KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/024

Gündem No : 37

Karar Tarihi : 18.06.2025

Karar No : 2025/UY.I-1351

BAŞVURU SAHİBİ:

Lenur İnş. Gayrimenkul Mak. San. Dış Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Tokat Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/435650 İhale Kayıt Numaralı “Tokat Kız Öğrenci Yurdu Güçlendirme İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tokat Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 11.04.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Tokat Kız Öğrenci Yurdu Güçlendirme İşi” ihalesine ilişkin olarak Lenur İnş. Gayrimenkul Mak. San. Dış Tic. A.Ş.nin 14.05.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.05.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.05.2025 tarih ve 184444 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.05.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1020 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Nurak İnş. Tur. Teks. Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Yunus Emre Şentürk İş Ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Doruklar İnş. Taah. Taş. Tur. Gıda İnş. Malz. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Abdulsamed Öztürk İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, şöyle ki;

- Açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen iş kalemleri arasında benzer nitelikte imalatlar olması halinde söz konusu iş kalemlerinin miktar ve fiyatlarının uyumlu olması gerektiği, ancak sunulan açıklamalarda benzer nitelikli iş kalemlerinin birbiriyle uyumlu olmadığı,

- Açıklama kapsamında sunulan proforma faturaların Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu, proforma faturada yer alan tutarların hayatın olağan akışına aykırı olduğu, resmi belgelere uygun olarak tespit edilmediği ve nakliye bedelinin dikkate alınmadığı,

- Genel gider ve yüklenici kârının gerçeğe aykırı olduğu,

- İşçilik ücretlerinin ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olduğu,

- Özel imalatlara ilişkin iş kalemlerinin analizlerinde nakliye bedelinin dâhil edilmediği ve teklif edilen malzeme ile Teknik Şartname’de istenilen malzemenin aynı olmadığı,

- Yaklaşık maliyete kıyasla %28 oranında daha düşük olan bir teklifle işin yapılmasının mümkün olmadığı, sunulan belge ve bilgilerin gerçeği yansıtmadığı, mevzuata uygun analiz sunulmasının mümkün olmadığı,

- Metrajların idarece belirlenen metrajlarla uyumlu olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Yapım yönteminin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır.

Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz.

Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez.

Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: TOKAT KIZ ÖĞRENCİ YURDU GÜÇLENDİRME VE ONARIM İŞİ

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 3 Adet Blok Yurt Binası, 1 Adet Sosyal Tesis Binası ve 1 Adet Lojman Binası Güçlendirme İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Taşlıçiftlik/Merkez/TOKAT” düzenlemesi,

“İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “… 7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

…

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması ve/veya sağlaması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri:

{Belirtilmemiştir}

7.5.5 Bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz…” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, başvuruya konu ihalede EKAP üzerinden 73 adet ihale dokümanının indirildiği ve 11.04.2025 tarihinde yapılan ihaleye 23 isteklinin e-teklif verdiği, idarece yapılan değerlendirme neticesinde, ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen Nurak İnş. Tur. Teks. Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Yunus Emre Şentürk İş Ortaklığı üzerine bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise Doruklar İnş. Taah. Taş. Tur. Gıda İnş. Malz. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Abdulsamed Öztürk İş Ortaklığı olarak belirlendiği ve buna ilişkin ihale komisyonu kararının 13.05.2025 tarihinde onaylandığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesindeki hükümden, ihale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, idarenin tespit ettiği sınır değere göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonu; imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesindeki açıklamalardan, ihale komisyonunca, bu Tebliğ’in 38.1’inci maddesi kapsamında idarece hazırlanan sıralı iş kalemleri/grupları listesi kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirleneceği, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirleneceği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacağı anlaşılmaktadır.

İdare tarafından**** teklifi sınır değerin altında olan Nurak İnş. Tur. Teks. Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Yunus Emre Şentürk İş Ortaklığı ile Doruklar İnş. Taah. Taş. Tur. Gıda İnş. Malz. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Abdulsamed Öztürk İş Ortaklığına 18.04.2025 ve 22.04.2025 tarihlerinde EKAP üzerinden “aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazıların gönderildiği, bahse konu yazılarda, aşırı düşük teklif açıklamalarının 28.04.2025 tarihine kadar idareye sunulması gerektiğinin ifade edildiği, 22.04.2025 tarihli yazının ekinde, analiz formatı, inşaat, elektrik ve makine tesisatına ilişkin açıklama istenilecek iş kalemleri listesi, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile nakliye cetveline yer verildiği tespit edilmiştir.

**** Anılan Tebliğ’in 45.1.2.1’inci maddesindeki açıklamalar uyarınca başvuruya konu ihalede, ihale komisyonunca diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen söz konusu isteklilerden toplam 42 adet iş kalemi için aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği görülmüştür.

Öncelikle, başvuru sahibinin “Yaklaşık maliyete kıyasla %28 oranında daha düşük olan bir teklifle işin yapılmasının mümkün olmadığı…” iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede; ihale komisyonunca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin teklif ettikleri bedellerle şikayete konu yapım işini gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceklerine dair denetimin mevzuatta öngörüldüğü üzere sadece aşırı düşük teklif sorgulaması ile yapılabileceği, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuatta yer verilen yöntemlerle yapılabileceği, anılan Tebliğ açıklamasına göre söz konusu yöntemler kullanılarak yapılan açıklamaların geçerli kabul edileceği, dolayısıyla yaklaşık maliyet ile kıyaslandığında teklifin düşüklüğüne bakılarak işin yapılamayacağı çıkarımında bulunulamayacağı ve istekliler tarafından sunulan tekliflerin reddedilemeyeceği anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, başvuru sahibinin “Özel imalatlara ilişkin … teklif edilen malzeme ile Teknik Şartname’de istenilen malzemenin aynı olmadığı” iddiasına ilişkin olarak da, ihale dokümanının bir parçası olan proje birim fiyat tariflerinde, ÖZEL.075 poz numaralı “100/220 BOYUTLARINDA YANGINA DAYANIKLI AHŞAP KAPI (EI 30)” iş kaleminin teknik detaylarına yer verildiği, İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde istekliler tarafından teklif edilecek ürünlerin teknik özelliklerinin tevsik edilmesi gerektiğine yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden teklif edilecek ürünlerin teknik özelliklerine yönelik denetimin ilgili mevzuatına uygun olarak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yapılacağı, idarece açıklama isteme yazısı ekinde gönderilen analiz formatında yer verilen girdiler göz önünde bulundurularak açıklama yapılması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Nurak İnş. Tur. Teks. Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Yunus Emre Şentürk İş Ortaklığı**** tarafından 28.04.2025 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde yer verdiği iddialarla sınırlı olarak incelenmesi neticesinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Anılan Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesindeki düzenlemeler gereğince söz konusu**** istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında, analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel giderler öngörüldüğü anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anılan Tebliğ’in 45.1.9’uncu maddesindeki açıklamadan, iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı, söz konusu istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında, işçilik girdileri için 2025 yılında geçerli saatlik brüt asgari ücret olan 115,58 TL’nin altında bir bedel öngörülmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anılan istekli tarafından dış cephe boyası, iç cephe boyası, dış cephe astarı, iç cephe astarı, saten alçı, 8 cm 7.5 kpa taş yünü, mineral sıva, dekoratif kaplama astarı, seramik yapıştırıcı flex, seramik 30x60 rektifiyeli, seramik 30x90 rektifiyeli, seramik 60x120 rektifiyeli, seramik 45x45 rektifiyeli, 19195190 mm yatay delikli tuğla, 300 kpa xps 10 cm, çimento, beyaz pvc profil, cam, 6 duraklı 1600 kg makina dairesiz insan ve yük asansörü, dikişli vidalı çelik boru, paslanmaz çelik merdiven korkuluk ve küpeştesi, demir, 2. sınıf muhtelif kereste (1 m3), playwood (1 m2), epoksi reçine bazlı iki bileşenli tüp, graut harcı analiz girdileri ile ÖZEL.075 poz numaralı “100/220 BOYUTLARINDA YANGINA DAYANIKLI AHŞAP KAPI (EI 30)” iş kalemine yönelik aşırı düşük teklif açıklamasının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile yapıldığı,

Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesindeki açıklamalar gereğince aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda fiyat teklifinin dayanağı olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının düzenlenmesi gerektiği,**** ancak alınan fiyat tekliflerinin dayanağı niteliğinde olan maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının düzenlenmediği, ayrıca fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin yazılmadığı ve fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından imzalanıp kaşelenmediği, anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde hangi yöntemler ile aşırı düşük teklif açıklaması yapılabileceğinin kurallarına yer verildiği, söz konusu istekli tarafından bu haliyle sunulan fiyat tekliflerinin anılan Tebliğ’in 45’inci maddesi kapsamında aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılabilecek belgelendirme yöntemlerinden birisi olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde, aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yazılı açıklamanın, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır. Bu noktada anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Dolayısıyla, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir.

Ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kalemi miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı gibi, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı açıktır.

Netice itibarıyla, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul kabul edilebilecek bir oranda olmasının yanında, açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususu da dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, idare tarafından bir iş kaleminde başvuru sahibi isteklinin metrajının idare metrajına oranla önemli ölçüde düşüklüğü gerekçesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının doğrudan reddedilmesi sonucunu doğurmayacağından açıklama istenilen tüm iş kalemleri üzerinden değerlendirme yapılması gerekmektedir.

İdarece sorgulamaya tabi tutulan 42 adet iş kalemine ilişkin olarak istekli tarafından hesaplanan miktarlar incelendiğinde, 40 adet iş kaleminde idarece hesaplanan miktarlardan daha düşük, 2 adet iş kaleminde ise eşit olduğu, 40 adet iş kaleminin 14 adedinde metraj farkının %10’dan düşük olduğu, 26 adedinde ise %10’u aşan metraj farkı bulunduğu,

Anılan istekli tarafından bahse konu 42 adet iş kalemini açıklamak için kullanılan fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; istekli lehine olmak üzere 22.797.055,47 TL tutar farkı oluştuğu, dolayısıyla metraj farklılığının istekliye avantaj sağladığı, söz konusu metraj farklılığından kaynaklanan fiyat avantajı tutarı isteklinin teklif bedeline eklendiğinde geçerli teklifler arasında teklif sıralamasında değişiklik yarattığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Şikayete konu ihalede, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Doruklar İnş. Taah. Taş. Tur. Gıda İnş. Malz. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Abdulsamed Öztürk İş Ortaklığı tarafından 28.04.2025 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde yer verdiği iddialarla sınırlı olarak incelenmesi neticesinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Anılan istekli tarafından açıklanması istenen toplam 42 adet iş kaleminden sadece ÖZEL.075 poz numaralı “100/220 BOYUTLARINDA YANGINA DAYANIKLI AHŞAP KAPI (EI 30)” iş kalemine yönelik aşırı düşük teklif açıklamasının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile yapıldığı, anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesindeki açıklamalar gereğince fiyat teklifinin dayanağı olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından teklife konu mal veya hizmet için “Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı” nın düzenlendiği, tutanağın ekinde, mükellef adına tutanağı imzalayanın imza beyannamesi ve mükellefe ait temsile yetkili olunduğunu gösterir ticaret sicil tasdiknamesi ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin yazıldığı ve fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından imzalanıp kaşelendiği, ayrıca söz konusu özel iş kalemi için alınan fiyat teklifinin nakliye dahil birim fiyat olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili düzenlemeleri uyarınca analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının %10.25’i oranında yüklenici kârı ve genel giderler öngörüldüğü, işçilik girdileri için 2025 yılında geçerli saatlik brüt asgari ücret olan 115,58 TL’nin altında bir bedel öngörülmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

**** Anılan istekli tarafından sorgulamaya tabi tutulan 42 adet iş kalemine ilişkin hesaplanan miktarların, 9 adet iş kaleminde idarece hesaplanan miktarlardan düşük, 30 adet iş kaleminde eşit ve 3 adet iş kaleminde yüksek olduğu, metraj farkı % 10’u aşan düşük 1 adet iş kaleminin bulunduğu, sorgulamaya tabi tutulan 42 adet iş kalemini açıklamak için kullanılan fiyatlar ile miktar farklarının çarpılması sonucunda elde edilen toplamda, adı geçen isteklinin kendisine bir avantaj sağlamadığı, diğer bir ifadeyle, anılan istekli tarafından sorgulamaya tabi tutulan bu iş kalemleri için idarece hesaplanan miktarlarının esas alınması durumunda, teklifinin hali hazırda ihaleye sunulan teklifinin daha da altında olacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden incelenecek bir husus bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Nurak İnş. Tur. Teks. Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Yunus Emre Şentürk İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****