KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/028

Gündem No : 35

Karar Tarihi : 16.07.2025

Karar No : 2025/UY.I-1517

BAŞVURU SAHİBİ:

Arma Sosyal Hizmetler Çevre Sağlığı Temizlik Taşımacılık Otomotiv İnşaat Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Nilüfer Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/774476 İhale Kayıt Numaralı “Nilüfer Belediyesi Sınırları Dahilinde Merkez Mahallelerde Bitümlü Sıcak Karışım Asfalt Kaplama ve Yama Yapılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Nilüfer Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 19.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Nilüfer Belediyesi Sınırları Dahilinde Merkez Mahallelerde Bitümlü Sıcak Karışım Asfalt Kaplama ve Yama Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Arma Sosyal Hizmetler Çevre Sağlığı Temizlik Taşımacılık Otomotiv İnşaat Limited Şirketi’nin 13.06.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.06.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.06.2025 tarihli ve 186517 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.06.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1244 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Sözleşme Tasarısı’nın 33.1’inci maddesinde istenilen belgelerin kanunda belirtilen sözleşme öncesinde sunulmasını zorunlu belgeler arasında yer almadığı, bu belgelerin istenilmiş olmasının mevzuata aykırı olduğu, dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi gerektiği, isteklinin, ihale üzerinde kalması halinde sözleşme tarihine kadar istenen kısa süre içerisinde gayri sıhhi müessese ruhsatını (GSM) ruhsatı almaya süresinin yeterli olmayacağı, ayrıca alınsa bile asfalt betonu ürününe ait, TS EN 13108-1/ 09.12.2016 belgelerini sözleşme süresine kadar teknik olarak sağlayabilmesi için işlemlerin 1-2 ay gibi uzun süre (üretim, inceleme, deney, rapor) gerektirdiğinden bu durumun ihaleye en avantajlı teklif verilmesine engel olduğu,

2. Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı maddesinde fiyat farkı kullanırken kullanılan katsayı ve endekslerin, anılan Tasarı’nın “İşin niteliği, türü ve miktarı” başlıklı maddesinde belirtilen analiz miktarları ile doğru orantılı olarak dikkate alınmadan, işçilik, motorin ve diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranının, makine ve ekipmana ait amortismanın ağırlık oranının, yapılan işlere uygun olmadan yanlış oranlanarak hesaplandığı, şöyle ki; iş niteliğinde toplam 90.000 ton asfalt üretimi yapılacağı, bu üretim için kullanılması gerekli bitüm miktarının yaklaşık 3.845 ton olarak hesaplandığı, ihale tarihi itibariyle bitüm hammadde ton fiyatının 19.409 TL. (Tüpraş) olduğu, buna göre kullanılan bitüm tutarı hesaplandığında 74.627.605,00 TL. olduğu, idarenin yaklaşık maliyeti 301.760.625,00 TL. olarak hesapladığında, bitüm oranının 74.627.605,00 TL/301.760.625,00 TL = 0,2473 olması gerektiği, buna göre fiyat farkı hesaplamasında kullanılan katsayı ve endeks tablosunda “b4 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı) endeks tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri” sütunundaki bitüm oranının 0,42 olarak yanlış hesaplandığından diğer oranların da yanlış oranlandığı, dolayısıyla ihaleye sağlıklı ve rekabetçi bir teklif verilmesinin mümkün olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır:

a) İflas eden, tasfiye halinde olan, işleri mahkeme tarafından yürütülen, konkordato ilân eden, işlerini askıya alan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan.

b) İflası ilân edilen, zorunlu tasfiye kararı verilen, alacaklılara karşı borçlarından dolayı mahkeme idaresi altında bulunan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan.

c) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan.

d) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan.

e) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, mesleki faaliyetlerinden dolayı yargı kararıyla hüküm giyen.

f) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğu bu idare tarafından ispat edilen.

g) İhale tarihi itibariyle, mevzuatı gereği kayıtlı olduğu oda tarafından mesleki faaliyetten men edilmiş olan.

h) Bu maddede belirtilen bilgi ve belgeleri vermeyen veya yanıltıcı bilgi ve/veya sahte belge verdiği tespit edilen.

i) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılan.

j) 17 nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen.

Kurum, dördüncü fıkranın; (c) bendi ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının uygun görüşünü alarak sosyal güvenlik prim borcunun kapsamı ve tutarını; (d) bendi ile ilgili olarak, Gelir İdaresi Başkanlığının uygun görüşünü alarak vergi borcu kapsamına girecek vergileri; tür ve tutar itibariyle belirlemeye yetkilidir.

Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Sözleşmeye Davet” başlıklı 42’nci maddesinde “41 inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye oniki gün ilave edilir. Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur.

43 üncü madde hükmü gereğince sözleşmeden önce kesin teminat alınmayan danışmanlık hizmet ihalelerinde sözleşmeye davet ise, kesin teminat istenilmeksizin birinci fıkra hükümlerine göre yapılır.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeye davet edilmesi” başlıklı 68’inci maddesinde “(1) Kanunun 41 inci maddesinde belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye on iki gün ilave edilir.

(2) Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, sözleşme imzalanmadan önce ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur.

(3) Mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde kalan istekli, yasal yükümlülüklerini yerine getirerek sözleşme imzalamak zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilerek Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, ( )… Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere idareye sunulan bilgi ve/veya belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeyi imzalamaması” başlıklı 69’uncu maddesinde “ (1) İhale üzerinde kalan isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihinde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair bilgi ve/veya belgeleri veya kesin teminatı vermemesi ya da sözleşme imzalamaması durumunda, Kanunun 44 üncü maddesi hükümlerine göre, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının, ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilir.

(2) Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, sözleşme imzalanmadan önce ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. İdare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihinde Kanunun 10 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair bilgi ve/veya belgeleri ve kesin teminatı vermesini istemek zorundadır.

(3) Mücbir sebep halleri dışında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli de, yasal yükümlülüklerini yerine getirerek sözleşme imzalamak zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, bu isteklinin de geçici teminatı gelir kaydedilerek Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere idareye sunulan bilgi ve/veya belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, bu isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanmaz. ” __ hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İhale üzerinde kalan isteklilerin kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında sayılan durumlarda olmadığına dair belgeleri sözleşmeden önce sunamaması” başlıklı 17.6’ncı maddesinde “17.6.1. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin “İhale dışı bırakılma” başlıklı maddelerinde; İhale üzerinde kalan istekliden, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce istenilmesinin zorunlu olduğu ve bu belgelerin, ihale usulüne göre son başvuru ve/veya ihale tarihinde isteklinin anılan bentlerde belirtilen durumlarda olmadığını göstermesi gerektiği hükme bağlanmıştır… ” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 41’inci maddesinde “41.1. İhale üzerinde bırakılan istekli, sözleşmeye davet yazısının bildirim tarihini izleyen on gün içinde, ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğüne ve ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeler ile kesin teminatı verip diğer yasal yükümlülüklerini de yerine getirerek sözleşmeyi imzalamak zorundadır..

…

41.4. Mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, sözleşmeyi imzalamaması durumunda, geçici teminatı gelir kaydedilerek, hakkında 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere sunulan belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında yasaklama kararı verilmez. ” düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 33’üncü maddesinde “ 33.1. 1-Asfalt Plentine ait belgeleri; kendi malı ise kendi malını tevsik edici belgeleri, kendi malı değil ise tesisin kurulu olduğu alanı işin süresi ve muhtemel süre uzatımı dahilinde kesintisiz kullanacağına dair mülkiyet sahibinden alınacağı izin belgesini sözleşme tarihinde İdareye sunacaktır.

2-Asfalt betonu ürününe ait, TS EN 13108-1/ 09.12.2016 standardında AŞINMA Asfalt betonu, BİNDER Asfalt betonu, BİTÜMLÜ TEMEL ASFALT BETONU ürün uygunluk belgesine sahip olduğuna dair (süresi geçerli olan ) resmi belgeleri sözleşme tarihinde idareye sunacaktır.

3-Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatını (GSM) sözleşme tarihine kadar idareye sunacaktır. ” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinde ihaleye katılım aşamasında aranan belgelerden Kurum tarafından taahhütname sunulmasına imkân tanınanlara ilişkin olarak kanıtlayıcı belgeler ile yine Kanun’un bahse konu maddesi kapsamında sayılan diğer belgelerin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sözleşme imzalanmadan önce idareye sunulacağı, söz konusu belgelerin sözleşme imzalanmadan önce idareye verilmemesi veya sunulan bilgi ve/veya belgelerin taahhüt edilen durumlara aykırı hususlar içermesi halinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedileceği anlaşılmaktadır.

Bahse konu Kanun’un yukarıda aktarılan maddesinde sözleşmenin imzalanması öncesinde sunulması gereken belgelerin neler olduğunun hüküm altına alındığı, dolayısıyla idarelerce sözleşmenin imzalanması öncesinde ihale üzerinde bırakılan istekliden istenilebilecek belgelerin belirli olduğu anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın yukarıda yer verilen maddesinde asfalt plentine ait belgelerin (kendi malı ise kendi malını tevsik edici belgeleri, kendi malı değil ise tesisin kurulu olduğu alanı işin süresi ve muhtemel süre uzatımı dahilinde kesintisiz kullanacağına dair mülkiyet sahibinden alınacağı izin belgesi); asfalt betonu ürününe ait TS EN 13108-1/ 09.12.2016 standardında aşınma asfalt betonu, binder asfalt betonu, bitümlü temel asfalt betonu ürün uygunluk belgesine sahip olduğuna dair resmi belgelerin sözleşme tarihinde, gayri sıhhi müessese ruhsatının ise sözleşme tarihine kadar __ idareye sunulacağı düzenlenmiştir.

Anılan belgeler incelendiğinde, bu belgelerin henüz ihalenin hangi istekli üzerinde bırakılacağının belli olmadığı teklif verme aşamasında yeterlik kriteri olarak öngörülmediği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce sunması gereken belgeler olarak öngörüldüğü, bu belgelerin niteliğine bakıldığında ise anılan belgelerin ihale konusu işte kullanılacak tesislerin kurulu ve çalışır vaziyette olduklarına ve çalıştırılmalarında yasal bir engel bulunmadığına ilişkin belgelerden olduğu, başvuruya konu ihalenin “ Nilüfer Belediyesi Sınırları Dahilinde Merkez Mahallelerde Bitümlü Sıcak Karışım Asfalt Kaplama Ve Yama Yapılması İşi ” olduğu, dolayısıyla işin gerçekleştirilmesinde temel gereksinim mahiyeti taşıyan asfalt plentine ilişkin söz konusu belgelerin 4734 sayılı Kanun'un 5’inci maddesinde yer alan “Temel ilkeler” gereğince ihale konusu iş ile doğrudan ilgili ve işin niteliğiyle uyumlu olduğu, işin aksamadan devam etmesinin sağlanabilmesi amacını taşıdığı anlaşıldığından, katılımı engelleyici ve rekabet ilkesini zedeleyici nitelik arz etmediği değerlendirilmektedir. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Fiyat farkı verilebilmesi” başlıklı 8’inci maddesinde _“Sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.” _hükmü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlığı altında “… İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

…

s) Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı ile sözleşme konusu işler için eğer ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği.” hükmü,

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “Fiyat farkı hesabında aşağıdaki formül uygulanır:

F = A n x B x ( P n - 1 )

__

İ n Ç n D n AY n Y n K n G n M n

P n = a —— + b1 —— + b2 —— + b3 —— __+ b4 —— + b5 —— + b6—— + c ——

İ 0 Ç 0 D 0 AY 0 Y 0 K 0 G 0 M 0

(2) Formülde yer alan;

a) F: Fiyat farkını (TL),

b) A n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

c) B: 0,90 sabit katsayısını,

ç) P n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile girdilerin ağırlık oranlarını temsil eden sabit katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

d) a: İşçilik ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıyı,

e) b1: Metalik olmayan diğer mineral ürünlerinin ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıyı,

f) b2: Demir ve çelik ürünlerinin ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıyı,

g) b3: Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıyı,

ğ) b4: Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıyı,

h) b5: Ağaç ve mantar ürünlerinin ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıyı,

ı) b6: Diğer malzemelerin ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıyı,

i) c: Makine ve ekipmana ait amortismanın ağırlık oranını temsil eden sabit katsayıyı,

ifade eder.

(3) İhale dokümanında gösterilen sabit katsayılar, sözleşmenin uygulanması sırasında hiçbir gerekçe ile değiştirilemez.

(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den;

a) İo, İn: İşçilik için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (2003=100) Harcama Gruplarına Göre Endeks Sayıları Tablosunun “Genel” sütunundaki sayıyı,

b) Ço, Çn: Metalik olmayan mineral ürünleri için, Endeks Tablosunun 23 numaralı “Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünleri”, 23.1 numaralı “Cam ve Cam Ürünleri”, 23.2 numaralı “Ateşe Dayanıklı Ürünler”, 23.3 numaralı “Kilden İnşaat Malzemesi”, 23.4 numaralı “Diğer Porselen ve Seramik Ürünler”, 23.5 numaralı “Çimento, Kireç ve Alçı”, 23.6 numaralı “Betondan, Çimentodan ve Alçıdan Eşyalar”, 23.7 numaralı “Taş (Kesilmiş, Şekil Verilmiş ve Tamamlanmış)”, 23.9 numaralı “Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

c) Do, Dn: Demir ve çelik ürünleri için, Endeks Tablosunun 24 numaralı “Ana Metaller”, 24.1 numaralı “Ana Demir-Çelik ve Ferro Alaşımlar”, 24.2 numaralı “Tüp, Boru, İçi Boş Profiller ve İlgili Bağlantı Parçaları, Çelikten”, 24.3 numaralı “Çeliğin İlk İşlenmesinde Elde Edilen Diğer Ürünler”, 24.4 numaralı “Değerli Ana Metaller ve Diğer Demir Dışı Metaller”, 24.5 numaralı “Metal Döküm Hizmetleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ç) AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını,

AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

d) Yo, Yn: Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

e) Ko, Kn: Ağaç ve mantar ürünleri için, Endeks Tablosunun 16 numaralı “Ağaç ve Mantar Ürünleri (Mobilya Hariç)”, 16.1 numaralı “Kereste, Biçilmiş ve Planyalanmış”, 16.2 numaralı “Ahşap, Mantar, Hasır ve Örgü Malzemesinden (Saz, Saman vb.) ürünler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

f) Go, Gn: İhale konusu yapım işi kapsamında yer alan diğer malzemeler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

g) Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahlan”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ifade eder.

(5) Yukarıdaki sayılardan G o ve G n için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla işin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise G o ve G n endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır.

6) İdare tarafından, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde sabit katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur.

7) İşin nitelik ve kapsamına göre imalatta kullanılacak malzemelerin niteliği ile iş programına göre malzemenin kullanılacağı safha dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas sabit katsayılar için imalatın farklı aşamalarında uygulanmak üzere farklı endeksler belirlenebileceği gibi, bu değerlerin her biri için yukarıda sayılanlar arasından aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Bu durumda, her bir endeksin nispi ağırlığı da belirlenir. Ağırlık oranını gösteren sabit katsayılardan biri, birkaçı veya tamamı kullanılarak, yapım işinin farklı bölümleri/aşamaları için toplamları bire (1.00) eşit olacak şekilde farklı katsayılar belirlenebilir.

(8) Yukarıdaki endekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen endekse eşdeğer yeni bir endeks belirlenir ise bu endeks; yeni bir endeks belirlenmez ise, Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı, esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.” __ açıklaması,

Aynı Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 6’ncı maddesinde “ (1) Bu Esaslara tabi yapım işi ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Ancak, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan yapım işlerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.” açıklaması yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin adı, yapılma yeri, niteliği, türü ve miktarı” başlıklı 3’üncü maddesinde “… 3.3 İşin niteliği, türü ve miktarı:

düzenlemesi,

“Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “ 14.1. Yüklenici, gerek sözleşme süresi gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.

14.2. Fiyat farkı hesaplanacaktır.

Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = An x B x ( Pn - 1 )
Pn= a İn/İo+b1 Çn/Ço+b2 Dn/Do+b3 AYn/AYo+b4 Yn/Yo+b5 Kn/Ko+b6 Gn/Go+c Mn/Mo
Formülde yer alan;
F: Fiyat farkını (TL),
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
B: 0,90 sabit katsayısını,
Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile girdilerin ağırlık oranlarını temsil eden sabit katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
ifade eder.
Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.
Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n):

_
__b1 (Metalik olmayan diğer mineral ürünlerinin ağırlık oranı)| __0| __| _____

_
__b2 (Demir ve çelik ürünlerinin ağırlık oranı)| __0| __| _____

_
__b3 (Akaryakıtın ağırlık oranı)| __0,18| __AYo, AYn| __Motorin _

_
__b4 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı)| __0,42| __Yo, Yn| __Endeks tablosunun 19 numaralı "Kok ve Rafine Petrol Ürünleri" sütunundaki sayı _

_
__b5 (Ağaç ve mantar ürünlerinin ağırlık oranı)| __0| __| _____

_
__b6 (Diğer malzemelerin ağırlık oranı)| __0| __| _____

_
__c (Makine ve ekipmana ait amortismanın ağırlık oranı)| __0,2| __Mo, Mn| __Endeks tablosunun 28 numaralı "Makine ve ekipmanlar b.y.s." sütunundaki sayı _

_

Fiyat Farkı Açıklamaları
İmalatın aşağıda belirtilen aşamalarında uygulanacak katsayı ve endeksler şu şekilde belirlenmiştir.
Fiyat farkı hesaplanacaktır. Bu işte, 24.02.2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 23/02/2022 tarih ve 2022/5202 nolu karar doğrultusunda 4734 sayılı kamu ihale kanununa göre ihale edilen yapım işlerinde uygulanacak fiyat farkına ilişkin esaslara göre fiyat farkı ödenecektir.” __ düzenlemesi yer almaktadır.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6’ncı maddesinde sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan yapım işlerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu, ayrıca aynı Esaslar’ın 5’inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan düzenlemeye göre idare tarafından, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde sabit katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Yukarıda yer verilen ihale dokümanı düzenlemelerinde görüldüğü üzere idare tarafından sözleşme süresi iş yeri teslim tarihinden itibaren 400 gün olan iş için 24.02.2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 23/02/2022 tarih ve 2022/5202 no’lu karar doğrultusunda 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen yapım işlerinde uygulanacak fiyat farkına ilişkin esaslara göre fiyat farkı ödeneceği belirtilmiştir.

Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a göre süresi 365 günü aşan yapım işlerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunlu olup, bu süreden daha kısa süreli yapım işlerinde fiyat farkı verilip verilmeyeceği noktasında idarenin takdir yetkisi bulunmakta olup, bu yetkinin fiyat farkı verilmesi yönünde kullanılması halinde ise anılan esaslarda hüküm altına alındığı üzere yapım işinde kullanılan girdilere uygun biçimde sabit katsayıların toplamının bire (1.00) eşit olacak şekilde katsayılara ve her bir sabit katsayı için hesaplamaya esas endekse ilişkin olarak İdari Şartname ve Sözleşme Tasarısı’nda düzenleme yapılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, yapım işi ihalelerinde fiyat farkı hesaplamasının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 5’inci maddesinde yer alan formüller kullanılarak hesaplanması gerekmekte olup, söz konusu formüllerde yer alan a katsayısının işçilik ağırlık oranını, b1 katsayısının metalik olmayan diğer mineral ürünlerinin ağırlık oranını, b2 katsayısının demir ve çelik ürünlerinin ağırlık oranını, b3 katsayısının akaryakıtın ağırlık oranını, b4 katsayısının diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını, b5 katsayısının ağaç ve mantar ürünlerinin ağırlık oranını, b6 katsayısının diğer malzemelerin ağırlık oranını ve c katsayısının makine ve ekipmana ait amortismanın ağırlık oranını temsil ettiği belirtilmiştir.

**
**Sözleşme Tasarısı’nın yukarıda yer verilen fiyat farkına ilişkin düzenlemesine göre (a) ve (c) katsayılarının “0,2”, (b3) katsayısının “0,18”, (b4) katsayısının 0,42 olarak belirlendiği, diğer katsayıların ise “0” olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiasının, ihale konusu işin maliyet bileşenlerinden diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranının yanlış oranlanarak hesaplanması nedeniyle diğer oranların da yanlış olduğuna yönelik olduğu görülmüş olup başvuru sahibinin bu iddialarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme kapsamında, fiyat farkı hesabında kullanılan katsayıların hangi dayanaklara göre ve nasıl hesaplandığına ilişkin bilgi ve belgeler, 02.07.2025 ve 09.07.2025 tarihli yazılar ile idareden talep edilmiştir.

07.07.2025 ve 10.07.2025 tarihlerinde kurum kayıtlarına alınan cevabi yazılarda “ …1. İşçilik Endeksi: TÜİK verilerine göre inşaat sektöründe işçilik maaliyetleri toplam proje maliyetlerinin %18 - 22 ‘sini oluşturur. TÜİK’in 12 mayıs 2025 tarihli ve 53894 sayılı raporunda belirtilen Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi yıllık değişim oranı(%22.05), Mart 2025 raporlanmıştır. Bu sebeple %20’lik değer tarafımızca belirlenmiştir.

a) Yol hazırlama (%10)

b) Serim ve sıkıştırma (%6)

c) Baca ve ızgara ayarları (%4)

2. Akaryakıt Endeksi: İhale dosyamızda 90.000 ton asfalt kaplama yama ve 180 dekar satıh kaplama işi yapılması planlanmakta olup 90.000 ton asfalt için yaklaşık; sadece asfaltın nakliyesinde kullanılmak üzere 90.000/25(1 kamyon için yük kapasitesi)=3600 sefer yapılması ön görülmektedir. Bu sefer sayısı yaklaşık maliyetin %1 ‘i ne denk gelmektedir. Aynı zamanda iş içerisinde silindir, finisher, freze, asfalt robotu, kepçe, greyder, vb. Bir çok iş makinesi kullanılmakta olup bu maliyetler hesaplandığında toplam maliyetin %18 ine denk gelmektedir. Ayrıca birçok diğer ihalelerde de %15 ile %20 aralığında değerler diğer kurumlarca verilmektedir. Bu sebeple idarece %18 değeri ortalama değer olarak belirlenmiştir.

3. Diğer Yakıtlar: TÜİK Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi - "Kok ve Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri" İhale dosyamızda 90.000 ton asfalt kaplama ve yama işi bulunmakta olup yaklaşık maliyete göre bitüm içeren işlerin tutarı 249.480.000.00 tl olarak hesaplanmıştır. Bitüm içeren iş kalemlerinin içeriğinde ki bitüm oranları ortalama %45 olarak idarece hesaplanmıştır. Bu sebeple 249.480.000,00 tl’nin %45’ı 112.266.000.00 tl’dir. Bu bedel yaklaşık maliyetin %37 sine denk gelmektedir. Aynı hesaplarla sathı kaplama kaleminin metre karede 4,5 kg bitüm kullanılması hesaplandığında bu bedel dosyanın %5 ine denk gelmektedir. İki değerin toplamı %42 değeri idaremizce belirlenmiştir.

4. Makine-Amortisman: TÜİK Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi - "Makine ve Ekipmanlar b.y.s." Gelir İdaresi Başkanlığı amortisman oranları tablolarına göre ; -2.1 Yollar (Beton ve asfalt yol, parke yol. adi şose ve adi kaldırım ve bunlara benzeyen yollar) amortisman oranı 12,50- 3.46. Asfalt-beton kesme makineleri, çatlak derz genişletme makineleri, perdah makineleri, asfalt makinesi, vibrasyonlu satıh mastarı, kompaktörler, vibrasyonlu tokmak, vibrasyonlu silindir, beton vibratörü, betonyerler, beton test çekici ve benzerleri % 10.00 Yukarıda verilen amortisman oranları baz alınarak idaremizce amortisman oranı %20 olarak belirlenmiştir...” ve “…EK 1- Karayolları Genel Müdürlüğü Binder Tabakası Yapılması pozunun analizi: Analiz içeriğinde ki bitüm oranı kurum tarafından %43 olarak belirlendiği açıkça gösterilmektedir. Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen aşınma ve bitümlü temel pozları da dikkate alındığında bitüm oranlarının fiyat farkına oranı ortalama olarak %42 olabileceği tarafımızca uygun görülmüştür.

EK 2- Dizayn raporları :

Önceki yıllarda belirlenen dizayn raporlarına göre ortalama değerler alındığında yine bu değer %42’nin üzerinde çıkmaktadır.

SONUÇ: İdaremiz tarafından teklif toplanarak belirlenen fiyatlar için fiyat farkı katsayıları yazımız ekinde de bulunan Karayolları analizleri ve geçmişte kullanılan Dizayn Raporlarına göre belirlenmiştir...” ifadelerine yer verildiği görülmüş olup, başvuruya konu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa araştırması referans alınarak hesaplandığı anlaşılmıştır.

Sözleşme Tasarısı’nın yukarıda yer verilen fiyat farkına ilişkin düzenlemede idarece fiyat farkı katsayılarına ilişkin belirlemelerin bazı kabuller üzerinden gerçekleştirildiği, katsayılara konu girdi veya kalemlerin birim tutar ve miktar olarak ortaya koyularak hesaplamalara yer verilmediği, katsayıların yaklaşık maliyetteki bileşenler dikkate alınmaksızın ve yaklaşık maliyet ile herhangi bir bağ kurulmaksızın kabuller üzerinden belirlendiği, idarece gönderilen ihale işlem dosyasında yaklaşık maliyet icmal cetvelinin de bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu kabuller üzerinden belirlenen katsayılar ile yaklaşık maliyetteki bileşenlerin oranları açısından harici bir kontrolün de yapılamadığı dikkate alındığında, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****