KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/033

Gündem No : 14

Karar Tarihi : 20.08.2025

Karar No : 2025/UY.I-1771

BAŞVURU SAHİBİ:

Avos Grup İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/697796 İhale Kayıt Numaralı “Mersin - Adana Devlet Yolu Km: 5+000 - 15+700 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı İşleri Yapılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 18.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Mersin-Adana Devlet Yolu Km: 5+000 - 15+700 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı İşleri Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Avos Grup İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. A.Ş.nin 14.07.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.07.2025 tarih ve 188692 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1440 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, kendilerinden EKAP üzerinden tebliğ edilen yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması sunmalarının istendiği, “MAÜ-1 Asfalt Kazıma Makinası ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamaların Kazılması ve Kazınan Asfaltın Nakli” iş kalemine ilişkin sıralı analiz girdi tablosunda yer alan ve analiz girdi numarası “07.006/K D-N” olan “Kazınan Asfaltın Depo Yerine Nakli (A:1, Mesafe: 14.8 Km, Y:1, F=K x (0,0007 x M+0,01) x A x Y)” tanımlı ana nakliye analiz girdisinde, nakli yapılacak malzeme için kullanılan 2,3 ton/m³ yoğunluk değerinin hatalı olduğu; bitümlü sıcak karışımların yaklaşık %95’inin agrega, %5’inin ise bitümden oluştuğu, Karayolları Genel Müdürlüğünce yayımlanan birim fiyat listelerinde agrega türü malzemelerin yoğunluğunun 1,6 ton/m³, bitümün ise 1,01-1,04 ton/m³ aralığında olduğu, serilip sıkıştırılmış asfalt için kullanılan 2,3 ton/m³ yoğunluk değerinin yalnızca sıkışmış haldeki asfaltı ifade ettiği, oysa trimer (freze) ile kazı yapılan durumda malzemenin sıkışıklığını kaybettiği ve dolayısıyla yoğunluğunun en fazla 1,6 ton/m³ olabileceği; bu çerçevede, söz konusu analiz girdisindeki taşıma hesabında 2,3 ton/m³ yerine 1,6 ton/m³ yoğunluk değeri esas alınarak hesaplama yapılması gerektiği, bu düzeltmenin miktarsal hata niteliğinde olduğu ve bu nedenle ilgili iş kalemi için yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının 1,6 ton/m³ yoğunluk değeri esas alınarak yeniden istenmesi gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur… ” hükmü,

“Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “ Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz. ” __ hükmü,

**** “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir… ” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “ …45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

…

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

…

45.1.2.2.

…

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) …

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir… ” __ açıklaması yer almaktadır.

__

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Mersin - Adana Devlet Yolu Km: 5+000 - 15+700 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı İşleri Yapılması İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 1997E04-526-528 (1997E040130-0002 - Mersin-Adana)

d) Kodu:

e) Miktarı:

470.000 m2 29 cm Sıkışmış Kalınlıkta BSK Kaplama Yapılması (15 cm Bitümlü Sıcak Temel, 10 cm Asfalt Betonu Modifiye Binder, 4 cm Asfalt Betonu Taş Mastik Aşınma Tabakası (İdere Mali Bitüm İle) (Binder PMB) (Aşınma PMB ve Elyaf kullanılarak) , 7225 ton İnşaat Bünyesine Giren Yuvarlak Demir Ve Nervürlü Çelik Zati Bedeli, Yüklenmesi, Taşınması, Boşaltılması, İstifi Ve İşçiliği ve Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtilen cins ve miktarlarda Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı İşi.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Mersin ” düzenlemesi,

“Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “ 33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. ” düzenlemesi yer almaktadır.

“MAÜ-1” pozuna ilişkin doküman eki birim fiyat tarifi; “…

…” şeklindedir.

Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 01.01.2012 tarihinden sonra ihale edilen işler için kullanılacak yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar, bakım ve trafik işlerine ait fiyat analizleri kitabında belirtilen ve ihale ilan tarihi olan 20.05.2025 tarihi itibariyle geçerli KGM/6210, KGM/6210-A, KGM/6210/S ve KGM/6210/S-A 10 cm sıkışmış kalınlıkta 1m2 asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması pozlarının “Büyük plent ünitesi ile bitümlü sıcak temel karışımlarının hazırlanması, serilmesi ve silindir ile sıkıştırılması” analizinin 0,23 ton olarak belirtildiği görülmüştür.****

Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 18.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ve birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye ilişkin 30.06.2025 tarihli ihale komisyonu kararına göre 96 adet ihale dokümanı indirildiği, ihaleye 42 isteklinin teklif sunduğu, 15 isteklinin teklifinin geçerli teklif, 14 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği, fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli en düşük olan ve aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Feza Taahhüt A.Ş. - Öztaşoğlu Hafriyat Nak. Taah. San. ve Tic Ltd. Şti. İş Ortaklığı ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş. - Denizler Akaryakıt Mad. İnş. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.****

Yapılan incelemede, 18.06.2025 tarihinde gerçekleştirilen ihalede teklifi sınır değer altında kalan isteklilere 09.07.2025 tarihinde EKAP üzerinden iletilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ekinde, açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları listesine, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin listesine ve sıralı analiz girdileri tablosuna yer verilerek 17.07.2025 tarihine kadar Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki esaslara uygun açıklamalarını belgelere dayalı olarak sunmalarının talep edildiği,

Söz konusu açıklama talep yazısının ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları listesinde 12 adet iş kalemine yer verildiği, bu iş kalemlerinin ise aşağıdaki şekilde olduğu:

**** Yine şikayete konu iş kalemine ait sıralı analiz girdi tablosunun da aşağıdaki şekilde olduğu görülmüştür.

Başvuruya konu ihaleye ait idarece tespit edilen MAÜ-1 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tanımlarına ve anılan iş kalemi için hazırlanan birim fiyat tarifine ihale dokümanı kapsamında yer verildiği, kamu ihale mevzuatında belirlenen usul ve sürelerde anılan iş kalemine yönelik olarak yapılan bir şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunun bulunmadığı ve isteklilerin tekliflerini anılan düzenlemeler çerçevesinde oluşturmaları gerektiği anlaşılmaktadır.

“MAÜ-1 Asfalt Kazıma Makinası ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamaların Kazılması ve Kazınan Asfaltın Nakli” iş kalemine ilişkin sıralı analiz girdi tablosunda yer alan ve analiz girdi numarası “07.006/K D-N” olan “Kazınan Asfaltın Depo Yerine Nakli (A:1, Mesafe: 14.8 Km, Y:1, F=K x (0,0007 x M+0,01) x A x Y)” tanımlı ana nakliye analiz girdisinde, nakli yapılacak malzeme için kullanılan yoğunluk değerinin 2,3 ton/m³ olarak belirlendiği görülmüştür.

İdarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyasına ait üst yazıda anılan iş kaleminde nakli yapılacak malzeme için kullanılan yoğunluk değerinin 2,3 ton/m³ olarak kullanılmasına ilişkin açıklamalarda bulunulduğu görülmüş olup, 07.08.2025 tarih ve 2025/7114 sayılı Kurum yazısı ile bu açıklamaların dayanağı bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir. İdare tarafından cevaben gönderilen yazıda “… İhale konusu işte 2002 yılında üstyapı etüt çalışmaları yapılarak (Ek-1) Bitümlü Sıcak Karışımdaki bozulmalar tespit edilerek yol güzergahında muhtelif noktalarda karotlar alınmıştır . Karot deney sonuçları incelendiğinde Bitümlü Sıcak Karışımdaki malzeme yoğunluğunun 2,38 ton/m³ – 2,41 ton/m³ olduğu tespit edilmiştir (Ek-2). Ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğü Teknik Araştırma Daire Başkanlığı Üstyapı Şube Müdürlüğünce 04.11.2004 yılında anılan yol için hazırlanan Araştırma raporunda bakım-onarımların nasıl yapılacağı ayrıntılı olarak belirtilmiştir (Ek-3). Ayrıca Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine Ait Fiyat Analizlerinde yoğunluk değerleri belirtilmiştir (Ek-4). Dolayısıyla, malzeme yoğunluğunun 1,6 ton/m³ olan gevşek dolgu malzemesi gibi serbest granüler yapıdaki malzeme yerine, yolda karot deney sonuçları dikkate alınarak Bitümlü Karışım malzemenin yoğunluğunun 2,3 ton/m³ olarak alınması ve aşırı düşük sorgulamanın bu yönde yapılması gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği, yazı ekinde de eklere yer verildiği görülmüştür.

Her ihalenin kendine özgü şartlar taşıdığı ve idarelerin ihtiyaçlarını karşılama hususunda takdir yetkisine sahip olduğu, bu çerçevede yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler doğrultusunda, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların, fiyat ve rayiçlerin idarece ihtiyaçlarını karşılayacak biçimde tespit edilmesinin mümkün olduğu anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 01.01.2012 tarihinden sonra ihale edilen işler için kullanılacak yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar, bakım ve trafik işlerine ait fiyat analizleri kitabında belirtilen ve ihale ilan tarihi olan 20.05.2025 tarihi itibariyle geçerli olan, 10 cm sıkışmış kalınlıkta 1m2 asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası imali için “Büyük plent ünitesi ile bitümlü sıcak temel karışımlarının hazırlanması, serilmesi ve silindir ile sıkıştırılması” analiz yoğunluğunun 0,23 ton olarak belirtildiği; idarece anılan iş kalemi içerisinde yer alan kazınan asfaltın nakline ilişkin malzemenin yoğunluk tespitinin, aynı yola ilişkin 2002 yılında yapılan üstyapı etüt çalışmalarında muhtelif noktalarda alınan karotların deney raporunda yer alan bahse konu BSK’ya ilişkin pratik özgül ağırlığı belirlenerek yaklaşık “2,3 ton/m³” olarak yapıldığı; hesaplamalarda bu oranın dikkate alındığı, dolayısıyla kazınan asfaltın nakline ilişkin yoğunluk değerinin uygulanmış sahada yapılan araştırma sonucunda tespit edilmesinin mevzuata aykırılık teşkil etmeyeceği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****