KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/033

Gündem No : 24

Karar Tarihi : 20.08.2025

Karar No : 2025/UH.II-1781

BAŞVURU SAHİBİ:

Osman SEVİNÇ / Öz Sevinç Taşımacılık,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Erciş Şeker Fabrikası Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/683955 İhale Kayıt Numaralı “Personel Taşıma Servis Hizmeti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Erciş Şeker Fabrikası Müdürlüğü tarafından 04.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Personel Taşıma Servis Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Osman SEVİNÇ /Öz Sevinç Taşımacılık’ın 08.07.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.07.2025 tarih ve 188022 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1379 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhalenin 1’inci kısmı üzerine bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu;

Sunulan fiyat tekliflerinde meslek mensubunun beyanına yer verilmediği, açıklamada ilgisiz iş kalemlerine yer verildiği, bakım, onarım ve akaryakıt maliyetlerinin çelişkili olduğu, araçlar için bir günlük maliyet hesaplamasının yapılamayacağı, araç sayısı, çalışma ve kiralama sürelerinin uygun hesaplanmadığı, fiyat tekliflerine ilişkin tutanakların istenilmesi gerektiği,

Araçlar için amortisman maliyetlerinde kıst hesabı yapılmasının ve faydalı ömür süresinin 5 yıldan uzun açıklanmasının mevzuata aykırı olduğu,

Sigorta maliyetine ilişkin tekliflerin ilgili bölge müdürlüğünce teyit edilmediği, tekliflerin sözleşme süresini kapsamadığı, araçlara ilişkin bilgilerin eksik olduğu, maliyetin mevzuata aykırı hesaplandığı,

Araçların akaryakıt sarfiyatları ve güzergâhlarına ilişkin belgelerin sunulmadığı veya hatalı olduğu, akaryakıt maliyetinin kat edilecek mesafeden daha düşük mesafeye göre hesaplandığı,

Yazlık ve kışlık lastik maliyetleri ile bakım ve onarıma ilişkin fiyat tekliflerinde bazı araçların yer almadığı, sunulan bilgilerin eksik ve hatalı olduğu, fiyat tekliflerinde meslek mensubu beyanlarının bulunmadığı, söz konusu açıklamaların mevzuata uygun olmadığı, muayene ve egzoz emisyon maliyetlerinin yasal fiyatlarla hesaplanmadığı,

İşçilik ücretlerinde artış öngörülmediği ve düşük hesaplandığı, sözleşme giderlerinin hesaplanmadığı,

2. Naim Tur. Taş. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. ile Bahattin Çalışkan Tur. Oto Alım Sat. İnş. Gıda Hava Kara Deniz Taş. Mad. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. yetkililerinin kardeş oldukları ve birbirlerine ait büroları kullandıkları, ayrıca Menteş Yapı Tur. İnş. Taş. Mad. Petr. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. ile birlikte 3 isteklinin ihalenin belirli kısımlarında anlaşmalı hareket ettikleri; IP adresleri, mail adresleri, hesap hareketleri, banka teminatları, ev ve iş adresleri ve HTS kayıtları incelendiğinde irade birliği içerisinde olduklarının anlaşılacağı,

3. İhalenin 2 ve 3’üncü kısımlarında ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kamuya yapılan bir işe ve özel sektöre karşı gerçekleştirilen bir işe ilişkin 2 ayrı iş deneyim belgesi sunulduğu, birden fazla belge sunulması halinde sadece belge tutarı yüksek olan belgenin idare tarafından değerlendirmeye alınması gerektiği, belge tutarı daha yüksek olan ve özel sektöre karşı gerçekleştirilen bir işe ilişkin olarak sunulan iş deneyim belgesinin idare tarafından uygun bulunmadığı bu sebeple anılan isteklinin ihalenin tüm kısımlarında değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

Bu kapsamda üç isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve ihalenin 1 ve 2’nci kısımlarının kendi uhdesinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Verilen hizmetin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ “...79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir...” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Personel Taşıma Servis Hizmeti

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 9 adet midibüs (27 kişilik ve üzeri) 7.100 sefer, 4 adet minibüs (15+1 kişilik ve üzeri) 5.450 sefer olmak üzere genel toplam: 12.550 (%20 ± toleranslı ) sefer yaparak Fabrikamız personelinin belirlenen güzergahlardan Merkez Ziraat Bölge Şefliği/Çelebibağı/Üstyol,/Aşağı-Yukarı Tokilerden Fabrikaya, Fabrikadan Merkez Ziraat Bölge Şefliği/Çelebibağı/Üstyol/Aşağı-Yukarı Tokilere 12 (oniki) ay süreyle Personel Taşıma Servis Hizmeti işidir

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Erciş Şeker Fabrikası ile Erciş İlçe hudutları dâhilinde Teknik Şartnamede belirtilen güzergâhlardır.” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Ulaşım, vergi, resim, sözleşme ve karar damga vergileri, KİK payı, araç ve şoför giderleri, teknik şartnamede belirtilen giderler ve harç giderleri sözleşme bedeline dahildir. Ayrıca işin yapılması için kullanılacak taşıtların tamir, bakım-onarım, lastik, tüm yedek parça ve yağlama temini ve giderleri, taşıtları kullanacak şoförlerin bütün işçilik giderleri, taşıtların yakıt giderleri, taşıtların amortisman giderleri, taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigorta giderleri, taşıtların karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigorta giderleri, taşıtların kasko sigorta giderleri, taşıtların bütün sabit giderleri (Motorlu Taşıtlar Vergisi, Araç Muayene Ücreti, Motorlu Taşıt Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Ücreti vb.) ile bütün vergi ve harç giderleri

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

__

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** İhale konusu işin “Personel Taşıma Servis Hizmeti” işi olduğu, kısmi teklife açık bahse konu ihalede toplam 18 ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği, ihalenin başvuruya konu 1, 2 ve 3’üncü kısımlarında Naim Tur. Taş. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, 1’inci kısım için sunulan açıklamanın mevzuata uygun bulunduğu ancak 2 ve 3’üncü kısımlar için açıklama sunulmadığı gerekçesiyle ilgili kısımlarda söz konusu isteklinin teklifinin reddedildiği görülmüştür.

İlgili mevzuat düzenlemeleri doğrultusunda; teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklamanın istenmesi gerektiği, isteklilerin yapacağı açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde idare tarafından belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

24.12.2024 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, teklif bileşenlerine ilişkin farklı belirlemeler yapıldığı, belgenin açıklama bölümünde maliyet bileşenlerinin hizmet süresince çalıştırılacak araç, motorin ve benzeri giderler ve araçlarda çalıştırılacak şoför giderlerinden oluştuğunun belirtildiği, anılan kısımda “Söz konusu giderlere ilişkin özet bilgiler” başlığı altında personel ücretleri ile çalışma hayatını düzenleyen mevzuattan doğan tüm sorumluluklara ilişkin giderlere yer verildiği, yine anılan kısımda “Sözleşmenin uygulanması sırasında” başlığı altında her türlü sigorta, periyodik bakım-onarım giderleri, motorin antifriz, cam suyu antifriz, yağ, yedek parça, lastik yenileme, yazlık-kışlık lastik değişimi ve tamirleri, araç-gereç avadanlık, tamirat ve benzeri masraf giderleri, araçlara takılacak “Resmi Hizmete Mahsustur” ibareli levha giderleri, egzoz ve fenni muayeneler ve benzeri zorunlu ödemeler, Özel Servis Aracı Uygunluk Tespit Belgesi, Personel Servis Aracı Güzergah İzin Belgesi giderleri ile buna ilişkin diğer benzeri giderler, mevzuat gereğince yapılacak sigorta, KİK payı, vergi, (karar ve sözleşme damga vergileri dahil) resim, harç ve teknik şartnamede belirtilen tüm giderlerin sayıldığı, yine anılan belgenin “Sunulması Gereken Belgeler” bölümünde ise 3 grup belgenin belirtildiği, söz konusu belgeler arasında kira mukavelesi veya isteklinin kendi malı olan araçlar için ruhsat ve mevcut mali sorumluluk sigorta poliçeleri, yakıt teminine ilişkin belgeler ile personel ücretleri, SGK, yol, yemek ve benzeri ücretlere ilişkin belgelerin yer aldığı, yine aşırı düşük teklif sorgulama yazısının alt kısmında, kısma ilişkin sunulması gereken belgeler kısmında istenen belgelerin Belge 1, Belge 2 ve Belge 3 olarak belirtildiği görülmüştür.

İdare tarafından 24.12.2024 tarihinde EKAP üzerinden isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, maliyet bileşenlerine ilişkin özet bilgiler kısmında ve sözleşmenin uygulanması sırasında oluşacak giderler kısmında, önemli maliyet bileşenleri belirlenmek yerine teklifi oluşturan tüm maliyet bileşenlerine yer verildiği, anılan maliyet kalemleri ile sorgulama yazısının alt kısmındaki belgeler bölümünde yer alan gider kalemleri arasında farklılıklar olduğu, teklif bileşenlerine ilişkin farklı belirlemeler yapıldığı, yine ilgili maliyet bileşenleri açıklanırken belirsiz ifadelere yer aldığı tespit edilmiştir.

İddiaya konu isteklinin ihalenin 1, 2 ve 3’üncü kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına rağmen sadece ihalenin 1’inci kısmına ilişkin olduğu anlaşılan aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunduğu, sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında; personel ücretleri, akaryakıt, amortisman, her türlü sigorta gideri, periyodik bakım-onarım giderleri, motorin antifriz, cam suyu antifriz, yağ, yedek parça, lastik yenileme, yazlık-kışlık lastik değişimi ve tamirleri, araç-gereç avadanlık, tamirat ve benzeri masraf giderleri, levha giderleri, egzoz ve fenni muayeneler ve benzeri zorunlu ödemeler, Özel Servis Aracı Uygunluk Tespit Belgesi, Güzergah İzin Belgesi giderleri ve sözleşme giderlerine ilişkin açıklamalara yer verildiği görülmüştür.

İdarenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ve iddiaya konu istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması karşılaştırıldığında, istekli tarafından, teklif sorgulama yazısında Belge 1, Belge 2 ve Belge 3 başlıkları altında belirtilen kendi malı olan araçlar için ruhsat örneklerini, yakıt teminine ilişkin belgeler ile personel ücretleri, SGK, yol, yemek ve benzeri ücretlere ilişkin gider kalemleri yanında sorgulama yazısının üst kısmında belirtilen amortisman, her türlü sigorta gideri, periyodik bakım-onarım giderleri, motorin antifriz, cam suyu antifriz, yağ, yedek parça, lastik yenileme, yazlık-kışlık lastik değişimi ve tamirleri, araç-gereç avadanlık, tamirat ve benzeri masraf giderleri, levha giderleri, egzoz ve fenni muayeneler ve benzeri zorunlu ödemeler, Özel Servis Aracı Uygunluk Tespit Belgesi giderleri, Güzergah İzin Belgesi giderleri ve sözleşme giderlerine ilişkin açıklamalara da yer verildiği, anılan isteklinin ihalenin 1, 2 ve 3’üncü kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına rağmen ihalenin 2 ve 3’üncü kısımlarına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasının idareye sunulmamış olduğu anlaşılmıştır.

Yine aşırı düşük teklif sorgulama yazısının üst kısmında, maliyet bileşenleri arasında araçlara ilişkin her türlü sigorta giderinin belirtildiği, anılan yazının alt kısmında yer alan belgeler bölümünde ise, isteklilerin ihale konusu işte kullanılacak araçlar için kira mukavelesi veya isteklinin kendi malı olan araçlar için ruhsat ve mali sorumluluk sigorta poliçelerinin sunulmasının istendiği, istekli tarafından sunulan teklif açıklamasında, isteklinin kendi malı olan araçlar için ilgili meslek mensubunun yazısının ve araç ruhsatlarının sunulduğu ancak söz konusu araçlara ilişkin mali sorumluluk sigorta poliçeleri yerine her türlü sigorta giderine ilişkin olarak sigorta fiyat teklifinin sunulduğu, idare tarafından hazırlanan aşırı düşük teklif sorgulama yazısının belirsizliğe yol açtığı tespit edilmiştir.

**** Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde: idareler tarafından hazırlanan aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında, isteklilerin yapacağı açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirlenmesi ve söz konusu bileşenlerin belirsizliğe neden olmayacak şekilde açıkça belirtilmesi gerektiği anlaşılmış olup, incelemeye konu ihalede idare tarafından hazırlanan aşırı düşük teklif sorgulama yazısının üst kısmında tüm maliyet bileşenlerine yer verildiği, anılan yazının alt kısmında ise bazı maliyet bileşenlerinin belirtildiği, bu durumun belirsizliğe neden olduğu, iddiaya konu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında yazıda yer verilen tüm maliyet bileşenlerine ilişkin olarak açıklama sunulduğu, yine teklif açıklamasında ihale konusu işte kullanılacak araçlara ilişkin olarak isteklinin kendi malı olan araçlara ilişkin olarak mali sorumluluk sigorta poliçeleri yerine ilgili sorgulama yazısının üst kısmında belirtilen her türlü sigorta giderine ilişkin olarak açıklama yapıldığı ve sigorta fiyat teklifinin sunulduğu, yine anılan isteklinin ihalenin 1, 2 ve 3’üncü kısımlarında aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasına rağmen ihalenin 2 ve 3’üncü kısımlarına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunmamış olduğu, belirtilen sebeplerle aşırı düşük teklif açıklamasının objektif olarak değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı görüldüğünden; idare tarafından önemli teklif bileşenlerinin belirlenmesi ve teklif açıklamasına esas teşkil edecek söz konusu bileşenlerin aşırı düşük teklif sorgulama yazısında belirsizliğe sebep olmayacak şekilde açık olarak belirtilerek ihalenin 1, 2 ve 3’üncü kısımları için aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde “İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.

…

d) Alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale dışı bırakılma ve yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İsteklilerin, ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda olmaması gerekmektedir. Anılan maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bentleri hariç, bu durumlarında değişiklik olan istekli, İdareye derhal bilgi verecektir. İhale üzerinde kalan istekli ise sözleşmenin imzalanmasından önce, ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına ilişkin belgeleri verecektir.

10.2. Bu Şartnamenin 9 uncu maddesi uyarınca ihaleye katılamayacak olanlar ile 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca ihale dışı bırakılma nedenlerini taşıyan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

10.3. 4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesi uyarınca ihaleye katılamayacak olanlar ile 17 nci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışta bulunduğu tespit edilenler hakkında, ayrıca fiil veya davranışın özelliğine göre aynı Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Aktarılan mevzuat hükümlerine göre isteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak, alternatif teklif verebilme halleri dışında ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek şeklindeki davranışların yasak fiil ve davranışlar olarak sayıldığı, söz konusu durumların tespiti halinde isteklilerin değerlendirme dışı bırakılacağı ve ihalelere katılıma ilişkin yasaklanma yaptırımının uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

İddiaya konu isteklilerce sunulan yeterlik bilgileri tabloları incelendiğinde; Naim Tur. Taş. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.nin şirket ortağının Ömer Çalışkan olduğu, Bahattin Çalışkan Tur. Oto. Alım Sat. San. Tic. Ltd. Şti.nin şirket ortaklarının Hakan Çalışkan ve Naim Çalışkan olduğu, Menteş Yapı Tur. İnş. Taş. Tic. San. Ltd. Şti.nin şirket ortaklarının Abdurrahim Menteş ve Nizamettin Çalışkan olduğu ve iddiaya konu isteklilerin ortaklık yapılarının farklı kişilerden oluştuğu, yine anılan istekliler arasında herhangi bir ortaklık ilişkisinin bulunmadığı görülmüştür.

İddiaya konu isteklilerin ihale dokümanını indirdiği ve teklif sunduğu IP adreslerinin aşağıda yer alan tablodaki gibi olduğu buna göre söz konusu isteklilerin IP adreslerinin birbirinden farklı olduğu anlaşılmıştır.

İsteklilerin bankalardan aldıkları teminat mektupları incelendiğinde; ihalede, Naim Tur. Taş. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından Türkiye Halk Bankası A.Ş. Van Erciş Şubesinden alınmış M101012559767540R ayırt edici referans numaralı, Bahattin Çalışkan Tur. Oto Alım Sat. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından Türkiye İş Bankası A.Ş. Van Erciş Şubesinden alınmış M10101254287081R ayırt edici referans numaralı ve Menteş Yapı Tur. İnş. Taş. Mad. Petr. İth. İhr. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Van Muradiye Şubesinden alınmış M101012553477624R ayırt edici referans numaralı geçici teminat mektuplarının sunulduğu, söz konusu teminat mektuplarının farklı banka şubelerinden alınmış olduğu tespit edilmiştir.

İstekliler tarafından birim fiyat teklif cetvellerinde beyan edilen adresler incelendiğinde, Naim Tur. Taş. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.nin “Beyazıt Mah. Emniyet Cad. No:14 Erciş/Van” adresini, Bahattin Çalışkan Tur. Oto Alım Sat. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin “Vanyolu Mah. Atakan Çelik Cad. 10 A Erciş/Van” adresini, Menteş Yapı Tur. İnş. Taş. Tic. San. Ltd. Şti.nin “Kandahar Mah. Vanyolu Cad. No:2 Muradiye/Van” adresini beyan etmiş olduğu, isteklilerin teklif mektuplarında yer alan adreslerinin birbirinden farklı olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde; iddiaya konu istekliler arasında ortaklık ilişkisinin bulunmadığı, iddiaya konu istekliler arasında bazı ortakların soyadı benzerliği olduğu bununla birlikte isteklilerin ortaklık yapılarının farklı kişilerden oluştuğu, iddiaya konu isteklilerin hem doküman indirdikleri hem de tekliflerini gönderdikleri IP adreslerinin birbirinden farklı olduğu, sunulan geçici teminatların farklı banka şubelerinden alındığı, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan adreslerinin aynı olmadığı, itirazen şikayet dilekçesinde yer alan banka hesap hareketleri, ETS kayıtları ve ev adreslerinin incelenmesi yönündeki iddiaların somut bir dayanak ile temellendirilmediği, anılan isteklilerin ihale sürecinde irade birliği içerisinde ortak hareket ettiği yönünde bir tespite ulaşılmadığından başvuru sahibinin ikinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde; “1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre yapılan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 25’i ile % 50’si aralığında idarece belirlenecek bir orandan az olmamak üzere,

... ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler ile teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması istenir.” hükmü,

“İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler ve bu belgelerde aranacak kriterler” başlıklı 47’nci maddesinde; “Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesi düzenlenemez. Bu durumda, bitirilen işlere ilişkin iş deneyiminin belgelendirilmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

(a) Yurtdışında gerçekleştirilen işler hariç bu madde kapsamında yer alan işlerde; sözleşme ve bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri ile sözleşmeye ait damga vergisinin ihale ilan tarihi itibarıyla ödendiğine ilişkin belgeler, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgeler, iş deneyimini gösteren belgelerdir. Aday veya istekli, iş deneyimini gösteren bu belgeleri başvuru veya teklifi kapsamında sunar. Bu maddede belirtilen işler için iş deneyim belgesi düzenlenmiş olsa bile, ihale komisyonunca dikkate alınamaz. …” hükmü,

__

“Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde; “(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz.” hükmü,

__

İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde ”… 7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

…

b) … içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Kamu veya Özel Sektörde Bedel İçeren Tek Bir Sözleşme Kapsamında Kabul İşlemleri Tamamlanan Şehir İçi veya Şehirlerarası Her Türlü Personel Taşıma Hizmetleri/ Servis Taşımacılığı Hizmeti/ Öğrenci veya Yolcu Taşıma/ Turizm-Seyahat Taşımacılığı Kabul Edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** İdari Şartname’nin 7.5.1’inci maddesinde istekliler tarafından teklif edilen bedelin %25'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerektiği, iddiaya konu Bahattin Çalışkan Tur. Oto. Alım Sat. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulması gereken asgari iş deneyim tutarının teklif bedelinin %25’i olduğu görülmüştür.

İlgili mevzuat hükümleri uyarınca, istekliler tarafından iş deneyiminin tevsiki amacıyla birden çok iş deneyimini gösteren belgenin sunulması halinde söz konusu belge tutarlarının hiçbir şekilde toplanamayacağı, iş deneyimini gösterir tek belgenin ilgili yeterlik kriterini karşılaması gerektiği bununla birlikte istekliler tarafından ihalede birden fazla iş deneyim belgesini sunulmasının mevzuata aykırılık taşımadığı, yine istekliler tarafından ihalede birden fazla iş deneyim belgesinin sunulması halinde, idarelerin teklif değerlendirme sürecini sadece en yüksek tutarlı iş deneyim belgesini esas alarak yürütmesi gerektiğine ilişkin bir hükmün bulunmadığı anlaşılmıştır.

İhale komisyonu kararında, iddiaya konu Bahattin Çalışkan Tur. Oto. Alım Sat. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyiminin tevsiki amacıyla sunulan belgelere ilişkin olarak, isteklinin biri kamuya biri özel sektöre karşı gerçekleştirilen işlere ilişkin iki farklı iş deneyim belgesinin beyan edildiği, kamudan alınan iş deneyim belgesinin güncellenmiş tutarının ihalenin Erçiş Ziraat Bölge Servisine ilişkin 1’inci kısmı için gerekli asgari iş deneyim tutarını karşılamadığı, bu sebeple de isteklinin teklifinin ihalenin anılan kısmında değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, isteklinin teklifinin ihalenin diğer kısımlarında geçerli teklif olarak kabul edildiği, yine ihale komisyonu kararında istekli tarafından sunulan özel sektöre karşı gerçekleştirilen işe ilişkin olarak sunulan sözleşmenin ekindeki fatura örneklerinin onaylı suretlerinin olmadığı ve sözleşme konu işte çalıştığı belirtilen personele ilişkin SGK belgelerindeki İşyeri SGK sicil numarasının, sözleşme taraflarından farklı olarak Erçiş Milli Eğitim Müdürlüğü’ne ait olduğunun anlaşılması nedeniyle özel sektöre karşı gerçekleştirilen işe ilişkin iş deneyim belgesinin uygun bulunmadığı hususlarına yer verildiği tespit edilmiştir.

İddiaya konu istekli tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosu incelendiğinde; "EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi" kısmında 2023/66701-7090112-1-1 sayılı yüklenici iş bitirme belgesinin, “EKAP’ta Kayıtlı Olmayan Yüklenici İş Bitirme Belgesi” kısmında ise “956162-603-00004_bahattin çalışkan” başlıklı özel sektöre gerçekleştirilen bir işe ilişkin sözleşme ve eklerinin beyan edildiği görülmüştür.

İstekli tarafından iş deneyiminin tevsiki amacıyla beyan edilen 2023/66701-7090112-1-1 sayılı yüklenici iş bitirme belgesinin Erciş İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından “İrşad İmam Hatip Ortaokulu Müdürlüğüne 13 Araç İle Öğrenci Taşıma Hizmeti, 2023/66701” işine ilişkin 08.08.2023 tarihli yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, ihale tarihinin 20.01.2023, belge tutarının 351.000,00 TL olarak belirtildiği, söz konusu belgenin EKAP İş Deneyim Tutar Güncelleme Modülü yardımıyla ihale ilan tarihi esas alınarak hesaplanan güncel tutarının 734.701,93 TL olduğu anlaşılmıştır.

İlgili mevzuat hükümleri uyarınca, iş deneyiminin tevsiki amacıyla gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa gerçekleştirilen işlerde, işe ilişkin sözleşme ve bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri ile sözleşmeye ait damga vergisinin ihale ilan tarihi itibarıyla ödendiğine ilişkin belgeler, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgelerin iş deneyimini gösteren belge olarak kabul edileceği anlaşılmıştır.

İddiaya konu istekli tarafından iş deneyiminin tevsiki amacıyla beyan edilen diğer belge incelendiğinde, yeterlik bilgileri tablosunun EKAP’ta Kayıtlı Olmayan Yüklenici İş Bitirme Belgesi kısmında, sözleşmede işin adının “Otobüs Kiralama ve Gezi Organizasyonu, Yemek, Seyahat Sigortası Hizmet İşi” __ olarak yer aldığı, işin süresinin 03.08.2024 tarihinden başlamak üzere 90 takvim günü olduğu, sözleşme bedelinin KDV hariç toplam 3.500.000,00 TL olduğu, sözleşmenin ekinde, sözleşme damga vergisine ilişkin tahakkuk fişi ve ödeme alındısı, 2 adet fatura ve iş kapsamında çalıştırılan personele ait Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş SGK bildirgelerinin sunulduğu görülmüştür.

İş deneyiminin tevsiki amacıyla sunulan söz konusu belgelere ilişkin olarak, ihale komisyonu kararında, sözleşmenin ekinde yer alan fatura örneklerinin onaylı suretler olmadığı ve sözleşme konu işte çalıştığı belirtilen personele ilişkin SGK belgelerindeki İşyeri SGK sicil numarasının, sözleşme taraflarından farklı olarak Erçiş Milli Eğitim Müdürlüğü’ne ait olduğunun anlaşıldığı ve belirtilen gerekçelerle özel sektöre karşı gerçekleştirilen işe ilişkin iş deneyim belgesinin uygun bulunmadığı hususlarına yer verildiği bununla birlikte sözleşmeye ilişkin faturaların e-fatura olarak düzenlenmiş olduğu, ilgili faturaların idare tarafından teyit edilebileceği bu sebeple fatura örneklerinin onaylı suretlerinin sunulmasına gerek bulunmadığı, sunulan sözleşmenin ekinde, sözleşme sürecinde istihdam edilen personele ilişkin bilgilere yer verildiği, buna göre isteklinin 2024/09 döneminde 8 kişiyi, 2024/10 döneminde ise 9 kişiyi şoför olarak istihdam ettiğinin anlaşıldığı, ihale komisyonu kararında yer verilen gerekçe doğrultusunda yapılan incelemede, istekli tarafından istihdam edilen personelin mesaisinin tamamını, sadece ilgili SGK belgelerinde İşyeri SGK sicil numarası belirtilen işyerinde geçirmiş olduğu varsayılarak SGK belgeleri sunulan personelin iddiaya konu sözleşme kapsamında çalışmamış olduğu sonucuna ulaşıldığı bununla birlikte istekli tarafından özel sektöre karşı gerçekleştirilen işe ilişkin olarak sunulan iş deneyiminin uygun bulunmaması işleminin yerinde olmadığı, istekli tarafından ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak istenilen bilgi ve belgelerin idareye sunulmuş olduğu tespit edilmiştir.

**** Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; ihaleye katılan istekliler tarafından ihalede birden fazla iş deneyim belgesinin sunulmasının mevzuata aykırılık taşımadığı, yine istekliler tarafından ihalede birden fazla iş deneyim belgesinin sunulması halinde, idarelerin teklif değerlendirme sürecini sadece en yüksek tutarlı iş deneyim belgesini esas alarak yürütmesi gerektiğine ilişkin bir hükmün bulunmadığı, iddiaya konu istekli tarafından ihalede yüklenici iş bitirme belgesi ve özel sektöre gerçekleştirilen bir işe ilişkin sözleşme ve eklerinin sunulduğu, istekli tarafından özel sektöre karşı gerçekleştirilen işe ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak istenilen bilgi ve belgelerin idareye sunulmuş olduğu, sözleşmenin ekinde yer alan faturaların idare tarafından teyit edilebilir nitelikte olduğu bu sebeple fatura örneklerinin onaylı suretlerinin sunulmasına gerek bulunmadığı, yine sözleşmeye konu işte çalıştığı belirtilen servis şoförlerinin mesaisinin tamamını, sadece ilgili SGK belgelerinde İşyeri SGK sicil numarası belirtilen işyerinde geçirmiş olduğu varsayılarak, iddiaya konu istekli tarafından özel sektöre karşı gerçekleştirilen işe ilişkin olarak bilgi ve belgelerin idare tarafından uygun bulunmaması işleminin yerinde olmadığı bu sebeple de söz konusu iş deneyim belgesinin uygun bulunmaması işleminin yerinde olmadığı anlaşıldığından iddiaya konu isteklinin teklifinin ihalenin 1’inci kısmında değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tümünde haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iade edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin açık ve net olarak belirlenmesi ve çelişkili ifadelere yer vermemek suretiyle ihalenin 1, 2 ve 3’üncü kısımları için aşırı düşük teklif sahibi Naim Tur. Taş. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.den yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, Bahattin Çalışkan Tur. Oto. Alım Sat. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ihalenin 1’inci kısmında değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****