KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/038

Gündem No : 69

Karar Tarihi : 24.09.2025

Karar No : 2025/UY.I-2070

BAŞVURU SAHİBİ:

Sbs Asfalt İnşaat Madencilik Nak. Tur. Hayv. San. ve Tic. A.Ş. - Sya Altyapı İnş. A.Ş., Ortak Girişimi

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/799365 İhale Kayıt Numaralı “Sivas - Kayseri Yolu 2 Kısım Akçakışla İl Yolu Ayrımı - (Kayseri-Sivas) İl Sınırı Km:0+000-55+855 Arası Toprak İşleri Sanat Yapıları ve Üstyapı (Bsk) Onarım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Sivas tarafından 03.07.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Sivas - Kayseri Yolu 2 Kısım Akçakışla İl Yolu Ayrımı - (Kayseri-Sivas) İl Sınırı Km:0+000-55+855 Arası Toprak İşleri Sanat Yapıları ve Üstyapı (Bsk) Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Sbs Asfalt İnşaat Madencilik Nak. Tur. Hayv. San. ve Tic. A.Ş. - Sya Altyapı İnş. A.Ş. Ortak Girişimi tarafından 11.09.2025 tarih ve 193212 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.09.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1827 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendikleri ihalede, başvuru ehliyeti olmayan bir istekli tarafından süresi geçtikten sonra yapılan bir şikayet başvurusu üzerine idarece düzeltici işlem tesis edilerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, işlemin gerekçesinin; amortisman kayıtlarında bulunan asfalt kazıma makinesine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’ 45.1.13.17’nci maddesinde belirtilen amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayılarına (yedek parça, tamir-bakım, sigorta vs.) ilişkin resmi rayicin yayınlanmamış olması sebebiyle asgari maliyet tutarının hesaplanamaması olarak gösterildiği, oysa ki rayici olup da katsayı kırılımı yapılmamış iş makinelerine ilişkin mevzuatta bu yönde bir hüküm bulunmadığı, isteklilerin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden açıklama yapabileceği ve tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiği iddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri** __**değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)__İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)__Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)__Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 41’inci maddesinde “…İsteklinin kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Tevsik işleminin aslına uygunluğu noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.

(4) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş tesis, makine, teçhizat ve ekipmanın, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılır.” hükmü,

**** “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Yapım yönteminin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir....” hükmü,

“Elektronik ihale” başlıklı 60/A maddesinde “…(10) İhale komisyonu tarafından 60 ıncı madde kapsamında seçilen yönteme bağlı olarak ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespitinde aşağıdaki esaslar dikkate alınır:

…

b) Aşırı düşük teklif açıklamasının isteneceği ihalelerde, teklif fiyatı sınır değerin altında olan tüm isteklilerden; aşırı düşük teklif açıklamaları ile birlikte yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları istenir. Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeleri tevsik edici belgeleri veya aşırı düşük teklif açıklamasını sunmayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Sunulan bilgi ve belgeler ile aşırı düşük teklif açıklamaları çerçevesinde;

1) Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlamadığı anlaşılan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.

2) Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağladığı anlaşılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları incelenir ve açıklamaları uygun görülmeyenlerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin aşırı düşük tekliflere ilişkin 45’inci maddesinde “ 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

**** …

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3-45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

**** İdari Şartname’nin ikinci maddesinde ihale konusu işin “Sivas - Kayseri Yolu 2. Kısım Akçakışla İl Yolu Ayrımı - (Kayseri-Sivas) İl Sınırı Km:0+000-55+855 Arası Toprak İşleri Sanat Yapıları ve Üstyapı (BSK) Onarım İşi” olduğu belirtilmiştir.

İhalede sınır değerin 429,623.209,89 TL olarak belirlendiği, dört teklifin bu değerin altında kaldığı, bunlardan ikisinin aşırı düşük teklifine ilişkin açıklama sunmadığı, başvuru sahibinin sunduğu açıklamaların idarece uygun bulunduğu ve 12.08.2025 tarihli ilk komisyon kararı ile ihalenin başvuru sahibi üzerinde bırakıldığı,

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ortak girişim tarafından süresinde yapılan şikayet başvurusu üzerine idarece alınan kararda, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına konu edilen Asfalt Kazıma Makinasına (400 HP gücünde maks. 2,05 freze genişliğinde, 0.15 freze derinliğinde, konveyörlü) ilişkin olarak “…resmi rayici olmakla birlikte iş makinesinin akaryakıt ve işçilik giderleri dışında bir saatlik çalışma tutarının resmi rayice ilişkin maliyet unsurlarının (amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi, sigorta depolama, diğer resmi giderler, nakliye, montaj ve demontaj giderleri) yayınlanmamış olması sebebiyle isteklinin satın alma bedeli üzerinden açıklama yapamayacağı anlaşılmıştır.” denilerek aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı ve teklifin reddi yönünde düzeltici işlem tesis edildiği görülmüş, itirazen şikayet dilekçesindeki bahse konu şikayet başvurusunun usulüne yapılmadığına ilişkin iddiaların yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

İşin esasına ilişkin olarak yapılan incelemede; uyuşmazlık konusu Asfalt Kazıma Makinasına ilişkin olarak başvuru sahibi tarafından aracın 10.07.2025 tarihinde 870.000 TL bedelle edinildiğini gösteren amortisman defterinin, faturanın ve demirbaş defterinin sunulduğu, açıklamada bahse konu araç için 11.000.000 TL birim fiyat öngörüldüğü, bu hususta başkaca bir belgelendirme yapılmadığı, bunun gerekçesi olarak da, iş makinesinin Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından belirlenmiş rayici bulunmasına rağmen herhangi bir katsayı ayrıştırmasının bulunmamasının gösterildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde yer verilen açıklamalara göre, isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolup dolmaması durumuna göre açıklamada farklı hesaplama yöntemlerinin kullanılacağı anlaşılmaktadır. Buna göre satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman süresinin dolduğunu gösteren belgelerin sunulması gerekmekte ve amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları toplamı ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutarın açıklama kapsamında kullanılması gerekmektedir.

Satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutarın açıklama kapsamında kullanılacağı anlaşılmaktadır. Ancak satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olup olmadığına bakılmaksızın iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu elde edilecek tutarın iş makinesinin resmi rayici ile amortisman maliyeti katsayısı hariç makine katsayısının çarpımı sonucu elde edilecek tutardan az olmaması gerekmekte olup, bu açıdan iş makinesinin Tebliğ’de belirtilen maliyet unsurlarına ait katsayının çarpılması sonucu hesaplanacak tutarın açıklamada öngörülebilecek asgari maliyet tutarı olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde yer verilen açıklamalar ışığında, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana (iş makinesi) yönelik analiz girdilerinin istekliler tarafından kendi malı olan iş makinesinin satın alma maliyeti üzerinden açıklama yapılması durumunda, iş makinesinin maliyet unsurları iş makinesinin amortisman maliyetinin hesaplanması ve kontrol edilmesi açısından önem arz etmekte olup, bunun için de amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi, sigorta depolama, diğer resmi giderler, nakliye, montaj ve demontaj giderlerine ilişkin resmi rayicin yayımlanmış olması gerekmektedir.

Diğer bir deyişle, anılan Tebliğ maddesinde açıklandığı üzere, bahse konu makine girdisine ilişkin açıklamanın isteklinin kendi malı makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapılabilmesi için araca ait amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayılarının belirlendiği resmi rayicinin bulunması gerekmekte olup açıklamaya konu somut olayda bu nitelikte açıklama yapılmasına uygun bir rayicin bulunmadığı göz önüne alındığında söz konusu girdiye ilişkin açıklamanın sadece üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak yapılabileceği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla başvuru sahibi tarafından açıklamanın iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapılmasının Tebliğ’in 45.1.13.17’nci maddesine aykırı olduğu ve açıklamanın idarece uygun bulunmaması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddiasında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****