tutanakların ekinde imza sirküleri ve faaliyet belgesi sunmayan, sunduğu faaliyet belgesinin geçerlilik tarihi dolmuş olan isteklinin açıklamaların reddedilmesi gerektiği,

- İdarece verilen analizlere uyumlu şekilde açıklama yapılmadığı, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan ve idarece oluşturulan paçal/özel iş kalemlerini karşılamayan hatalı kamu kurum ve kuruluşu birim fiyatı ya da fiyat teklifi kullanılarak yapılan açıklamaların reddedilmesi gerektiği, ilgili fiyat teklifi ve eki tutanakta demir çaplarının gösterilmediği, nakliyeye ilişkin iş kalemlerinde idarece verilen formül kullanılmaksızın fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, nakliye formüllerinde yer verilen mesafeler azaltılarak, analiz girdi miktarlarının bir kısmı düşük öngörülerek yapılan açıklamaların kabul edilmemesi, girdi miktarlarının adet, metre, ton vb. olarak birebir şekilde öngörülmesi gerektiği, bu hususların idarece irdelenmediği, analiz girdileri (malzeme, işçilik, makine vb.) ayrı ayrı gösterilmediğinden açıklamanın kabul edilmemesi gerektiği, açıklamalarda idarenin analizlerine uygun olacak şekilde malzeme, işçilik, makine vs.nin ayrı ayrı gösterilip gösterilmediği hususunun idarece irdelenmediği, analizlerdeki işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olduğu, kamu kurum ve kuruluşlarına ait analizlerdeki miktarlar azaltılarak açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, yayımlanmış birim fiyatı kullanılan kurum ve kuruluşların adı ile birim fiyata ilişkin poz numaraları liste halinde belirtilmeksizin yapılan açıklamanın uygun olmadığı, cari yıl birim fiyatları yerine 2024 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı, açıklama istenilen iş kalemlerinde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının yüzde 10’undan az olacak şekilde yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, açıklama istenmeyen analiz girdileri bakımından birim fiyat ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutar için bir kuruşun altında bedel öngörülmemesi gerektiği, idarece analiz formatı verilen iş kalemlerine ilişkin açıklamaların fiyat teklifi ile yapılmasının açıklamaların reddini gerektirdiği, idarece bu hususların irdelenmediği, analizlerde açıklanması istenmeyen girdilerin miktar ve birim fiyatının öngörülmediği, sunulması gereken alt analizlerin tamamının sunulmadığı, analizlerde düzeltilmesi halinde analiz fiyatını artıracak aritmetik hata bulunduğu, elektrik tesisatı vb. iş kalemlerine/gruplarına ilişkin açıklamalarda malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.3, 45.1.13.4 ile 45.1.13.5’inci maddeleri çerçevesinde yapılan açıklamalarda mevzuata aykırı şekilde ihale tarihindeki bedellerin dikkate alındığı,

- İsteklinin teklif bedeli göz önünde alındığında metrajları düşürerek teklif verdiğinin anlaşıldığı, bu itibarla idare ile isteklinin öngördüğü metrajların kıyaslanması gerektiği, kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin, seçilen teknik çözümler, avantajlı koşullar ve işin özgünlüğünün sağlayacağı maliyet avantajlarının açıklanmadığı, amortisman hesabı ile açıklanması istenilmeyen girdilere ilişkin fiyatlar diğer iş kalemlerinde farklı öngörülmüş olmasına rağmen bu hususun idarece irdelenmediği, açıklamaların isteklinin ortaklarının tamamı tarafından imzalanmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı __düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

…

45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklamalarına yer verilmiştir.

Başvuru konusu ihalede 24.07.2025 tarihinde yine Tarlak Yapı İnş. Mad. San. A.Ş. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine 13.08.2025 tarihli ve 2025/UY.I-1744 sayılı Kurul kararının alındığı ve “ilgili iş kalemlerinin analiz formatları uygun şekilde hazırlanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulaması işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği tespit edilmiştir.

Bu karar üzerine idarece ilgili analiz formatları kararda belirtilen şekilde düzeltilerek aşırı düşük teklif sahibi istekli Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nden 22.08.2025 tarihinde yeniden açıklama talep edildiği ve 02.09.2025 tarihine kadar açıklamaların sunulmasının istenildiği, istekli tarafından süresi içerisinde sunulan açıklamaların uygun bulunduğu ve ihalenin bu doğrultuda sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.

Söz konusu aşırı düşük teklif açıklamaları iddia konusu hususlar çerçevesinde incelendiğinde;

- Açıklama istenilen iş kalemleri bakımından idarece verilen analiz formatlarına uygun şekilde analizlerin sunulduğu, analizlerdeki girdi miktarı ve birimlerinin analiz formatlarıyla, idarece verilen nakliye mesafeleriyle uyumlu olduğu, açıklama istenilen analiz girdi fiyatlarının açıklanmasında kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyat ve rayiçler ile sunulan fiyat tekliflerindeki birim fiyatların kullanıldığı, bahse konu girdilerin poz numaraları/adları ile kullanılan birim fiyat/rayiç poz numaraları ve fiyat teklifi konularının uyumlu olduğu, analizlerdeki işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmadığı, analizlerde aritmetik hata bulunmadığı ve kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörüldüğü, iş kalemleri metrajları idarece öngörülen metrajlardan farklı olmakla beraber istekli lehine avantaj sağlayacak bir metraj farkı bulunmadığı,

- Fiyat teklifleri ve eki tutanakların kamu ihale mevzuatına uygun şekilde düzenlendiği, belgelerde gerekli ibareler ile imza ve onayların bulunduğu, bu belgelerdeki hesaplamaların hatalı olmadığı, tutanaklarda fatura bilgileri tablolarına yer verildiği, tutanaklara esas dönemin ihale ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde olduğu, ilgili defter bilgilerine söz konusu döneme uyumlu şekilde yer verildiği tespit edilmiş ve bu hususlardaki iddialar uygun bulunmamıştır.

Öte yandan, yapılan incelemede, fiyat tekliflerinin eki tutanağa ilave olarak sunulması gereken meslek mensubuna ait faaliyet belgesi bakımından, “500 kva Dizel Jenaratör” ile “675 kva Dizel Jenaratör”e yönelik olarak sunulan 2 adet fiyat teklifi ekinde meslek mensubuna ait faaliyet belgesi sunulmadığı, sunulan belgenin söz konusu meslek mensubuna ait Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ruhsatı olduğu görülmüştür.

Bu hususun yanı sıra, iddialara istinaden yapılan inceleme çerçevesinde Gelir İdaresi Başkanlığına yazı yazılarak, sunulan fiyat teklifleri eki tutanaklardaki fatura bilgileri tablolarında bilgilerine yer verilen faturalar hakkında bilgi ve belge talep edilmiş olup, cevabi yazıda söz konusu faturaların herhangi bir iptal/itiraz durumu bulunmadığı ifade edilmiştir. Cevabi yazı ekindeki faturalar üzerinden yapılan incelemede ise,

- Filiz Ölmez tarafından düzenlenen 2 ayrı fiyat teklifine konu 4 ve 5 duraklı asansörler 1.250 kg kapasiteli olduğu halde fatura bilgileri tablosunda bilgileri beyan edilen faturaya konu asansörlerin 800 kg kapasiteye sahip olduğu,

- Van Çağrı Asansör Mühendislik ve Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından düzenlenen fiyat teklifine konu 3 duraklı asansör 1.250 kg kapasiteli olduğu halde fatura bilgileri tablosunda bilgileri beyan edilen faturaya konu asansörün 800 kg kapasiteye sahip olduğu,

- Mio Yaşam Mimarlık Mobilya İnşaat Temizlik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından düzenlenen fiyat teklifine konu “100/220 Öğrenci Odası Giriş Kapısı”na yönelik olarak sunulan fiyat teklifi ekindeki tutanakta yer verilen fatura bilgileri tablosunda faturaya konu satış miktarı 35 adet ve birim fiyat 11.904,762 TL olarak gösterildiği, faturada ise fatura konusunun ebat belirtilmeksizin yalnızca “kapı” şeklinde belirtildiği ve birim fiyatın 6.038,64734 TL, miktarın 69 adet olduğu, dolayısıyla beyan edilen bilgilerle fatura içeriğindeki bilgilerin örtüşmediği tespit edilmiştir.

**** Yukarıda aktarılan hususlar çerçevesinde, tespit edilen uygunsuzluklar sebebiyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Arslanlar İnş. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ilıcak Proje A.Ş. Ortak Girişimi’nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****