KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/055

Gündem No : 64

Karar Tarihi : 31.12.2025

Karar No : 2025/UM.I-2889

BAŞVURU SAHİBİ:

Global Maks Tarım Özel Eğitim Gıda Tuz Makina İklimlendirme San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Arnavutköy Belediye Başkanlığı Veteriner İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/2103521 İhale Kayıt Numaralı “İlaçlama Makineleri Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Arnavutköy Belediye Başkanlığı Veteriner İşleri Müdürlüğü tarafından 18.12.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İlaçlama Makineleri Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Global Maks Tarım Özel Eğitim Gıda Tuz Makina İklimlendirme San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 05.12.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.12.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.12.2025 tarih ve 202838 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.12.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2636 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname incelendiğinde; “Mist Blower İlaçlama Makinesi”, “ULV İlaçlama Makinesi” ve “Pülverizatör İlaçlama Makinesi” olmak üzere 3 farklı makine türünün tanımlandığı ve talep edildiği, ancak ihale dokümanının ayrılmaz bir parçası olan Birim Fiyat Teklif Cetveli incelendiğinde ise yalnızca “Mist Blower İlaçlama Makinesi” ve “Pülverizatörlü ULV İlaçlama Makinesi” için sadece 2 kısımda teklif verilebildiğinin açıkça görüldüğü, dolayısıyla Teknik Şartname'de yer alan makine sayısı ile teklif cetvelinde teklif verilmesine imkan tanınan makine sayısı arasında açık bir çelişki ve hata olduğu, Teknik Şartname’nin “Genel Esaslar” bölümünde yer alan “ULV ve pülverizatör bir aparat yardımıyla şasileri birleştirilmeli ve tek bir makine olarak çift kabin pikaplara sığmalıdır” maddesinin kanuni dayanağı olmayan kişisel bir ‘sığdırma’ düşüncesi ile uygulandığının izlenimini verdiği, bu tarz sübjektif ve teknik gerekçeden yoksun bir yorumlama ile üç farklı makineyi iki kısma indirerek teklif almaya yönelik düzenlemeler yapılmasının, ayrıca ihale dokümanının bütünlüğünü bozduğu,

Fiziksel olarak iki ayrı makinenin bir aparat aracılığıyla birleştirilerek araç üzerine tek bir makine gibi yerleştirilebilmesi teknik açıdan mümkün olsa da iki farklı makinenin aparat ile birleştirilip birim fiyat teklif cetvelinde tek bir kısım ile fiyat teklifi istenmesinin 4734 sayılı Kanun’a ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne aykırı olduğu,

2. Zira Zirai mücadele alet ve makinelerinin ruhsatlandırılması, ruhsata esas deney raporu ile teste tabi tutulması işlemi 5996 Sayılı ve bu Kanuna bağlı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" olarak çıkarılan ve 09.06.2021 tarih ve 31506 sayılı (1.Mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre tek yetkili kurumun T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı olduğu, başka hiçbir üniversite veya laboratuvarın bu konuda yetkili veya zorunlu olmadığı, dolayısıyla Teknik şartnamede ve İdari Şartname’de WHO (Dünya Sağlık Örgütü) çalışma raporlarının (IPARC üniversite belgesi) yeterlilik kriteri olarak talep edilmesinin hedef bir üreticinin mevcutta var olan bir belgesine atfen ihalede avantaj sağladığı, bu belge sebebiyle avantaj elde eden üretici firma haricinde diğer istekli olabileceklerin ve üreticilerin rekabet şartlarının engellendiği, kalitenin hedeflendiği varsayılsa da; istekliler ve hatta aynı tür makinalar arasında eşitlik ilkesinin uygulanması gerektiği, iki kısımdan oluşan bu ihalede 1'nci kısım ilaçlama makinesi için bu belgenin talep edilmesi, 2'nci kısım ilaçlama makinesi için talep edilmemesinin sadece istekli olabilecekler arasında değil talep edilen aynı cins makineler arasında da eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kalite hedefi olarak gerekli olmayan belgelere atfen belirli üreticiler için avantaj sağlanmaması ve iki kısım için de bu belgenin istenmesi ya da iki kısım için de istenmemesinin eşitlik ve rekabet ilkesi korunması açısından önemli olduğu,

3. Teknik Şartname’nin “İstenen Belgeler” başlıklı 4.7'nci maddesine atfen; "Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik"in, 9 Haziran 2021 tarihinde güncellendiği ve Teknik Şartname'de belirtilen 02.04.2011 tarihli ve 27893 sayılı Yönetmelik'in yaklaşık dört yıl önce yürürlükten kaldırıldığı, bu durumun, ihale dokümanını hazırlamakla görevli personelin mevzuata uygun olarak yeterli araştırma yapılmadan ihtiyaç listesi ve ihale dokümanı oluşturduğunu açıkça ortaya koyduğu, IPARC üniversite raporu talebinden önce yürürlükte olan güncel yönetmeliğin talep edilmesi gerektiği,

Ayrıca Mist Blower İlaçlama Makinesi için hazırlanan Teknik Şartname'nin 42 ve Pülverizatörlü ULV İlaçlama Makinesi için hazırlanan Teknik Şartname'nin ise 75 madde olarak düzenlendiği, tek bir ilaçlama makinesi için 75 maddelik kapsam oluşturulmasının, Teknik Şartname hazırlama usul ve esaslarının amacını ve sade, anlaşılır ve rekabeti engellemeyecek nitelikte olması gerektiği yönündeki temel ilkeyi aştığı, genel uygulamalar incelendiğinde, benzer nitelikteki ilaçlama makineleri için diğer idareler tarafından hazırlanan Teknik Şartname’lerin çoğunlukla 20 maddeyi aşmadığı, daha sade ve fonksiyonelliğe ve amaca yönelik düzenlendiği bu çerçevede, ilgili makine için 75 maddelik aşırı ayrıntılı bir Şartname düzenlenmesinin rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu ve Teknik Şartname’nin amacını aşan bir ayrıntı seviyesine ulaştığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı**** Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur… ” hükmü,

Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “ … İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir. ” hükmü yer almaktadır.

**** Aynı Yönetmelik’in “Teknik Şartname” başlıklı 14’üncü maddesinde “ (1) Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir… ”

__

İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır:

…

İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler:

Düzenlemesi yer almaktadır.

İşe ait birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki şekilde hazırlanmıştır.

Teknik Şartname’nin “Pulverizatörlü ULV İlaçlama Makinası” başlıklı B bölümünde “Teknik Donanımla İlgili Kurallar” başlıklı 2’nci maddesinin f bendinde “ ULV, Pülverizatör ile birbirine monte edilebilir bir tasarıma sahip olmalıdır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Genel Esaslar” başlıklı 5’inci maddesinde “ a) ULV ve pülverizatör bir aparat yardımıyla şasileri birleştirilmeli ve tek bir makine olarak çift kabin pikaplara sığmalıdır.” düzenlemesi yapılmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, idarelerin yapılacak ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ihale konusu mal alımlarının teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği, belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliğini sağlaması gerektiği görülmüştür.

İdarelerin ihtiyaçlarını uygun şartlarda ve zamanında karşılaması ve ihtiyacı karşılarken ihaleye konu makinenin teknolojik performansını belirlemek konusunda takdir hakkı ve yetkisinin bulunduğu, ihtiyacın belirlenmesinde, esas olan hususun idarenin kendi ihtiyaçlarını en etkili ve verimli şekilde temin etmesine imkân sağlayacak düzenlemelerin olması gerektiği değerlendirilmektedir.

Bu çerçevede, idarelerin gerek ihtiyacı olan hizmetin tespiti, gerek ihale konusu alımın niteliklerini dikkate alarak alım konusu ilaçlama makinesinde hangi kriteri ne şekilde belirleyeceği ve gerekse de belirlediği kriterlerin ihtiyacı karşılamada yeterli olup olmadığı noktasında belli bir serbestiye sahip olduğu dikkate alındığında,

Yapılan gerek İdari Şartname ve birim fiyat teklif cetvelinde yapılan düzenlemeler ve gerekse Teknik Şartname’de belirtilen teknik tanımlamalarda şikayete konu edilen ULV ve pülverizatörün idarece kullanılmakta olan araçların ölçüleri dikkate alınarak vektör mücadelesinin aynı şasi üzerinde birlikte çalışacak tek bir kombinasyon makine olarak gerçekleştirilmesinin öngörüldüğü, bu nedenle Teknik Şartname’de fonksiyonları tek tek tanımlanan ULV ve pülverizatörün teklif cetvelinde tek bir kalem olarak yer almasının, idarenin ihtiyacını birbirinden farklı iki bileşeni bir araya getirmek suretiyle oluşturduğu bir ürün şeklinde karşılamaya yönelik işleminden ibaret olduğu, ayrıca idarenin şikayet başvurusuna verdiği cevapta “ bu düzenlemenin ayrı ayrı satın alınacak iki makine yerine, aynı araca entegre biçimde daha etkin ve ekonomik bir kullanım yaratacağı hedeflenmektedir ” ifadeleri de göz önünde bulundurulduğunda, iddia konusu düzenlemenin isteklilerin eşit şartlarda sağlıklı bir fiyat oluşturmalarına engel teşkil etmediği anlaşılmış olup, idarece yapılan düzenlemelerde mevzuata bir aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı**** Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur… ” hükmü,

**** Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 14’üncü maddesinde “ (1) Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli malı teklif edilmesini engelleyici düzenlemelere yer verilemez.

…

(3) Teknik şartnamede, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir… ” hükmü,

“Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 26’ncı maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.

(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur.” hükmü,

“İstenecek Belgeler” başlıklı 27’nci maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

…

h) Alım konusu malın özelliği göz önünde bulundurularak, satış sonrası servis, bakım ve onarım hizmetlerine yönelik düzenleme yapılabilir.

…

i) İdareler tarafından, alımın niteliği ve bu Yönetmelikteki düzenlemeler esas alınarak, istenilmesi idarenin takdirinde bulunan ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik belgelerine yönelik düzenleme yapılabilir. ” hükmü,

“Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “..(4) İhale konusu malın satış faaliyetinin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında satış faaliyeti için özel olarak düzenlenen izin, ruhsat veya faaliyet belgeleri, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak ön yeterlik şartnamesinde ve idari şartnamede düzenlenir. İş ortaklığını oluşturan ortakların, bu belgeyi sunmasına ilişkin düzenleme ise alımın niteliği esas alınarak yapılır …” hükmü,

“Kalite ve standart ile ürünlerin piyasaya arzına ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesinde “…(2) Alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğu ve bu uygunluğu gösteren belge veya belgelere yönelik olarak ön yeterlik veya ihale dokümanında düzenleme yapılabilir. Yapılacak düzenlemede aşağıdaki hususlar esas alınır:

a) Alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belge veya belgeler, ihaleye katılımda yeterlik belgesi olarak istenebilir. Bu durumda, aday veya isteklinin teklif ettiği malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir.

b) İş ortaklığında ortaklardan biri tarafından teklif edilen malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belge veya belgelerden birinin sunulması yeterlidir. Konsorsiyumlarda, işin uzmanlık gerektiren kısımları göz önünde bulundurularak standart belgesine yönelik düzenleme ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede her bir kısım için ayrı ayrı yapılır. Konsorsiyum ortaklarından her biri başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği kısım için istenilen standart belgesini sunmak zorundadır.

c) Alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belge veya belgelerin, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülmemesi halinde; sözleşmenin uygulanması aşamasında yüklenici tarafından bu belge veya belgelerin muayene ve kabul komisyonuna sunulmasına yönelik teknik şartnamede veya sözleşme tasarısında düzenleme yapılabilir.

ç) Alım konusu malın ulusal standardının bulunmaması durumunda, sadece ilgili uluslararası standarda uygunluğu gösteren belge veya belgelere yönelik düzenleme yapılabilir. Bu durumda aday veya istekli teklif ettiği malın uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belgesini sunmak zorundadır. İş ortaklığı ile konsorsiyum ortaklarının bu belge veya belgeleri sunması ile sözleşmenin uygulanmasına yönelik düzenlemelerde (b) ve (c) bentlerinde yer alan hükümler esas alınır.

(3) Ürünlere ilişkin teknik mevzuatı hazırlamaya ve yürütmeye yetkili kılınan kamu kurum veya kuruluşlarının düzenlemeleri esas alınarak malın piyasaya arzına ilişkin alınması zorunlu belge veya belgelere yönelik ön yeterlik veya ihale dokümanında düzenleme yapılır. Yapılacak düzenlemede aşağıdaki hususlar esas alınır:

a) Malın piyasaya arzına ilişkin alınması zorunlu belge veya belgeler, ihaleye katılımda yeterlik belgesi olarak istenebilir.

b) İş ortaklığında teklif edilen mala ilişkin belge veya belgelerin ortaklardan biri tarafından sunulması yeterlidir. Konsorsiyumlarda, işin uzmanlık gerektiren kısımları göz önünde bulundurularak bu belge veya belgelere yönelik düzenleme her bir kısım için ayrı ayrı yapılır. Konsorsiyum ortaklarının her biri başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği kısım için istenen belge veya belgeleri sunmak zorundadır.

c) Ürünlerin piyasaya arzına ilişkin alınması zorunlu belge veya belgelerin, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülmemesi halinde sözleşmenin uygulanması aşamasında yüklenici tarafından bu belge veya belgelerin muayene ve kabul komisyonuna sunulmasına yönelik olarak teknik şartnamede veya sözleşme tasarısında düzenleme yapılır… hükmü,

İhale İlanı’nın “İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler” başlıklı 4.3.1’inci maddesinde;

“ CE belgesi veya CE beyannamesi

Elektrostatik yük test raporu

Makine üreticisinin WHO(Dünya Sağlık Örgütü) ile yaptığı çalışma raporları

Satış Yetki Belgesi

Tamtest Raporları

ULV sistemi test raporu

Üreticinin veya ithalatçının TSE-HYB 13390 ve 12659 belgesi

Zirai Mücadele alet ve makineler yönetmeliğine uygun ruhsat ” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin 7.3.2’nci maddesinde**“** İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler:

7.3.2.1. 7.3.2 nci maddede yer alan belgelerin ortaklardan biri tarafından sunulması yeterlidir.

….

7.4. İstekli tarafından teklifi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılarak sunulması ve/veya sağlanması gerektiği bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri:

.......................................................................

7.5. Bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “İlaçlama Makinelerinin Teknik Özellikleri” başlıklı 5’inci maddesinde “ A. Mistblower İlaçlama Makinesi ” için “-Makine üreticisinin WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kuruluşları ile ortak gerçekleştirdiği raporlar olacaktır ve ihale dosyasında sunulacaktır.

-Makine püskürtülen damlacıklara elektrostatik yükleme yapabilen sisteme sahip olacaktır ve bu sisteme ait test raporunu ihale dosyasında sunacaktır”

-ULV sistemi en az üç değişik basınçta, üç değişik damlacık çapında püskürtme yapabilecek özellikte olacaktır. Bu durum deney raporu ile belgelendirilecek ve ihale dosyasında sunulacaktır. ULV sistemi ile ilgili olarak Uluslararası Pestisit Uygulama Araştırma Konsorsiyumu (IPARC) tarafından verilen damlacık çapına ait rapor ya da buna eş değer nitelikte aynı metotla yapılmış (lazer difraksiyon cihazı ile ölçüm) üniversite raporu olacaktır ve bu rapor ihale dosyasında sunulacaktır.” düzenlemesine,

Aynı maddenin “İstenen belgeler” bölümünde “- Makinaya ait CE belgesi veya CE beyannamesi - İmalatçı veya yetkili satıcı belgesi - ULV sistemi test raporu - Elektrostatik yük test raporu - WHO (Dünya Sağlı Örgütü) çalışma raporları ” düzenlemesine,

Yine anılan Şartname’de “B. Pulverizatörlü ULV İlaçlama Makinesi” için “ 4.7. İstenen Belgeler: a) 02.04.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 27893 sayılı Zirai Mücadele Alet ve Makineleri hakkında yönetmeliğe uygun, ruhsata sahip olmalıdır ve ruhsatın aslı veya onaylı sureti ihale dosyasına eklenmelidir. b) Cihazın, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca hazırlanmış Tamtest raporu bulunmalıdır ve raporun aslı veya noter onaylı sureti ihale dosyasına eklenmelidir. c) CE belgesi bulunmalıdır. Belgenin aslı veya noter onaylı sureti ihale dosyasına eklenmelidir. d) Üreticinin veya ithalatçının TSE-HYB 13390 ve 12659 belgesi bulunmalıdır. Belgenin aslı veya noter onaylı sureti ihale dosyasına eklenmelidir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

**** Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, idarelerin ihtiyaçlarını anılan Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler doğrultusunda belirlemekle yükümlü olduğu, ihalelere katılımlarda ihale konusu işin özelliği gereği belirlenen bazı yeterlik kriterlerinin getirilmesi ve bu kriterleri taşıyan isteklilerin de ihaleye katılabilmelerine olanak sağlayan düzenlemeler yapılabilmesi takdir ve sorumluluğunun idarelerde olduğu,

Yine Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belgenin ihaleye katılımda yeterlik belgesi olarak istenebileceği, bu durumda, aday veya isteklinin teklif ettiği malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belgelerden birini sunmasının yeterli olduğu,__ alım konusu malın ulusal standarda veya dengi uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belge veya belgelerin, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülmemesi halinde; sözleşmenin uygulanması aşamasında bu belge veya belgelerin muayene ve kabul komisyonuna sunulmasına yönelik teknik şartnamede veya sözleşme tasarısında düzenleme yapılabileceği,__ alım konusu malın ulusal standardının bulunmaması durumunda, sadece ilgili uluslararası standarda uygunluğu gösteren belge veya belgelere yönelik düzenleme yapılabileceği,__ bu durumda aday veya isteklinin teklif ettiği malın uluslararası standarda uygunluğunu gösteren belgesini sunmak zorunda olduğu, ayrıca ürünlere ilişkin teknik mevzuatı hazırlamaya ve yürütmeye yetkili kılınan kamu kurum veya kuruluşlarının düzenlemeleri esas alınarak malın piyasaya arzına ilişkin alınması zorunlu belge veya belgelere yönelik ön yeterlik veya ihale dokümanında düzenleme yapılacağı ve __ malın piyasaya arzına ilişkin alınması zorunlu belge veya belgelerin, ihaleye katılımda yeterlik belgesi olarak istenebileceği hükme bağlanmıştır.

İdarelerin mal alımı ihalelerinde alımın niteliğini göz önünde bulundurarak hangi belgeleri isteyebilecekleri düzenlenmiş olup, bu konuda yapacakları düzenlemelerde anılan madde hükümlerini esas almaları gerektiği, ihale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği belgelerin istenilmesinin, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine ve ilgili uygulama yönetmeliklerine aykırılık teşkil edebileceği hususuna dikkat edilmesi gerektiğinden hareketle,

İdari Şartname’nin 7.3.2’nci maddesindeki ihale konusu işin yürütülmesinde kullanılacak ilaçlama makinelerine ait şikayete konu WHO (Dünya Sağlık Örgütü) ile yaptığı çalışma raporları ile her ne kadar İhale İlanı ve İdari Şartname’de yeterlik kriterleri arasında yer verilmeyip Teknik Şartname’de yer verilen ve teklifle birlikte sunulması istenilen ve sözleşmenin yürütülmesi esnasında yüklenici tarafından temin edilmesi gereken bir belge olarak değerlendirilen IPARC ya da eşdeğer lazer difraksiyon yöntemi ile hazırlanmış üniversite raporunun istenilmesine ilişkin yapılan düzenlemelerin ihaleye katılımı ve rekabeti engelleyici nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmış olup, bu itibarla başvuru sahibinin bu yöndeki iddiaları yerinde görülmüştür.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde**“** İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. ” hükmü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

**** Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 14’üncü maddesinde**** “ (1) Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal standart ve dengi uluslararası standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenleme yapılabilir. Ancak ulusal standardın bulunmaması durumunda sadece uluslararası standart esas alınarak düzenleme yapılabilir.

(3) Teknik şartnamede, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.

(4) Teknik şartnamede, alım konusu malın ambalajlanması ve etiketlenmesi ile kullanım kılavuzuna yönelik düzenleme yapılabilir.

(5) Teknik şartnamede, alım konusu malın montajı ve satış sonrası servisi ile yedek parçasının sağlanmasına yönelik düzenleme yapılabilir.

(6) Teknik şartnamenin hazırlanmasında, ürünlere ilişkin teknik mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasına dair mevzuat göz önünde bulundurulmalıdır.

(7) Teknik şartnamede yapılacak düzenlemelerin, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülen mesleki ve teknik yeterlik kriterleri ve belgeleriyle uyumlu olması gerekir.

(8) Teknik şartnamedeki düzenlemelerin; ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunca yapılacak inceleme ve değerlendirmelerde tereddüt oluşturmayacak şekilde açık olması gerekir.

(9) Özel imalat süreci gerektiren mal alımlarında, yüklenici tarafından öncelikle malın prototipinin idareye sunulmasına ve bu prototipin kabulünden sonra üretiminin yapılmasına yönelik teknik şartnamede düzenleme yapılabilir.

(10) Alım konusu malın niteliği ve bu Yönetmelikte öngörülen düzenlemeler esas alınarak yüklenicinin personel çalıştırmasının öngörülmesi halinde, bu personelin sayısı ve niteliği teknik şartnamede veya sözleşme tasarısında belirtilir.

(11) Özel imalat süreci gerektiren mal alımlarında, malın ilgili mevzuat uyarınca teknik düzenleme kapsamında bulunması ve piyasaya arz edilmesinin belirli kurallara tabi olması durumunda; idare ve yüklenicinin malın uygunluk değerlendirilmesine yönelik yükümlülükleri, teknik şartnamede ve/veya sözleşme tasarısında belirtilir.

(12) Teknik şartnamenin idare tarafından hazırlanması esastır. Ancak, alınacak malın özelliğinin gerektirdiği hallerde ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartname, Kanun hükümlerine uygun olarak danışmanlık hizmet sunucularına hazırlattırılabilir. ” hükmü bulunmaktadır.

**** Teknik Şartname’nin “İstenecek Belgeler” başlıklı 4.7’nci maddesinde “ a) 02.04.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 27893 sayılı Zirai Mücadele Alet ve Makineleri hakkında yönetmeliğe uygun, ruhsata sahip olmalıdır ve ruhsatın aslı veya onaylı sureti ihale dosyasına eklenmelidir …” düzenlemesi yapılmıştır.

02.04.2011 __ tarihli ve __ 27893 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren __ Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik’in __ 09.06.2021 tarihli ve**** 31506 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’nin şikayete konu 4.7’nci maddesinde 02.04.2011 tarihli ve 27893 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik ifadesine yer verildiği görülmüş olsa da yürürlükten kaldırılan Yönetmelik için yapılan atfın aynı isimli yeni Yönetmelik için geçerli olduğunun kabul edilmesi gerektiği, kaldı ki zirai mücadele makineleri ve ekipmanlarının Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılması ve test edilmesi prosedürünün çerçevesini ortaya koyduğu, bu çerçevenin esasen 09.06.2021 tarihli ve**** 31506 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan yeni Yönetmelik’te de korunduğu, Teknik Şartname’de yer alan tarih ve sayının dayanak Yönetmelik’in ilk yayımlandığı Resmi Gazete bilgisine işaret ettiği anlaşılmakla birlikte kullanılan makinelerin güncel mevzuata uygun ve geçerli bir ruhsata sahip olması gerektiğinin aşikar olduğu, uygulamada Tarım ve Orman Bakanlığı’nca yürürlükte olan hükümlerin esas alınacağı, ayrıca söz konusu düzenlemedeki ilgili Yönetmelik’e yönelik tarih ve sayı hatasının istekliler açısından ruhsat zorunluluğunu ortadan kaldıracak ve rekabeti engelleyecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

**** Yine Mist Blower İlaçlama Makinesi için hazırlanan Teknik Şartname'nin 42 ve Pülverizatörlü ULV İlaçlama Makinesi için hazırlanan Teknik Şartname'nin ise 75 madde olarak düzenlendiği tek bir ilaçlama makinesi için 75 maddelik kapsam oluşturulmasının, Teknik Şartname hazırlama usul ve esaslarının amacının, sade, anlaşılır ve rekabeti engellemeyecek nitelikte olması gerektiği yönündeki temel ilkeyi aştığı iddiasının incelenmesinde, yine yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, idarelerin yapılacak ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ihale konusu mal alımlarının teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği, belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliğini sağlaması gerektiği,

İdarelerin ihtiyaç duyulan ihale konusu alımın veya hizmetin niteliklerini dikkate alarak teknik şartnamelerde hangi kriterleri belirleyip belirleyemeyecekleri ayrıca kendi ihtiyaçlarını en etkili ve verimli şekilde temin etmesine imkân sağlayacak düzenlemelerin olması gerektiği ve bu kapsamda idarenin takdir yetkisi ve hakkı bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede idarece kent zararlıları olarak tanımlanan sivrisinek, karasinek ve diğer haşere popülasyonlarının insan sağlığını tehdit etmeyecek düzeyde tutulması, bu gibi zararlılardan bulaşabilecek hastalıkların yayılmasının önlenmesi için bilinçli ve bilimsel mücadele yöntemleriyle çevre ve toplum sağlığının korunması kapsamında yapılacak çalışmalarda kullanılmak amacıyla alınacak ilaçlama makinelerinin teknik özelliklerinin belirlenmesinde,

Vektör mücadelesinin etkinliği, sahadaki araç parkının fiziksel özellikleri ve operasyonel ihtiyaçlar vb gibi gerekleri göz önünde bulundurmak suretiyle ihale konusu malın teknik kriterlerini, kamu hizmetinin gerekleri ve ihtiyaçlarının niteliği doğrultusunda belirleme konusundaki takdir yetkisine binaen düzenlediği değerlendirilmiş olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam 3 (üç) iddiasından 1 (bir) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı üçte bir (1/3) olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikayet gelirleri hesabına 50.640,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 16.880,00 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

2. İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****