KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/034

Gündem No : 12

Karar Tarihi : 27.08.2025

Karar No : 2025/UH.II-1813

BAŞVURU SAHİBİ:

Uzman Atık Yönetimi Tur. Tem. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) 6. Bölge Müdürlüğü (Adana),

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/933971 İhale Kayıt Numaralı “Tcdd 6 Bölge Müdürlüğü ve Bağlı İşyerlerinde Kullanılmak Üzere 40 Adet Taşıt Kiralama Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) 6. Bölge Müdürlüğü (Adana) tarafından 29.07.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “TCDD 6 Bölge Müdürlüğü ve Bağlı İşyerlerinde Kullanılmak Üzere 40 Adet Taşıt Kiralama Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Uzman Atık Yönetimi Tur. Tem. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 23.07.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.08.2025 tarih ve 189212 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.08.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1496 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
1 ) Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde düzenlenen özel aykırılık hallerinden 1’inci, 2’nci ve 4’üncü sıradaki aykırılık halleri için aykırılık sayısının 40 olarak belirlendiği, bu aykırılık hallerinde yer alan fiillerin ancak sözleşme imzalandıktan sonra gerçekleştirilebilecek nitelikte olduğu, Teknik Şartname’nin 4.2, 4.4 ve 4.6’ıncı maddeleri düzenlemelerinin de bu hususu doğruladığı, yüklenicinin süresinde işe başlamamasının tekrar edebilecek nitelikte bir fiil olmadığı, ayrıca Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesindeki ağır aykırılık halinin de tekrarı olmayan bir aykırılık olduğundan yapılan düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu,

Teknik Şartname’nin 3.7’nci, 7’nci ve 8’inci maddesinde araçlar için full kasko/tam (Genişletilmiş) kasko istendiği, full kasko içeriğinin deprem, sel, terör, yangın, çalınma veya çalınmaya teşebbüs, çarpma veya çarpılma, su baskını, sigara yangını, yetkili olmayanlarca aracın çekilmesi, ferdi kaza ve ferdi kaza deprem teminatı, hukuksal yardım, yardım hizmet paketi, grev, lokavt ve halk hareketleri, enflasyon koruma ve benzeri tüm sebepleri kapsayacak şekilde olacağının, full kasko sigortasının çok kullanıcılı ve her türlü zarar ve ziyan ile sınırsız maddi ve manevi tazminatı kapsayacak şekilde yapılması gerektiğinin, idarenin temin ettiği sürücülerin alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumunda, kaza ve hasar bedelinin ilgiliden tahsil edilmek kaydıyla idare tarafından karşılanacağı, bunun dışındaki tüm zarar veya ziyanın ise yüklenici tarafından karşılanacağının düzenlendiği, ancak ihale dokümanına göre iş kapsamında çalıştırılacak şoförlerin yüklenici tarafından temin edilmeyeceğinin, araçların idare personeli tarafından kullanılacağının, dolayısıyla araçların kullanımı ile ilgili yetkinin tamamen idarede bulunduğu ve yükleniciden “Full Kasko/ Tam (Genişletilmiş) Kasko” istenmek suretiyle, idarenizin temin ettiği sürücülerin alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumları dışındaki kusurlarından doğacak zararların da yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alınmasının mevzuata ve sözleşmenin uygulanmasında tarafların eşitliği ilkesine aykırı olduğu, ayrıca istekli olabileceklerin amacını aşan şekilde istenen kasko yaptırmayı kabul etmeleri düşünülse dahi katlanacakları maliyetler oldukça artacağı için sağlıklı teklif oluşturmalarını da engeller nitelikte olduğu,
Teknik Şartname’nin 2.2’nci maddesinde 3’üncü grup 1 adet minibüs, 4’üncü, 5’inci ve 6’ncı grup 25 adet pikap araç ile 7’nci grup 12 kamyonet olmak üzere toplam 38 aracın beyaz renk istendiği, söz konusu ihalede kiralanacak araç sayısının 40 olduğu düşünüldüğünde, neredeyse tamamının beyaz renk olarak istenmesinin hem ihalede rekabeti engelleyeceği hem de beyaz renkli araçları olan gerçek veya tüzel kişilere avantaj sağlayacağı,
Sözleşme Tasarısı’nın 12’nci maddesindeki hak ediş ödemelerine ilişkin düzenlemelerin Hizmet İşler Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesine aykırılık teşkil ettiği, zira anılan Tasarı’nın 12.1’inci maddesindeki ödeme süresi ile 12.1.1’inci maddesindeki ödeme süresinin çelişkili olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar” başlıklı 77/A maddesinde “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshine ilişkin Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşmenin 16 ncı maddesinde yapılan düzenlemelerde, ihale konusu işin niteliği ve özelliğine göre mahiyeti itibarıyla bir defadan fazla tekrarı mümkün olmayan aykırılık halleri ile Tip Sözleşmenin 16.1.3 üncü maddesinde düzenlenmesi gereken sözleşmenin doğrudan feshine sebebiyet verecek nitelikte olan ağır aykırılık halleri Tip Sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde özel aykırılık hali olarak belirlenmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “ (1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar.

(2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.

(3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir.

(4) İhalelerde, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir.

(5) Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alınmaz.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. …” hükmü,

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. 26.1 Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de … 26.2 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

__	Aykırılık Hali	İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı	Aykırılık Sayısı
1	__	__	__
2	__	__	__
3	__	__	__
…	__	__	__

16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Ağır Aykırılık Halleri

1	__
2	__
3	__
….	__

….

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1 inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: TCDD 6 Bölge Müdürlüğü ve Bağlı İşyerlerinde Kullanılmak Üzere 40 adet Taşıt Kiralama Hizmet Alımı işi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

40 adet Taşıt Kiralama Hizmet Alımı işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Teknik Şartname Ek: 2 Tablosunda belirtilmiştir.” düzenlemesi,

Birim Fiyat Teklif Cetvelinde "

A	B
Sıra No	İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6
1	Otomobil 4+1 kişilik (teknik şartnameye göre) (1 araç x 16 ay)
2	Minibüs 8+1 (teknik şartnameye göre) (1 araç x 16 ay)
3	Minibüs 16+1 (teknik şartnameye göre) (1 araç x 16 ay)
4	Çift Kabinli Pikap 4+1 Kişilik (4x2) açık kasalı (9 araç x 16 ay)
5	Çift Kabinli Pikap 4+1 Kişilik (Arazi kullanımı için)(4x4) açık kasalı (13 araç x 16 ay)
6	Çift Kabinli Pikap 4+1 Kişilik (Arazi kullanımı için)(4x4) Kapalı kasalı (3 araç x 16 ay)
7	Çift kabinli Kamyonet 6+1 Kişilik ( 12 araç x 16 ay)
TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

“ düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.09.2025; işi bitirme tarihi 31.12.2026

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi

__ Aynı Tasarı’nın “ İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İşin yapılacağı yer/yerler: Teknik Şartname Ek: 2 Tablosunda belirtilmiştir.

10.2. İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: İşyeri teslimi yapılmayacak ve 9.1. maddesinde belirtilen tarihte işe başlanacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin On Binde 1'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 200 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

__| __Aykırılık Hali| ___İlk Sözleşme
Bedeli
Üzerinden
Kesilecek
Ceza
Oranı _| __Aykırılık
Sayısı _

_
---|---|---|---
__1| __Sözleşme kapsamında araçların işe eksik sayıda başlaması, hallerinde her bir taşıt için her gün| __On Binde
2| __40 _

_
__2| __Teknik şartname 2.1. Maddesine uygun olmayan taşıt teslim edilmesi hallinde| __On Binde
3| __40 _

_
__3| __Herhangi bir arıza veya sorun nedeni ile hizmetten alıkonan aracın yerine hizmetin aksamaması için, aynı özelliklere haiz olmayan başka bir araç hizmete konulduğunda ilk üç günü geçmesi halinde her gün için| __On Binde
2| __40 _

_
__4| __Sözleşme kapsamında araçların işe başlama tarihinde Yüklenicinin İdareye teslim etmesi gereken belgelerin süresi içerisinde teslim edilmemesi halinde araç başına her gün için| __On Binde
2| __40 _

_
__5| __Araçlarda Karayolları Trafik Nizamname ve Mevzuatının öngördüğü tüm malzemeler (takoz, zincir, çekme halatı, sağlık seti, yangın söndürme cihazı vb.) ile tüm bilgi ve belgeler (kasko, sigorta, tescil belgeleri, sürücüye ait belgeler vs.) bulundurulacaktır. Aksi takdirde eksik belge ve malzemesi bulanan araç başına her takvim günü için| __On Binde
1| __40 _

_
__6| __Ekonomik ömürlerini doldurmuş veya mevsimine uygun olmayan lastik kullanılması, İdare tarafından değişmesi gerektiği ile ilgili raporu yazılı veya faks yoluyla yükleniciye bildirmesini müteakip taşıtın gayri faal kalmaması şartıyla en geç 5 iş günü içerisinde lastiklerin değiştirilmemesi durumunda ilgili araç başına her takvim günü için| __On Binde
1| __40 _

_
__7| __Yüklenicinin, İdarenin onayladığı dışında, afiş broşür vb. yazılı veya görsel materyalin, taşıtlara asılmasına veya sergilenmesine göz yumması halinde| __On Binde
1| __40 _

_
__8| __İdare tarafından, firma yetkilisine teslim edilmiş her türlü belge ve bilginin, İdarenin rızası haricinde sözleşmeye aykırı olarak 3. gerçek ve/veya tüzel kişilere iletilerek ifşa edildiğinin İdare tarafından tespiti halinde| __On Binde
1| __40 _

Ağır Aykırılık Halleri

__
__1| _Tüm araçların 3 (üç) iş günü üst üste teslim edilmemesi halinde sözleşme feshedilir.

_
---|---

16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık haline ilişkin ayrıca ceza uygulanmayacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin ayrıca ceza uygulanmasına yönelik bu madde dışında düzenleme yapılmış olması halinde dahi söz konusu düzenleme dikkate alınmayacaktır.

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30?unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin 2.1’inci maddesinde iş kapsamında istenen araçların miktarı, model yılı ve özelliklerinin yer aldığı tablolara yer verilmiştir.

Başvuru konusu ihalenin 29.07.2025 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen 2025/933971 İKN’li TCDD 6. Bölge Müdürlüğü ve Bağlı İşyerlerinde Kullanılmak Üzere 40 Adet Taşıt Kiralama Hizmet Alımı İşi olduğu, söz konusu ihalede 33 adet ihale dokümanı indirildiği ve ihaleye 18 isteklinin katıldığı, başvuru sahibi Uzman Atık Yönetimi Turizm Temizlik İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ihale dokümanı düzenlemelerine yönelik başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca idarelerce hazırlanacak Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde, cezaya konu olacak özel aykırılık halleri ve ceza oranları ile söz konusu hallerin kaç defa gerçekleşmesi durumunda idarece sözleşmenin feshedileceğinin belirtilebileceği; 16.1.3’üncü maddesinde ise idarece 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği aykırılık hallerinin belirlenebileceği anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu ve 10’uncu maddelerinde iş yeri teslimini yapılmayacağının ve 01.09.2025 tarihinde işe başlanacağının düzenlendiği, aynı Tasarı’nın 16.1.2’nci maddesine ilişkin hazırlanan tabloda yer alan aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanacağının, tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 200 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği, anılan Tasarı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer alan tabloda 8 adet özel aykırılık halinin belirlendiği, söz konusu özel aykırılık hallerinden başvuru sahibinin iddiası kapsamında yer verdiği 1’inci sıradaki özel aykırılık halinin “ Sözleşme kapsamında araçların işe eksik sayıda başlaması, hallerinde her bir taşıt için her gün”, 2’nci sıradaki özel aykırılık halinin “Teknik şartname 2.1. Maddesine uygun olmayan taşıt teslim edilmesi halinde” ve 3’üncü sıradaki özel aykırılık halinin “Sözleşme kapsamında araçların işe başlama tarihinde Yüklenicinin İdareye teslim etmesi gereken belgelerin süresi içerisinde teslim edilmemesi halinde araç başına her gün için” şeklinde düzenlendiği, anılan aykırılık hallerine ilişkin sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının 40 olarak düzenlendiği, yine aynı Tasarı’nın 16.1.3’üncü maddesinde “ Tüm araçların 3 (üç) iş günü üst üste teslim edilmemesi halinde sözleşme feshedilir.” fiilinin ağır aykırılık hali olarak düzenlendiği görülmüştür.

Teknik Şartname’nin 2.1’inci maddesinde iş kapsamında istenen araçların miktarı, model yılı ve özelliklerinin yer aldığı tablolara yer verildiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, mevzuat gereğince ihale üzerinde bırakılan istekliyle sözleşmenin imzalanması neticesinde söz konusu isteklinin, yüklenici sıfatını haiz olarak ihale konusu hizmetin sözleşme ve eklerine uygun şekilde yerine getirme yükümlülüğü altına girdiği, bu kapsamda iddia konusu “sözleşme kapsamında araçların işe eksik sayıda başlamasına ve sözleşme kapsamında araçların işe başlama tarihinde yüklenicinin İdareye teslim etmesi gereken belgelerin süresi içerisinde teslim edilmemesine” yönelik aykırılık hallerinin, bu aşamada tekerrür edebilecek nitelikte olmadığı, söz konusu fiillerin mahiyeti itibarıyla birden fazla kez gerçekleşemeyeceği, yani bu ihlallerin tekrarının mümkün olmadığı anlaşıldığından, iddia konusu düzenlemelerin bu haliyle Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesine aykırı olduğu ve sözleşmenin feshini gerektirdiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının bu kısmının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan özel aykırılık halleri tablosunun 2 sıra numaralı satırında yer alan “ Teknik Şartnamenin 2.1’inci maddesine uygun olmayan taşıt teslim edilmesine” yönelik fiilin yalnızca işe başlama tarihine yönelik olarak düzenlenmediği ve örneğin araçların arızalanması durumunda mevcut aracın yerine teslim edilecek araç için de geçerli olabileceği, bu kapsamda söz konusu fiilin tekrarı mümkün olan bir fiil olarak nitelendirilmesi gerektiği, ayrıca Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesinde “Tüm araçların 3 (üç) iş günü üst üste teslim edilmemesi halinde sözleşme feshedilir” fiilinin ağır aykırılık hali olarak düzenlendiği, mevzuat gereğince ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilmesi gerekmekte olup, anılan fiil ile iş kapsamında çalıştırılacak tüm araçların işe başlama tarihinden itibaren 3 iş günü içinde teslim edilmemesinin, diğer bir ifade ile araçların işe başlamadan itibaren teslim edilmemesinin toplam 3 iş günü sürmesi halinin ağır aykırılık olarak düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının bu kısmının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “… Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir.

Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır.

Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü,

Aynı Şartname’nin “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde;

(a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak,

(b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır.

Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir.

Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve iş yerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19’uncu maddesinde düzenlenen esaslar dâhilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1…………………………………………………………” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Tip Sözleşme maddesine ait 34 ve 35’inci dipnotlarda ise “ 34. İşin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılması isteniyorsa bu sorumluluğun da yükleniciye ait olduğu hususu burada belirtilecektir.

35.21.1. maddesinde işin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılacağı belirtilmişse, işin nitelik ve özelliğine göre, sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitleri tereddüde yer bırakmayacak şekilde burada belirtilecektir. İdare tarafından 21.1. maddesinde işin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılmasına ilişkin bir düzenleme yapılmaması halinde ise 21.2.1. maddesine “Bu madde boş bırakılmıştır.” yazılacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19’uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21’inci maddesinde yer almaktadır.

76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19’uncu maddesinde “İş yerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır.

76.1.2 Tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek…sigorta…teklif fiyatına dâhildir.” ifadesine yer verilmiştir.

…

76.4. İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya iş yerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir.

Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/iş yerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/veya iş yerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. -Taşıt Takip Sistemi: Teknik özellikleri Teknik Şartnamenin 12.Maddesinde özellikleri belirtilen taşıt takip sistemi ile ilgili tüm giderler teklif fiyata dâhildir.

-Teknik Şartnamede belirtilen her türlü sigorta, belge ücreti ve giderler teklif fiyata dâhildir.

-"Yüklenici İhale Kararına ait Damga Vergisi Bedelini Teşekkülümüz hesaplarına yatırmak zorundadır. …” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “ İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunması ile işin ve/veya işyerlerinin sigortalattırılmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dâhilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Teknik Şartnamenin 7. Maddesinde belirtilmiştir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “… 3.7 __Taşıtların; bakım/onarım giderleri, Motorlu Taşıtlar Vergisi, zorunlu trafik sigortası, full kasko ve koltuk sigortaları, Taşıt muayene giderleri, lastik ve yedek parça ile hizmetin ifası süresince Karayolları Trafik Kanunundan, vergi ve sair mevzuattan kaynaklanan diğer yükümlülükler Yüklenici tarafından karşılanarak yerine getirilecek ve takip edilecektir. Bu işlerden doğacak sorumluluk Yükleniciye ait olacaktır. …” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Çalışma Yeri, Süresi ve Şekli” başlıklı 5’inci maddesinde “… 5.3. Taşıtlar, İdarenin işçi ve memur (sözleşmeli) personeli, idarenin yetki verdiği kişiler veya idarenin başka bir yükleniciden hizmet alımı yoluyla temin ettiği sürücü/şoför/çalışan tarafından kullanılabilecektir. …” düzenlemesi,

__ Aynı Şartname’nin “Trafik ve Kasko Sigortaları, Motorlu Taşıt Vergileri” başlıklı 7’nci maddesinde “… 7.2. 2006/10193 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” başlıklı Bakanlar Kurulu kararının “Genel Esaslar” başlıklı 6.Maddesinin 1/d fıkrasındaki “Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.” hükmü esas alınarak Araçların Motorlu Taşıtlar Vergisi (motorlu taşıtlar ek vergileri dahil), Zorunlu Trafik Sigortası, Full Kasko (poliçe kapsamına deprem, sel terör, yangın, çalınma veya çalınmaya teşebbüs, çarpma veya çarpılma, su baskını, sigara yangını, yetkili olmayanlarca aracın çekilmesi, ferdi kaza ve ferdi kaza deprem teminatı, hukuksal yardım, yardım hizmet paketi, grev, lokavt ve halk hareketleri, enflasyon koruma ve benzeri tüm sebepleri kapsayacak şekilde olacaktır) ile Ferdi Kaza Koltuk Sigortası (Ferdi Kaza Koltuk Sigortası sadece minibüsler için) vb. ile sınırsız İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortasını içeren Motorlu Araç Birleşik Sigortası ve benzeri tüm sigorta ve vergiler ve bunlara ait tüm yasal yükümlülükleri yükleniciye ait olacaktır. Full Kasko sigortası çok kullanıcılı ve her türlü zarar ve ziyan ile sınırsız maddi ve manevi tazminatı kapsayacak şekilde yapılacaktır.

İdarenin temin ettiği sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumunda, kaza ve hasar bedeli ilgiliden tahsil edilmek kaydıyla idare tarafından karşılanacak olup, bu durumlar dışında kalan durumlarda herhangi bir kazadan dolayı yüklenicinin araçlarında veya kazaya karışan üçüncü şahısların araçlarında yaşanacak değer kaybı ile ortaya çıkacak tazminatlar zorunlu trafik sigortası, Tam (Genişletilmiş) Kasko ve sınırsız İMM dâhilinde karşılanacaktır. …” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Periyodik Bakım ve Tamir, Kaza, Hasar ve Çalınma Durumunda Yapılacak İşler” başlıklı 8’inci maddesinde “… 8.1 Taşıtlarla ilgili her türlü bakım ve onarım muayene işlerinde İdarenin muhatabı yüklenici olacaktır ve her türlü bakım, onarım ve servis giderleri yükleniciye aittir. Yüklenici hiçbir şekilde bakım, onarım ve hasar bedellerini (İdarenin tahsis ettiği sürücülerin ehliyetsiz, alkollü veya uyuşturucu maddeli olarak yaptığı kazalar hariç) kullanıcı hatası vs. ad altında idareden talep edemez. Tüm bakım, onarım ve hasar bedelleri yükleniciye aittir.

…

8.7 İdarenin temin ettiği sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumunda, kaza ve hasar bedeli ilgiliden tahsil edilmek kaydıyla idare tarafından karşılanacak olup, bunun dışında kalan tüm hasar ve arıza bedelleri yükleniciye aittir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; hizmet alımı ihalelerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar, iş yerinde her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin/iş yerinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, ilgili mevzuatı gereğince yaptırılması gereken sigortalara ait giderlerin ise İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yer alan teklif fiyata dâhil giderler arasında sayılması gerektiği, bu bağlamda iş ve/veya iş yerinin yüklenici tarafından korunması ve mevzuat uyarınca zorunlu olan sigortaların da yüklenici tarafından yaptırılmasının mecburi olduğu, idare tarafından bunların yanı sıra ayrıca iş ve/veya iş yerinin sigortalanmasının istenilmesi durumunda ise, bu hususun Sözleşme Tasarısı’nın 21.1’inci maddesinde belirtilmesi ve uygulanacak sigorta türü ile limitlerinin de aynı Tasarı’nın 21.2’nci maddesinde ifade edilmesi gerektiği; sigorta türlerinin belirtilmediği hallerde, iş ve/veya iş yerinin sigortalanmasının istenmediği kabulünün yapılacağı anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağı belirli kılınmış olup idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihalenin 01.09.2025-31.12.2026 tarihleri arasında şoförsüz araç kiralama hizmet alımı olduğu, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil giderler” başlıklı 25’inci maddesinde her türlü sigorta giderinin teklif fiyata dâhil olduğunun, Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinin 21.2’nci alt maddesinde “Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri” kısmında “Teknik Şartnamenin 7. Maddesinde belirtilmiştir” düzenlemesinin yer aldığı, Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan iddia konusu maddelerinde yüklenici tarafından taşıtlar için full kasko yaptırılacağının, full kasko poliçesinin kapsamının deprem, sel, terör, yangın, çalınma veya çalınmaya teşebbüs, çarpma veya çarpılma, su baskını, sigara yangını, yetkili olmayanlarca aracın çekilmesi, ferdi kaza ve ferdi kaza deprem teminatı, hukuksal yardım, yardım hizmet paketi, grev, lokavt ve halk hareketleri, enflasyon koruma ve benzeri tüm sebepleri kapsayacak şekilde olacağının, full kasko sigortasının çok kullanıcılı ve her türlü zarar ve ziyan ile sınırsız maddi ve manevi tazminatı kapsayacak şekilde yapılacağının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca yine iddia konusu Teknik Şartname maddeleri kapsamında; idarenin temin ettiği sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumunda, kaza ve hasar bedelinin ilgiliden tahsil edilmek kaydıyla idare tarafından karşılanacağı, bu durumlar dışında kalan durumlarda herhangi bir kazadan dolayı yüklenicinin araçlarında veya kazaya karışan üçüncü şahısların araçlarında yaşanacak değer kaybı ile ortaya çıkacak tazminatların zorunlu trafik sigortası, tam (Genişletilmiş) kasko ve sınırsız İMM dâhilinde karşılanacağının, yüklenici tarafından hiçbir şekilde bakım, onarım ve hasar bedellerini (idarenin tahsis ettiği sürücülerin ehliyetsiz, alkollü veya uyuşturucu maddeli olarak yaptığı kazalar hariç) kullanıcı hatası vs. adı altında idareden talep edilemeyeceğinin düzenlendiği görülmüş olup, anılan maddeler birlikte değerlendirildiğinde sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması vb. durumlarda kaza ve hasar bedelleri haricindeki tazmin sorumluluğunun yüklenici üzerinde bırakıldığı gibi bir sonuca varılamayacağı, mevcut düzenlemelerin istekliler arasındaki eşitliği bozucu veya haksız rekabete yol açan bir niteliği bulunmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dâhil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Taşıtların Özellikleri” başlıklı 2.2’nci maddesinde yer alan tabloda 3’üncü grup 1 adet minibüs, 4’üncü, 5’inci ve 6’ncı grup 25 adet pikap araç ile 7’nci grup 12 kamyonet olmak üzere toplam 38 aracın beyaz renk istenildiği, ihalenin toplam 40 adet aracın kiralanması işine ilişkin olduğu görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilmesi gerektiği, belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği, idarelerin teknik şartnameyi hazırlarken anılan hususlar ile ihtiyacın niteliğini göz önünde bulundurarak kendilerine verilen takdir yetkisi sınırları içerisinde belirlemeler yapmaları gerektiği anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’nin 2.2’nci maddesinde ihale konusu işte çalıştırılması öngörülen 40 araçtan 38’inin beyaz renkte olması gerektiğinin düzenlendiği, bahse konu düzenlemenin araçların kullanımına yönelik renk seçiminde bütünlük sağlanması konusunda idarenin takdir yetkisi kapsamında kaldığı anlaşıldığından, söz konusu düzenlemenin ihale konusu işte kiralanması öngörülen araç miktarı ve kendi malı şartı bulunmaması durumu da göz önüne alındığında rekabeti engelleyici nitelikte olmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “ a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi :

Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4 üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler (emekli olan ancak yüklenici bünyesinde çalışmaya devam eden personel için prime esas kazançlar üzerinden kesilen sosyal güvenlik destek primi ve benzeri) de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.

İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.

Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.

İşe başladığından beri meydana getirilen işler, kontrol teşkilatı tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte hesaplanır ve bulunan miktarlar, teklif edilen birim fiyatlarla çarpılmak suretiyle sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna geçirilir.

Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için, yüklenici veya işbaşında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir.

Yüklenici veya vekili, bildirilen günde, hakedişe esas hesaplamaların yapılmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı hesaplamaları tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez.

Hakediş raporu düzenlendikten sonra bir hafta içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı, hakediş raporunu idareye gönderir ve rapor yüklenici tarafından imzalanıncaya kadar idarede hiçbir işlem yapılmaksızın bekletilir. Yüklenici hakediş raporlarını zamanında imzalamazsa, ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikayet ve istekte bulunamaz.

Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu, tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise, esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama bulunmak şartı ile, yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir.

…

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.

…

İşin mahiyeti ne olursa olsun, yüklenici süresinde hakediş başvurusunda bulunmadığı taktirde idare, en çok üç ay içinde, tek taraflı olarak hakediş düzenleyebilir.” düzenlemesi,__

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde; “ 12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil )..........................................................’de ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:……………………..

12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkân bulduğu takdirde öder.

12.3. Yüklenici yapılan işe ilişkin hakediş ve alacaklarını idarenin yazılı izni olmaksızın başkalarına devir veya temlik edemez. Temliknamelerin noterlikçe düzenlenmesi ve idare tarafından istenilen kayıt ve şartları taşıması zorunludur.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) TCDD 6. Bölge Muhasebe ve Finansman Servis Müdürlüğü ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

- Sözleşme kapsamındaki taşıtlara ilişkin hak ediş evraklarını hak ediş dönemini takip eden ayın ilk 5 (beş) iş günü içerisinde teslim edecektir. Ödemeler ayda bir düzenlenecek fatura ve Aylık Hak ediş Raporu ve diğer ekleri ile birlikte İdareye intikalini müteakip 5 (beş) iş günü içerisinde yapılacaktır.
- Yüklenici her aya ait hak ediş bedelini tahsil etmek için, aşağıda belirtilen belgeleri bir dilekçe ekinde İdareye teslim etmek zorundadır.

Yüklenici hak ediş talep yazısının ekinde bulunacak evraklar:

Fatura,
HakkedişRaporu,

_SGKborcuolmadığınadairbelge,
Vergi borcu olmadığına dair belge, _

12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.

12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesi uyarınca toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşmelerde hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağı belirtilmiştir.

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 12.1’inci maddesinde “…Ödemeler ayda bir düzenlenecek fatura ve Aylık Hak ediş Raporu ve diğer ekleri ile birlikte İdareye intikalini müteakip 5 (beş) iş günü içerisinde yapılacaktır. …” düzenlemesi ve aynı maddenin 12.1.1’inci alt maddesinde “Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.” düzenlemesi yer almakta olup, her ne kadar Tasarı’nın 12.1’inci maddesinde hak ediş ödemelerinin 5 iş günü içerisinde yapılacağı düzenlense de, aynı maddenin devamın tahakkuka bağlandığı tarihten itibaren 30 gün içinde ödemelerin yapılacağının belirtildiği, dolayısı ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesi doğrultusunda ödemelerin hakkediş raporunun tahakkuka bağlandığı tarihten itibaren 30 gün içinde yapılacağı, bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

| |

KİK Kararı: 2025/UH.II-1813

KAMU İHALE KURULU KARARI

Özel Aykırılık Halleri

Ağır Aykırılık Halleri