KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/017

Gündem No : 20

Karar Tarihi : 30.04.2025

Karar No : 2025/UY.I-1011

BAŞVURU SAHİBİ:

Fiyak İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. - Star Plus Yapı İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1576258 İhale Kayıt Numaralı “Antalya İli İbradı İlçesi Ormana Mahallesi 99 Adet Konut ve 1 Adet 4 Dükkanlı Ticaret Merkezi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 18.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Antalya İli İbradı İlçesi Ormana Mahallesi 99 Adet Konut ve 1 Adet 4 Dükkanlı Ticaret Merkezi İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Fiyak İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. - Star Plus Yapı İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 05.03.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.03.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.03.2025 tarih ve 180249 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.03.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/587 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, şikayete konu ihalede ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenerek sözleşmeye davet edildikleri, ihale tarihi itibariyle vergi borcu olduğunun anlaşılması neticesinde geçici teminatın gelir kaydedilerek ihalenin iptal edildiği, ancak anılan hatanın kendilerinden kaynaklanmadığı ve vergi dairesinin bir hatası olduğu, 19.12.2024 ve 23.12.2024 tarihlerinde Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi üzerinden talep edilen belgeler içeriğinde Star Plus Yapı İnş. Eml. Otom. Canlı Hayv. Petr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin vadesi geçmiş vergi borcunun bulunmadığının belirtildiği, ancak sözleşme davet sürecinde tekrar borç sorgulaması yapıldığında Star Plus Yapı İnş. Eml. Otom. Canlı Hayv. Petr. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait borcun bulunduğunun tespit edildiği, anılan durumun borcu doğuran işlemin 20.12.2024 tarihinde oluşması ancak GİB sistemine borcun 24.12.2024 tarihinde işlenmesinden dolayı oluştuğu, anılan geç işlem dolayısıyla kendilerinin cezalandırılmaması gerektiği, kendileri ile sözleşmenin imzalanabileceği, sözleşmenin imzalanması uygun görülmese dahi gelir kaydedilen geçici teminatın iade edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır:

__

a) İflas eden, tasfiye halinde olan, işleri mahkeme tarafından yürütülen, konkordato ilân eden, işlerini askıya alan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan.

b) İflası ilân edilen, zorunlu tasfiye kararı verilen, alacaklılara karşı borçlarından dolayı mahkeme idaresi altında bulunan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan.

c) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan.

d) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan.

e) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, mesleki faaliyetlerinden dolayı yargı kararıyla hüküm giyen.

f) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğu bu idare tarafından ispat edilen.

g) İhale tarihi itibariyle, mevzuatı gereği kayıtlı olduğu oda tarafından mesleki faaliyetten men edilmiş olan.

h) Bu maddede belirtilen bilgi ve belgeleri vermeyen veya yanıltıcı bilgi ve/veya sahte belge verdiği tespit edilen.

i) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılan.

j) 17 nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen.

Kurum, dördüncü fıkranın; (c) bendi ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının uygun görüşünü alarak sosyal güvenlik prim borcunun kapsamı ve tutarını; (d) bendi ile ilgili olarak, Gelir İdaresi Başkanlığının uygun görüşünü alarak vergi borcu kapsamına girecek vergileri; tür ve tutar itibariyle belirlemeye yetkilidir.

Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İsteklilerden 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre istenecek belgeler” başlıklı 17.4’üncü maddesinde “4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendine ilişkin olarak,

17.4.1. Yıllık gelir, yıllık kurumlar, katma değer, özel tüketim, özel iletişim, motorlu taşıtlar, şans oyunları, damga, banka ve sigorta muameleleri vergileri, gelir ve kurumlar vergisine ilişkin tevkifatlar ve geçici vergiler ile bu alacaklara ilişkin vergi ziyaı cezaları, gecikme zammı ve faizleri bağlamında toplam 5.000 TL'yi aşan tutarlardaki borçlar vergi borcu olarak kabul edilecektir.

__

__

__

__

__

17.4.2. İsteklinin;

a) Beyan üzerine alınan veya maktu olarak belirlenip ödemesi belirli tarihlerde yapılan vergilerde ödeme vadesi geçmiş olup ödeme yapılmamış ise kesinleşmiş vergi borcu olduğu,

b) Vergi borcunun 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde cebren tahsili yolunda tesis edilen işlemlere karşı dava açılması halinde, bu dava sürecinde veya sonucunda takip ve tahsili durduracak geçici veya nihai bir karar bulunmadığı durumlarda kesinleşmiş vergi borcu olduğu,

c) Resen, ikmalen veya idarece yapılan tarhiyatlara karşı vergi yargısında dava açılmışsa bu dava üzerine tahsil edilebilir hale gelmiş ve süresinde ödenmemiş alacak bulunmadığı sürece kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

ç) Resen, ikmalen veya idarece yapılan tarhiyatlara karşı dava açma süresi geçirilmediği sürece, kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

d) Vadesi geçtiği halde ödenmemiş ancak vergi idaresi tarafından taksitlendirilmiş veya tecil edilmiş vergi borçlarının, vadesindeki ödemeler aksatılmadığı sürece, kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

kabul edilecektir.

17.4.3. İsteklilerin vergi borcu olmadığına ilişkin belgeyi, başvuracakları herhangi bir vergi dairesinden veya Gelir İdaresi Başkanlığının internet adresi (www.gib.gov.tr) üzerinden almaları mümkündür. Bu belgenin; son başvuru ve/veya ihale tarihi itibarıyla olan durumu göstermesi ve isteklinin 17.4.1. numaralı alt maddede belirtilen alacak türlerinden olan borçları dikkate alınarak ilgili vergi dairelerinden temin edilen bilgiler kapsamında düzenlenmesi gerekmektedir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesinde “İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Antalya İli İbradı İlçesi Ormana Mahallesi 99 Adet Konut ve 1 Adet 4 Dükkanlı Ticaret Merkezi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde):

d) Kodu:

e) Miktarı: Tünel Kalıp Sistemiyle 99 Adet Konut, Konvansiyonel Kalıp Sistemiyle 1 Adet 4 Dükkanlı Ticaret Merkezi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 41’inci maddesinde “41.1. İhale üzerinde bırakılan istekli, sözleşmeye davet yazısının bildirim tarihini izleyen on gün içinde, ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğüne ve ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeler ile kesin teminatı verip diğer yasal yükümlülüklerini de yerine getirerek sözleşmeyi imzalamak zorundadır.

41.2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin ortak girişim olması halinde, ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğüne ve ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olunmadığına ilişkin belgeleri her bir ortak ayrı ayrı sunmak zorundadır.

__

__

41.3. İhale üzerinde bırakılan yabancı istekliler, ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğüne ve ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgelerden, kendi ülkelerindeki mevzuat uyarınca dengi olan belgeleri sunacaklardır. Bu belgelerin, isteklinin tabi olduğu mevzuat çerçevesinde denginin bulunmaması ya da düzenlenmesinin mümkün olmaması halinde, bu duruma ilişkin yazılı beyanlarını vereceklerdir. Ancak bu husus, yabancı gerçek kişi isteklinin uyruğunda bulunduğu ya da yabancı tüzel kişi isteklinin şirket merkezinin bulunduğu ülkenin Türkiye'deki temsilciliklerine veya o ülkelerdeki Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarına teyit ettirilecektir.

41.4. Mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, sözleşmeyi imzalamaması durumunda, geçici teminatı gelir kaydedilerek, hakkında 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere sunulan belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında yasaklama kararı verilmez.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** İhale komisyonunun 28.01.2025 tarihli kararının incelenmesi neticesinde, şikayete konu ihaleye 7 isteklinin katıldığı, idare tarafından yapılan yeterlik değerlendirilmesi neticesinde Güldem Harita İnşaat Tüketim Maddeleri Ticaret Sanayi Limited Şirketinin teklifinin geçici teminat bedeli yeterli olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, idare tarafından hesaplanan sınır değerin altında teklif bedeli sunmuş olan Mehmet Erdal Balanlı - Yeni Mutlu İnşaat Elektrik Elektronik Nakliyat Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığından aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesine rağmen süresi içerisinde açıklama sunulmadığından anılan isteklinin teklifinin reddedildiği anlaşılmış olup başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

EKAP üzerinden 10.02.2025 tarihinde başvuru sahibine iletilen idare yazısı içerisinde “…Tebliğ tarihini izleyen günden itibaren en geç on gün içinde ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığınıza dair belgeler ile %6,00000 oranında kesin teminatı vermek ve diğer yasal yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle ihale konusu işe ilişkin sözleşmeyi imzalamanız gerekmektedir.” ifadelerine yer verilerek başvuru sahibinin sözleşme imzalamaya davet edildiği,

Akabinde, idarenin 25.02.2025 tarihli yazısı içeriğinde yer alan “…Söz konusu ihale, firmanızın 4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendine ilişkin belgenin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içerdiğinin anlaşılması üzerine iptal edilmiştir.

Diğer taraftan, ihalede sunmuş olduğunuz geçici teminat mektubunun toplam tutarından teklif bedelinin %3 üne karşılık gelen 8.250.000,00 TL’nin irat kaydedilerek, bu tutarı aşan 750.000,00 TL ise iade edilecektir.” ifadeleri ile başvuru sahibinin geçici teminatının gelir kaydedildiği ve şikâyete konu ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin dilekçesi ekinde yer alan belgeler incelendiğinde, iş ortaklığında özel ortak olarak bulunan Star Plus Yapı İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.ye ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi üzerinden 19.12.2024 ve 23.12.2024 tarihlerinde olmak üzere iki kez sorgulama yapıldığı, 19.12.2024 tarihli sorgulama sonucunda vadesi geçmiş borcunun bulunmadığının belirtildiği, 23.12.2024 tarihli sorgulama sonucunda da 2.472,60 TL trafik cezasının bulunduğunun belirtildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin süreç içerisinde 18.02.2025 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi üzerinden yapmış olduğu sorgu sonucunda 18.12.2024 tarihi itibariyle vadesi geçmiş 4.415.738,97 TL (damga vergisi) borcunun olduğunun belirtildiği, anılan sorgulama üzerine başvuru sahibinin 27.02.2025 tarihinde Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne dilekçe ile başvurduğu, anılan dilekçede “GÖKALP VERGİ DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜNE Dairenizin 336 056 1591 vergi kimlik numaralı mükellefiyiz. 18.12.2024 tarihinin öncesinde ve sonrasında elektronik ortamda almış olduğumuz Borcu Yoktur yazılarınıza istinaden 18.12.2024 tarihinde TOKİ tarafından yapılan ihaleye girmiş ve ihale uhdemizde kalmıştır. Sözleşme imzalanması aşamasında ihale tarihi itibariyle Borcu Yoktur yazısı almak için elektronik ortamda başvurduğumuzda Borcu Yoktur yazısını borcumuz olduğu gerekçesiyle alamadık. 18.02.2024 tarihi itibariyle borcumuz bulunduğu halde 19.12.2024 ve 24.12.2024 tarihlerinde Borcu Yoktur yazısının sistemden kaynaklanan sıkıntı nedeniyle tarafımıza verildiği kanaatindeyiz. Bu nedenle, İhale makamına verilmek üzere, yaşanan sıkıntı konusunda tarafımıza bilgi vermenizi, Saygılarımızla arz ederiz.” ifadesine yer verilerek 18.12.2024 tarihi itibariyle kesinleşmiş vergi borcunun bulunmasına rağmen 19.12.2024 ve 23.12.2024 tarihlerindeki sorgulamalarda neden borç bulunmadığının ifade edildiğine ilişkin bilgi talep edildiği anlaşılmıştır.

Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 04.03.2025 tarihli ve 19384 sayılı cevabi yazısı içeriğinde, “İlgi tarih ve sayılı dilekçenize istinaden Dairemiz kayıtlarının tetkik edilmesi neticesinde; 19.12.2024 ve 23.12.2024 tarihli Borcu Yoktur yazılarının müdürlüğümüzce "6183 / 22-A / Kamu kurum ve kuruluşlarından ödeme alabilmek için" verildiği, ''Kamu İhale Mevzuatı/ İhaleye girmek için'' verilmediği tespit edilmiştir.

Ayrıca 19.12.2024 tarihli borcu yoktur talebinize "Borcu Yoktur" şeklinde cevap verilmesinin nedeni, 2024071740J8d0000001 sayılı İade Dosya No ile 16.364.261,06 TL tutarında iade talebinizin bulunduğu, tarafınızca her ne kadar iadeye esas düzeltme beyannamesi 16.12.2024 tarihinde verilmişse de bununla ilgili (7A) dilekçesinin 20/12/2024 tarihinde dairemize verildiği ve (7A) dilekçesi verilene kadarda sistemde iade talebinizin 16.364.261,06 TL olarak göründüğünden sebeple tarafınıza 19.12.2024 tarihinde ''Borcu Yoktur'' şeklinde cevap verildiği,

23.12.2024 tarihli borcu yoktur talebinize "Borcu Yoktur" şeklinde cevap verilmesinin nedeninin ise; 20.12.2024 tarih ve 253754 sayılı YMM TAM TASDİK RAPORU'da iade edilmesi gereken tutarın 9.801.934,44.-TL Kurumlar Vergisi iadesi talebinizi bulunduğu ve raporunuz ekinde yer alan (7A) dilekçenize istinaden iade rakamının azaltıldığı tespit edilmiş olup ilgili günleme işlemi dairemizce geçici düzeltme fişinin düzenlendiği 24/12/2024 tarihinde yapıldığından 23/12/2024 tarihi itibariyle sistemde görünen iade talebinizin 16.364.261,06 TL olması sebebiyle tarafınıza 23/12/2024 tarihinde ''Borcu Yoktur'' şeklinde cevap verildiği anlaşılmıştır.

__

__

__

Sözleşme imzalanması aşamasında ihale tarihi olan 18.12.2024 itibariyle Borcu Yoktur yazısı almak için elektronik ortamda başvurduğunuzda ''Borcu Yoktur'' yazısını borcunuz olduğu gerekçesiyle alamamanızın nedeni; 16.12.2024 tarihinde iadeye esas düzeltme beyannamesi vererek 2024071740J8d0000001 sayılı İade Dosya No ile iade talep tutarınızı 9.801.934,44.- TL'ye düşürdüğünüz ve 26.12.2024 tarihi itibariyle iadenizin gerçekleştiği ve vergi borçlarınıza mahsup edildikten sonra 18.12.2024 tarihli itibariyle 4.415.738,97.- TL vergi borcunuzun kalmasından dolayı 18.12.2024 tarihli borcu yoktur taleplerinize 4.415.738,97.- TL vergi borcu var şeklinde cevap verilmektedir.” ifadesine yer verildiği tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat ve doküman düzenlemeleri gereğince, Kanun kapsamında gerçekleştirilen ihalelerde isteklilerin ihale tarihi itibariyle kesinleşmiş vergi borçlarının bulunmadığını ve ihalenin üzerlerinde kalması durumunda sözleşmeyi imzalamaya gelirken tevsik edici ilgili belgeleri sunacaklarını kabul ve taahhüt ettikleri, mücbir sebep halleri dışında sözleşmeye davet edildiği takdirde sözleşmeyi imzalamayan isteklilerin geçici teminatların gelir kaydedilerek haklarında yasaklama işlemlerinin başlatılacağı, sözleşme imzalamaya gelirken sunulan belgelerin taahhüt edilen durumları sağlamaması halinde teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

__

Mevcut durumda, başvuru sahibi iş ortaklığın özel ortağı olarak bulunan Star Plus Yapı İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin ihale tarihi olan 18.12.2024 tarihi itibariyle 4.415.738,97 TL vergi borcu olduğu Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün yukarıda anılan yazısı ve GİB Dijital Vergi Dairesi üzerinden yapılan teyitler neticesinde açık ve net şekilde anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibinin dilekçesi içerisinde yer alan iddialardan ve ekinde yer alan belgelerden, başvuru sahibinin 18.12.2024 tarihinde kesinleşmiş vergi borcu bulunmasına rağmen neden 19.12.2024 ve 23.12.2024 tarihli sorgulamalarda borcu bulunmadığının belirtildiği hususunun açıklığa kavuşturulmasını teminen 21.03.2024 tarihli ve 68820 sayılı yazımız ile Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan “…

• Star Plus Yapı İnş. Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 18.12.2024 tarihi itibariyle kesinleşmiş vergi borcunun bulunup bulunmadığına,
• Eğer 18.12.2024 tarihi itibari ile vergi borcu bulunuyor ise 19.12.2024 ve 23.12.2024 tarihlerinde borcu yoktur teyitlerinin hangi gerekçeler ile verildiğine,
• Ekte yer alan Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün yazısı içerisinde belirtilmiş olan vergi iade taleplerinin Vergi Dairesi Müdürlüğü'nce ne şekilde işleme alındığı, iade talep başvuruları ilgili Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne sunulması durumunda vergi borcunun mahsuplaşma işleminin ne şekilde gerçekleştirildiğine,
• İade talebi başvurularının sonuçlandırılmasına ilişkin mevzuatın zorunlu tuttuğu bir sürenin bulunup bulunmadığına, mahsuplaşma sürecinde yapılan vergi borcu bulunup bulunmadığına ilişkin taleplerin ne şekilde değerlendirildiğine,
• Mevcut durumda, gerek Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğü gerekse T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi resmi internet sitesi işlemlerinde hatalı bir bilgilendirmede bulunulup bulunulmadığına ilişkin bilgi ve belgeler ” talep edilmiştir.

__

__

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 28.03.2025 tarihli ve 30069 sayılı cevabi yazısında sürecin özetlendiği, konu ile ilgili olan Gökalp Vergi Dairesinin bilgilendirilerek, yazımız ile talep edilen bilgi ve belgelerin ivedi olarak Kurumumuza gönderilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Diyarbakır Defterdarlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü’nün 11.04.2025 tarihli ve 30411 sayılı cevabi yazısı içeriğinde “Kamu İhale Kurumu I. İnceleme Dairesi Başkanlığından alınan 21.03.2025 tarih ve E-13983960- 101.01.02-68820 sayılı yazısına istinaden Gelir İdaresi Başkanlığının Defterdarlığımıza gönderdiği ilgide kayıtlı yazı çerçevesinde Defterdarlığımız Gökalp Vergi Dairesi Müdürlüğü ile yapılan yazışma neticesinde dairece gönderilen cevabi yazıda;

''19.12.2024 ve 23.12.2024 tarihli Borcu Yoktur yazılarının müdürlüğümüzce "6183 / 22-A / Kamu kurum ve kuruluşlarından ödeme alabilmek için" verildiği, ''4734/Kamu İhale Mevzuatı/ İhaleye girmek için'' verilmediği tespit edildiği,

Ayrıca 19.12.2024 tarihli borcu yoktur taleplerine "Borcu Yoktur" şeklinde cevap verilmesinin nedeninin, 2024071740J8d0000001 sayılı İade Dosya No ile 16.364.261,06 TL tutarında iade talebinin bulunduğu, mükellef tarafından her ne kadar iadeye esas düzeltme beyannamesi 16.12.2024 tarihinde verilmişse de bununla ilgili (7A) dilekçesinin 20/12/2024 tarihinde dairemize verildiği ve (7A) dilekçesi verilene kadarda sistemde iade talebinin 16.364.261,06 TL olarak göründüğünden sebeple 19.12.2024 tarihinde ''Borcu Yoktur'' şeklinde cevap verildiği,

23.12.2024 tarihli borcu yoktur talebine "Borcu Yoktur" şeklinde cevap verilmesinin nedeninin ise; 20.12.2024 tarih ve 253754 sayılı YMM TAM TASDİK RAPORU'da iade edilmesi gereken tutarın 9.801.934,44.-TL Kurumlar Vergisi iadesi talebinin bulunduğu ve rapor ekinde yer alan (7A) dilekçesine istinaden iade rakamının azaltıldığı tespit edilmiş olup ilgili günleme işlemi dairemizce geçici düzeltme fişinin düzenlendiği 24/12/2024 tarihinde yapıldığından 23/12/2024 tarihi itibariyle sistemde görünen iade talebinin 16.364.261,06 TL olması sebebiyle 23/12/2024 tarihinde ''Borcu Yoktur'' şeklinde cevap verildiği anlaşıldığı,

Mükellef tarafından sözleşme imzalanması aşamasında ihale tarihi olan 18.12.2024 tarihi itibariyle 17-18-19.02.2025 tarihlerinde ''Borcu Yoktur'' yazısı almak için elektronik ortamda yapılan başvurularda ''Borcu Yoktur'' yazısının borç olduğu gerekçesiyle "Borcu Var" şeklinde verilmesinin nedeni; 16.12.2024 tarihinde iadeye esas düzeltme beyannamesi vererek 2024071740J8d0000001 sayılı İade Dosya No ile iade talep tutarının 9.801.934,44.- TL'ye düşürülmesi ve 26.12.2024 tarihi itibariyle iadenin gerçekleştiği ve vergi borçlarına mahsup edildikten sonra 18.12.2024 tarihli itibariyle 4.415.738,97.- TL vergi borcunun kalmasından dolayı 18.12.2024 tarihli borcu yoktur talebine 4.415.738,97.- TL "Borcu var " şeklinde cevap verildiği,

Mükellefin 18.12.2024 tarihi itibariyle ''İş Emri Borç Sorgulama Ekranında'' yapılan borç sorgulamasında 4.415.738,97.- TL vergi borcunun bulunduğu ancak mevcut vergi borcunu 10.01.2025 tarihinde ödediğinin tespit edildiği, iade miktarının azaltılması nedeniyle 18.12.2024 tarihli 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre borcu yoktur taleplerine "Borcu Yoktur" şeklinde cevap verilmediğinin belirtildiği.'' anlaşılmıştır.

Konu hakkında Defterdarlığımızca yapılan değerlendirmede de; mükellefin 2023/1-12 dönemi kurumlar vergisi iade talep tutarını kanuni süresinden sonra vermiş olduğu düzeltme beyannamesi ve iadeye ilişkin (7A) dilekçesiyle yaptığı günleme talebine istinaden düşürdüğü, ilgili daire tarafından 24.12.2024 tarihinde günleme işlemlerinin ve düzeltme işlemlerinin yapıldığı, 23.12.2024 tarihinde verilen borcu yok yazısının ise ilgili tarihte dairece henüz günlenmemiş 7A dilekçesine istinaden sehven verildiği düşünülmektedir.” ifadesine yer verildiği tespit edilmiştir.

__

__ Anılan yazı içeriğinden, 16.12.2024 tarihinde başvuru sahibi tarafından verilen iade talebinin 20.12.2024 tarihinde düzeltildiği, ilk iade talebinin 16.364.261,06 TL olduğu ancak düzeltme dilekçesinde bedelin 9.801.934,44 TL’ye düşürülmesi sonucunda ise 18.12.2024 tarihi itibariyle 4.415.738,97 TL’lik bir borcun ortaya çıktığı, 19.12.2024 tarihinde verilen borcu yoktur teyidinin iade talebi dilekçesinde yer alan bedelin 16.364.261,06 TL olarak belirtilmesinden dolayı verildiği, ancak 23.12.2024 tarihinde verilen borcu yoktur teyidinde idarenin düzeltme işlemini dilekçenin verildiği tarih olan 20.12.2024 tarihinden 4 gün sonra işleme sokması olduğu anlaşılmıştır.

__

__ Kanun’un 10’uncu maddesinde açıkça belirtildiği şekliyle, kesinleşmiş vergi borcu olduğu tespit edilen isteklilerin ihale dışı bırakılması ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin sözleşmeyi imzalamadan önce ihale tarihi itibariyle vergi borcu bulunmadığına ilişkin gerekli belgeyi idareye sunmasının zorunlu olduğu, sunulan belgelerde kesinleşmiş vergi borcu bulunduğunun anlaşılması durumunda teklifin değerlendirme dışı bırakılarak ve geçici teminatın gelir kaydedilmesinin zorunlu olduğu, basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin vergi borçlarının takibi ve mevzuatın gerektirdiği diğer işlemleri yerine getirmek konusunda sorumlu oldukları, başvuru sahibinin ihale tarihi itibariyle 4.415.738,97 TL kesinleşmiş vergi borcunun bulunduğu, ihale tarihinden iki gün önce 16.12.2024 tarihinde verilen iade talebi dilekçesinde yer alan tutarın yine kendisi tarafından 20.12.2024 tarihinde düzeltildiği, başvuru sahibinin anılan işlemi dolayısıyla ihale tarihi itibariyle borcun oluştuğu hususları göz önüne alındığında idare tarafından başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedilmesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

__

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi kapsamında eşit muamele yönünden incelenecek bir husus bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddi,

Oyçokluğu ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuruya konu ihale T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi lığı tarafından 18.12.2024 tarihinde yapılan “Antalya İli İbradı İlçesi Ormana Mahallesi 99 Adet Konut Ve 1 Adet 4 Dükkanlı Ticaret Merkezi İnşaatları İle Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi” yapım ihalesi olup 20 adet ihale dokümanı indirilen ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, Güldem Harita İnşaat Tüketim Maddeleri Ticaret Sanayi Limited Şirketinin teklifinin geçici teminatı uygun olmadığı gerekçesiyle, Mehmet Erdal Balanlı, Yeni Mutlu İnşaat Elektrik Elektronik Nakliyat Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının teklifinin verilen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, 28.01.2025 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin başvuru sahibi Fiyak İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi - Star Plus Yapı İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi Ve Ticaret Ltd.Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, idarenin 25.02.2025 tarihli yazısı ile ihale üzerinde bırakılan başvuru sahibi isteklinin 4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendine ilişkin belgenin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içerdiği (vergi borcu bulunduğu) gerekçesiyle geçici teminatının gelir kaydedilerek ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

**** Kararda da yer verildiği üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde, kesinleşmiş vergi borcu olanların tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 17.4’üncü maddesinde ise vergi borcu sayılacak durumlar ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş, bu düzenlemelerden Kanun kapsamında gerçekleştirilen ihalelerde isteklilerin ihale tarihi itibariyle kesinleşmiş vergi borçlarının bulunmadığını ve ihalenin üzerlerinde kalması durumunda sözleşmeyi imzalamaya gelirken tevsik edici ilgili belgeleri sunacaklarını kabul ve taahhüt ettikleri, mücbir sebep halleri dışında sözleşmeye davet edildiği takdirde sözleşmeyi imzalamayan isteklilerin geçici teminatlarının gelir kaydedilerek haklarında yasaklama işlemlerinin başlatılacağı, sözleşme imzalamaya gelirken sunulan belgelerin taahhüt edilen durumları sağlamaması halinde teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihale 18.12.2024 tarihinde yapılmıştır. İtirazen şikâyete konu husus ile ilgili olarak Gelir İdaresi lığı nezdinde yazışmalar yapılmıştır. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının özel ortağı Star Plus Yapı İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından 16.12.2024 tarihinde Gökalp Vergi Dairesi’ne verilen 16.364.261,06 TL tutarında iade talebi dilekçesine istinaden talep edilen iade tutarının kayıtlarda bulunan vergi borcundan yüksek olması nedeniyle borçlu olarak değerlendirilmemiş, bu durumun 20.12.2024 tarihinde verilen ikinci dilekçede talep edilen iade tutarı üzerinden işlem yapılan 24.12.2024 tarihine kadar aynı şekilde değerlendirilmiştir.

İsteklilerin taahhüt altına aldıkları duruma aykırı hususun tespitinde esas alınması gereken tarihin teklifin verildiği ihale tarihi olduğu, bu tarih sonrasında yapılan işlemlerden kaynaklı olarak geriye dönük olarak yapılacak işlemlerde vergi borcuna bu hususta yetkili olan Vergi Dairesi Müdürlüğünün kayıt ve değerlendirmelerinin esas oluşturacağı, nihai olarak sözleşme imzalamaya engel tutarda vergi borcu bulunduğu açık olan istekliyle sözleşme imzalanmasının mümkün bulunmadığı açıktır.

Ancak söz konusu durumun geçici teminatın gelir kaydını tartışmasız şekilde gerektirmesi için süreçteki işlemlerin tereddüt doğurucu nitelik taşımaması gerektiği, ilgili Vergi Dairesinin yazısında belirtilen bilgilere göre 16 – 20 Aralık 2024 tarihleri arasında “Vergi Borcu Yoktur” yazısının elektronik ortamda verilmesi sonrasında 20.12.2024 tarihinde verilen talep dilekçesinin söz konusu durumu değiştirdiği, bu talebin verildiği tarihten sonraki ihaleler için sonuç doğuracağı açık olsa da talep öncesindeki ihale için yaptırım uygulanmasını gerektirmeyeceği, yalnızca başvuru sahibi istekli ile sözleşme imzalanmaksızın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekeceği, geçici teminatın gelir kaydedilmesi gibi cezai bir yaptırımın uygulanmasının hakkaniyete uygun olmayacağı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda başvuru sahibi ile sözleşme imzalanmaksızın teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatının iade edilmesi yönünde** “düzeltici işlem belirlenmesine”** karar verilmesi gerektiği düşüncemizle Kurul çoğunluğunun “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki kararına katılmıyoruz.