KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/051

Gündem No : 29

Karar Tarihi : 17.12.2025

Karar No : 2025/UH.II-2685

BAŞVURU SAHİBİ:

Mak Kurumsal Organizasyon A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Elektrik Üretim A.Ş Genel Müdürlüğü (EÜAŞ) Satın Alma ve Malzeme Yönetimi Daire Başkanlığı İç Satın Alma Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1393969 İhale Kayıt Numaralı “18 Mart Çan Termik Santralı İşletme Müdürlüğü İhtiyacı 174 Kişi ile 2 Yıl Süreli Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Elektrik Üretim A.Ş Genel Müdürlüğü (EÜAŞ) Satın Alma ve Malzeme Yönetimi Daire Başkanlığı İç Satın Alma Müdürlüğü tarafından 10.10.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “18 Mart Çan Termik Santralı İşletme Müdürlüğü İhtiyacı 174 Kişi ile 2 Yıl Süreli Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Mak Kurumsal Organizasyon A.Ş.nin 13.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.11.2025 tarih ve 200752 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2360 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin işçilik giderlerinin tamamını işçilik maliyetine yansıtmadan olması gerekenden daha düşük işçilik gideri açıklamasında bulunarak kendisine fiyat avantajı sağladığı, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3.1’inci maddesine aykırı olduğu, Teknik Şartname’nin 9.4’üncü maddesi gereğince işçilere fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerektiği, bu yönde İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde de düzenleme bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının söz konusu düzenlemelere uygun olmadığı,
a) Teknik Şartname’nin 7.48’inci maddesinde özellikleri ve çalışma şartları belirtilen 2022 model ve üstü 5 adet araca ilişkin full (tam) kasko yapılmasının istenildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan kasko poliçesinin içeriğine ve kapsama klozlarına bakıldığında kasko poliçesinin tüm klozları içermediği ve “full kasko” niteliğinde olmadığı, trafik poliçesinin aynı gerekçe ile Teknik Şartname hükümlerini karşılamadığı,

b) Teknik Şartname’nin 7.50’nci maddesinde yer alan üçüncü kişilere yönelik zorunlu mali mesuliyet sigortasına ilişkin açıklamanın ise hiç yapılmadığı, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin sigorta giderlerine ilişkin yaptığı açıklamanın idarece istenen koşulları karşılamadığı,

c) Teknik Şartname’nin 7.48’inci maddesi gereğince yapılması gereken kasko ve trafik poliçesinin işin süresini kapsamadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.3.1. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilen hizmet alımlarında, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için açılan satırda, ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır.

… 78.29. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, sözleşme gideri ve genel giderler dahil toplam asgari işçilik maliyetinin altında işçilik bedeli sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır.

78.30. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

…

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

…

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 18 Mart Çan Termik Santralı İşletme Müdürlüğü İhtiyacı 174 Kişi İle 2 Yıl Süreli Hizmet Alımı işi.

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı:

174 Kişi İle 2 Yıl Süreli Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) 18 Mart Çan Termik Santralı İşletme Müdürlüğü Çan-ÇANAKKALE” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

- 6 Kişi Mühendis(Fiili Hizmet Zammı alacak) (Brüt asgari ücretin %150 fazlası),

-7 Kişi Argon Kaynakçısı(Fiili Hizmet Zammı alacak) (Brüt asgari ücretin %100 fazlası),

- 116 kişi Teknisyen, 4 Kişi İSG Teknikeri olmak üzre toplam 120 kişi(Fiili Hizmet Zammı alacak) (Brüt asgari ücretin %85 fazlası),

- 11 Kişi Teknisyen(Fiili Hizmet Zammı almayacak) (Brüt asgari ücretin %85 fazlası),

- 7 Kişi Usta(Fiili Hizmet Zammı alacak) (Brüt asgari ücretin %75 fazlası),

- 5 Kişi Usta(Fiili Hizmet Zammı almayacak) (Brüt asgari ücretin %75 fazlası),

- 13 Kişi İş Makinası Operatörü(Fiili Hizmet Zammı almayacak) (Brüt asgari ücretin %70 fazlası),

- 5 Kişi Engelli Genel Temizlik Personeli(Fiili Hizmet Zammı almayacak) (Brüt asgari ücretin %35 fazlası) ücret verilecel olup teklif fiyatına dahil edilecektir.

Ulusal Bayram, Resmi ve Dini Bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü, Yılbaşı günü ve 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü yapılacak toplam çalışma:

- Brüt Asgari ücretin %150 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı alacak) toplam 180 gün,

- Brüt Asgari ücretin %100 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı alacak) toplam 210 gün,

- Brüt Asgari ücretin % 85 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı alacak) toplam 3600 gün,

- Brüt Asgari ücretin % 85 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı almayacak) toplam 330 gün,

- Brüt Asgari ücretin %75 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı alacak) toplam 210 gün,

- Brüt Asgari ücretin % 75 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı almayacak) toplam 150 gün,

- Brüt Asgari ücretin %70 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı almayacak) toplam 390 gün çalışma yaptırılacak olup, teklif fiyatına dahil edilecektir.

Fazla çalışma:

- Brüt Asgari ücretin %150 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı alacak) toplam 540 saat,

- Brüt Asgari ücretin %100 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı alacak) toplam 2800 saat,

- Brüt Asgari ücretin % 85 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı alacak) toplam 48000 saat,

- Brüt Asgari ücretin % 85 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı almayacak) toplam 5100 saat,

- Brüt Asgari ücretin %75 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı alacak) toplam 2800 saat,

- Brüt Asgari ücretin % 75 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı almayacak) toplam 1500 saat,

- Brüt Asgari ücretin %70 fazlası ücret alacak personel için (Fiili Hizmet Zammı almayacak) toplam 5200 saat çalışma yaptırılacak olup, teklif fiyatına dahil edilecektir.

25.3.2. Yemek ve yol giderleri:

Yemek bedeli: vardiyasız çalışacak 33 kişi için ayda 22 gün, vardiyalı çalışacak 141 kişi için ayda 26 gün üzerinden KDV hariç 240,00TL bedel üzerinden İşletme Müdürlüğü yemekhanesinden yüklenici tarafından karşılanacaktır.

Yol Bedeli: İşletme Müdürlüğü vardiya servisi kullanılacak olup herhangi bir ücret öngörülmemiştir.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Diğer giderler:

Teknik Şartnamenin 7.48. Maddesinde özellikleri, çalışma şartları ve iki yılda kaç km yol kat edeceği belirtilen yakıtsız ve şoförsüz 2022 model ve üstü 5 adet pikap arazi aracına ilişkin bakım onarım, kışlık-yazlık lastik, fenni muayene, egzoz emisyon ölçümü, motorlu taşıtlar vergisi, kasko ve zorunlu mali sorumluluk sigorta giderleri yüklenici tarafından karşılanacak olup teklif fiyatına dahil edilecektir.

İş makinesi operatörlerinin şehirler arası seyahatle görevlendirmelerinde, Görev Emri esas alınmak kaydıyla işçilere (KDV hariç) 610,00 TL/Gün üzerinden hesaplanacak yolluk bedeli işçiye ödenmek üzere işçi puantaj ve bordrosunda gösterilecek ve ilgili olduğu ay sonunda Yükleniciye hak edişinde ödenecek olup teklif fiyatına dahil edilecektir. 2 Yıllık sözleşme süresi boyunca 50 Şehirlerarası görev yapılması planlanmıştır. Görevli olunan günler için İşletme yemekhanesinden yemek verilmeyecektir.

İş makinesi operatörlerinin günübirlik işletme dışı/il içi dış görevlerinde ise işçinin yemek vb. masraflarını karşılamak amacıyla (KDV hariç) 240,00TL / Gün üzerinden yolluk bedeli, işçinin İşletmeden çıkış ve İşletmeye dönüş saatleri dikkate alınarak işçiye ödenmek üzere Yükleniciye ilgili olduğu ay hak edişi ile birlikte ödenecek olup teklif fiyatına dahil edilecektir. 2 yıllık sözleşme süresi boyunca toplam 50 gün İşletme dışı/ il içi görev yapılması planlanmıştır. Görevli olunan günler için İşletme Yemekhanesinden yemek verilmeyecektir.

Sözleşmenin imzalanması aşamasında, ilgili mevzuat gereğince ödenmesi gereken sözleşme damga vergisi yükleniciye aittir. Karar puluna ait damga vergisi ise İdaremiz tarafından ödenecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı %2,25 dir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhaleye ait Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin çalıştıracağı personelle ilgili hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde “7.48.Yüklenici; İşletmemizde ambar ve Santral içi malzeme nakliyesi ile bakım servisinin her türlü ihtiyaçlarında kullanılmak üzere kendi bünyesinde çalıştırılacak; 2022 model ve sonrası, en az 2200 cc motor hacminde, dizel yakıtlı, her bir pikap en fazla 60000 km yapmış, çift kabirdi 5(beş) adet 4x4 pikap bulunduracaktır. Bu araçlar 7/24 saat işletme içinde kullanıma hazır olarak bulundurulacaktır. Pikaplar; santral sahası içerisinde, santral kül sahasında yapılacak bakım faaliyetlerinde ve kireçtaşı öğütme tesisi içerisinde kullanılacaktır. Santral sahası dışına çıkışlar yalnızca araçların lastik değişimleri ve bakım, fenni-egzoz muayene durumlarında gerçekleşebilecektir. Bahsi geçen işler için taşıt görev emri düzenlenecektir. Bu pikapların yakıtları İşletme tarafından; bakım, onarım, arıza, motorlu taşıtlar vergisi, fenni ve egzoz muayeneleri, zorunlu trafik sigortaları, fail kasko ve yazlık-kışlık lastik masrafları yüklenici tarafından karşılanacaktır. Bu pikapların yıllık toplamda her birinin 21.900 km; yani 5(beş) pikabın 2(iki) yılda toplam 219.000 km yol yapması öngörülmektedir. Aracın bakım ve muayene işleri için santral sahası dışına çıkışlarda yapılan kilometre yıllık toplam kilometreden düşülecektir. Bu araçların kullanımından ve bakım takiplerinden yüklenici mühendisleri sorumludur. Bu araçları ehliyetli Yüklenici personelleri kullanacaktır, yüklenici araç kullanmaya yetkili personel listesini ve Personellerin evraklarım İşe başlama tarihinden 15 iş günü içerisinde İşletme Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmek zorundadır. Yukarıda bahsi geçen araçlar herhangi bir sebeple (Kaza veya ağır bakım onarım gibi) çalışamayacak duruma gelir ise yüklenici firma söz konusu araç yerine aynı özellikte aracı 3 iş günü içerisinde İşletme Müdürlüğüne göndermek zorundadır. İşletme Müdürlüğü 3 iş gününü geçen hallerde teknik şartnamede belirtilen özelliklere sahip araç kiralayabilir. Söz konusu araç kira bedeli tespit edilerek yüklenicinin ilk hak edişinden kesilecektir.

…7.50 Yüklenici; görevin yerine getirilmesi esnasında çalıştırdığı işçilerin İşletme’ye ve üçüncü şahıslara verdiği zararı tazminle sorumludur. Herhangi bir nedenle oluşan zarar Yüklenici veya vekiline tebliğ edilmesinden itibaren Yüklenicinin ilk hakedişinden kesilecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Benzer iş tanımı, iş bitirme belgesi oranı ve kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, fiili hizmet süresi zammı” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.3. Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı:%2,25

9.4. Aşağıdaki servislerde çalışacak olan işçilere fiili hizmet süresi zammı verilecektir. Bildirecek süre ayda 26 günü, yılda 60 günü aşamayacaktır. Bildirecek fiili hizmet süresi zammı SGK işveren maliyetini %1 artıracak olup %23,75 olacaktır.

Fiili hizmet süresi zammı uygulanacak servisler:

-Baca Gazı Arıtma Bakım

-Kazan Bakım

-Türbin Bakım

-Dış Tesisler Bakım

-Elektrik Bakım

-Ölçü Kontrol

-Laboratuvar

-Kireçtaşı Öğütme

-İSG” düzenlemesi bulunmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu anlaşılan başvuruya konu ihalede toplam 12 adet ihale dokümanı indirildiği, 10.10.2025 tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin katıldığı tespit edilmiştir.

İdarece yapılan değerlendirme neticesinde ihalede sınır değerin 343.840.958,15 TL olarak belirlendiği, teklif tutarı sınır değerin altında olan Özbaşaran Grup Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi-Yeşilova Temizlik Tıbbi Malzeme Bilgi İşlem Taşımacılık Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Ortak Girişimi, Beker Enerji Elektrik İnşaat Müşavirlik Emlak Gıda ve Temizlik Hizmetleri Taahhüt Ticaret Limited Şirketi, Mak Kurumsal Organizasyon Anonim Şirketi ve Dündar Yenilenebilir Enerji Kaynakları İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-Asil Rüzgar Hidroelektrik Santralleri Güneş Enerjisi Elektrik Üretimi Temizlik Hizmet İnşaat Turizm Petrol Ürünleri ve Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi Ortak Girişimi olmak üzere 4 istekliden 17.10.2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği anlaşılmıştır. Bahse konu yazıda “18 Mart Çan Termik Santralı İşletme Müdürlüğü İhtiyacı 174 Kişi İle 2 Yıl Süreli Hizmet Alımı ihalesinde 10.10.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir….

Açıklaması istenilen önemli teklif bileşenleri:

İşçilik

Ayni Yemek

Teknik Şartnamenin 7.48. maddesinde özellikleri ve çalışma şartları belirtilen 2022 model ve üstü 5 adet araca ait kasko ve zorunlu mali sorumluluk sigorta giderleri” ibarelerine yer verildiği görülmüş olup, söz konusu yazıda önemli teklif bileşenlerine yer verildiği tespit edilmiştir.

İhale komisyonu kararı incelendiğinde Beker Enerji Elektrik İnşaat Müşavirlik Emlak Gıda ve Temizlik Hizmetleri Taahhüt Ticaret Limited Şirketi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı, açıklama sunan 3 isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görüldüğü, ihalenin Özbaşaran Grup Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi-Yeşilova Temizlik Tıbbi Malzeme Bilgi İşlem Taşımacılık Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise Mak Kurumsal Organizasyon Anonim Şirketi‘nin belirlendiği görülmüştür.

İdare tarafında isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşenleri arasında “işçilik” ibaresine yer verildiği, yolluk için ayrıca bir ibareye yer verilmediği, bu noktada istekli tarafından açıklama kapsamında yolluk için tevsik edici herhangi bir belgeye yer verme zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında iş makinası operatörlerinin şehir dışı görevlendirmeleri için 610 TL/gün, işletme dışı/il içi dış görevleri için 240 TL/gün üzerinden açıklama yapıldığı, bahse konu yolluk tutarlarının İdari Şartname’nin 25.3.4’üncü maddesiyle uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif kapsamında öngörülen yemek bedelinin vardiyalı ve vardiyasız çalışacak işçiler için ihale dokümanına uygun olarak açıklama kapsamında ayrı ayrı hesaplandığı, bahse konu hesaplamada mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde işçilere fiili hizmet zammı verileceğinin belirtildiği, bu hususların Teknik Şartname’nin 9.4’üncü maddesinde de düzenlendiği, isteklilerin doküman düzenlemeleri çerçevesinde açıklamada bulunması gerektiği anlaşılmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından işçilik modülü kullanılarak brüt asgari ücret, ulusal bayram ve genel tatil günleri günlük ücreti ve fazla çalışma ücretinin bulunduğu, fiili hizmet zammı alacak personel için SGK işveren priminin %1 artırımlı olarak hesaba katıldığı, fiili hizmet zammı almayacak personel için işçilik modülü hesabının esas alındığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından “Fazla Çalışma (Brüt Asgari ücretin %75 fazlası ücret alacak personel için) (Fiili Hizmet Zammı alacak)” iş kalemi için işçilik maliyeti olarak 375,45 TL, sözleşme ve genel gider dâhil fazla mesai ücretinin birim fiyat olarak 390,47 TL belirlendiği anlaşılmıştır. Ancak bahse konu iş kaleminde asgari işçilik maliyetinin 375,48 TL, sözleşme ve genel gider dâhil fazla mesai ücretinin birim fiyat olarak 390,50 TL olması gerektiği anlaşılmıştır. Bahse konu iş kaleminde birim fiyat teklif cetvelinde teklif birim fiyatın 390,47 TL olarak hesaplandığı, dolayısıyla anılan iş kalemi için sözleşme gideri ve genel giderler dâhil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunulduğu anlaşıldığından ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından fiili hizmet zammı verilen ve verilmeyen diğer işçilik kalemlerine ilişkin yapılan işçilik maliyeti hesaplamalarında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

…

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

…

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 1/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan sigorta prim tutarı maliyet kalemi, Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Eylül ayı değişim oranı (%26,44) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL1,2644) 126,44 TL; 2021 yılı için (126,44 TL1,2644) 159,87 TL; 2022 yılı için (159,87 TL*1,2644) 202,14 TL olarak hesaplanacaktır…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

…25.3.4. Diğer giderler:

İhaleye ait Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin çalıştıracağı personelle ilgili hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde “7.48.Yüklenici; İşletmemizde ambar ve Santral içi malzeme nakliyesi ile bakım servisinin her türlü ihtiyaçlarında kullanılmak üzere kendi bünyesinde çalıştırılacak; 2022 model ve sonrası, en az 2200 cc motor hacminde, dizel yakıtlı, her bir pikap en fazla 60000 km yapmış, çift kabirdi 5(beş) adet 4x4 pikap bulunduracaktır. Bu araçlar 7/24 saat işletme içinde kullanıma hazır olarak bulundurulacaktır. Pikaplar; santral sahası içerisinde, santral kül sahasında yapılacak bakım faaliyetlerinde ve kireçtaşı öğütme tesisi içerisinde kullanılacaktır. Santral sahası dışına çıkışlar yalnızca araçların lastik değişimleri ve bakım, fenni-egzoz muayene durumlarında gerçekleşebilecektir. Bahsi geçen işler için taşıt görev emri düzenlenecektir. Bu pikapların yakıtları İşletme tarafından; bakım, onarım, arıza, motorlu taşıtlar vergisi, fenni ve egzoz muayeneleri, zorunlu trafik sigortaları, full kasko ve yazlık-kışlık lastik masrafları yüklenici tarafından karşılanacaktır. Bu pikapların yıllık toplamda her birinin 21.900 km; yani 5(beş) pikabın 2(iki) yılda toplam 219.000 km yol yapması öngörülmektedir. Aracın bakım ve muayene işleri için santral sahası dışına çıkışlarda yapılan kilometre yıllık toplam kilometreden düşülecektir. Bu araçların kullanımından ve bakım takiplerinden yüklenici mühendisleri sorumludur. Bu araçları ehliyetli Yüklenici personelleri kullanacaktır, yüklenici araç kullanmaya yetkili personel listesini ve Personellerin evraklarım İşe başlama tarihinden 15 iş günü içerisinde İşletme Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmek zorundadır. Yukarıda bahsi geçen araçlar herhangi bir sebeple (Kaza veya ağır bakım onarım gibi) çalışamayacak duruma gelir ise yüklenici firma söz konusu araç yerine aynı özellikte aracı 3 iş günü içerisinde İşletme Müdürlüğüne göndermek zorundadır. İşletme Müdürlüğü 3 iş gününü geçen hallerde teknik şartnamede belirtilen özelliklere sahip araç kiralayabilir. Söz konusu araç kira bedeli tespit edilerek yüklenicinin ilk hak edişinden kesilecektir.

İhaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 24 (YirmiDört) aydır.

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin 2 (a) ve 2 (b)’de yer alan iddialarına ilişkin olarak ulaşılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin 2 (a) ve 2 (b)’de yer alan kasko kapsamı ve Teknik Şartname’nin 7.50’nci maddesine ilişkin iddialarının ilk kez 24.11.2025 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir.****

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir.

Dolayısıyla; söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikâyet yoluna başvurulmadan itirazen şikayet yoluna başvurulamayacağından, şikayet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır. Bu çerçevede şikâyet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların; şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre, başvuru sahibinin anılan iddialarının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren aday/istekli olabilecek/istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde (başvuru ihale dokümanının ihale ilanına yansıyan düzenlenmelerine yönelik ise ihale ilan tarihini izleyen 10 gün içinde / başvuru ihale dokümanının ihale ilanına yansımayan düzenlenmelerine yönelik ise ihale dokümanının edinildiği tarihi izleyen 10 gün içinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar) bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir.

Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddia/iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin bahse konu iddiasını uyuşmazlığa konu hususu öğrendiği 06.11.2025 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde yazılı şekilde ileri sürmesi, bir diğer deyişle başvuruda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 24.11.2025 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yapılan inceleme neticesinde başvuru sahibinin kasko kapsamı ve Teknik Şartname’nin 7.50’nci maddesine ilişkin iddialarının şekil ve süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2 (c)’de yer alan iddialarına ilişkin olarak ulaşılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından kasko ve trafik sigorta poliçe bedelini tevsiken 21.10.2025 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, bu kapsamda trafik sigorta bedelinin 29.931,01 TL, kasko sigortası için ise 19.338,27 TL birim fiyat öngörüldüğü**** tespit edilmiştir.

Ayrıca, istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında kasko ve trafik poliçesi hesaplama tablosuna yer verildiği, 1’inci yıl için (2026 yılı) trafik sigorta bedelinin fiyat teklifinde yer alan birim fiyatla (29.931,01 TL), aynı şekilde 1’inci yıl için (2026 yılı) kasko bedelinin fiyat teklifinde yer alan birim fiyatla (19.338,27 TL) açıklandığı anlaşılmıştır.

2’nci yıl için (2027 yılı) 1,2583 güncelleme oranının esas alındığı, bu çerçevede trafik sigorta bedelinin 37.662,19 TL, aynı şekilde 2’nci yıl için (2027 yılı) kasko bedelinin 1,2583 güncelleme oranı esas alınarak 24.333,35 TL olarak öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Sözleşme Tasarısı’nda işin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 24 (Yirmi dört) ay olarak belirlendiği, işe başlama tarihi kesin olmamakla birlikte işin süresinin 2026 ve 2027 yıllarını kapsadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen Tebliğ maddesinde yer alan açıklamalar ve örnek hesaplama incelendiğinde; ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu durumlarda, ilk yıl (işin başlangıç yılı) maliyetinin de ihale tarihi itibarıyla açıklanmış son Yİ-ÜFE oranı üzerinden güncellenmesi gerektiği açıktır.

Somut olayda, ihale tarihinin 10.10.2025 olduğu, işin süresinin ise 2026 ve 2027 yıllarını kapsadığı dikkate alındığında, istekli tarafından sunulan 21.10.2025 tarihli fiyat teklifindeki bedellerin, işin başlangıç yılı olan 2026 yılı için de ihale tarihindeki en son açıklanan 12 aylık ortalamalara göre Yİ-ÜFE oranı kullanılarak güncellenmesi gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamada, 2026 yılı (ilk yıl) için herhangi bir güncelleme yapılmaksızın doğrudan ihale tarihindeki (2025 yılı) birim fiyatların esas alındığı, güncellemenin yalnızca 2027 yılı için yapıldığı anlaşıldığından söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.6’ncı maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “ başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması ” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Özbaşaran Grup Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi-Yeşilova Temizlik Tıbbi Malzeme Bilgi İşlem Taşımacılık Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Ortak Girişiminin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

KİK Kararı: 2025/UH.II-2685

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri