KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/030

Gündem No : 38

Karar Tarihi : 30.07.2025

Karar No : 2025/UM.I-1621

BAŞVURU SAHİBİ:

Force Medikal Sanayi Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Üniversitesi İstanbul Hastanesi Başhekimliği,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/751355 İhale Kayıt Numaralı “3 Kalem Laboratuvar Malzemesi Temini” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Üniversitesi İstanbul Hastanesi Başhekimliği tarafından 30.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “3 Kalem Laboratuvar Malzemesi Temini” ihalesine ilişkin olarak Force Medikal Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin 24.06.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarece süresi içerisinde bir cevap verilmemesi üzerine, başvuru sahibince 11.07.2025 tarih ve 187638 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1354 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. 2.kısım İdrar Analiz Kitleri Teknik Şartname'sinin "Zorunlu Özellikler" başlıklı 8.maddesinde yer alan düzenlemenin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 60.2'nci maddesine uygun olmadığı, cihazların kullanım süresinin belirsiz bırakıldığı, ilgili maddede alımı yapılan kitler tüketilinceye kadar cihazların laboratuvarda kalması ile alınan tüm kitlerin bitene kadar cihazların laboratuvarda hizmet vermeye devam edeceği, işin süresi bitse dahi cihazların kitler bitmediği için geri alınamayacağı ve dolayısıyla cihazların kullanım süresinin kitlerin bitmesine bağlandığı ve bu sürenin de belirsiz olduğu ve ayrıca bu belirsiz süre boyunca oluşabilecek her türlü bakım ve onarımdan da yüklenici firma/firmaların sorumlu olacağı bu durumun isteklilerin teklif fiyatlarını etkileyeceği ve sözleşme sürecinde uyuşmazlıklara sebep olacağı,

2. 2022/2 sayılı Sağlık Bakanlığı Genelgesi doğrultusunda hizmet satın alımına karar verilen tıbbi cihazların yaşlarının sözleşme sonu itibariyle 15(onbeş) yaşını geçmemesine dikkate edilmesi gerektiği açıklanmış olmasına karşın idarece 2.kısım "İdrar Analiz Kitleri Teknik Şartnamesi"nin "Fiziksel Özellikler" başlıklı 3'üncü maddesinde yapılan düzenlemenin anılan düzenlemeye uygun olmadığı, idarenin söz konusu düzenlemede sözleşmenin bitiş tarihinde 10(on) yaşını aşmamış cihaz kurulumu istemesinin 720 günlük söz konusu ihalede bu iş için kurulacak cihazların sözleşme başlangıcında 8(sekiz) yaşında olacağı anlamına geldiği mevzuata uygun olmayan bu düzenleme nedeniyle örneğin elinde 13(onüç) yaşında bir cihaz olan ve sözleşme süresi sonunda 15 yaşını dolduracak ve bu haliyle genelgeye uygun yaş şartını taşıyan isteklinin cihazları ile ihaleye iştirak etmesinin engelleneceği, kendilerinde de sözleşme süresi sonunda 15(onbeş) yaşını geçmeyecek cihazları olmasına rağmen anılan Teknik Şartname maddesindeki sözleşme bitiş tarihinde 10 yaşını aşmamış olma düzenlemesi sebebiyle ihaleye katılamadıkları ve hak kaybına uğradıkları iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde****“ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Şartnameler” başlıklı 12 nci maddesinde “ İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü bulunmaktadır.

“Teknik Şartname” başlıklı 14’üncü maddesinde “(1) Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli malı teklif edilmesini engelleyici düzenlemelere yer verilemez.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal standart ve dengi uluslararası standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenleme yapılabilir. Ancak ulusal standardın bulunmaması durumunda sadece uluslararası standart esas alınarak düzenleme yapılabilir.

(3) Teknik şartnamede, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.

…

(6) Teknik şartnamenin hazırlanmasında, ürünlere ilişkin teknik mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasına dair mevzuat göz önünde bulundurulmalıdır.

(7) Teknik şartnamede yapılacak düzenlemelerin, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülen mesleki ve teknik yeterlik kriterleri ve belgeleriyle uyumlu olması gerekir.

…” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kit alımı ile birlikte kit karşılığı geçici olarak cihaz temini ihaleleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde “60.1. Kit alımı ile birlikte kit karşılığı geçici olarak cihaz temini ihalesi kitlerin teslim programına uygun olarak idareye teslim edilmesi ile bu kitlerin tahlil edildiği cihazların sözleşmede belirtilen süre boyunca idarenin laboratuvarında kurulu bulundurulması ve yüklenicinin sözleşmede öngörülen diğer yükümlülükleri yerine getirmesi olarak tanımlanabilir.

60.2. Kit alımı ile birlikte kit karşılığı geçici olarak cihaz temini incelendiğinde; kitlerin, ihale dokümanında belirtilen teslim sürelerine uygun olarak idareye teslim edilmelerine karşın kitlerin tahlil edildiği cihazların kitlerin tamamı kullanılıncaya kadar idarede kaldığı, ihale dokümanlarında cihazların idarede çalıştırılacağı süreye ilişkin açık bir düzenleme yapılmadığı “cihazlar, kitlerin bitimine kadar idarede çalışır halde hazır bulundurulacaktır” gibi ifadelere yer verildiği görülmektedir. Bu düzenlemeler ise hukuki sorunlar ortaya çıkarmakta; cihazların idarede kullanılacağı sürenin belirsizliği isteklilerce kit fiyatlarına yansıtılmaktadır. Kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve hukuki sorunların yaşanmaması için ihale dokümanında kit ve kitlerin tahlil edileceği cihazın teknik özelliklerinin, teslim sürelerinin, cihazların kurulumu ile cihazların idarece kullanılacağı süreye ve yüklenicinin diğer yükümlülüklerine ilişkin açık bir düzenleme yapılması gerekmektedir.….” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 19’uncu maddesinde “…19.2.1. Bu ihaledeki kısım sayısı 3 dür. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir;

İstekliler tarafından tüm kalemlere ayrı ayrı teklif verilebileceği gibi kalemlerin tamamına da teklif verilebilecektir..” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmenin Süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “ 9.1. Sözleşmenin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 720 takvim günüdür.” düzenlemesi,

“ Malın/İşin teslim alma şekil ve şartları ile teslim programı” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. Malın teslim edilme/işin yapılma yeri veya yerleri

10.1.1. İ.Ü. İstanbul Hastanesi Başhekimliği Kit Kimyasal Deposu

10.2. İşe başlama tarihi

10.2.1. Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 45 gün içinde işe başlanır.

10.3. Teslim programı ve teslim tarihi

10.3.1. Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren idarenin belirlemiş olduğu yere 45 gün içinde kurulumu gerçekleştirilmek üzere sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun olarak 31.08.2027 tarihine kadar İ.Ü. İstanbul Hastanesi Başhekimliği Kit-Kimyasal Deposu'na teslim edilecektir. Ayrıca yüklenici son teslim günü kalan malların tamamını hastanenin yazılı talebini beklemeksizin teslim etmek zorundadır. Detaylar teknik şartnamede belirtilmiştir.

10.4. Teslim programında değişiklik

10.4.1. Yüklenici, İdarece onaylanmış teslim programına uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde İdarenin uygun görüşü ile teslim programında değişiklik yapılabilir. İdarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere beş iş günü içinde yeni duruma göre bir teslim programı düzenlemek zorundadır. ” düzenlemesi,

2. Kısım İdrar Analiz Kitleri Teknik Şartname’sinin “Zorunlu Özellikler” başlıklı bölümünün 8’inci maddesinde “ Bu ihaleyle alımı yapılan kitler tüketilinceye kadar cihazlar laboratuvarda kalacak ve bu süre içinde oluşabilecek her türlü bakım ve onarımdan yüklenici firma/firmalar sorumlu olacaktır .” düzenlemesi yer almaktadır.

İşe ait İdari Şartname’nin 2(a) maddesinde işin adının “3 Kalem Laboratuvar Malzemesi Temini” alımı olduğu, 30.06.2025 tarihinde yapılan ihalede 15 ihale dokümanı indirildiği ve ihalenin şikayete konu 2’nci kısmına 1 isteklinin katıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, idarelerin yapılacak ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, ihale konusu mal alımlarının teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği, belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliğini sağlaması gerektiği ve Teknik Şartname’de, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemediği ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemediği fakat ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebildiği görülmüştür.

İncelenen ihalede sözleşmenin süresinin 720 takvim günü olduğu, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 45 gün içinde işe başlanacağı ve idarenin belirlemiş olduğu yere kurulum gerçekleştirilmek üzere sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun olarak malların teslim edileceği, ayrıca alımı yapılan kitler tüketilinceye kadar cihazların laboratuvarda kalacağı ve bu süre içinde oluşabilecek her türlü bakım ve onarımdan yüklenicinin sorumlu olacağı hususlarının belirtildiği anlaşılmıştır.

**** Kit karşılığı geçici cihaz temini ihalelerinin, kitlerin teslim programına uygun olarak idareye teslim edilmesi ile bu kitlerin tahlil edildiği cihazların sözleşmede belirtilen süre boyunca idarenin laboratuvarında kurulu bulundurulması ve yüklenicinin sözleşmede öngörülen diğer yükümlülükleri yerine getirmesi olarak tanımlanabildiği söz konusu durumda,

Başvuru sahibinin iddia etmiş olduğu ihale dokümanında kit ve kitlerin tahlil edileceği cihazın teknik özelliklerinin, teslim sürelerinin, cihazların kurulumu ile cihazların idarede kullanılacağı süreye ve yüklenicinin diğer yükümlülüklerine ilişkin açık bir düzenleme yapılması gerekmesine rağmen Teknik Şartname’nin şikayete konu 8’inci maddesinde cihazların kulanım süresine ilişkin belirsizlik bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu çerçevede Sözleşme Tasarısı’nda sözleşmenin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 720 takvim günü olduğu belirtilmekle birlikte Teknik Şartname’nin anılan maddesinde cihazların istenilen kit miktarları bitinceye kadar laboratuvarda çalışır durumda kalacağına ilişkin düzenlemenin yer aldığı; dolayısıyla anılan Tebliğ’in 60.2’nci maddesine uygun olarak cihazın kullanım süresine dair ihale dokümanında açık bir düzenleme yapılmayarak bu sürenin kitlerin kullanım süresine bağlandığı,

Bu durumun, isteklilerce söz konusu maliyetin kit fiyatlarına yansıtılmasına sebebiyet verebileceğinden kaynakların verimli kullanılmasını engelleyebileceği gibi, teminatın iadesi, garanti ve tarafların diğer yükümlülükleri gibi konular da dahil hukuki sorunlar yaratabileceği dikkate alındığında anılan düzenlemenin mevzuata aykırılık taşıdığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

2.kısım ihalenin "İdrar Analiz Kitleri Teknik Şartnamesi"nin "Fiziksel Özellikler" başlıklı 3'üncü maddesinde “ Kurulacak tüm sistemler bu ihale sonucu yapılacak sözleşmenin bitiş tarihinde 10 yaşını aşmamış olacaktır. Cihaz yaşının belirlenmesinde cihaza ait gümrük belgeleri esas alınacak olup bu belge/belgeler cihaz kurulumu sorasında laboratuvar sorumlusuna ve muayene kabul komisyonuna verilecektir.” düzenlemesi yapılmıştır.

Sağlık Bakanlığı’nın 2022/2 sayılı Genelgesinin “Kit veya Sarf Karşılığı Cihaz Kullanma Uygulaması” başlıklı 4’üncü maddesinde “ 4.1. Kit veya sarf karşılığı kullanılmak üzere alımına karar verilecek cihazlar 15(onbeş) yaşını geçmeyecek, cihazın yaşı, imalat tarihi ve seri numarası ile belgelendirilecektir. Hizmet alımının bir yıldan fazla süreyi aşması halinde sözleşme süresi sonunda cihazın yaşının 15(onbeş) yılı geçmemiş olmasına dikkat edilecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

İdarelerin ihtiyaçlarının uygun şartlarda ve zamanında karşılanması ve ihtiyacı karşılarken ihaleye konu ürünün teknolojik performansını belirlemek konusunda takdir hakkı ve yetkisinin bulunduğu, ihtiyacın belirlenmesinde belli bir cihazın özelliklerini dikkate alma yönünde bir zorunluluğunun olmadığı, esas olan hususun idarenin kendi ihtiyaçlarını en etkili ve verimli şekilde temin etmesine imkân sağlayacak düzenlemelerin olması gerektiği,

İdarelerin gerek ihtiyacı olan hizmetin tespiti, gerek ihale konusu alımın niteliklerini dikkate alarak teknik şartnamelerde hangi kriterleri belirleyip belirleyemeyecekleri ve gerekse de belirledikleri kriterlerin ihtiyacı karşılamada yeterli olup olmadığı noktasında belli bir serbestiye sahip olduğu açık olmakla birlikte, alımın konusuna ilişkin teknik kriter ve özellikleri belirleme hususundaki bu takdir yetkisinin yukarıda yer verilen Kanun maddesi ile belli ölçüde sınırlandırıldığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesindeki “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur… ” hükmü ve aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12 nci maddesindeki teknik şartnamelerde yer verilen ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin teknik kriterlerin; verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacağı, rekabeti engelleyici hususlar içermeyeceği ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacağı hükmü dikkate alındığında, idarelerin alımına karar verilen kit karşılığı geçici tıbbi cihaz temini için çıktıkları ihalelerde ihale dokümanını rekabeti kısıtlamayacak şekilde hazırlamaları gerektiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede ihale dokümanında kit karşılığı geçici cihaz yaşına ilişkin olarak yapılan düzenlemede cihazlar için 10(on) yaş sınırının getirildiği, sözleşmenin bitiş tarihinde 10(on) yaşını aşmamış cihaz kurulumu denilmiş olmakla işin süresinin de 720 takvim günü olduğu düşünüldüğünde bu iş için kurulacak cihazların sözleşme başlangıcında 8(sekiz)yaşında olması gerektiği anlamına geleceği, idarenin yaptığı düzenleme ile sadece 8 yaşına kadar (sözleşme sonuna kadar 10 yaş olacak şekilde) cihazları bulunan isteklilerin teklif vermesine olanak tanındığı, idarelerce yapılacak düzenlemelerde, rekabet, verimlilik ve fonksiyonelliğin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması hususunun göz önünde bulundurulması gerektiği ve anılan Genelge gereği 13 yaşına kadar (sözleşme bitiminde 15 yaşında olacak şekilde) cihazı olan isteklilerin teklif vermesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla idarenin yaptığı düzenlemenin isteklilerin anılan ihaleye katılımının engellenmesine yol açabilecek nitelikte bulunduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim söz konusu ihalenin şikayete konu ikinci kısmına sadece bir isteklinin teklif verdiği görülmüştür.

Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

**** Başvuru sahibi tarafından 152.021,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüş olup; yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddialarında haklı olduğu tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin 2’nci kısmının iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. 4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin 2’nci kısmının iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****