KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/055

Gündem No : 41

Karar Tarihi : 31.12.2025

Karar No : 2025/UH.II-2872

BAŞVURU SAHİBİ:

3C Grup Otomotiv Turizm Taşımacılık İnşaat Temizlik Gıda Kırtasiye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1779182 İhale Kayıt Numaralı “Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü İle Bağlı Kuruluşlarının 2026 Mali Yılı Araç Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 27.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü İle Bağlı Kuruluşlarının 2026 Mali Yılı Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak 3C Grup Otomotiv Turizm Taşımacılık İnşaat Temizlik Gıda Kırtasiye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin 21.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.12.2025 tarih ve 202169 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.12.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2534 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde pick-up ve minibüs için hem model hem kilometre şartının getirildiği, bu iki şartın birlikte sağlanması gerektiğine yönelik düzenlemenin ihaleye katılımı ve rekabetin oluşmasını engellediği,

2. Teknik Şartname’de pick-up araçları için siyah, beyaz veya gri renkte olmalarına ilişkin düzenleme yapıldığı, söz konusu düzenlemenin ihaleye katılımı ve rekabetin oluşmasını engellediği,

3. Teknik Şartname’nin 7.1’inci ve 7.4’üncü maddelerinde şoförlerin en az 22 yaşında olması gerektiğine ilişkin düzenleme yapıldığı, 18-22 yaş arasındaki şoförlerin çalışmasına engel nitelikte olan bu düzenlemenin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

4. Teknik Şartname’nin 7.8’inci maddesinde yüklenici tarafından çalıştırılacak şoförlerin yüklenicinin önerisi üzerine idarece seçileceğine; Sözleşme Tasarısı’nın 36.5’inci maddesinde idarenin onayı olmadan şoför değişikliği yapılmayacağına ve __ Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde ise yüklenicinin onayı olmaksızın şoför değişikliğinin yapılması ve idarece uygun bulunmayan şoför çalıştırılması hallerinin özel aykırılık hallerinden olduğuna ilişkin düzenleme yapıldığı, söz konusu bu düzenlemelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.26’ncı maddesine aykırı olduğu,

5. Sözleşme Tasarısı’nın 36.20’nci maddesinde, yüklenicinin, personelin yıllık izinli olması halinde aynı gün ihale dokümanlarında belirtilen şartlara haiz başka bir personel temin etmek zorunda olduğuna ilişkin düzenleme yapıldığı, dokümandaki ilgili düzenlemeler gereğince şoförlerin günün tamamını idarenin işyerinde bulunacağı göz önüne alındığında Sözleşme Tasarısı’nın 36.20’nci maddesinde yer verilen düzenlemenin Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.25’inci maddesine aykırı olduğu,

6. Teknik Şartname’nin 8.7’nci maddesinde personelin çalıştığı birimde ilgili birim sorumlusu tarafından kendilerine verilen diğer görevleri de yapacağına ilişkin düzenleme yapıldığı, ihale konusu işte yalnızca şoför çalıştırılacağı ve şoförlere başka bir görev verilmesinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapma sonucunu doğurdu, dolayısıyla anılan düzenlemenin 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin (e) bendine aykırı olduğu,

7. İdari Şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 45.3’üncü maddesinde asgari işçilik maliyetinin üstünde sunulan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağına ilişkin düzenleme yapıldığı, oysa kamu ihale mevzuatında, asgari işçilik tutarının üzerine kâr eklenip, asgari işçilik tutarının üzerinde teklif verilmesini engelleyen herhangi bir düzenleme bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

**** Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “ İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez.__” hükmü,****

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde; “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile Bağlı Kuruluşlarının 2026 Yılı (12 Aylık) Yakıt Hariç Sürücülü Araç Kiralama Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı:

Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile Bağlı Kuruluşlarının 2026 yılı (12 Aylık) 33 Adet Sürücülü Yakıt Hariç Araç Kiralama Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile Bağlı Kuruluşları” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “KİRALANACAK ARAÇLARLA İLGİLİ HUSUSLAR” başlıklı 2’nci maddesinde;“Kiralanacak araçla ilgili hususlar şartname eki tablolarda belirtilmiştir.

__

* Yukarıdaki tabloda Pick-up aracından kasıt; çift sürgülü kapılı, camlı van kamyonet türü (hafif ticari araç) araçlardır.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden, idarelerin yapacakları ihalelerde eşit muameleyi ve rekabet ortamını azami düzeyde tutmaları gerektiği, ihale dokümanının parçası olan teknik şartnamelerdeki düzenlemelerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak şekilde belirlenmesi, rekabetin daraltılmaması ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması adına araçların özelliklerine ve çeşitlerine uygun olarak model yıllarının belirlenmesinin uygun olacağı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin Bursa Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile bağlı kuruluşlarının 2026 yılı (12 aylık) yakıt hariç sürücülü araç kiralaması olduğu ve hizmet kapsamında 26 adet pick-up ve 7 adet minibüs olmak üzere toplam 33 adet aracın kullanılacağı, ihale dokümanında kiralanacak araçlardan pick-up cinsi olanlar için en fazla 150.000 km ve en düşük 2019 model şartının; minibüs cinsi olanlar için ise en fazla 300.000 km ve en düşük 2017 model şartının getirildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiasında araçlar için hem model yılı hem de kilometre şartının bir arada istenilmesi hususunun ihaleye katılıma ve rekabetin oluşmasına engel nitelikte olduğu ifade edilmekle birlikte, kiralamaya konu araçların türlerine göre ayrı model yılı belirlemesi yapıldığı, bu yönüyle araçlara ilişkin model yıllarında ayrıma gidilerek rekabet ortamının gözetildiği, işin süresi ve söz konusu araçların faydalı ömürleri dikkate alındığında idare tarafından ihalede çalıştırılacak araçlara ilişkin getirilen asgari model yılı ve azami kilometre sınırlamasının idarenin ihtiyacı ve kamu yararı doğrultusunda hizmetin gerekleri çerçevesinde belirlendiği, öte yandan, araçlar için en düşük model yıllarının belirlenmesinin yanında yine araçlar için azami kilometre şartının getirilmesi hususunun verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olduğu değerlendirilmiştir.

Netice itibarıyla, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında, hizmette kullanılacak araçlar için Teknik Şartname’de hem kilometre hem de model yılı şartlarının bir arada düzenlenmesinin ihaleye katılımı ve rekabeti engelleyici nitelikte olmadığı değerlendirildiğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “KİRALANACAK ARAÇLARLA İLGİLİ HUSUSLAR” başlıklı 2’nci maddesinde;“Kiralanacak araçla ilgili hususlar şartname eki tablolarda belirtilmiştir.

* Yukarıdaki tabloda Pick-up aracından kasıt; çift sürgülü kapılı, camlı van kamyonet türü (hafif ticari araç) araçlardır.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, idarece hizmet kapsamında kullanılacak pick-up cinsi araçlar için siyah, beyaz veya gri renk şartının getirildiği görülmüş olup yapılan düzenlemeden anılan araçlar için belirli ve tek bir renk olma zorunluluğunun bulunmayıp istekli olabileceklere seçenek sunulduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, bahse konu düzenlemenin araçların kullanımına yönelik renk seçiminde bütünlük sağlanması konusunda idarenin takdir yetkisi kapsamında kaldığı değerlendirilmiş olup söz konusu düzenlemenin ihaleye katılımı engelleyecek nitelikte olmadığı anlaşılmış ve bundan dolayı başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı neticesine ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40’ıncı maddesinde “(1) İhale konusu işin niteliği esas alınarak, çalıştırılması öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilir. Ancak, idare tarafından ihaleye katılım ve yeterlik kriteri olarak, personel çalıştırıldığına, çalıştırılacağına veya personelin sayısı ya da niteliklerine ilişkin belge istenemez.

(2) Çalıştırılacak personelin nitelikleri ve deneyim süresi ile bunları tevsik edecek belgelere ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılır. Asgari deneyim süresi öngörülmesi halinde, bu süre bir yıldan az beş yıldan fazla olmamak üzere idare tarafından belirlenir. Deneyim süresi mezuniyet tarihi esas alınarak mezuniyete ilişkin belge ile tevsik edilir. Personelin niteliğini ve deneyim süresini gösteren belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulur.” hükmü,

Teknik Şartname’nin “YÜKLENİCİ PERSONELİNDE ARANACAK ŞARTLAR” başlıklı 7’nci maddesinde; “1- Yükleniciye ait araç şoförlerinde aşağıda belirtilen özellikler aranılacaktır;

a- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.

b- En az 22 yaşında olmak

c- Kamu haklarından yasaklı olmamak.

d- Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, kamunun sağlığına karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya fuhuş suçlarından mahkûm olmamak.

2. Yükleniciye ait araç şoförlerinin hizmet sürelerinde, 4857 sayılı İş Kanunu’nun “İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı” başlıklı 25 inci maddesinde belirtilen hükümlerin vukuu bulması halinde yüklenici tarafından ilgili kişinin iş akdi feshedilerek yerine yeni bir personel temin edilecektir.
3. Yüklenici tarafından çalıştıracak şoförler devlet hizmetinde çalışabilecek şartlara haiz olup, kılık kıyafeti temiz ve düzgün (saç, sakal ve tırnak uzatılmaması vb.) olacaktır.
4. Araç şoförleri 22-65 yaş aralığında olmalıdır.
5. Şoförler en az ilkokul mezunu olmalıdır. Yüklenici çalıştırılacak şoförlere ait, adli sicil belgesini, mezuniyet belgesini, ehliyet ve nüfus cüzdanının fotokopilerini (ehliyetin aslı idare yetkilisi tarafından görüldükten sonra fotokopisi ibraz edilecektir.), ikametgâhlarını, telefon numarasını ve sara (epilepsi) gibi nöbet geçirilmesine ilişkin hastalıkları olmadığına dair sağlık raporunu temin edip, bir dosya halinde en geç işe başlama tarihinde idareye vermek zorundadır.
6. Yüklenicinin iş ve sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine ve bu hususlardaki tüzük ve yönetmeliklere uyması mecburidir. Anılan mevzuat ile diğer hukuki mevzuata uyulmaması nedeniyle her türlü cezai, maddi ve manevi sorumluluklar yükleniciye aittir.
7. Şoförler, her ay ehliyetlerinin aslını ilgili idareye sunmak zorundadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun ilgili maddelerine göre şoför belgesi/ehliyeti geçici veya tedbiren geri alınan veya iptal edilen şoförlerin araç kullanmaları yasak olduğundan, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında şoför belgesi/ehliyeti geçici veya tedbiren geri alınan veya iptal edilen personeller kesinlikle çalıştırılmayacaktır.
8. Yüklenici tarafından çalıştırılacak şoförler, idarenin hizmet verdiği alanlar dikkate alınarak (korunmaya muhtaç çocuk, engelli, yaşlı, kadın ve şiddet mağduru vatandaşlar) gizlilik ve mahremiyetlerinin korunması gerekliliği nedeniyle yüklenicinin önerisiyle idare tarafından seçilecektir. Bu şoförlerle gizlilik sözleşmesi yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Yukarıda aktarılan Yönetmelik hükmü uyarınca, personelin sahip olması gereken niteliklere ilişkin olarak belirleme yapma hususunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, ancak eğitim, iş deneyimi, fiziksel özellikler, yaş gibi personele yönelik niteliklere ilişkin olarak idarece yapılacak düzenlemelerin emredici mevzuat hükümlerine aykırı olmaması ve ihale konusu işin niteliğinin gerektirdiği ölçüde olması gerektiği anlaşılmış olup ihale dokümanında yer alan personelin niteliğine yönelik her kısıtlayıcı düzenlemenin, çalışma hakkını sınırlayan hukuka aykırı bir düzenleme olarak görülmemesi, söz konusu düzenlemenin yerindeliğinin, işin gerekliliği ile personelin işe uyumundaki ölçünün kıstas alınarak saptanması gerektiği değerlendirilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, Teknik Şartname’de hizmet kapsamında görev yapacak olan şoförlerin 22 ile 65 yaş arasında olmaları gerektiğine ilişkin düzenleme yapıldığı görülmekle birlikte araç kullanımı esnasında gerek can güvenliği gerek mal güvenliği açısından aracı kullanan kişilerin dikkat, fiziksel yetenek ve refleks kabiliyetinin önemli olduğu hususu ile idarenin hizmet verdiği alanlar dikkate alındığında şoförlere yönelik olarak getirilen yaş sınırı belirlemesine ilişkin düzenlemenin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda ve işin etkin, verimli ve güvenli bir biçimde yürütülebilmesini amaçlar nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte, iddia konusu düzenlemenin işin mahiyetine uygun ve ölçülü bir kriter olarak değerlendirilmesi gerektiği, idarenin takdir yetkisini ihale konusu işin mahiyeti itibarıyla çalıştırılacak personelin işe uygunluğu bakımından alt yaş sınırı belirleme yönünde kullandığı, ayrıca takdir yetkisinin bu yönde kullanılmasında kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından herhangi bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin**“** İdare ve Kontrol Teşkilatının itiraz hakkı” başlıklı 11’inci maddesinde;“İdare ve kontrol teşkilatı, yükleniciden çalıştırılmasında veya işyerinde bulunmasında engel durumu olduğunu tespit ettiği, uygunsuz davrandığı veya görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların (teknik ve idareci personel, hizmetli, işçi ve diğerleri) ve alt yüklenicilerin iş başından veya işyerinden uzaklaştırılmasını talep etme hakkına sahiptir. Yüklenici, bu talebi idare veya kontrol teşkilatı tarafından yapılacak tebligat üzerine ve verilen süre içinde yerine getirmek zorundadır. Yüklenicinin bu yükümlülüğü verilen süre içinde yerine getirmemesi halinde, söz konusu kişiler idare veya kontrol teşkilatı tarafından uzaklaştırılır veya uzaklaştırılmaları sağlanır. Uzaklaştırılmaları istenilenler, idarenin veya kontrol teşkilatının izni ve onayı alınmaksızın bir daha işlerde görev alamaz. Yüklenici, uzaklaştırılan kişilerin yerine en kısa zamanda uygun nitelikli başkalarını getirmek zorundadır…” hükmü,

**** Aynı Şartname’nin**** “Kontrol teşkilatı ve yetkileri” başlıklı 26’ncı maddesinde “Sözleşmeye bağlanan her türlü iş, idare tarafından görevlendirilen kontrol teşkilatının denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir. Yüklenici, bütün işleri kontrol teşkilatının sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.

Kontrol teşkilatının yetkileri sözleşmede belirtilir. Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa kontrol teşkilatı; işlerin yürütülmesiyle ilgili olarak her türlü denetim, malzeme, işlerin ve sözleşmesinde onaya sunulması gerektiği belirtilen yüklenici personelinin onay veya reddi, ödeme miktarlarının tespiti, işlerin düzeltilmesi ve sözleşmenin gereklerinin yerine getirilmesi konusunda talimat vermeye ve uygulamaya yetkili olup, fesih, tasfiye, süre uzatımı, iş artışı, iş eksilişi, kabul, yüklenici nam ve hesabına iş yaptırma ve alt yüklenicileri onaylama hususlarında ise idareye görüş bildirir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin**** 78.26’ncı maddesinde; “4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince hizmet alımına dayanak teşkil edecek sözleşme ve şartnamelere; işe alınacak kişilerin belirlenmesi ve işten çıkarma yetkisinin kamu kurum, kuruluşları ve ortaklıklarına bırakılması, hizmet alım sözleşmeleri çerçevesinde ya da geçici işçi olarak aynı iş yerinde daha önce çalışmış olanların çalıştırılmasına devam olunması yönünde hükümler konul mayacaktır. İdarelerce, çalışan personel açısından denetim, sadece teknik şartnamede istenen kriterlere göre ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde idareye verilen yetki ve sorumluluklar çerçevesinde yapılacak olup, ihale dokümanında, anılan Kanun maddesine ve ilgili mevzuata aykırı şekilde, işe alınacak veya işten çıkarılacak personelin idarece belirleneceğine yönelik düzenlemelere yer verilmeyecektir.” açıklaması,

Teknik Şartname’nin 7.8’inci maddesinde; “Yüklenici tarafından çalıştırılacak şoförler, idarenin hizmet verdiği alanlar dikkate alınarak (korunmaya muhtaç çocuk, engelli, yaşlı, kadın ve şiddet mağduru vatandaşlar) gizlilik ve mahremiyetlerinin korunması gerekliliği nedeniyle yüklenicinin önerisiyle idare tarafından seçilecektir. Bu şoförlerle gizlilik sözleşmesi yapılacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın 36.5’inci maddesinde; “İdarenin onayı olmadan şoför veya araç değişikliği yapılmayacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde; “Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

____| Aykırılık Hali| _İlk Sözleşme
Bedeli
Üzerinden
Kesilecek
Ceza
Oranı _| __Aykırılık
Sayısı _
_
---|---|---|---
…| …| …| …
2| Sözleşme tasarısının 36.5 maddesine göre Yüklenici, İdarenin onayını almadan şartnameye uygun olsa dahi araç veya şoför değiştirmesi halinde (her bir araç veya şoför için)| Binde
2| 10
…| …| …| …
5| Teknik Şartnamenin 7. Maddesine göre İdarenin uygun bulmadığı şoför çalıştırıldığının tespiti halinde, (her bir şoför için)| Binde
2| __10 __

…” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 7’nci maddesinde ihale konusu işte çalışacak personelde bulunması gereken özelliklere yönelik düzenleme yapıldığı görülmüş olup aynı maddenin sekizinci alt maddesinde ise hizmetin sunulacağı kişilerin mahremiyetlerinin korunması amacıyla söz konusu personelin seçiminin yüklenicinin önerisi üzerine idare tarafından yapılacağının düzenlendiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin**** 78.26’ncı maddesinde, idarelerce hizmet alımı ihaleleri ile ilgili dokümanlarda, hizmet kapsamında çalışacak veya işten çıkarılacak personelin, 4857 sayılı İş Kanunu ile ilgili mevzuata aykırı şekilde, idarece belirleneceğine yönelik düzenleme yapılamayacağı; personele yönelik kontrol ve denetimin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde idareye tanınan görev ve yetkiler çerçevesinde yapılması gerektiği hususlarının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 11’inci maddesine bakıldığında, hizmet kapsamında çalışan uygunsuz personelin mevcut olması halinde idarece yükleniciye söz konusu personelin işten uzaklaştırılması için talepte bulunma hakkının bulunduğunu ve yüklenicinin de bu talebi yerine getirme zorunda olduğunun hükme bağlandığı görülmektedir.

Öte yandan, Sözleşme Tasarısı’nın 36.5’inci maddesinde idarenin onayı olmadan şoför değişikliğinin yapılmayacağının; 16.1.2’nci maddesinde ise idarenin uygun bulmadığı personelin çalıştırılması ve onay alınmadan personelin değiştirilmesi hallerinde cezai işlem uygulanacağının düzenlendiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Hizmet İşleri Genel Şartname’nin “Kontrol teşkilatı ve yetkileri” başlıklı 26’ncı maddesinde kontrol teşkilatının (idarenin) sözleşmede onaya sunulması gerektiği belirtilen yüklenici personelinin onay veya reddi konusunda yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemelerinden, idarenin çalışacak personelin belirlenmesinde doğrudan bir yetkisinin bulunmadığı, ancak sözleşmede yer verilmesi halinde onaylama veya reddetme yetkisinin bulunduğu, uygun olmayan personelin tespiti halinde yükleniciye söz konusu personelin değiştirilmesi yönünde talep hakkının bulunduğu ve yüklenicinin de bu talebi yerine getirmekle mükellef olduğu, sözleşmede idare onayı gerekmesine rağmen onay alınmadan personel çalıştırılmasına veya idarece uygun bulunmayan personelin çalıştırılması hallerinde de idarenin yaptırım uygulama yetkisinin bulunacağı anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak, iddia konusu düzenlemelerin idarenin iş kapsamında çalışacak şoförü seçme yetkisine değil, yüklenici tarafından seçilen şoförlerin idare tarafından onaylanmasına ve idarenin onayı olmadan değiştirilememesine yönelik düzenlemeler olduğu, dokümanda başvuru konusu düzenlemeler ile amaçlanan hususun idarenin hizmet verdiği alanlar dikkate alınarak gizliliğin korunması olduğunun belirtildiği anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı neticesine varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.25’inci maddesinde;****“ İhale dokümanında günlük olarak belli sayıda personelin idarenin iş yerinde bulunması gerektiğine ilişkin düzenleme yapılan ihalelerde, 4857 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca izne hak kazanan işçilerin izin hakları idarenin belirleyeceği takvim çerçevesinde kullandırılacak ve izin kullanan işçiler fiilen çalışan işçi sayısına dahil kabul edileceğinden, izin kullanan işçilerin yerine başka işçilerin getirilerek sayının tamamlanması talep edilmeyecektir. İdarelerin, ihale konusu işte çalıştırılması istenen personel sayısını bu hususu dikkate alarak belirlemeleri gerekmektedir. Ayrıca idareler ve yükleniciler, işçilerin yıllık ücretli izin haklarını kullanmasına ilişkin olarak 4857 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinde öngörülen yükümlülüklere uymak zorundadır.” açıklaması,

Sözleşme Tasarısı’nın 36.20’nci maddesinde; “Yüklenicinin sözleşme kapsamında belirtilen şoförleri eksiksiz olarak çalıştırması esastır. Sözleşmenin devamı müddetince hizmetin aksamaması için yüklenici; personelin yıllık izinli olması halinde aynı gün, personelin yıllık izin dışında (personelin izinsiz işe gelmemesi veya izinsiz işi terk etmesi, işten çıkarılması, istifa etmesi, İş Kanunun Ek madde 2 kapsamındaki mazeret izni kullanması, raporlu olması gibi) herhangi bir nedenle işe gelmemesi halinde ise ertesi gün; ihale dokümanlarında belirtilen şartlara haiz başka bir personel temin etmek zorundadır. Yüklenicinin eksik şoför çalıştırması halinde; eksik sayıdaki her bir şoförün çalışmadığı her bir gün için şoför ücreti ödenmeyecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, ihale konusu hizmet kapsamında 33 adet aracın kiralanacağı ile bu araçları kullanacak 33 şoförün görev alacağı anlaşılmakla birlikte, Sözleşme Tasarısı’nın 36.20’nci maddesinde sözleşme kapsamında belirtilen şoförlerin eksiksiz olarak çalışmasının esas olduğuna, bu kapsamda izinli olan şoför yerine aynı gün diğer hallerde ise ertesi gün yenisinin temin edilmesinin zorunlu olduğuna ilişkin düzenleme yapıldığı görülmüş olup, söz konusu düzenlemenin hizmetin ifasının eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesini teminen idare tarafından konulan tedbir amaçlı bir düzenleme olduğu, ihale konusu işin “Şoförlü Yakıt Hariç Araç Kiralama Hizmet Alımı” olduğu, iddiaya konu edilen Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.25’inci maddesinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarına ilişkin olduğu, ancak başvuruya konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı niteliği taşımadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun**“** İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatları, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler; merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü, mahalli idare ve şirket bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümleri uygulanmaz.

2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder. Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir. Hizmet alım sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez.

3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,__

Teknik Şartname’nin “YÜKLENİCİ FİRMA PERSONELLERİNİN UYACAĞI KURALLAR” başlıklı 8’inci maddesinin 7 numaralı alt maddesinde; “İdareciler veya idarece belirlenecek sorumlular tüm hizmeti denetlemekle yetkili ve görevlidir. Personel çalıştığı birimde ilgili birim sorumlusu tarafından kendilerine verilen diğer görevleri eksiksiz ve kusursuz olarak yerine getirecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde personelin çalıştığı birimin sorumlusu tarafından kendisine verilen diğer görevleri de yerine getirmekle sorumlu olduğunun düzenlendiği görülmekle birlikte başvuru sahibince bu düzenlemenin başvuruya konu ihaleyi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesi niteliğine bürüyeceğinin ve bunun da 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin (e) bendindeki hükme aykırı olacağının iddia edildiği anlaşılmıştır. Ancak, anılan maddedeki hükümlere bakıldığında, bir hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olması için aranan şartların dokümanda personel sayısının belirlenmesinin, personelin çalışma saatlerinin tamamını idarenin işyerinde geçirmesinin, yaklaşık maliyetin en az % 70’inin personel giderlerinden oluşmasının ve işin süreklilik arz etmesinin olduğu göz önüne alındığında, idarece Teknik Şartname’de yapılan söz konusu düzenlemenin ihaleye konu alımı personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğine bürümeyeceği, bir hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı olması için yukarıda sayılan şartların bir arada bulunması gerektiği değerlendirilmiştir.

Öte yandan, söz konusu düzenlemenin personellerin farklı bir işte çalıştırılacağı anlamına gelmeyeceği, ihale dokümanında işin tanımının yapıldığı, personellerin şoför olarak istihdam edileceğinin açık olduğu, ilgili düzenlemenin personelin görevini, işin gerçekleştirileceği sorumluluk alanı içerisinde yerine getirmesi olarak anlaşılması gerektiği, personelin ihale ve sözleşme konusu iş dışında tam zamanlı olarak başka bir işte çalıştırılacağı veya görevlendirileceği şeklinde yorumlanamayacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3’üncü maddesinde: “78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması zorunludur.

78.3.1. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilen hizmet alımlarında, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için açılan satırda, ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır…” açıklaması,

__

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde; “… 79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

…

79.3.5 Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde; “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Sürücü ücretlerinin ödenmesinde;

a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası ücret, aylık fiilen çalışılan en fazla 26 gün üzerinden günlük brüt 100,00 TL yemek ücreti ve brüt 45,00 TL yol ücreti ile aylık en fazla 10 saat fazla mesai ücreti ödenecek olup, (toplam 33 şoför, 3.960 saat) ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir. Çalışılmayan günlerde (izin, rapor vb.) yol ve yemek ücreti ödenmeyecektir.

b) Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak her bir sürücü için sözleşme süresi içerisinde en fazla 15,5 gün olmak üzere (toplam 33 şoför, 511,5 gün) ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma ücreti ödenecek olup ücret bordrolarında brüt olarak gösterilecektir.

Akaryakıt hariç olmak üzere, aracın bakım, onarım, yağ, yağlama, adbule yedek parça ve diğer masrafları ile tüm vergi, zorunlu trafik sigortası, kasko bedeli giderleri teklif fiyata dâhildir. Tüm araçların her türlü periyodik bakım, her türlü bakım-onarım ve tamiratlar(yedek parça ve işçilik dahil), fenni muayeneleri, eksoz muayeneleri, lastik, akü, tüm yedek parça ve yağlama giderleri, her türlü vergi, sigorta, 7/24 çekici, gezici servis ve benzeri, yazlık ve kışlık lastik, zincir, takoz gibi işletim giderleri, yapılacak nakliye işleri, araçlara ait emniyet ve bilumum sigorta giderleri, kasko, taşınan personele ait yapılması gereken zorunlu sigorta giderleri, araç muayenesi ile hizmete ilişkin diğer tüm giderler, vergi, resim, ulaşım, harç, ceza ve araçla ilgili her türlü gider Yükleniciye ait olacaktır. Sürücü ile yüklenici arasındaki çalışma ilişkileri özel hukuk hükümlerine tabi olacaktır. HGS kartı ve bu gibi giderlerin tamamı yükleniciye ait olup, sadece araçlarda kullanılacak yol geçiş ücretleri (HGS, KÖPRÜ vb.) yüklenici tarafından karşılanarak faturaları ibraz edilecek idarece yükleniciye ödenecektir. Sürücünün ücreti SGK primleri, vergi, işsizlik sigortası primi, iş kanunundan kaynaklanan hakları ve benzeri her türlü hak ve taleplerinden yüklenici sorumlu olacaktır. Kiralanacak araçlara kaçak geçiş ücreti (KGS, OGS, HGS, vb.) adı altında kesilecek cezadan İdare sorumlu olmayacaktır…” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin 45.3’üncü maddesinde; “Tekliflerin değerlendirme aşamasında;
a) Hizmet kapsamında çalışacak sürücüler için brüt asgari ücretin % 20 fazlası, 45,00 TL yol, 100,00 TL yemek, 10 saat fazla çalışma ücreti, resmi tatil ücreti ve sözleşme giderleri dahil tutarın altında ve üstünde sunulan teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Bu giderler için KİK işçilik hesaplama modülü esas alınacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

_
_**** Başvuruya konu iş kapsamında 26 adet pick-up ve 7 adet minibüs olmak üzere iki farklı türde toplam 33 araç çalıştırılacağı, araçları kullanacak sürücüler için brüt asgari ücretin %20 fazlası aylık ücret, 45,00 TL yol ücreti, 100,00 TL yemek ücreti, aylık en fazla 10 saat fazla çalışma ücreti, resmi tatil ücreti ve sözleşme giderleri dahil tutarın altında ve üstünde teklif sunulmayacağı ve bu giderler için KİK işçilik hesaplama modülünün esas alınacağı düzenlenmiştir.

Yukarıda yer verilen Tebliğ maddelerinden, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde, asgari işçilik maliyetinin sözleşme gideri ve genel giderler dahil olarak hesaplanacağı ve sözleşme gideri ve genel giderler kapsamının ise, ihale karar damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payından oluşacağı, bir diğer ifadeyle personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde söz konusu giderlerin işçilik maliyetine dahil edileceği anlaşılmaktadır.

Bu doğrultuda ihaleye teklif veren isteklilerin ihale kapsamında yer alan araç ve şoför maliyetlerini belirlerken yukarıda aktarılan düzenlemeler çerçevesinde kâr öngörebilecekleri kalemlerin görece sınırlı olduğu, ancak söz konusu kıstın tüm istekliler açısından geçerli olduğu, yapılan düzenlemelerin bir istekli lehine avantaj veya başka istekli aleyhine dezavantaj yaratmadığı, kaldı ki isteklilerin araçlar için kâr öngörebileceği, dolayısıyla isteklilerin elde etmek istedikleri kâr veya hizmet maliyetleri doğrultusunda fiyatlama yapma önünde mevzuat açısından bir engel olmadığı, diğer taraftan ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan şoförlü araç kiralama hizmeti alımı olduğu da dikkate alındığında, anılan düzenlemenin dengeli fiyat teklifi verilmesini sağlamak ve ihtiyacın uygun şartlarda karşılanması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması amacını taşıdığı anlaşıldığından, başvuruya konu düzenlemenin mevzuata uygun olduğu değerlendirildiğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****