KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/032

Gündem No : 34

Karar Tarihi : 13.08.2025

Karar No : 2025/UM.I-1734

BAŞVURU SAHİBİ:

Siemens Healthcare Sağlık Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

KTÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/906779 İhale Kayıt Numaralı “Nükleer Tıp Ünitesi İçin 1 Kısım Cihaz Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

KTÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği tarafından 05.08.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Nükleer Tıp Ünitesi İçin 1 Kısım Cihaz Alımı” ihalesine ilişkin olarak Siemens Healthcare Sağlık Anonim Şirketinin 16.07.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.07.2025 tarih ve 188682 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1435 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin 1.7’nci maddesinde zeyilname ile değişiklik yapılması talep edilmekte,

2. Sözleşme Tasarısı’nın __ 16.7.4’üncü maddesi ile Teknik Şartname’nin 12’nci maddesinin mevzuata ve Danıştay içtihatlarına aykırı olduğu iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı beşinci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir” hükmü yer almaktadır.

**** İtirazen şikayet dilekçesinde, Teknik Şartname’nin “1.7.Sistem, görüntü kalitesinden ödün vermeden daha hızlı, daha düşük doz ve yüksek rezolüsyonlu çekim gerçekleştirebilmek için firmaların geliştirdikleri teknolojilerden “LEHRs (Düşük Enerji Yüksek Rezolüsyonlü ve Yüksek Hassasiyetli) kolimatör, SwiftScan Planar, Clarity2D ve SwiftScan SPECT" veya ‘’SmartZoom (kardiyak) kolimatörü, Continius Gated Acquisition ve Flash 3D ‘’gibi yazılım ve/veya donanımlarını içermelidir.” şeklindeki “Spect/Bt Cihazı Teknik Özellikleri” başlıklı 1.7’nci maddesinin, zeyilname düzenlenmek suretiyle;

****_“1.7. Sistem, görüntü kalitesinden ödün vermeden daha hızlı, daha düşük doz ve yüksek rezolüsyonlu çekim gerçekleştirebilmek için firmaların geliştirdikleri teknolojilerden “LEHRS (Düşük Enerji Yüksek Rezolüsyonlu ve Yüksek Hassasiyetli) kolimatör, SwiftScan Planar, Clarity2D ve SwiftScan SPECT” veya “Bir çift Düşük Enerji Yüksek Rezolüsyonlu (LEHR) &Tin(Kalay) Filter & SAFIRE &Flash 3D & Continous Rotation Pro, Gated Continious Rotation Pro,& Retrospective gating”” yazılım ve/veya donanımlarını içermelidir.” _şeklinde değiştirilmesi talep edilmektedir.

Bu husustaki şikayet başvurusunun idarece “ Teknik şartnamede talep edilen SPECT/BT görüntüleme sistemi ile kliniğimizde sıklıkla yapılan myokard pertuzyon sintigrafisi (MPS) başta olmak üzere görüntü kalitesinden ödün vermeden yapılacak görüntülemelerin kliniğin iş akış yükünü hafifletebilecek en kısa sürede yapabilme ve sonuçlandırılabilmesi planlanmaktadır. Bu amaçla farklı üreticiler tarafından geliştirilen mümkün olan en yüksek teknolojiye ulaşılmasına gayret edilmekledir. Mevcut madde klinik gereksinimleri karşılayacak şekilde düzenlenmiş olup değişiklik talebi uygun görülmemiştir.” gerekçesiyle uygun bulunmadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen beşinci ve 12’nci maddeleri doğrultusunda, ihale konusu mal alımının her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliğini sağlaması gerektiği, kural olarak belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürünün belirtilemeyeceği ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemeyeceği anlaşılmaktadır.

İdarelerin ihtiyaçlarını uygun şartlarda ve zamanında karşılanması ve ihtiyacı karşılarken ihaleye konu ürünün teknolojik performansını belirlemek konusunda takdir hakkı ve yetkisinin bulunduğu, ihtiyacın belirlenmesi noktasında belli bir cihazın özelliklerini dikkate alma yönünde bir zorunluluğunun bulunmadığı, kaldı ki esas olan hususun idarenin kendi ihtiyaçlarını en etkili ve verimli şekilde temin etmesine imkân sağlayacak düzenlemelerin olması gerektiği değerlendirilmektedir.

Bu bağlamda, idarelerin gerek ihtiyacı olan hizmetin tespiti, gerek ihale konusu alımın niteliklerini dikkate alarak teknik şartnamelerde gerekli kriterleri belirlemede birinci iddia konusunda yapılan tespitlere uygun olmak kaydıyla belli bir serbestiye sahip olduğu açıktır. Ancak, alımın konusuna ilişkin teknik kriter ve özellikleri belirleme hususundaki bu takdir yetkisi, yukarıda yer verilen Kanun maddesi ile belli ölçüde sınırlandırılmıştır.

**** Yapılan incelemede, başvuru sahibinin doküman düzenlemesinin tek bir marka/modeli işaret ettiğine ilişkin bir iddiasının bulunmadığı, Teknik Şartname’de talep edilen yukarıda yazılı değişikliğin, Şartname’yi kendi ürününe uygun hale getirmeye yönelik olduğu, idare tarafından, başvuruya konu değişikliklerin yapılmaması noktasında gerekçelerin ortaya konulmak suretiyle cevap verildiği, yukarıda açıklandığı üzere idarelerin ihtiyaçların belirlenmesi hususunda takdir yetkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, başvuru sahibinin zeyilname taleplerinin idarece yerinde görülmeyerek şikâyet başvurusunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde, Kamu İhale Kurumunun görevinin, idarece yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak olduğu hüküm altına alınmıştır.

**** Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Satış sonrası servis, bakım ve onarım hizmetleri ile yedek parça sağlanması” başlıklı 39’uncu maddesinin son fıkrasında “Alım konusu malın özelliğine göre, satış sonrası malın yedek parçasının sağlanmasına yönelik düzenleme yapılabilir. Ancak bu husus, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenemez. Yüklenici tarafından malın yedek parçasının sağlanması, sözleşmenin uygulanması aşamasında yerine getirilecek bir yükümlülük olarak teknik şartname ve/veya sözleşme tasarısında düzenlenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Sözleşme Tasarısının “Yüklenicinin Yükümlülükleri” __ başlıklı 16’ncı maddesinin başvuruya konu edilen düzenlemesinin “16.7.4 İdarece uygun görülmesi halinde garanti bitiminden sonraki en az 8 yıl için, yıllık bakım bedeli olarak proforma faturada ya da faturada belirtilen ek üniteler, tefrişat vb. hariç salt cihaz bedelinin (firmanın belirlediği döviz cinsinden ihale günü T.C. Merkez Bankası döviz alış bedeli üzerinden)

a. Parçasız ihale teklif bedelinin %2,5 (iki tam on da beş)inin

b. Parçalı (tüp dedektör hariç) ihale teklif bedelinin %5'ini (yüzde beş)

c. Parçalı (tüp, dedektör ve tüm yedek parça ve malzemeler dahil) %13 (yüzde on üç)

d. Tüp fiyatı, ihale cihaz bedelinin %10’ünü (yüzde on) geçmeyeceğini taahhüt edecek ve onaylı ve imzalı taahhüt belgesini ihale dosyasına koyacaktır.

…

İstekliler, teklif etmiş oldukları ana cihaza ait tüm yedek parça fiyat listesini istedikleri para birimi üzerinden hazırlayarak ihale dosya içinde sunacaklardır. Yedek parça fiyat listesi proformada belirtilen ana cihaz bedelinin iki katından fazla olmayacaktır. Listede bulunmayan yedek parçaları arıza halinde firma ücretsiz olarak temin edecektir. Kurumun 180 günlük ödeme taahhüttü karşısında yedek parça talebinde bulunduğunda azami olarak bu fiyattan yedek parça fiyat teklifi vereceğini taahhüt edecektir.” şeklinde olduğu,

**** Aynı düzenlemeye, Teknik Şartname’nin “Garanti, Teknik Servis ve Diğer Hususlar” __ başlıklı 12’nci maddesinde de yer verildiği görülmüştür.

**** İtirazen şikayet dilekçesinde, anılan düzenlemenin hangi gerekçeyle ve hangi mevzuat düzenlemesine aykırı olduğu hususunda bir açıklamada bulunulmadığı, idarece şikayete verilen cevapta “Söz konusu madde ile herhangi bir firmanın cihazı işaret edilmediği, tüm firmalar için uygulanabilir bir madde olduğu açıkça görülmektedir. Aksine bu madde rekabet konusunda herhangi engelleme yapmadığı gibi ileride oluşabilecek kamu zararını engellemeye yönelik bir tedbir niteliğindedir…idareler mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde ödeneklerine göre alım yapmak zorundadır. İdarenin ihtiyacı olan tıbbi cihaz gibi mal alanlarında da alım sonrasında servis, bakım ve yedek parça maliyetlerinin dikkate alınması ödenek plânlama açısından önemlidir…kaynaklarını verimli ve etkin kullanmak amacıyla satın alacağı malın maliyeti kadar kullanım süresinde ortaya çıkabilecek maliyetleri de hesap etmek durumundadır. Söz konusu oranın belirlenmesi belli bir marka veya modeli işaret etmeyip saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini sağlayacak genel kriterlerle tüm istekli olabilecekler için geçerli olacak şekilde ve orijinal yedek parça esaslı olarak belirtilmiştir. İtirazda bahsi geçen Danıştay kararı incelendiğinde söz konusu ihalede teknik şartnamede orijinal parça kullanımına yönelik bir düzenleme olmadığı görülmüştür. Bu sebeple kalitesiz yedek parça sunumunu engellemek amacıyla maddenin iptaline karar verildiği açıkça görülmektedir. Söz konusu karar yılından itibaren Mal alım ihaleleri Uygulama yönetmediği defalarca revizyona uğramış ve madde 39/3 bendinde idareye bu konuda düzenleme yapabileceğini fakat yeterlilik kriteri olarak uygulayamayacağını açıkça belirtmiştir. Kamu ihalelerinde söz konusu yedek parça oranları teknik şartnamelerde kamu zararı oluşturulmasının önüne geçilmesi amacıyla defalarca kullanılmıştır. Ayrıca Sağlık Bakanlığının 2022-2 Genelgesi, kamu kuruluşlarının mal alım ihalelerinde, bu konuda şartlar koyması gerektiğini açıkça bildirmiştir. Söz konusu talep, teknik şartnamede bulunan orijinal malzeme kullanımı zorunluluğu göz önüne alındığında, kamu zararının zaten oluşmayacağı, aksine söz konusu madde koyulmadığı zaman ileriye dönük kamu zararı oluşturacağı..” ifadelerine yer verildiği ve şikayet başvurusunun uygun bulunmadığı görülmüştür.

Yapılan incelemede, söz konusu düzenlemeler kapsamında öngörülen bakım ücreti/cihaz bedeli ve yedek parça bedelleri toplamının, bedel oranlarının idarece önceden belirlenen ve üst sınırı netleştirilmiş bir bakım maliyeti sağlanmasına yönelik bir düzenleme niteliğinde olduğu, isteklilerce teklifin oluşturulmasında, üretici olup olmamasına göre gerekli önlemleri almak veya gerekli anlaşmaları yapmak suretiyle katlanılması muhtemel maliyetlerin hesaplanabileceği, idarelerce satış sonrası yedek parçanın sağlanmasına yönelik düzenleme yapılabileceği, idarece şikayete verilen cevapta doküman düzenlemesine ilişkin gerekçelerin ortaya konulduğu, iddiaya konu ihale dokümanı düzenlemesinin, ilgili mevzuat olan Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda yer verilen düzenlemesine aykırılık teşkil etmediği dolayısıyla başvuru sahibi tarafından Teknik Şartname’ye ilişkin ileri sürülen değişiklik taleplerinin/iddiaların idarece reddedilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

**** Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****