KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/050

Gündem No : 50

Karar Tarihi : 10.12.2025

Karar No : 2025/UM.II-2644

BAŞVURU SAHİBİ:

Dijimed Bilişim Çözümleri Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ankara Üniversitesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1346830 İhale Kayıt Numaralı “4 Kalem Cihaz” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ankara Üniversitesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından 13.10.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “4 Kalem Cihaz” ihalesine ilişkin olarak Dijimed Bilişim Çözümleri Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi’nin 05.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.11.2025 tarih ve 199751 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2278 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin “Üst Düzey Motorize Dijital Seyyar Röntgen Cihazı Alımı”na ilişkin 2’nci kısmında teklif fiyatlarının yaklaşık maliyetin altında olduğu ancak idarenin, ihale sürecinde zeyilname düzenlenerek ihalede istenen teknik özelliklerin değiştirilmesi sebebiyle ihaleye katılımın daraldığı ve bu sebeple yeterli rekabetin oluşmadığı gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verdiği, anılan iptal kararının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.

Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir. (Ek cümle: 2/7/2018-KHK-703/171 md.) Cumhurbaşkanlığı hizmetlerinin özelliği ve güvenlik şartlarına uygun şekilde yerine getirilme zorunluluğu nedeniyle Cumhurbaşkanlığınca gerçekleştirilecek her türlü mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin ihaleler bu Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre yapılabilir.

Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz.

(Değişik altıncı fıkra: 30/7/2003-4964/4 md.) İlgili mevzuatı gereğince Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu gerekli olan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için ÇED olumlu belgesinin alınmış olması zorunludur. Ancak, doğal afetlere bağlı olarak acilen ihale edilecek yapım işlerinde ÇED raporu aranmaz.” hükmü,

Anılan Kanun’un 29’uncu maddesinde “İlân yapıldıktan sonra ihale dokümanında değişiklik yapılmaması esastır. Değişiklik yapılması zorunlu olursa, bunu gerektiren sebep ve zorunluluklar bir tutanakla tespit edilerek önceki ilânlar geçersiz sayılır ve iş yeniden aynı şekilde ilân olunur.

Ancak, ilân yapıldıktan sonra, tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleştirilmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hatalar veya eksikliklerin idarece tespit edilmesi veya isteklilerce yazılı olarak bildirilmesi halinde, ihale dokümanında değişiklikler yapılabilir. Yapılan bu değişikliklere ilişkin ihale dokümanının bağlayıcı bir parçası olan zeyilname, son teklif verme gününden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde ihale dokümanı alanların tamamına gönderilir. Zeyilname ile yapılan değişiklikler nedeniyle tekliflerin hazırlanabilmesi için ek süreye ihtiyaç duyulması halinde, ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere en fazla yirmi gün zeyilname ile ertelenebilir. Zeyilname düzenlenmesi halinde, teklifini bu düzenlemeden önce vermiş olan isteklilere tekliflerini geri çekerek, yeniden teklif verme imkanı sağlanır…” hükmü,

Aynı Kanun’un 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. (Değişik son cümle: 30/7/2003-4964/24 md.)__Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinde “…Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır….” hükmü,

Aynı Kanun’un 56’ncı maddesinde “…Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir….” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 19’inci maddesinde “…(3) Şikayet veya itirazen şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararına karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir….” hükmü yer almaktadır.

24.10.2025 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin başvuruya konu 2’nci kısmının iptaline karar verildiği ve anılan kararda iptal gerekçesi olarak “ihalenin ikinci kısmında yer alan üst düzey motorize dijital seyyar röntgen cihazı için istekli olabilecek bir tüzel kişi tarafından 12.09.2025 tarihinde teknik şartnameye e-şikayet aracılığı ile itirazda bulunulduğu ve itiraz neticesinde söz konusu tüzel kişinin mevcut şartlarda dâhi ihaleye katılabilecek durumda olmasına rağmen itirazların 19.09.2025 tarihinde uzman tarafından kabul edildiği ve teknik şartnamenin güncellendiği, diğer istekli olabileceklerin ise yeni şartname ile ihaleye katılım sağlayabilmesinin engellendiği görülmüştür.__

__

Anılan tüzel kişi tarafından Teknik Şartnamenin aşağıda gösterilen maddelerine şikayette bulunulduğu ve uzman üye tarafından yapılan değerlendirmede;

__

şeklinde teknik şartnamede değişiklik yapıldığı anlaşılmıştır.

__

Yukarıda madde numaraları ve eski/yeni hali gösterilen teknik şartnamede yer verilen yeterlilikler incelendiğinde şikâyet sahibi tüzel kişinin her iki durumda da ihaleye katılabildiği, ancak bu değişiklik ile farklı istekli olabileceklerin ihaleye katılımının engellendiği anlaşılmıştır. İtiraza konu maddelerin somut düzeyde tıbbi, idari veya mali gerekçesinin olmaması müşahede edildiğinden bu değişikliklerin yapılmasının 4734 sayılı Kanunun Temel İlkeler Başlıklı 5’inci maddesinde yer alan “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne aykırılık teşkil ettiği görülmüştür. Bu durumun kanıtlayıcı unsuru ise teknik şartname güncellendikten sonra istekli olabilecek başka bir tüzel kişi tarafından 29.09.2025 tarihinde idareye e-şikâyet başvurusu yapıldığı, incelenen şikâyette söz konusu tüzel kişinin ihale için hazırlanan ilk teknik şartname yeterlilikleri karşılayabildiği ancak zeyilname ile yapılan değişiklik sonucunda ihaleye katılım sağlayamadığı ve Teknik Şartnamenin rekabeti engelleyici şekilde tek isteklinin ihaleye girebileceği şekilde değiştirildiği tespit edilmesidir. Devam eden süreçte ise 29.09.2025 tarihli e-şikayet başvurusunu inceleyen uzman üye tarafından başvuruya konu hususların dikkate alınmadığı da anlaşılmıştır. Nitekim 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idarelerin, bu Kanuna göre gerçekleştirecekleri mal alımı ihalelerinde uygulayacakları usul ve esasları düzenleyen Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 14. Maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği** __**ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur.” hükmü alıma konu kısım için rekabet ve fırsat eşitliğinin sağlanması durumunu da zorunlu kılmaktadır. Bu açıdan ihalenin 2. Kısmı için rekabetin oluşmadığı ve eşit muamelenin sağlanmadığı izahtan varestedir.

Yukarıda açıklanan hususlar ve yine Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 14. Maddesinin 8. fıkrasında yer alan “Teknik şartnamedeki düzenlemelerin; ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunca yapılacak inceleme ve değerlendirmelerde tereddüt oluşturmayacak şekilde açık olması gerekir.” hükmü de dikkate alınarak ihalenin 2. Kısımda yer alan “Üst Düzey Motorize Dijital Seyyar Röntgen Cihazına” ilişkin kısmın iptal edilmesine…” değerlendirmelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

12.09.2025 tarihinde, istekli olabilecek sıfatına sahip bir tüzel kişi tarafından ihale dokümanına yönelik olarak idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvuru üzerine idare tarafından 22.09.2025 tarihli zeyilnamenin düzenlenerek EKAP’a yüklendiği ve Teknik Şartname’nin 3.1.3’üncü, 3.1.4’üncü ve 3.1.5’inci maddelerinde değişiklik yapıldığı, 29.09.2025 tarihinde ise istekli olabilecek sıfatına sahip başka bir tüzel kişi tarafından anılan zeyilname ile yapılan değişikliklere ilişkin idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvurunun idarenin 02.10.2025 tarihli cevabi yazısında belirtilen ve yapılan değişiklikler teknik gerekliliklere dayandığı için düzenlemelerin mevzuata uygun olduğu şeklinde özetlenebilecek gerekçe ile reddedildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde, ihale komisyonu kararı üzerine idarenin verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği de belirtilmiştir. Bununla birlikte, idareye bu konuda tanınan serbesti ve takdir yetkisi kuşkusuz ki sınırsız olmayıp, hizmet gerekleri ve kamu yararı çerçevesinde hareket edilerek anılan serbestiye ilişkin yetkinin kullanılması gerekmektedir. Dolayısıyla, ihalenin iptali işlemlerinde objektif olarak hukuki açıdan denetlenebilir gerekçe veya gerekçelerin bulunması bir ön koşul niteliği taşımaktadır. Zira, Anayasa’nın 125’inci maddesinin birinci fıkrasında, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu hüküm altına alınmış olup, idarenin eylem ve işlemlerinin hukukilik denetimi de ancak bunların bir gerekçeye dayanması durumunda gerçekleştirilebilecektir. Gerekçesiz eylem veya işlemlerin denetimi de mümkün olmadığından, hukuka uygun kabul edilmelerine olanak bulunmamaktadır.

Kamu İhale Kurumu tarafından yapılan ihale işlemlerine ilişkin inceleme ise dava açılmadan önce tüketilmesi gereken zorunlu idari başvuru yolu niteliğinde olup, Kurum tarafından ihale sürecindeki işlemlerin hukukilik denetimi de yine bu işlemlerin gerekçeleri üzerinden yapılmaktadır.

Nitekim, 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasında yukarıda aktarılan tespit ve değerlendirmelere uygun olarak, ihalenin iptali işleminin gerekçesine vurgu yapılmış ve idare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularının Kurum tarafından idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı inceleneceği hüküm altına alınmıştır. Benzer bir hükme İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında da yer verilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde ihale komisyonu kararı üzerine idarenin verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu hüküm altına alınmış ve bu konuda idarelere takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak kuşkusuz ki bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanılması gerekmektedir.****

Aktarılan hükümler çerçevesinde idarenin ihalenin 2’nci kısmının iptali kararına ilişkin gerekçesi incelendiğinde ise özetle, ihale sürecinde idarenin teknik şartname düzenlemelerine yönelik olarak düzenlediği zeyilname ile bazı teknik özelliklerin değiştirilmesi sonucunda ihaleye tek isteklinin teklif sunabildiği, zeyilname ile yapılan değişikliğe ise aslında gerek olmadığı, anılan değişikliğin rekabeti ihlal ettiği değerlendirmesinin ihalenin iptali kararının gerekçesini oluşturduğu görülmüştür.****

4734 sayılı Kanun’un ihale dokümanında değişiklik yapılmasına ilişkin 29’uncu maddesinde, ihalenin ilan edilmesinden sonra ihale dokümanında değişiklik yapılmamasının esas olduğu ancak değişikliğin zorunlu olduğunun anlaşılması halinde zeyilname düzenlenerek dokümanda değişiklik yapılması yoluna gidilebileceği hüküm altına alınmış ve zeyilname düzenlenerek ihale dokümanının değiştirilmesine ilişkin idarelere takdir yetkisi tanınmıştır. Dolayısıyla, gerek idareler tarafından re’sen gerekse yapılan şikayet başvuruları üzerine zeyilname düzenleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Bununla birlikte, ihale dokümanlarındaki düzenlemeler ile ilgili olarak idarelerin re’sen tespit ettiği veya şikâyet başvuruları üzerine farkına vardığı bir hatanın veya mevzuata aykırılığın varlığı halinde, kendi takdir yetkileri çerçevesinde zeyilname düzenlemelerine imkân tanınmıştır.

Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde, başvuruya konu ihalede ihale sürecinde zeyilname düzenlenerek teknik şartnamede yer verilen bazı teknik özellikler değiştirildikten sonra ihale tarihinin geçmesi ve ihaleye sunulan tekliflerin ortaya çıkması üzerine, ihaleyi yapan idarenin kendi düzenlemiş olduğu zeyilnameye aslında gerek olmadığı ve bu zeyilnamenin ihaleye katılımı daralttığı gerekçesiyle ihalenin 2’nci kısmının iptal edilmesinin her şeyden önce 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde ihalelerde uyulması gereken temel ilkeler arasında sayılan güvenirlik ilkesi ile bağdaşmayacağı anlaşılmıştır. Ayrıca, ihalenin 2’nci kısmının iptali kararının gerekçesi olarak gösterilen, zeyilname sebebiyle ihaleye yalnızca bir isteklinin katılabildiği hususu ispat edilebilir bir nitelik taşımadığı gibi, ihalenin diğer 3 kısmına da birer isteklinin katıldığı ancak bu kısımların iptal edilmediği dikkate alındığında, ihalenin başvuruya konu 2’nci kısmına yalnızca bir istekli teklif sunduğu için bu kısmın iptal edilmesinin yine anılan Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan saydamlık, eşit muamele ve güvenirlik ilkeleri ile örtüşmeyeceği anlaşılmıştır. Aktarılan sebeplerle, idarenin ihalenin 2’nci kısmının iptali kararının mevzuata aykırı olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 101.344,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde 101.344,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır**.**

Sonuç olarak, idarenin ihaleyi iptal gerekçesinin ve iptal işleminin mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, idarenin ihalenin 2’nci kısmının iptali kararının iptaline karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin 2’nci kısmının iptali kararının iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****