KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/043

Gündem No : 54

Karar Tarihi : 30.10.2025

Karar No : 2025/UM.II-2343

BAŞVURU SAHİBİ:

Umtaş Uluslararası Makina Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ),

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/948536 İhale Kayıt Numaralı “13 Adet Paletli Kar Aracı(Snow Truck)” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) tarafından 09.09.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “13 Adet Paletli Kar Aracı(Snow Truck)” ihalesine ilişkin olarak Umtaş Uluslararası Makina Tic. A.Ş. tarafından 14.10.2025 tarih ve 196880 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.10.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2064 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihaleye iki istekli tarafından e-teklif sunulduğu, idare tarafından yapılan değerlendirme sonucunda ihaleye teklif veren GSP Makine Ltd. Şti.nin ihale dokümanında öngörülen yeterlik kriterlerini sağlamadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, kendilerinin ise yeterli bulunarak, 01.10.2025 tarihinde demonstrasyon işlemi yapıldığı ve yapılan değerlendirme neticesinde teklif ettikleri araçların uygun bulunarak, 01.10.2025 tarihinde demonstrasyon tutanağının düzenlendiği, idare tarafından kesinleşen ihale komisyonu kararının alınması beklenirken, idarenin 10.10.2025 tarih ve 98673 sayılı yazısı ile ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesi uyarınca iptal edilmesine karar verildiği ve söz konusu yazının kendilerine EKAP üzerinden 10.10.2025 tarihinde tebliğ edildiği,

İdarenin 10.10.2025 tarih ve 98673 sayılı “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali” konulu yazısında iptal gerekçesi olarak “Söz konusu araçlara, ihale dokümanında belirtilen Havalimanlarımız dışında Erzurum Havalimanından alınan 02/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet ve Erzincan Havalimanından alınan 03/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet olmak üzere toplamda 4 adet daha elzem ihtiyaç duyulduğu, belirtilen Havalimanlarımız için ilave araç ihtiyaçlarımızı karşılayacak ödenek bulunmadığından ve ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağından işin miktarının, yaklaşık maliyetinin ve ödeneğinin değişmesi sonucunda teknik şartname ve demonstrasyonda oluşacak ilave düzenlemelerin yapılarak tekrar ihaleye çıkılmasında kamu yararı olacağı, bununla birlikte ihale konusu işin 309.662,710,20 TL yaklaşık maliyet için 2025 yılı yatırım programına 269.982.260,15 TL, 2026 yılı yatırım programına 39.680.450,03 TL ödenek tahsis edilerek ihaleye çıkılmış olup, sözleşmede belirtilen ödeme şartları ve işin süresi dikkate aldığında 2025 yılında teslimat ve ödeme yapılamayacağından ihale konusu işin cari yatırma ödeneğinin sâri yıla aktarılmak ve ilave ihtiyaç duyulan araçların ödenek planlamalarının birlikte yapılarak işin yeniden ihale edilmesi gerektiği Komisyonumuzca uygun değerlendirilmektedir.” ifadelerine, EKAP’ta yayımlanan gerekçeye göre ise “İlave ihtiyaç duyulan araçların ödenek planlamalarının birlikte yapılarak işin yeniden ihale edilmesi gerektiğinden, ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesi uyarınca iptal edilmesine karar verildi.” ifadelerine yer verildiği, ancak, idarenin ihalenin iptali kararının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na, ilgili mevzuata ve emsal Kamu İhale Kurulu kararlarına aykırı olduğu, şöyle ki;

İdarenin ihaleyi iptal sebeplerinin objektif nitelikte ve somut gerekçelere dayanır nitelikte olması gerektiği, ancak idare tarafından hiçbir somut ve objektif belge ve bilgiye dayanılmadan ihalenin iptal edilmesinin, idarenin takdir yetkisinin sınırlarını aştığını gösterdiği,

İdare tarafından ihale yapıldıktan ve firmalarına demonstrasyon işlemi tamamlandıktan sonra ileri sürülen 4 adet araç daha alma ihtiyacının, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesi uyarınca iş artışı kapsamında giderilecek bir husus olduğu, söz konusu ihale dokümanına göre, ihalede tekliflerin birim fiyat üzerinden verileceği ve ihale sonucunda, birim fiyat üzerinden sözleşme imzalanacağı hususları dikkate alındığında, idare tarafından hiçbir hesaplama yapılmadan ve iş artışı düşünülmeden ihalenin iptal edildiği,

İhale kapsamında daha önce idare tarafından güncel yaklaşık maliyetin hesaplandığı ve bu maliyete göre de ödenek ayrıldığı, tekliflerin veriliş aşamasına kadar hesaplanan yaklaşık maliyetle bu işin yapılabilir olduğunun açık olduğu, vermiş oldukları teklifin yaklaşık maliyetin yaklaşık % 38 - 39 altında olduğu, idareyi daha önce ayırmış olduğu ödenekten başka yeni bir ödeme yükümlülüğü altına sokmadığı, aksine idarenin daha önce ayırdığı ödenekten daha az bir ödeme ile bu işin yapılarak idarenin kaynaklarını verimli kullanmasının sağlanacağı, ayrıca bütçe yetersizliği veya ihtiyaç değişikliğinin ihale aşamasından önce idare tarafından tespit edilmesi gerektiği,

Kaldı ki, idarenin 10.10.2025 tarihli ihale iptali konulu yazısından da görüleceği üzere; 2025 yılı yatırım programına 269.982.260,15 TL, 2026 yılı yatırım programına 39.680.450,03 TL ödenek (Toplam Ödenek = 309.662.710,18 TL) tahsis edilerek ihaleye çıkılmış olduğu, söz konusu 2025 yılı ödeneğinin hem ihale konusu 13 adet araç hem de ek alınması gerektiği iddia edilen 4 adet araç için yeterli bir ödenek oluşturduğu, firmalarının vermiş olduğu teklife göre, toplam ödeneğin 19 (13+6=19) aracı karşılayabileceği, dolayısıyla Türkiye gibi döviz kurunun her geçen gün arttığı ekonomik piyasada yeni çıkılacak ihalede kamu yararı değil, kamu zararının oluşacağı,

İdarenin ihaleyi iptal gerekçesinin idarenin kendi mevzuatı ile de çeliştiği, şöyle ki, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Ana Statüsüne göre; havalimanlarının bir sonraki yılın yatırım taleplerini önceki yılın Mayıs ayında belirlemekte oldukları dikkate alındığında, söz konusu iki havalimanının (Erzurum ve Erzincan Havalimanı) 4 adet araç ihtiyacının 2025 yılı için 2024 Mayıs ayında belirlenmiş olması gerektiği, açıklanan nedenlerle, idarenin ihalenin iptali kararının iptaline karar verilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

...

Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz. …” hükmü,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “ İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı maddenin gerekçesinde ise “ Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle, ihale yetkilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada ihale komisyonunun kararı üzerine idareye uluslararası mevzuata paralel bir şekilde ihaleyi iptal etme yetkisi verilerek, buna ilişkin hükümler düzenlenmiştir. ” ifadesi,

“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. …” hükmü,

“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır. …” hükmü,

“Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “ …İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. … ” hükmü,

“İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde “Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur:

a) Yatırım projelerinin plânlanan sürede tamamlanarak ekonomiye kazandırılabilmesi amacıyla, birden fazla yılı kapsayan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için, işin süresine uygun olarak yıllar itibariyle ödeneğin bütçelerinde bulunmasını sağlamak üzere programlamanın yapılmış olması zorunludur. İlk yıl için öngörülen ödenek, yılı merkezî yönetim bütçe kanununda belirlenen stratejik öneme sahip yatırımlar veya projeler hariç olmak üzere, proje maliyetinin % 10’undan az olamaz ve başlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmış olan ödenek dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz.

b) Öngörülen ödeneklerin kullanılmasına imkan verecek süre dikkate alınarak, idarelerce ihalelerin zamanında yapılması, birden fazla yılı kapsayan ve yatırım niteliği olan işlerde (doğal afetler nedeniyle yapılması gerekenler hariç) ise yılın ilk dokuz ayında ihalenin sonuçlandırılması esastır. Ancak ertesi malî yılda gerçekleştirilecek süreklilik arz eden mal ve hizmet alımları için bir önceki malî yıl sona ermeden ihaleye çıkılabilir. …” hükmü,

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir. …” hükmü yer almaktadır.

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) Ana Statüsü’nün “Mali Hükümler, Tasfiye ve Denetim” başlıklı 20’nci maddesinde “Plan, Program ve Bütçeler, yatırım projelerinin hazırlanması, yatırım ve finansman programları, küçük tamamlama idame ve yenileme yatırımları, fiyat ve tarifeler, muhasebe sistemleri, bilançolar, netice hesapları ve faaliyet raporları, kar dağıtımı, tasfiye ve denetim konularında KHK hükümleri uygulanır.

Kuruluş yatırım ve işletme faaliyetlerini plan, program ve bütçelere dayalı olarak yürütmek ve bağlı ortaklıklarının da aynı esaslara uymasını sağlamakla yükümlüdür.

Teşebbüslerin bağlı ortaklıklarını da kapsayan yıllık genel yatırım ve finansman programı takvim yılı başından en az yetmiş beş gün önce Bakanlar Kurulunca karara bağlanır.

Kuruluş ve bağlı ortaklıklarının işletme bütçeleri her hesap dönemi için yıllık genel yatırım ve finansman programındaki hedefler esas alınarak hazırlanır ve yönetim kurullarınca onaylanır.

Yıllık yatırım ve finansman programında değişiklik yapılması halinde bu değişikliğe uygun olarak işletme bütçelerinde gerekli düzeltmeler yapılır.

Kuruluş ve bağlı ortaklıkları kesinleşen yıllık genel yatırım ve finansman programlarının birer örneğini Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu bakanlığa, Devlet Planlama Teşkilatına, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kuruluna ve ilgili Bakanlığa işletme bütçelerinin bir örneğini ise ilgili Bakanlığa ve Başbakanlık Yüksek Denetleme Kuruluna gönderir.

Kuruluş kalkınma planına göre kendisi tarafından yapılması gereken yatırımlara ait mali, ekonomik ve teknik çalışmaları zamanında yaparak projelerini hazırlar ve bağlı ortaklıklarının aynı esaslar çerçevesinde hazırladıkları projeleri ekleyerek takvim yılı başından yedi ay önce ilgili bakanlığa ve Devlet Planlama Teşkilatına gönderir.

Bağlı ortaklık, projelerin hazırlanmasında teşebbüsten yardım alabilir.

İlgili bakanlık Kuruluş ve bağlı ortaklıklarının projeleri üzerinde gerekli incelemeleri yaparak bunları yıllık genel yatırım ve finansman programına dahil edilmek üzere aynı yılın Haziran ayı sonuna kadar Devlet Planlama Teşkilatına ve Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığa gönderir.

Projesi hazır olmayan yatırıma başlanamaz.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Paletli Kar Aracı

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu: 50.023.000.000.000

e) Miktarı:

13 Adet

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Araçlar, Teknik Şartnamenin Teslim, Muayene ve Kabul" başlıklı 9.Maddesinin 9.1 alt bendinde belirtilen Havalimanlarına teslim edilecektir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmenin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. Sözleşmenin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 1125 takvim günüdür.” düzenlemesi,

Anılan Tasarı’nın “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “24.1. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, işin;

__

__

__

a) Sözleşmeye konu alım içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

şartlarıyla, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal alımlarında sözleşme bedelinin % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş aynı Yükleniciye yaptırılabilir.

24.2. İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda, Yüklenicinin sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar işi ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesi zorunludur.

24.3. Bu ihalede, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 24 üncü maddesi çerçevesinde iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise Yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “13 Adet Paletli Kar Aracı(Snow Truck)” işi olduğu, bahse konu ihalede 6 adet ihale dokümanı indirildiği ve 09.09.2025 tarihinde elektronik olarak yapılan ihaleye 2 isteklinin e-teklif verdiği, idarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyasında; 07.10.2025 tarihinde düzenlenen ve isteklilere tebligatı yapılmayan ihale komisyonu kararında; şikayete konu edilen ihaleye 2 isteklinin teklif sunduğu, GSP MAKİNA Otomotiv İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin “ön kabin ve arka kabin için sunduğu TS EN 15059+A1 veya EN 15059 standardına göre ROPS Standardını karşıladığını gösterir belgesinin akredite edilmiş ulusal veya uluslararası test kuruluşundan/laboratuvarından alınmadığı anlaşılmıştır.” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, aynı komisyon kararında, başvuru sahibinin demonstrasyona davet edilerek, demonstrasyon işleminin gerçekleştirildiği ve anılan isteklinin demonstrasyon maddelerini karşıladığı idarece tespit edilerek demonstrasyon raporunun düzenlendiği,

Aynı ihale komisyonu kararında “…İhalenin gelinen bu aşamasında söz konusu araçlara, ihale dokümanında belirtilen Havalimanlarımız dışında Erzurum Havalimanından alınan 02/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet ve Erzincan Havalimanından alınan 03/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet olmak üzere toplamda 4 adet daha elzem ihtiyaç duyulduğu, belirtilen Havalimanlarımız için ilave araç ihtiyaçlarımızı karşılayacak ödenek bulunmadığından ve ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağından işin miktarının, yaklaşık maliyetinin ve ödeneğinin değişmesi sonucunda teknik şartname ve demonstrasyonda oluşacak ilave düzenlemelerin yapılarak tekrar ihaleye çıkılmasında kamu yararı olacağı, bununla birlikte ihale konusu işin 309.662.710,20 TL yaklaşık maliyeti için 2025 yılı yatırım programına 269.982.260,15 TL, 2026 yılı yatırım programına 39.680.450,03 TL ödenek tahsis edilerek ihaleye çıkılmış olup sözleşmede belirtilen ödeme şartları ve işin süresi dikkate alındığında 2025 yılında teslimat ve ödeme yapılamayacağından ihale konusu işin cari yatırım ödeneğinin sâri yıla aktarılmak ve ilave ihtiyaç duyulan araçların ödenek planlamalarının birlikte yapılarak işin yeniden ihale edilmesi gerektiği Komisyonumuzca uygun değerlendirilmektedir.

Komisyonumuzca yapılan nihai değerlendirme neticesinde;

“13 Adet Paletli Kar Aracı (Snow Truck) Alımı” işine ait ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesi uyarınca iptal edilmesine …” gerekçesine yer verildiği görülmüştür.

Akabinde idarece başvuru sahibi istekli ve GSP MAKİNA Otomotiv İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye EKAP üzerinden 10.10.2025 tarihli ve “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali” konulu yazının gönderildiği, anılan yazıda “…Diğer taraftan söz konusu araçlara, ihale dokümanında belirtilen Havalimanlarımız dışında Erzurum Havalimanından alınan 02/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet ve Erzincan Havalimanından alınan 03/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet olmak üzere toplamda 4 adet daha elzem ihtiyaç duyulduğu, belirtilen Havalimanlarımız için ilave araç ihtiyaçlarımızı karşılayacak ödenek bulunmadığından ve ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağından işin miktarının, yaklaşık maliyetinin ve ödeneğinin değişmesi sonucunda teknik şartname ve demonstrasyonda oluşacak ilave düzenlemelerin yapılarak tekrar ihaleye çıkılmasının Kamu yararına olacağı değerlendirilmektedir.

Bununla birlikte ihale konusu işin 309.662.710,20 TL yaklaşık maliyeti için 2025 yılı yatırım programına 269.982.260,15 TL, 2026 yılı yatırım programına 39.680.450,03 TL ödenek tahsis edilerek ihaleye çıkılmış olup sözleşmede belirtilen ödeme şartları ve işin süresi dikkate alındığında 2025 yılında teslimat ve ödeme yapılamayacağından ihale konusu işin cari yatırım ödeneğinin sâri yıla aktarılmak ve ilave ihtiyaç duyulan araçların ödenek planlamalarının birlikte yapılarak işin yeniden ihale edilmesi gerekmektedir.

Konuya ilişkin olarak, 4734 sayılı Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. …Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz….” hükmü,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39 uncu maddesinde, “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir.…” hükmü,

“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde, “… İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. …” hükmü yer almaktadır.

İhalenin gelinen bu aşamasında söz konusu araçlara, ihale dokümanında belirtilen Havalimanlarımız dışında Erzurum Havalimanından alınan 02/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet ve Erzincan Havalimanından alınan 03/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet olmak üzere toplamda 4 adet daha elzem ihtiyaç duyulduğu, belirtilen Havalimanlarımız için ilave araç ihtiyaçlarımızı karşılayacak ödenek bulunmadığından ve ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağından işin miktarının, yaklaşık maliyetinin ve ödeneğinin değişmesi sonucunda teknik şartname ve demonstrasyonda oluşacak ilave düzenlemelerin yapılarak tekrar ihaleye çıkılmasında kamu yararı olacağı, bununla birlikte ihale konusu işin 309.662.710,20 TL yaklaşık maliyeti için 2025 yılı yatırım programına 269.982.260,15 TL, 2026 yılı yatırım programına 39.680.450,03 TL ödenek tahsis edilerek ihaleye çıkılmış olup sözleşmede belirtilen ödeme şartları ve işin süresi dikkate alındığında 2025 yılında teslimat ve ödeme yapılamayacağından ihale konusu işin cari yatırım ödeneğinin sâri yıla aktarılmak ve ilave ihtiyaç duyulan araçların ödenek planlamalarının birlikte yapılarak işin yeniden ihale edilmesi gerektiği Komisyonumuzca uygun değerlendirilmektedir.

Komisyonumuzca yapılan nihai değerlendirme neticesinde;

“13 Adet Paletli Kar Aracı (Snow Truck) Alımı” işine ait ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesi uyarınca iptal edilmesine karar verildi.” ifadelerine yer verilerek ihalenin iptal edildiği görülmüştür.

Söz konusu “Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali” konulu yazıdan; ihalede gelinen aşamada ihale konusu araçlara, ihale dokümanında belirtilen Havalimanları dışında Erzurum Havalimanından alınan 02/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet ve Erzincan Havalimanından alınan 03/10/2025 tarihli yazı ile 2 adet olmak üzere toplamda 4 adet daha araca ihtiyaç duyulduğu, belirtilen havalimanları için ilave araç ihtiyaçlarını karşılayacak ödenek bulunmadığından ve ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağından işin miktarının, yaklaşık maliyetinin ve ödeneğinin değişmesi sonucunda Teknik Şartname ve demonstrasyonda oluşacak ilave düzenlemelerin yapılarak tekrar ihaleye çıkılmasında kamu yararı olacağı, bununla birlikte ihale konusu işin 309.662.710,20 TL yaklaşık maliyeti için 2025 yılı yatırım programına 269.982.260,15 TL, 2026 yılı yatırım programına 39.680.450,03 TL ödenek tahsis edilerek ihaleye çıkıldığı, sözleşmede belirtilen ödeme şartları ve işin süresi dikkate alındığında 2025 yılında teslimat ve ödeme yapılamayacağından ihale konusu işin cari yatırım ödeneğinin sâri yıla aktarılmak ve ilave ihtiyaç duyulan araçların ödenek planlamalarının birlikte yapılarak işin yeniden ihale edilmesi gerektiği gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesi uyarınca idareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, idare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularının idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği, ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği, bu hususlarda, ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisi tanınmış olduğu anlaşılmakla birlikte, söz konusu yetkinin mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması gerektiği, ayrıca idarenin isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildireceği anlaşılmaktadır.

Kamu ihale mevzuatında ihalenin, ihtiyacın doğmasıyla başlayan ve mevzuatta yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin seçilecek bir istekli üzerine bırakılması sonucu, idare ile yüklenici arasında sözleşmenin imzalanmasıyla tamamlanan bir süreç olarak tanımlandığı, bu doğrultuda kaynakların verimli kullanılması ilkesi çerçevesinde, idarelerin ihtiyaçlarını nitelik ve miktar bakımından titizlikle tahlil ederek uygun şartlarla ve zamanında ihaleye çıkması, ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılmaması ve ihale öncesindeki planlama işlemlerini de ihaleye çıkmadan sonuçlandırması gerektiği, dolayısıyla tarifi yapılan koşullar dahilinde çıkılması gereken uyuşmazlığa konu ihalenin “ihale dokümanında belirtilen Havalimanları dışında, Erzurum ve Erzincan Havalimanları da dahil olmak üzere toplamda 4 adet daha araca ihtiyaç duyulduğu, belirtilen havalimanları için ilave araç ihtiyaçlarını karşılayacak ödenek bulunmadığı ve ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılamayacağı, bununla birlikte ihale konusu işin 309.662.710,20 TL yaklaşık maliyeti için 2025 yılı yatırım programına 269.982.260,15 TL, 2026 yılı yatırım programına 39.680.450,03 TL ödenek tahsis edilerek ihaleye çıkıldığı, sözleşmede belirtilen ödeme şartları ve işin süresi dikkate alındığında 2025 yılında teslimat ve ödeme yapılamayacağından ihale konusu işin cari yatırım ödeneğinin sâri yıla aktarılmak ve ilave ihtiyaç duyulan araçların ödenek planlamalarının birlikte yapılarak işin yeniden ihale edilmesi gerektiği” gerekçeleri ile iptal edilmesinde idarenin yukarıda belirtilen Kanun hükümleri kapsamındaki takdir yetkisi sınırlarını aştığı,

Ayrıca iptal gerekçeleri arasında belirtilen yeni ihtiyaçların karşılanmasına ilişkin olarak 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesi kapsamında herhangi bir somut tespit, değerlendirme ve hesaplamanın yapılmadığı, diğer bir ifadeyle yeni ihtiyaçların mevzuatta düzenlenen iş artışı veya iş eksilişi sınırları içerisinde gerçekleştirilemeyeceğine yönelik idarenin somut bir tespitinin bulunmadığı, bununla birlikte anılan iptal gerekçesinde belirtilen ihtiyacın nitelik ve miktarındaki değişimin ihale konusu mal alımı işinin bütünü bakımından idarenin ihtiyacının karşılanmasına halel getirecek mahiyette olduğunun ortaya konulamadığı, bu bağlamda idarenin ihale konusu işi iptal etme gerekçelerinin somut verilere dayanmadığı da anlaşıldığından söz konusu gerekçelerin öne sürülerek ihalenin iptal edilmesi işleminin mevzuata uygun olmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 202.718,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu tüm iddialarında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde 202.718,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

2. Başvuru bedelinin, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****