KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/029

Gündem No : 22

Karar Tarihi : 23.07.2025

Karar No : 2025/UY.I-1553

BAŞVURU SAHİBİ:

Aymir Madencilik İnş. Gıda Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Hatay Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/823760 İhale Kayıt Numaralı “Dörtyol İlçesi Numuneevler Mahallesi Komando Tabur Komutanlığı Hizmet Binası ve 24 Üniteli Köpek Kulübesi Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Hatay Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 03.06.2025 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “Dörtyol İlçesi Numuneevler Mahallesi Komando Tabur Komutanlığı Hizmet Binası ve 24 Üniteli Köpek Kulübesi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Aymir Madencilik İnş. Gıda Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.nin 30.06.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.07.2025 tarih ve 187389 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1325 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihalede istenilen belgelere ait bilgilerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmediği,

2. Anılan isteklinin bilançosunun gerekli oranları sağlamadığı,

3. Anılan istekliye ait iş deneyim belgesinin bir sözleşme kapsamında olmadığı, yetkili kişilerce düzenlenmediği, ihale konusu iş veya benzer işe uygun olmadığı, gerekli şartları taşımadığı, belge düzenleme koşulları ve belge için başvuru şartlarını sağlamadığı, kamu veya özel sektöre yapılan işler açısından sunulması gereken belgelerin farklılığına riayet edilmediği, belge tutarının hatalı belirlendiği ve gerçeği yansıtmadığı, belirtilen yeterlikte isteklinin işinin olmadığı, değerlendirme esaslarına uyulmadığı ve iş deneyim belgesinin ikincil mevzuatta öngörülen şartları taşımadığı,

4. Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının;

Açıklamalarda idarece verilen analiz formatlarının kullanılmadığı, makine ve ekipmanların teknik özelliklerinin analizlerde istenilen teknik özelliklerle uyuşmadığı, yevmiye defteri, fatura ve ruhsatların istenilmesi halinde istenilen özelliklerde olmadığının görüleceği, amortisman hesabı ile açıklama istenilmeyen girdilerin fiyatlarının diğer iş kalemlerinde farklı öngörüldüğü, özel imalatlara ilişkin iş kalemlerinin analizlerinde nakliye bedelinin dahil edilmediği, kullanılan malzemelerin istenilen malzemelerle aynı olmadığı, anahtar teslim götürü bedel işlerde hesap cetveli ile uygun analiz formatlarının sunulmadığı, açıklama istenilen iş kalemlerinin analizlerinde yer alan miktarların bir kısmının düşük alındığı, analizlerde yer alan malzeme, işçilik, makine gibi girdilerin ayrı ayrı gösterilmediği, işçilik girdileri için asgari ücretin altında fiyat kullanıldığı, kamu kurum ve kuruluşlarına ait analizlerdeki miktarların azaltılamayacağı, kullanılan kamu kurum ve kuruluşu birim fiyatlarının liste halinde belirtilmediği, kullanılan fiyatların rayiçlerin altında olduğu, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen bedelin %10’undan az bedel öngörüldüğü, analiz girdileri toplam tutarının %10’unun altında kar ve genel gider öngörüldüğü, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ile miktarının çarpılması sonucu bulunan tutar için 1 kuruşun altında bedel öngörüldüğü, miktar ve birim fiyatın belirtilmediği, ilgili analizler için gerekli alt analizlerin tamamının sunulmadığı, analizlerin çarpım ve toplamlarında hata yapıldığı, düzeltilmesi halinde teklif fiyatının üzerinde olduğu, yuvarlamaların uygun yapılmadığı, elektrik tesisatı gibi iş kalemlerine ait malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmediği, kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajına yer verilmediği, ihale tarihi hariç olarak belirtilen açıklama yöntemlerinde ihale tarihindeki fiyatların dikkate alındığı, idarece verilen iş kalemlerine ait analiz formatlarındaki girdilerin birimlerinde hata yapıldığı, nakliye formülüne uygun açıklama yapılmadığı, formülde yer alan mesafe bilgisinin düşürüldüğü, motorin girdisi için kullanılan fiyatın mevzuata belirtilen şartları sağlamadığı, kullanılan fiyatın işin yapıldığı yere ilişkin olmadığı, işin yapıldığı yerde aktif satış yapan akaryakıt bayisinin bulunmadığı, istekli ile idarenin metrajlarının birbiriyle uyumlu olmadığı, istekli tarafından düşük metrajlar üzerinden teklif verildiği, metraj düşüklüğünden kaynaklı olarak isteklinin lehine avantaj sağladığı ve teklif sıralamasının değiştiği,

Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri üzerinde meslek mensubunca yazılması gereken ibarelerin olmadığı, imza ve kaşe eksikliğinin bulunduğu, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet göstermeyen üçüncü kişilerden alındığı, Ek-O.5 ve Ek-O.6 tutanaklarının teklifle uygunsuzluğunun incelenmediği, nakliye analiz girdileri için kullanılması zorunlu formüller yerine fiyat tekliflerinin kullanıldığı, fiyat tekliflerinde maliyet bileşenlerinin ayrı ayrı gösterilmediği, fiyat tekliflerine ilişkin tutanakların sunulmadığı, fiyat tekliflerinin gerekli geçici vergi beyanname dönemi, ağırlıklı ortalama birim satış tutarı ve kullanılması öngörülen mal miktarı şartlarını sağlamadığı, mahiyeti değişen tespit tutanaklarının fatura bilgileri tablosundaki fatura bilgilerini ihtiva etmediği, tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmediği, tutanakların ekinde imza sirküleri ve faaliyet belgesinin sunulmadığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin geçerlik tarihinin dolduğu, idarece verilen analiz formatlarına uygun olmayan açıklamaların kabul edilemeyeceği, analiz fiyat tutarlarının teklif fiyatlarının üzerinde olduğu, analiz formatı verilen iş kalemleri için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alındığı, açıklama kapsamında sunulan tespit tutanaklarında defter onayı tarihi, noterlik bilgileri ve onay işlemine ait yevmiye kayıt bilgilerinin bulunmadığı, fiyat teklifi ve eki tutanaklar üzerinde üçüncü kişi ile meslek mensubuna ait gerekli unsurların bulunmadığı, fiyat tekliflerine ihale kayıt numarası ve ihale adı bilgilerinin eklenmediği, idarece oluşturulan iş kalemlerindeki yapım şartlarını içermeyen fiyat tekliflerinin geçerli kabul edilemeyeceği gerekçeleriyle mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde, tekliflerin ayrıntılı değerlendirilmesi aşamasında, isteklilerin tekliflerinin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığının inceleneceği, uygun olmadığı belirlenen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İdari Şartname’nin “Tekliflerin sunulma şekli” başlıklı 22’nci maddesinde “22.2. Yeterlik bilgileri tablosunda ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlar, teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar standart formunda ise açıklama istenen teknik özellikler için ayrı satırlar açılmış olup, istekliye ait hangi belgeler esas alınarak ihaleye katılım sağlanmış ise o belgelere ilişkin tarih, sayı, yevmiye numarası gibi bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgiler eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart formalara uygun şekilde doldurulacaktır. ...” düzenlemesi,

“Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 31’inci maddesinde “31.3. İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ve istenilmişse teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. ...” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanı almaya ve teklif vermeye davet edilenler arasından 11 isteklinin ihaleye katıldığı, isteklilerin teklifleri değerlendirilip son fiyat tekliflerinin alındığı, ihaleye nihai olarak 168.250.000,00 TL teklif veren Ünal İnşaat Pak. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifi sınır değerin altında olması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve anılan istekli tarafından sunulan açıklama uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakıldığı, ihaleye sınır değer üzerinde 172.700.000,00 TL teklif sunan başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yeterlik bilgileri tablosu sunulan ve teklifleri elektronik ortamda alınan başvuru konusu ihaleye katılmak için isteklilerden teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren bilgiler, geçici teminat ve iş deneyim istenildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihaleye katılımda gerekli söz konusu bilgi ve belgelere yeterlik bilgileri tablosunda yer verilerek ihaleye katılım sağlandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin birinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.4.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.4.2. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.4.3. Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İsteklilerin ekonomik ve mali yeterliğine ilişkin ihaleye katılımda herhangi bir yeterlik kriteri belirlenmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin ikinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

...

işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur.

...

(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.

...

(17) Bu Yönetmeliğin 43 üncü maddesinin sekizinci fıkrasına göre düzenlenenler hariç olmak üzere belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarca düzenlenecek iş deneyim belgelerinde; belgeye konu işin esaslı unsuru ile belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımına yer verilir. Ancak, işin amacı ile işlevini gerçekleştirecek seviyede veya bir iş grubuna ilişkin aşama ve kısımları içerecek şekilde tamamlanmaması gibi hallerde esaslı unsur belirtilmez ve belgede buna ilişkin açıklamaya yer verilerek işin tamamlanan aşama ve kısımları belirtilir.” hükmü,

“İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43’üncü maddesinde “ (1) İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak, Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) gerçekleştirilen işler için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır.__

(2) Gerçek kişilere veya yukarıda belirtilenler dışındaki tüzel kişilere gerçekleştirilen işler için, belediye sınırları veya mücavir alan içinde ilgili belediye tarafından, belediye sınırları veya mücavir alan dışında il özel idaresi tarafından, ilgili mevzuatı uyarınca yapı denetimi veya kabulü bunların dışındaki kuruluşlar tarafından yapılan işlerde ise bu mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenlenir. Belediyenin ilgili birimi tarafından düzenlenen iş deneyim belgeleri belediye başkanı veya yetkili birim amiri tarafından, il özel idaresince düzenlenenler ise, vali veya yetkilendirdiği kişi tarafından onaylanır….” hükmü,

“Belge için başvuru” başlıklı 45’inci maddesinde “(1) İş deneyim belgesi talebinde bulunanlar, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, dilekçelerine aşağıda sayılan belgeleri ekleyerek, belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvururlar:

...

b) Özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler için; yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işleri haricindeki işlerde bu belgelere ek olarak sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri.

...

(2) İdareler tarafından başvuru sahiplerine belge verilirken, başvuruda verilen belgeler dışında işle ilgili olarak idarede bulunan belgeler de dikkate alınır.” hükmü,

“İş deneyim tutarının tespiti” başlıklı 46’ncı maddesinde “(6) Kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işlerine ilişkin iş deneyim tutarının tespitinde, yapı ruhsatında belirtilen inşaatın yüzölçümü ile sözleşmenin imzalandığı yıla ait Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğde inşaatın sınıfına ve grubuna göre belirlenen yapı birim maliyetinin çarpılması suretiyle hesaplanan bedelin % 85’i esas alınır.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

...

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin %50’inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

...

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: 11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yapım İşleri Benzer İş Grupları Tebliğindeki B (III) Grup İşler” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Ünal İnşaat Pak. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nce 168.250.000,00 TL teklif verilen ihaleye mesleki ve teknik yeterliğini tevsik amacıyla yeterlik bilgileri tablosunda “4803-Y-KAİ-7-2_EKAP’ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi.doc Doğrudan EKAP’ta oluşturulan belgedir.” sayılı iş deneyim belgesine yer verildiği anlaşılmıştır.

Anılan istekli adına Ceyhan Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından düzenlenen 18.03.2025 tarihli ve 4803-Y-KAİ-7-2 sayılı iş deneyim belgesinin üzerinde;

İşin Sahibi: Ünal İnşaat Pak. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

İşin Adı: Mesken Amaçlı Bina İnşaatı

__

Uygulanan Yapı Tekniği: 41 Ada 38 Parselde 4 Bloktan (A-B-C-D) Oluşan 4 Ayrı Blok (Her Bir Blok 10 Katlı) Toplam 31302 m 2 Betonarme Karkas Çerçeveli Sistem. Belgeye konu işin esaslı unsuru: B.III Grubu Bina İşleri

İlk Sözleşme Bedeli: 19.563.750,00 TL

__

Sözleşme Tarihi: 24.05.2011

__

İşin Geçici Kabul/Tasfiye veya İskân Tarihi: 09.04.2013

__

Belge Tutarı: 16.629.187,50 TL (Belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımı: Belge Tutarının Tamamı Yapım İşleri Benzer İş Grupları Listesindeki B Üst Yapı Bina İşleri III. Grup Bina İşlerini kapsamaktadır.)

__

Açıklama: Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin 45. maddesine göre yüklenici firmanın talebi üzerine özel sektöre yaptığı iş için iş deneyim belgesi düzenlenmiştir. IV Sınıf A Grubu Yapılar İnşaatın Yüzölçümü: 31.302,00 m 2 Yapı Birim Maliyeti:625,00 TL/m 2 bilgilerinin yer aldığı görülmüştür.

Başvuruya konu yapım işi ihalesinde isteklilerden kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında ihale konusu iş veya benzer işe ilişkin olarak ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlere ait teklif edilen bedelin %50’sinden az olmamak üzere iş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği, benzer iş olarak Yapım İşleri Benzer İş Grupları Tebliği’ndeki B/III grup bina işlerinin belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda yer verilen mesken amaçlı bina inşaatına ilişkin iş deneyim belgesinin idarece belirlenen benzer işe uygun olduğu, 362.602.656,96 TL olan güncel tutarının teklife göre sağlaması gereken asgari 84.125.000,00 TL iş deneyim tutarını karşıladığı, geçici kabul tarihinin ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içerisinde olduğu, söz konusu iş deneyim belgesinin aktarılan Yönetmelik’in 43’üncü maddesi kapsamında Ceyhan Belediye Başkanlığınca EKAP üzerinden düzenlendiği, anılan iş deneyim belgesinin özel sektöre taahhütte bulunulan yüklenici için yapı ruhsatında belirtilen inşaat yüz ölçümü ile sözleşmenin imzalandığı yıla ait inşaat sınıfı ve grubuna göre belirlenen yapı birim maliyeti üzerinden hesaplanan bedelin %85’i esas alınarak (31.302,00 m2 x 625,00 TL/m2) belirlendiği hususları birlikte değerlendirildiğinde anılan isteklinin ihalede istenilen iş deneyim şartını karşıladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; ihale komisyonu tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ile ilgili teklifi aşırı düşük olan isteklilerden açıklama istenileceği, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirmelerde Kamu İhale Kurumunun ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespitine ve değerlendirilmesine yönelik yapılan düzenlemelerinin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan ‘sıralı iş kalemleri/grupları listesi’ kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan ‘sıralı analiz girdileri listesi’ kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının %3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

...

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

...

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış ‘kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların’ üzerine, kendi belirledikleri ‘kar ve genel gideri’ ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun ‘kar ve genel gider hariç birim fiyatını’ kullandıklarını ve kendi belirledikleri ‘kar ve genel gider’ tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

...

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

...

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

...

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a.Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b.Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c.Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç.Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d.Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e.Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f.İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

...

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İhale komisyonu tarafından ihaleye 168.250.000,00 TL teklif veren Ünal İnşaat Pak. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne gönderilen 13.06.2025 tarihli yazı ekinde; açıklama istenilen 78 adet iş kalemine ait analiz formatları ile açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesine yer verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve anılan istekli tarafından sunulan 18.06.2025 tarihli açıklama uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde incelendiğinde;

Anılan istekli tarafından 168.250.000,00 TL teklif verilen ihaleye ilişkin açıklama istenilen inşaat iş kalemleri için 122.683.462,28 TL, mekanik iş kalemleri için 7.857.106,86 TL, elektrik iş kalemleri için 20.672.050,10 TL olarak açıklama yapıldığı, açıklama istenilmeyen iş kalemlerin tamamı için ise teklif bedelinin %10’u olan 16.825.000,00 TL bedel öngörüldüğü belirtilmiştir.

Açıklama istenilen 78 adet iş kalemi arasından 45 adet inşaat imalatı, 6 adet mekanik tesisatı ve 16 adet elektrik tesisatı olmak üzere toplam 67 adet iş kalemi için kamu kurum ve kuruluşları arasından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, İller Bankası, Karayolları Genel Müdürlüğü, PTT Genel Müdürlüğü ve TEDAŞ Genel Müdürlüğünce yayımlanmış kar ve genel gider içermeyen 2025 yılı birim fiyatlarının üzerine kendisinin belirlediği kar ve genel gider ilave edilerek oluşturulan birim fiyatların kullanıldığı, geriye kalan 11 adet iş kalemi için ise analiz düzenlenerek açıklama yapıldığı anlaşılmıştır.

İdare tarafından istekliye gönderilen analiz formatlarından yararlanılarak 15.385.1028/A, 15.485.1001,15.460.1006, 15.225.1110, 15.535.1027, 15.280.1009, 15.225.1107, 15.160.1004, 15.160.1003, KA-Mİ-ÖZEL-39, KTB.51.2004-A nolu iş kalemleri için oluşturulan analizlerde yer alan muhtelif girdiler için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alındığı belirtilmekle birlikte sorgulama yazısı ekinde idarece verilen açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesinde yer alan söz konusu analiz girdileri için bedel öngörülmesinin yeterli olduğu ve ayrıca fiyat tekliflerinin kullanılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Anılan analizlerin içeriklerindeki açıklanması gereken işçilik girdileri için ise yürürlükte olan 2025 yılı saatlik asgari ücretin altında fiyat kullanılmadığı, analiz girdileri toplam tutarının %10’u kadar kar ve genel gider öngörüldüğü, analizlerin çarpım ve toplamlarında aritmetik hata yapılmadığı, analizlerde açıklanması gereken nakliye ve motorin girdilerinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yapılan yazılı açıklamaların, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda tekliflerinin reddedileceği, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde iş kapsamındaki imalat miktarlarının idareler tarafından istekli olabileceklere verilmediği, ihale dokümanındaki projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler gibi dokümanlar üzerinden idare ve istekliler tarafından metrajların ayrı ayrı hesaplandığı dikkate alındığında ihale konusu işteki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesinin beklenmediği, ancak idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından öngörülen metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir düzeylerde olması gerektiğinden sorgulamaya tabi tutulan iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin tekliflerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı, diğer bir ifadeyle kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun dikkate alınması gerektiği anlaşılmıştır.

Anılan istekli tarafından sorgulamaya tabi tutulan 78 adet iş kalemine ilişkin hesaplanan miktarların, 4 adet iş kaleminde idarece hesaplanan miktarlardan düşük, 47 adet iş kaleminde yüksek, 27 adet iş kaleminde eşit olduğu ve metraj farkları %10’u aşmadığı gibi sorgulamaya tabi tutulan 78 adet iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlar ile miktar farklarının çarpılması sonucunda elde edilen toplamda, anılan isteklinin lehine bir avantaj sağlanmadığı, diğer bir ifadeyle, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri için idarece hesaplanan miktarların esas alınması durumunda teklifinin ihaleye verilen teklifin daha da altında olacağı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik başvuru sahibinin dördüncü iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanunda belirtilen sürelere ve usule uyulmadan sözleşme imzalanmış olması veya itirazen şikâyet başvurusundan feragat edilmesi itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesine ve 54 üncü maddede sayılan kararlardan birinin alınmasına engel teşkil etmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 09.07.2025 tarihli itirazen şikâyet başvurusu sonrasında 10.07.2025 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçeyle başvurudan feragat edildiği belirtilmekle birlikte 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince itiraz şikâyet başvurusunun incelenmesine ve Kurum tarafından karar alınmasına engel bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği, yukarıdaki tespit ve değerlendirmeler neticesinde başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı dikkate alındığında başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için anılan Kanun hükmünün öngördüğü “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulu gerçekleşmediğinden başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****