KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/026

Gündem No : 32

Karar Tarihi : 02.07.2025

Karar No : 2025/UH.II-1414

BAŞVURU SAHİBİ:

Eslem Global Tur. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Devlet Demiryolları 3. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/597551 İhale Kayıt Numaralı “TCDD 3. Bölge Müdürlüğü ve Bağlı Birimleri İçin 28 Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Devlet Demiryolları 3. Bölge Müdürlüğü tarafından 30.05.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “TCDD 3. Bölge Müdürlüğü ve Bağlı Birimleri İçin 28 Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Eslem Global Tur. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şirketinin 26.05.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.05.2025 tarihli yazısı ile üzerine, başvuru sahibince 10.06.2025 tarih ve 185361 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.06.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1116 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale dokümanının mevcut hali ile kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, bu gerekçe nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği, şöyle ki;

1. Sözleşme Tasarısı’nın 19’uncu maddesinin “Tip Sözleşme” hükümlerine aykırı düzenlendiği, ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinde herhangi bir düzenleme yapılmadığı,

2. İdari Şartname’nin 7.5.4’üncü maddesinde, “Taşıt Marka, Model, Model Yılı ve Kasko Değeri Tablosu”nun tüm ortaklar tarafından sunulmasının istenilmesine ilişkin düzenlemenin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 38’inci maddesine aykırılık taşıdığı, “Kasko Değer Listesi”nin bir tablo niteliğinde olduğu ve tüm ortaklar tarafından sunulması zorunlu olan belgelerden olmadığı, anılan tablonun ortaklardan biri yerine tamamınca sunulmasının istenilmesinin sağlıklı teklif oluşturulmasını engellediği,

3. İhale konusu iş kapsamında çalıştırılacak araçlar için belirli bir kilometre sınırlaması ile yıl şartı (azami model) getirilmesinin rekabeti engellediği, anılan sınırlamaya ilişkin düzenlemelerin Tasarruf Tedbirleri Genelgesi ile mevzuat hükümlerine aykırılık taşıdığı,

4. İhale konusu iş kapsamında 8+1 veya 9+1 kişilik minibüs çalıştırılacağının doküman düzenlemelerinde belirtildiği, ancak anılan araçlar için verilecek teklifin kasko değerinin %2’sini aşmaması gerektiği şeklinde yapılan düzenlemenin Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere aykırı olduğu, ihale konusu işte çalıştırılacak minibüslerin, anılan Esas ve Usuller kapsamında bulunmadığı, anılan araçların tanımlarının ilgili mevzuatına göre farklılık arz ettiği, her iki aracın farklı mevzuata tabi olduğu, 8+1 araçların binek olarak 9+1 araçların ise otobüs olarak nitelendirildiği, iki farklı araç bütünleştirilerek teklif sunulmasının istenilmesinin doğru olmadığı, ancak doküman düzenlemelerinde binek araç ve minibüslerin aynı kategoriye indirgenmiş olduğu, bu kapsamda anılan düzenlemelerin teklif oluşturulması ile yürütülmesi aşamasında çelişkilere sebebiyet vereceği,

5. İhale konusu iş kapsamında çalıştırılması planlanan binek araç ve kamyonet araçlar için faaliyette bulunabilmek adına zorunluluk arz eden Karayolları Taşıma Yönetmeliği çerçevesinde isteklilerin sahip olması gereken yetki belgelerinin yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, bu durumun yetkisi olmayan kişi ve tüzel kişilerin ihaleye katılımına olanak vereceği, ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak binek araçlar için A1, Minibüsler için D2, kamyonet ve pick-up tipi araçlar için K1 yetki belgeleri olmadan isteklilerin faaliyette bulunmalarının mümkün olmadığı,

6. Kesin teminat süresinin mevzuata aykırı olacak şekilde düzenlendiği, uzun süreli kesin teminat istenmesine yönelik yapılan düzenlemenin isteklilere külfet oluşturacağı, kesin teminat süresinin işin süresi ile orantılı olmadığı,

7. İdarenin personelleri tarafından kullanılacak araçlara ait sigortaya ilişkin düzenlemelerde çelişkilerin ve bilinmezliklerin olduğu şöyle ki; şikâyete konu edilen ihalenin yakıt ve şoförsüz araç kiralama hizmet alımı olduğu göz önüne alındığında sürücüden kaynaklanan kusurlara ilişkin yüklenicinin bu hususta hiçbir dahlinin olamayacağı, yakıttan kaynaklı ve/veya kullanımdan kaynaklı arıza ve problemlere ilişkin dokümanda bir belirleme yapılmadığı, diğer yandan doküman düzenlemeleri kapsamında sigortanın karşılamadığı her türlü gider, zarar ve ziyanın yüklenici üzerinde bırakıldığı, bu hususun yüklenici üzerine ikinci bir yük getireceği, anılan düzenlemeler ile yüklenicinin haksız yere mesuliyet altında tutulacağı ve sonu belli olmayan yükümlülüklerle karşılaşılacağı, Teknik Şartname’nin 7 ve 8’inci maddelerinde yer alan kasko sigortasına ilişkin düzenleme ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili açıklamalarının dışına çıkıldığı, idarenin personelinin kusurundan doğacak zararların da yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alındığı, şoförlerin yüklenici tarafından temin edilmeyeceği ve idare personelinin araçları kullanacağı dikkate alındığında söz konusu düzenlemelerin çelişki yarattığı, isteklilerin sağlıklı teklif oluşturmasını engellediği,

8. Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde yer alan düzenlemelerde belirsizlikler ve çelişkiler olduğu, anılan düzenlemelerin mevzuata aykırılıklar taşıdığı, anılan Tasarı’nın, 16.1.2’inci maddesinde özel aykırılık hallerinin belirtildiği bir tablo oluşturulduğu, ancak 16.1.3’üncü maddesinin herhangi bir düzenleme yapılmayarak boş bırakıldığı, bu durumun Tip sözleşme düzenlemelerine aykırılık taşıdığı, ayrıca işin yürütülmesine dönük çok sayıda özel aykırılık halinin belirlendiği fakat bütün maddelerde, cezaya ilişkin açıklama yapılarak her bir satırın sonunda “…her hakediş döneminde (Aylık)” şeklinde ifadeye yer verildiği fakat ceza oranı ve aykırılık sayısının belirlendiği bu durumun belirsizlik oluşturduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

**** 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’inci maddesinde “ İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. Ön yeterlik dokümanında ise adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir …” hükmü,

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Tip sözleşmeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ Bu Kanunun uygulanmasında uygulama birliğini sağlamak üzere mal veya hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Tip Sözleşmeler Resmi Gazetede yayımlanır.

İdarelerce yapılacak sözleşmeler Tip Sözleşme hükümleri esas alınarak düzenlenir. Mal ve hizmet alımlarında, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir. ” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İlgili kayıtlar” başlıklı 34’üncü maddesinde “İşyerinde, işin sözleşme ve eklerine ve iş programına uygun olarak yapılmasını temin ve bunun kontrolü için idarenin sözleşmesinde belirlediği kayıtlar, yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatı tarafından tutulur. Yüklenici bu kayıtları ve ilgili belgeleri imzalamak zorundadır. Bunlardan imzalı birer kopya yükleniciye verilir.

Yüklenici, bu belgeler ve defterleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur. Bu belgeleri imzalamaz veya ihtirazı kayıtla imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için, kayıt ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere, on (10) gün süre verilir. Bu süre içinde karşı görüşlerini yazı ile bildirmezse belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılır ve bu durumu tespit eden bir tutanak düzenlenerek kayıtlara eklenir.

Sözleşme konusu iş, belli bir hizmetin dönemler halinde ( günlük, haftalık, vs ) ifa edilmesi suretiyle yapılan sürekli nitelikte bir iş ise, yukarıda sözü edilen kayıtlar bu dönemler itibariyle tutulur ve kayıtlara itiraz da kayıtların tutulduğu sırada yapılır. Bu kayıtlarda işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı, işlerdeki hata, kusur ve eksiklikler, kaç kişinin çalıştığı ve hangi makine ve ekipmanın kullanıldığı ve kontrol teşkilatı tarafından gerek görülen diğer hususlar belirtilir. Bu kayıt ve itirazlar hem hakediş ödemelerinde, hem de sözleşmenin sona erdiği tarihte kabul komisyonu tarafından gerçekleştirilecek kabul işlemlerinde esas alınır.” açıklaması,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekine ait Tip Sözleşme’nin 19.1’inci maddesine ilişkin 29 numaralı dipnotunda “İşin yürütülmesi sırasında Yüklenici ile birlikte Kontrol Teşkilatı tarafından tutulması öngörülecek kayıt ve tutanaklar işin niteliğine göre Genel Şartnamedeki usul ve esaslar çerçevesinde burada düzenlenecektir.” düzenlemesi,

**** İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: TCDD 3.Bölge Müdürlüğü ve Bağlı Birimleri İçin 28 Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: 01.08.2025-31.12.2026 Arası 17 Ay Süreyle 28 Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: TCDD 3.Bölge Müdürlüğü Merkezi ve Bağlı Birimleri” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinin boş bırakıldığı görülmüştür.

**** Anılan Tasarı’nın “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 20’nci maddesinde “ 20.1. Bu işte kısmi kabul yapılmayacaktır.

20.2. Sözleşme konusu iş tamamlandığında Yüklenici, (işin/ilgili kısmın) teslim alınarak kabul işlemlerinin yapılması için bu talebini içeren bir dilekçe ile İdareye başvuracaktır. Bunun üzerine (yapılan iş/ilgili kısım), her türlü masrafı Yükleniciye ait olmak üzere TCDD 3. Bölge Destek Hizmetleri Müdürlüğü Alsancak/İzmir adresinde ve başvuru yazısının İdareye ulaştığı tarihten itibaren 10 (On) iş günü içinde teslim alınır. Yüklenici, işin teslimi için sözleşme ve ekleri uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle oluşan zarardan sorumludur. Süreklilik arz eden işlerde, Kontrol Teşkilatı ile Yüklenicinin, işin yapılmasına ilişkin olarak hizmetin ifa edildiği dönemler itibariyle birlikte tutacakları kayıtlar, işin o dönem içerisinde yapılan kısmının teslimi anlamına gelir. Ancak Yüklenici kayıt tutmaktan ve/veya tutulan kayıtları imzalamaktan imtina ederse Kontrol Teşkilatının kayıtları esas alınır ve bu kayıtların doğruluğu Yüklenici tarafından kabul edilmiş sayılır."

20.3. Teslim alınan işin muayene ve kabul işlemleri, "Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği" ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlere göre işin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarihten itibaren 10 iş günü içinde yapılarak kesin hesap raporu çıkarılır.” düzenlemesi, __

__

Anılan Tasarı’nın “Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar” başlıklı 33’üncü maddesinde****“33.1. Teknik Şartnamenin 8., 10., 11., 12. Maddelerinde belirtilmiştir.” düzenlemesi,

Anılan Tasarı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde**** “ …** __**- İhale üzerinde kalan firma, 3. Şahıslardan araç kiralaması durumunda, aralarında yapmış oldukları araç kiralama sözleşmesinin bir suretini İdareye vermek zorundadır. Kiralayan ile kiraya verenlerin yasal hakları kendilerine ait olup, bu konuda her türlü alacak, borç (kiralama ücreti), taahhüt vb. hususlardan İdare sorumlu değildir. Taşıtların idareye zamanında teslim edilmemesi halinde taşıt kirası ödenmeyecek ve idari şartnamenin ve sözleşmenin ilgili maddesi hükmü gereği cezai işlem uygulanacaktır. Ayrıca İdarece teslim alınmayan veya firma tarafından teslim edilmeyen araçların yerine İdare, mahalli piyasadan sözleşmedeki taşıtın benzeri bir taşıtı ücreti mukabilinde kiraladığı takdirde ve kiraladığı sürelere ait bu taşıtın ücretini yüklenicinin hak edişinden kesecektir.

- Sözleşmeye konu taşıtlar işe başlama tarihinden önce idareye teslim edilecektir. Ancak Kamu ihale süreçlerinin kanuni bekleme süreleri vb. nedenlerle uzaması halinde, işin başlama tarihi ve araçların teslim tarihi uzayan süre kadar ötelenecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Şikâyete konu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.****

Başvuruya konu ihalenin 30.05.2025 tarihinde gerçekleştirildiği ve 23 isteklinin e-teklif verdiği, esas inceleme raporunun tanzim edildiği tarih itibarıyla ihale komisyonu kararının alınmadığı, itirazen şikâyete konu edilen ihalenin T.C. Devlet Demiryolları 3. Bölge Müdürlüğü tarafından açık ihale usulüyle tarihinde gerçekleştirilen “TCDD 3’üncü Bölge Müdürlüğü ve Bağlı Birimleri İçin 28 Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesi olduğu,****

**** Başvuru sahibi istekli olabilecek tarafından ihale dokümanının mevcut haliyle mevzuata aykırılıklar taşıdığı iddia edilmektedir.

**** Başvuruya konu ihalede itirazen şikâyet başvurusuna konu edilen Sözleşme Tasarısı’ndaki düzenlemeler incelendiğinde;

Yapılan incelemede Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, ancak anılan Tasarı’nın 20’nci maddesinde teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartların belirlendiği görülmüştür.

Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda yer verilen maddesi uyarınca tutulacak kayıtların Sözleşme Tasarısı’nda belirtilmesi gerekmekte ise de, işin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilip getirilmediğinin tespitine yönelik olarak tutulacak kayıtların, işin ifası sırasında yüklenici ve idare tarafından belirlenebileceği, bu kayıtların esas işlevinin yapılan işin sözleşmeye uygun olarak yapıldığının tespit ve tevsikine yönelik olduğu, sözleşmenin ifası sürecinde ihale konusu işin niteliği, hakediş ödemelerinde esas alınacak iş miktarı, ödenecek cezalar, ihale dokümanında belirtilen edimlerin yerine getirilmesine ilişkin her bir unsurun ve hangi tutanakların tutulacağının sayılmamasının esasa etkili bir aykırılık teşkil etmediği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

**** Aynı Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

…

6) İhale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler,

…
İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhale ilânlarında bulunması zorunlu hususlar” başlıklı 24’üncü maddesinde “ İhale dokümanında belirtilmeyen hususlara ilânlarda yer verilemez. İhale ilânlarında aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

…

e) Uygulanacak ihale usulü, ihaleye katılabilme şartları ve istenilen belgelerin neler olduğu.

f) Yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler…” hükmü,

**** Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28’inci maddesinde “ (1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.

(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur… ” hükmü,

**** Aynı Yönetmelik’in “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler ” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,

…

(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü,

**** İhale İlanı’nın “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 4.3’üncü maddesinde “ ...4.3.2. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği İdari Şartnamenin 7nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:

EK-5 Taşıt, Marka, Model Model Yılı ve Kasko Değeri Listesi” düzenlemesi,

**** İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması ve/veya sağlaması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri:

...” düzenlemesi,

**** Anılan Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “…İstekli tarafından verilecek birim araç teklifi, 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına yapılan 15.09.2014 tarih ve 2014/6814 madde 2 ile eklenen hüküm gereğince taşıtların (7. Grup (Arazi Kullanımı için olan 4x4 pikap) taşıtlar hariç), "Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği" tarafından yayımlanan 2025 yılının Nisan ayı itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2 sini aşmaması gerekmektedir. Bu oranın aşılması halinde teklif değerlendirme dışı bırakılacaktır. (7. Grup (Arazi Kullanımı için olan 4x4 pikap) taşıtlar hariç)…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden idare tarafından ihale konusu işin niteliğine göre mevzuatta belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağının, ihale dokümanında ve ihale ilânında belirtileceği, ayrıca yeterlik değerlendirmesi için istenen belgelerin ve yeterlik değerlendirilmesinde aranılacak kriterlerin ihale ilanı ve idari şartnamede belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan ihale dokümanı düzenlemelerinden ihale konusu iş kapsamında 5 tür araç kiralanacağı, bu araçların “Otomobil”, “Minibüs”, “Pick-up (42)”, “Pick-up (44 arazi kullanımı için)" ve “Kamyonet (çift kabin)”’ten oluştuğu, söz konusu araçlara ait kasko değer belgesinin tüm ortaklarca sunulması gerektiği**** ve idarece değerlendirmenin Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller uyarınca yapılacağı anlaşılmaktadır.

Söz konusu Yönetmelik’in 38’inci maddesinden ihale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve idari şartnamede yer verileceği, bu belgelerin iş ortaklarının her birinin ayrı ayrı sunmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Başvuru konusu ihalede ise istenilen belgenin İdari Şartname’nin 7.5.4’üncü maddesinde düzenlendiği görülmüştür.

237 sayılı Taşıt Kanununa tabi olan kurumlarda kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanması amacıyla çıkarılan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin ilgili maddelerinden genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin hizmetleri için ihtiyaç duyulan ve yılı merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı azami satın alma bedellerini gösterir (T) işaretli cetvelde belirtilen taşıtlardan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up'lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde; şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacağı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede**** söz konusu Esas ve Usullerin kapsamına giren idarelerin, Tebliğ’in 75.7’nci maddesi açıklamaları uyarınca da isteklilerin teklifleri kapsamında ihale konusu işin yürütülmesinde kullanılacak araçlara ilişkin sayı, marka, model ve/veya ilgili diğer bilgileri gösteren kasko değer listesinin istenilmesi gerekmektedir.

Bahse konu belgenin Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere uygun araç kiralaması yapılmasına ilişkin denetime yönelik Tebliğ’in 75.7’nci maddesi açıklamaları uyarınca istenildiği, anılan belgenin ilgili Yönetmelik’in 38’inci maddesi kapsamında düzenlenen nitelikte bir belge olmadığı, kaldı ki hali hazırda istenilen belgenin İdari Şartname’nin 7.1’inci maddesinde istenilmediği görülmüştür.

**** Belgenin tüm ortaklar tarafından sunulmasının istenilmesine yönelik olarak ise; teklif edilen araçlara ilişkin bilgileri içeren belgenin tüm ortaklar tarafından sunulmasına engel bulunmadığı, belgenin isteklinin oluşturduğu bir tablo mahiyeti taşıdığı, üçüncü kişilerden alınması ya da düzenlenmesi gereken bir niteliği bulunmadığı, ortaklardan biri yerine aynı belgeyi tüm ortakların sunmasının mümkün olduğu ve bu hususun teklif verilmesini engellemediği, rekabeti engelleyici yönünün de bulunmadığı sonucuna varıldığından iddia yerinde bulunmamıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

**** Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “ İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir. İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir. ” hükmü,

**** Teknik Şartname’nin “İşin adı ve kapsamı” başlıklı 1’inci maddesinde “ 1.1.__İşin Adı: TCDD 3. Bölge Müdürlüğü ve Bağlı Birimleri genelinde resmi hizmetlerin yürütülmesi amacıyla taşıt kiralama işidir… ” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Taşıtların Nitelikleri, Türü ve Miktarı” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. Taşıt Miktarları, Model Yılı:

__

2.2. Taşıtların Özellikleri:

__

__

__

__ …” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde, şikâyete konu ihalenin 17 ay süreli araç kiralama hizmet alımı işi olduğu, ihale dokümanında yer alan birim fiyat teklif cetvelinde toplam 5 satır açıldığı, isteklilerin tekliflerini bu birimleri esas alarak oluşturmaları gerektiği, Teknik Şartname’nin yukarıda anılan maddelerinde istenilen araçların detaylı teknik özelliklerine yer verildiği,

Yukarıda anılan Kanun maddelerinden, idarelerin yapacakları ihalelerde eşit muameleyi ve rekabet ortamını azami düzeyde tutmaları gerektiği, ihale dokümanı içeriğindeki teknik şartnameleri hazırlarken yapılan düzenlemelerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak şekilde belirlenmesi, rekabetin daraltılmaması ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması adına araçların özelliklerine ve çeşitlerine uygun olarak model yıllarının belirlenmesinin uygun olacağı anlaşılmıştır.

İhale konusu iş kapsamında kiralanması öngörülen araçlardan “Otomobil” ve “Minibüs (8+1 veya 9+1 kişilik)” için en az 2022 model ve üzeri olması ile araçların en fazla 170.000 KM olabileceği şeklinde bir düzenleme yapıldığı,

“Pikap (4x2) açık kasa” , “Pikap (Arazi kullanımı için) (4x4) açık kasa” ve “Kamyonet (Çift kabin)” araçlar için ise en az 2020 model ve üzeri olması ile araçların en fazla 180.000 KM olabileceği şeklinde bir düzenleme yapıldığı Teknik Şartname düzenlemeleri incelendiğinde görülmüştür.

İhale konusu işin 17 ay süreli olduğu işe başlama tarihi 01.08.2025 bitiş tarihi 31.12.2026) ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak araçların tipleri ve türlerine göre ayrıma gidilerek model ve KM belirlemesinin yapıldığı,

şikâyete konu edilen ihaleye ilişkin; işin süresi ve araçlar için istenilen model yılı (en az 2020 ve en az 2022 model) ve kilometreye ilişkin belirleme (en fazla 170.000 Km ve en fazla 180.000 Km) hep beraber göz önüne alındığında anılan düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı ve bu düzenlemenin rekabeti engeller nitelikte olmadığı değerlendirilmektedir.

Yukarıda aktarılan tüm bu inceleme ve tespitler çerçevesinde başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

2025**** yılı merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı (T) işaretli cetvelde (Kurumların Satın Alacakları Taşıtların Azami Satın Alma Bedellerini Gösterir Cetvel) Taşıt cinsleri aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

“ …Taşıtın Cinsi

Binek otomobil

Binek otomobil

Binek otomobil

Station-Wagon

Arazi binek (En az 4, en fazla 8 kişilik)

Minibüs (Sürücü dahil en fazla 17 kişilik)

Kaptıkaçtı (Arazi hizmetleri için)

Pick-up (Kamyonet, sürücü dahil 3 veya 6 kişilik)

Pick-up (Kamyonet, arazi hizmetleri için sürücü dahil 3 veya 6 kişilik)

Panel

Midibüs (Sürücü dahil en fazla 26 kişilik)

Otobüs (Sürücü dahil en az 27, en fazla 40 kişilik)

Otobüs (Sürücü dahil en az 41 kişilik)

Kamyon (Şasi-kabin tam yüklü ağırlığı en az 3.501 Kg)

Kamyon (Şasi-kabin tam yüklü ağırlığı en az 12.000 Kg)

Kamyon (Şasi-kabin tam yüklü ağırlığı en az 17.000 Kg)

Ambulans (Tıbbi donanımlı)

Ambulans (Arazi hizmetleri için)

Pick-up (Kamyonet, cenaze arabası yapılmak üzere)

Motorsiklet (En fazla 600 cc.lik)

Motorsiklet (En az 601 cc.lik)

Bisiklet

Güvenlik önlemli binek otomobil (Fiyatı Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.)

Güvenlik önlemli servis taşıtı (Fiyatı Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.)

Diğer taşıtlar (Cinsi ve fiyatı Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.)…” hükmü,

Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine ilişkin Esas ve Usuller’in “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “ (1) Bu Esas ve Usullerin amacı, 05/01/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununa tabi olan kurumlarda kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.” hükmü,

Anılan Esas ve Usuller’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “ (1) Bu Esas ve Usuller, 237 sayılı Kanuna tabi olan kurumları ve taşıtları kapsar. ” hükmü,

Aynı Esas ve Usuller’in “Temel amaç” başlıklı 5’inci maddesinde “ (1) Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır. ” __ hükmü,

__

Aynı Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde “ 1) Temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esasları şunlardır:

…

(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan ve yılı merkezi yönetim bütçe kanununa bağlı azami satın alma bedellerini gösterir (T) işaretli cetvelde belirtilen taşıtlardan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up'lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dâhil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır…” hükmü yer almaktadır.

**** İdari Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “İstekli tarafından verilecek birim araç teklifi, 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına yapılan 15.09.2014 tarih ve 2014/6814 madde 2 ile eklenen hüküm gereğince taşıtların (7. Grup (Arazi Kullanımı için olan 4x4 pikap) taşıtlar hariç), "Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği" tarafından yayımlanan 2025 yılının Nisan ayı itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2 sini aşmaması gerekmektedir. Bu oranın aşılması halinde teklif değerlendirme dışı bırakılacaktır. (7. Grup (Arazi Kullanımı için olan 4x4 pikap) taşıtlar hariç)…” düzenlemesi,

**** Teknik Şartname’nin “Taşıtların Nitelikleri, Türü ve Miktarı” başlıklı 2’nci maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. “ 2.1. Taşıt Miktarları, Model Yılı:

Anılan Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “ 3.1. Yüklenici hizmet süresi boyunca resmi taşıt kullanımına ilişkin yürürlükte olan 237 sayılı Taşıt Kanunu, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği ile 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanununa ve Yönetmeliğine, 2006/10193 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” ve ilgili mevzuat hükümlerine ve yapılan değişikliklere aynen uymak zorundadır.

…

3.12. İstekli tarafından verilecek birim araç teklifi, 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararma yapılan 15.09.2014 tarih ve 2014/6814 madde 2 ile eklenen hüküm gereğince taşıtların (7. Grup (Arazi Kullanımı için olan pikap) taşıtlar hariç), "Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği" tarafından yayımlanan 2025 yılının Nisan ayı itibariyle uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2 sini aşmaması gerekmektedir. Bu oranın aşılması halinde teklif değerlendirme dışı bırakılacaktır. (7. Grup (Arazi Kullanımı için olan pikap) taşıtlar hariç)” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) şoför giderleri dâhil hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde; şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sine yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmaması gerektiğinin hüküm altına alındığı, söz konusu karar kapsamından fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up cinsi araçların anılan kuralın dışında tutulduğu ve anılan esas ve usuller kapsamında “Minibüs” tipi araçlara yönelik herhangi bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır.

İhale konusu sürücüsüz taşıt kiralanması işinde “Otomobil”, “Minibüs”, “Pick Up”, “Kamyonet” cinsi araçların kiralanacağı anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri, tespitler ve açıklamalar bir arada değerlendirildiğinde; Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’de “Minibüs”e yönelik bir belirleme yapılmadığı, bir başka deyişle bahsi geçen esas ve usullerde “Minibüs”ün kasko değer listesinin %2’sine tabi olduğuna yönelik bir sınırlama getirilmediği anlaşılmakla beraber kamu ihale mevzuatında idare tarafından söz konusu hususa ilişkin düzenleme yapılmasında bir engel bulunmadığı, bu itibarla idarenin ihtiyacı kapsamında istenilen minibüse yönelik yapılan düzenlemenin idarenin takdirinde olduğu ve söz konusu düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılamayacağı,

Öte taraftan başvuru sahibi tarafından 8+1 araçların binek 9+1 araçların ise otobüs olarak nitelendirildiği yönündeki iddiası yönünden yapılan inceleme neticesinde; Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na bağlı (T) işaretli cetvelde yer alan “Taşıt cinsleri” incelenmiş olup, “Minibüs (Sürücü dahil en fazla 17 kişilik)” , “Otobüs (Sürücü dahil en az 27, en fazla 40 kişilik)” ve “Otobüs (Sürücü dahil en az 41 kişilik)” şeklinde belirleme yapıldığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan tüm bu inceleme ve tespitler neticesinde başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun “Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti” başlıklı 5’inci maddesinde “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.” hükmü,

**** Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “ (1) 4925 sayılı Kanunda belirtilen tanımlara ek olarak bu Yönetmelikte geçen;

...

üüü) Yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi,

...

ifade eder.” hükmü,

**** “Yetki belgesi alma zorunluluğu” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur. ” hükmü,

**** “Yetki belgesi türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) A türü yetki belgesi: Otomobille ticari tarifeli veya tarifesiz olarak, yurt içi veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) A1 Yetki Belgesi: Yurtiçi tarifeli veya tarifesiz yapacaklara,

b) A2 Yetki Belgesi: Uluslararası tarifesiz yapacaklara,

verilir.

(2) B türü yetki belgesi: Otobüsle yurtiçi ve/veya uluslararası yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Bu belgelere 24 üncü maddenin ikinci fıkrasının (m) bendindeki şartları haiz otomobiller de kaydedilebilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

…

b) B2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz yapacaklara,

…

verilir.

(3) C türü yetki belgesi: Yurtiçi ve/veya uluslararası eşya taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

…

b) C2 yetki belgesi: Ticari amaçla yapacaklara,

…

verilir.

(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Bu belgelere 24 üncü maddenin ikinci fıkrasının (m) bendindeki şartları haiz otomobiller de kaydedilebilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

…

b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara,

…

ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara,

verilir.

…

(8) K türü yetki belgesi: Yurtiçi eşya taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

__a) K1 yetki belgesi: Ticari amaçla eşya taşımacılığı yapacaklara,

…

verilir.

(9) L türü yetki belgesi: Ticari amaçla lojistik işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Faaliyetin şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) L1 yetki belgesi: Yurtiçi yapacaklara,

b) L2 yetki belgesi: Yurtiçi ve/veya uluslararası yapacaklara,

verilir.

...

(13) R türü yetki belgesi: Ticari amaçla eşya taşımacılığı alanında taşıma işleri organizatörlüğü yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Faaliyetin şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) R1 yetki belgesi: Yurtiçi yapacaklara,

b) R2 yetki belgesi: Yurtiçi ve/veya uluslararası yapacaklara,

verilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “...(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

ı) Bu bent boş bırakılmıştır.

...

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması ve/veya sağlaması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri:

__

7.5.5 Bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz.

…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “… 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa göre ilgili Bakanlıkça hazırlanan ilgili mevzuatta (Karayolu Taşıma Yönetmeliği) belirtilen ticari faaliyetlerde eşya/yük ve yolcu/personel taşımasında kullanılacak taşıtlar için uygun yetki belgeleri ile ilgili kısımlarda belirtilen, yapılacak taşımanın niteliğine göre Otomobiller için A1, Minibüsler için D2, panel, pikap, kamyonet ve kamyonlar için K1 yetki belgesi zorunludur. Karayolu Taşıma Yönetmeliği gereği A1, D2 ve K1 yetkileri kapsayan nitelikteki sair yetkilendirme belgeleri kabul edilir. Bu yetki belgelerini yüklenici almakla yükümlüdür. Yüklenici zorunlu bu belgeleri sözleşmenin imzalanmasından sonra araçlarla birlikte teslim etmek zorundadır. Belgeleri teslim edilmeyen araçlar teslim alınmayacaktır. Ayrıca işin ifa edilebilmesi için, cari kanun ve resmi düzenlemelerle zorunlu kılınan veya ileride zorunlu kılınacak olan belgelerin alınması da yüklenicinin sorumluluğundadır…” düzenlemesi,

**** Teknik Şartname’nin “Ruhsat İşlemleri ve Yetki Belgeler başlıklı 6’ncı maddesinde “…Kanununa göre ilgili Bakanlıkça hazırlanan ilgili mevzuatta (Karayolu Taşıma Yönetmeliği) belirtilen ticari faaliyetlerde eşya/yük ve yolcu/personel taşımasında kullanılacak taşıtlar için uygun yetki belgeleri ile ilgili kısımlarda belirtilen, yapılacak taşımanın niteliğine göre Otomobiller için A1, Minibüsler için D2, panel, pikap, kamyonet ve kamyonlar için K1 yetki belgesi zorunludur. Karayolu Taşıma Yönetmeliği gereği A1, D2 ve K1 yetkileri kapsayan nitelikteki sair yetkilendirme belgeleri kabul edilir. Bu yetki belgelerini yüklenici almakla yükümlüdür. Ayrıca işin ifa edilebilmesi için, cari kanun ve resmi düzenlemelerle zorunlu kılınan veya ileride zorunlu kılınacak olan belgelerin alınması da yüklenicinin sorumluluğundadır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 48’inci maddesi ile ve Teknik Şartname’nin 6’ncı maddesinde yer alan düzenlemeler kapsamında;

Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde belirtilen ticari faaliyetlerde (eşya/yük ve yolcu/personel taşımasında) kullanılacak taşıtlar için uygun yetki belgeleri ile ilgili kısımlarda belirtilen, yapılacak taşımanın niteliğine göre otomobiller için A1, minibüsler için D2, panel, pikap, kamyonet ve kamyonlar için K1 yetki belgesinin zorunlu olduğunun belirtildiği, söz konusu belgelerin İhale İlanı’nda veya İdari Şartname’de yeterlik kriteri olarak belirtilmediği, bir diğer ifade ile söz konusu belgelerin ihaleye katılımda bir yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenicinin sahip olması gereken belgeler arasında sayıldığı, bu yönüyle bakıldığında iddia konusu maddede yer verilen düzenlemelerin ihaleye katılımı engelleyici bir niteliği bulunmadığı gibi mevzuata bir aykırılık da teşkil etmediği sonucuna varılmıştır.

Bu çerçevede ihale konusu hizmetin yerine getirilebilmesi işin yürütülmesi aşamasında yüklenicinin yetki belgesine sahip olması gerektiği,**** idarece yetki belgelerinin yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, ancak İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “…Karayolu Taşıma Yönetmeliği gereği A1, D2 ve K1 yetkileri kapsayan nitelikteki sair yetkilendirme belgeleri kabul edilir. Bu yetki belgelerini yüklenici almakla yükümlüdür. Yüklenici zorunlu bu belgeleri sözleşmenin imzalanmasından sonra araçlarla birlikte teslim etmek zorundadır…” düzenlemesinin yer aldığı buna göre “yetki belgesi” gibi işin ifası için zorunlu olan belgelerin sözleşme imzalandıktan sonra araçlarla birlikte idareye sunulacağının ifade edildiği, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

**** 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Teminat olarak kabul edilecek değerler” başlıklı 34’üncü maddesinde “ Teminat olarak kabul edilecek değerler aşağıda gösterilmiştir:
a) Tedavüldeki Türk Parası.

b) Teminat mektupları.

c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler… ” hükmü,

Anılan Kanun’un “Teminat mektupları” başlıklı 35’inci maddesinde “…Kesin teminat mektuplarının süresi ihale konusu işin bitiş tarihi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenir…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kesin teminat” başlıklı 43’üncü maddesinde “ Taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle % 6 oranında kesin teminat alınır …” hükmü,

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde “ Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların;

_…
b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir…” _hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinde _“…(6)_Kesin teminat mektuplarının süresi, ihale konusu işin kabul tarihi, garanti süresi öngörülen işlerde ise garanti süresi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenir. …” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Kesin teminatın ve ek kesin teminatın geri verilmesi” başlıklı 51’inci maddesinin birinci fıkrasında “ Taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun şekilde yerine getirildiği usulüne göre anlaşıldıktan ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesinin getirilmesi halinde yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmüş ise kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatın yarısı, garanti süresinin sonunda tamamı; garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir. ” açıklaması,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan “Ek-7 Hizmet Tip Sözleşme”nin “Teminata ilişkin hükümler” başlıklı 11’inci maddesinde “ 11.1.1.Yüklenici bu işe ilişkin olarak ........... (rakam ve yazıyla) .......................... kesin teminat vermiştir.

11.1.2. Kesin teminat mektubunun süresi …../…/…. tarihine kadardır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen haller ile cezalı çalışma nedeniyle kabulün gecikeceğinin anlaşılması durumunda teminat mektubunun süresi de işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır.18” hükmü bulunmakta olup, 18 numaralı dipnotta ise “(1) Kesin teminat mektubunun süresi , ihale konusu işin kabul tarihi, garanti süresi öngörülen işlerde ise garanti süresi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenecektir.” ifadesi,

İdari Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde****“…Yüklenicinin Sözleşme aşamasında İdareye sunacağı Kesin Teminat, eğer mektup olarak sunulacaksa geçerlilik süresi 30.06.2027 tarihinden önce olmayacaktır …” düzenlemesi,

İhaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “ 9.1. İşe başlama tarihi 01.08.2025; işi bitirme tarihi 31.12.2026

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Tasarı’nın “Teminata ilişkin hükümler” başlıklı 11’inci maddesinde “ Madde 11 - Teminata ilişkin hükümler

11.1. Kesin teminat

11.1.1. Yüklenici bu işe ilişkin olarak ..................................................... (rakam ve yazıyla) kesin teminat vermiştir.

11.1.2. Kesin teminat mektubunun süresi ../../.... tarihine kadardır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen haller ile cezalı çalışma nedeniyle kabulün gecikeceğinin anlaşılması durumunda teminat mektubunun süresi de işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır.

11.2. Ek kesin teminat

11.2.1. Fiyat farkı ödenmesi öngörülen işlerde, fiyat farkı olarak ödenecek bedelin ve /veya iş artışı olması halinde bu artış tutarının % 6'sı oranında teminat olarak kabul edilen değerler üzerinden ek kesin teminat alınır. Fiyat farkı olarak ödenecek bedel üzerinden hesaplanan ek kesin teminat miktarı hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle de karşılanabilir.

11.2.2. Ek kesin teminatın teminat mektubu olması halinde, ek kesin teminat mektubunun süresi, kesin teminat mektubunun süresinden daha az olamaz.

11.3. Yüklenici tarafından verilen kesin ve ek kesin teminat, 4734 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde belirtilen değerlerle değiştirilebilir.

11.4. Kesin teminat ve ek kesin teminatın geri verilmesi:

11.4.1. Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve Yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin İdareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, Yükleniciye iade edilecektir.

11.4.2. Yüklenicinin bu iş nedeniyle İdareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı Yükleniciye iade edilir.

11.4.3. Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; kesin hesap ve kabul tutanağının onaylanmasından itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve düzenleyen bankaya veya sigorta şirketine iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir.

11.5. Her ne suretle olursa olsun, İdarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz. ” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat ve doküman düzenlemelerinden, kesin teminat mektuplarının süresinin, ihale konusu işin başlangıç, bitiş tarihi ve varsa garanti süreleri dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirleneceği, hizmet işlerinde taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun şekilde yerine getirildiğinin anlaşılması ve yüklenicinin bu iş dolayısıyla idareye herhangi bir borcunun olmadığının tespit edilmesinden sonra Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesinin getirilmesi halinde yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmüş ise kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatın yarısı, garanti süresinin sonunda tamamı; garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamının yükleniciye iade edileceği hüküm altına alınmıştır. Başvuruya konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı ile ihaleye ait kesin teminat mektubu standart formunda söz konusu süre kısmının “…../…../…. Tarihine kadar” şeklinde düzenlendiği ve herhangi bir süre öngörülmediği anlaşılmıştır.

Kesin teminat alınmasının sebebi ve amacının taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak olduğu, bu bağlamda, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden teklif fiyatının sınır değere eşit veya üzerinde olması halinde teklif fiyatının %6’sı, sınır değerin altında olması halinde ise yaklaşık maliyetin %9’u oranında kesin teminat alınacağının ihale mevzuatı kapsamında hüküm altına alındığı,

**** Şikâyete konu ihaleye ait doküman düzenlemelerinde, işin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 17 ay olduğu, idarece kesin teminat süresinin Sözleşme Tasarısı’nda belirtilmediği, idarece kesin teminat süresinin Sözleşme Tasarısı’nda belirtilmemesine rağmen ihale dokümanında veya sözleşmeye davet yazısında belirtilmesinin mümkün olduğu bu kapsamda İdari Şartname’nin 48’inci maddesinde kesin teminat süresinin 30.06.2027 olarak belirtildiği, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamının yükleniciye iade edileceği, zira idarenin şikâyete cevap yazısında “Kesin teminatın işin tamamlanmasından sonra 6 ay süreyle geçerli olması gerektiği teminattan idarenin alacağı varsa tahsilat süresi ve hukuki süreçler için konulmuş olup, işin layıkıyla tamamlanması halinde teminat mektubunun süreyi beklemeksizin zaten iade edileceği” şeklinde __ belirtildiği görülmüş olup Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin ne kadar sürede alınacağının ve yüklenici tarafından idareye verileceğinin idare açısından da belirsiz olduğu bu kapsamda kesin teminata ilişkin İdari Şartname’de belirlenen sürenin (30.06.2027) makul bir süre olduğu ve işin tamamlanmasını müteakip yüklenicinin teminatın iadesi için Kanunda öngörülen yükümlülükleri yerine getirmesi durumunda kesin teminat mektubu süresi bitiminden önce teminatın iade alınabilmesine engel bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanun’a göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanun’da belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü bulunmaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir.

Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır.

Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” açıklaması,

Anılan Şartname’nin “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici… (b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde;

(a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak,

(b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır.

Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin**** “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin**** “Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir.

Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” düzenlemesi,

Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyata dâhildir…” düzenlemesi,

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve iş yerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19’uncu maddesinde düzenlenen esaslar dâhilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1…………………………………………………………” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Tip Sözleşme maddesine ait 34 ve 35’inci dipnotlarda ise “ 34. İşin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılması isteniyorsa bu sorumluluğun da yükleniciye ait olduğu hususu burada belirtilecektir.

35.21.1. maddesinde işin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılacağı belirtilmişse, işin nitelik ve özelliğine göre, sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitleri tereddüde yer bırakmayacak şekilde burada belirtilecektir. İdare tarafından 21.1. maddesinde işin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılmasına ilişkin bir düzenleme yapılmaması halinde ise 21.2.1. maddesine “Bu madde boş bırakılmıştır.” yazılacaktır. açıklamalarına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19’uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21’inci maddesinde yer almaktadır.

76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19’uncu maddesinde “İş yerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır.

76.1.2 Tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek…sigorta…teklif fiyatına dâhildir.” ifadesine yer verilmiştir.

…

76.4. İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya iş yerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir.

Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/iş yerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/veya iş yerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir…” açıklaması,

**** İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ 25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. 2 adet otomobil,1 adet Minibüs (8+1 veya 9+1 kişilik), 6 adet pikap (4x2 açık kasa), 8 adet pikap (arazi kullanımı için 4x4 açık kasa), 11 adet kamyonet(Çift kabin) 17 ay süreyle kiralanması ve tüm araçların periyodik bakımı, bakım onarım giderleri(malzeme dahil) ile lastik, amortisman, kira, Motorlu Taşıtlar Vergisi, zorunlu trafik sigortası, full kasko (maddi manevi sınırsız Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Mesuliyet Teminatlı), koltuk sigortaları, Taşıt muayene giderleri, Sözleşmenin imzalanması aşamasında mevzuat gereğince ödenmesi gereken sözleşme damga vergisi, ihale kararı damga vergisi, KİK payı, sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödenecek her türlü vergi, resim, harç, pay, pul bedeli vb., sigorta ,ulaşım ve benzeri giderler, taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin giderler ve teknik şartnamede belirtilen diğer tüm giderler teklif fiyatına dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir…” düzenlemesi,

__

__ Teknik Şartname’nin “İşin adı ve kapsamı” başlıklı 1’inci maddesinde “… 1.2. Kapsamı: Bu şartname, TCDD 3.Bölge Müdürlüğü Merkez Binası Ve Bağlı Birimlerinde resmi hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesi amacıyla 01.08.2025/31.12.2026 tarihleri arasında Teknik Şartnamede miktarı, özellikleri ve çalıştırılma şartları açıkça belirtilen araçların kiralama süresi boyunca akaryakıt, adblue, antifrizli cam suyu, otoyol, köprü geçiş vb. ücretleri hariç diğer giderler, periyodik bakım, onarım, sigorta, kasko vb.) yüklenici tarafından karşılanmak üzere Taşıt kiralama hizmeti alımı işinin teknik şartlarını kapsamaktadır. ” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Trafik ve Kasko Sigortalan, Motorlu Taşıt Vergiler” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Taşıtlar anahtar teslim olarak kiralanacağından tescil amaçlı her türlü masraf ve vergi yüklenici tarafından karşılanacaktır. 7.2. 2006/10193 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” başlıklı Bakanlar Kurulu kararının “Genel Esaslar” başlıklı 6.Maddesinin 1/d fıkrasındaki “Taşıtların, her türlü vergi, sigorta ve bakım-onarım gibi giderleri yükleniciye ait olacaktır.” Hükmü esas alınarak Araçların Motorlu Taşıtlar Vergisi (motorlu taşıtlar ek vergileri dahil), Zorunlu Trafik Sigortası, Full Kasko (poliçe kapsamına deprem, sel, terör, yangın, çalınma veya çalınmaya teşebbüs, çarpma veya çarpılma, su baskını, sigara yangını, yetkili olmayanlarca aracın çekilmesi, ferdi kaza ve ferdi kaza deprem teminatı, hukuksal yardım, yardım hizmet paketi, grev, lokavt ve halk hareketleri, enflasyon koruma ve benzeri tüm sebepleri kapsayacak şekilde olacaktır) ile Ferdi Kaza Koltuk Sigortası (Ferdi Kaza Koltuk Sigortası sadece minibüsler için) ile sınırsız İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortasını içeren Motorlu Araç Birleşik Sigortası ve benzeri tüm sigorta ve vergiler ve bunlara ait tüm yasal yükümlülükleri yükleniciye ait olacaktır. Full Kasko sigortası çok kullanıcılı ve her türlü zarar ve ziyan ile sınırsız maddi manevi tazminatı kapsayacak şekilde yapılacaktır. İdarenin temin ettiği sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumunda, kaza ve hasar bedeli ilgiliden tahsil edilmek kaydıyla idare tarafından karşılanacak olup, bu durumlar dışında kalan durumlarda herhangi bir kazadan dolayı yüklenicinin araçlarında veya kazaya karışan üçüncü şahısların araçlarında yaşanacak değer kaybı ile ortaya çıkacak tazminatlar zorunlu trafik sigortası, Tam (Genişletilmiş) Kasko ve sınırsız İMM dâhilinde karşılanacaktır. 7.3. Sözleşme süresi içerisinde kasko sigortasının yaptırılmamasından veya eksik yaptırılmasından, sigorta taksitlerinin ödenmemesinden veya istenilen teminat tutarlarından yaptırılmamasından doğacak her türlü yükümlülük yükleniciye ait olacaktır. ” düzenlemesi,

**** Anılan Şartname’nin “Periyodik Bakım ve Tamir, Kaza, Hasar ve Çalınma Durumunda Yapılacak İşler” başlıklı 8’nci maddesinde “ 8.1. Taşıtlarla ilgili her türlü bakım ve onarım muayene işlerinde İdarenin muhatabı yüklenici olacaktır ve her türlü bakım, onarım ve servis giderleri yükleniciye aittir. Yüklenici hiçbir şekilde bakım, onarım ve hasar bedellerini (7.2 maddesinde detaylı belirtilen İdarenin tahsis ettiği sürücülerin ehliyetsiz, alkollü veya uyuşturucu maddeli olarak yaptığı kazalar hariç) kullanıcı hatası vs. ad altında idareden talep edemez. Tüm bakım, onarım ve hasar bedelleri yükleniciye aittir. 8.2. Taşıtların bakım kitapçığında belirtilen Km/zamanlardaki periyodik bakım ve onarmaları orijinal parçalar kullanılmak suretiyle taşıtların görevli** __**bulunduğu illerde ve yüklenicinin belirleyeceği servislerde yaptırılacaktır. Yüklenici taşıtların bakım ve onaranlarının yaptırılacağı servisleri ve bu servislerde iletişim kurulacak kişinin ismini ve telefon numaralarını yazılı olarak işin başlama tarihinden itibaren 10 iş günü içinde idareye bildirmek zorundadır. 8.3. Taşıtların antifrizleri tamam olacak bununla ilgili tüm giderler yükleniciye aittir. 8.4. Bakım veya kaza nedeniyle yapılacak onarım hizmetlerinin 2 günden fazla süreceğinin servis tarafından taşıtın teslim alınması sırasında belirlenmesi halinde yüklenici idareye geçici olarak, tahsis edilen taşıtla aynı niteliklerde başka bir aracı tahsis edecektir. 8.5. Yüklenicinin, İdareden habersiz olarak taşıtını göndermemesi veya yerine uygun olmayan bir başka taşıtı göndermesi halinde; İdare, mahalli piyasadan sözleşmeli aracın benzeri bir aracı ücreti mukabilinde kiralayacak ve piyasadan kiralanan bu aracın ücreti yüklenicinin hak edişinden kesilecektir. 8.6. Herhangi bir kaza, çalınma, doğal afet, sürekli arıza vb. sebeple sürekli veya geçici olarak kullanılmaz hale gelmesi halinde sözleşme kapsamındaki taşıt, aynı şartlarda ve aynı özellikteki taşıtla değiştirilecektir. Değiştirilmemesi halinde idare, mahalli piyasadan sözleşmeli taşıtın benzeri bir taşıtı ücreti mukabilinde kiralayacak ve bu taşıtın ücretini yüklenicinin hak edişinden kesecektir. 8.7. idarenin temin ettiği sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumunda, kaza ve hasar bedeli ilgiliden tahsil edilmek kaydıyla idare tarafından karşılanacaktır. 8.8. Taşıtların kullanımı sırasında 8.7. maddede belirtilenler dışında kalan durumlarda herhangi bir kazadan dolayı yüklenicinin araçlarında veya kazaya karışan üçüncü şahısların araçlarında yaşanacak değer kaybı ile ortaya çıkacak tazminatlar zorunlu trafik sigortası, Tam (Genişletilmiş) Kasko ve sınırsız İMM dâhilinde karşılanacaktır. 8.9. idarenin temin ettiği ve alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz taşıt kullanan sürücülerin kaza yapması durumunda da tamir süresinin 2 günden fazla süreceği servis tarafından aracın teslim alınması sırasında belirlenmesi halinde yüklenici bu aracın yerine de aynı özellikte geçici veya sürekli olarak taşıt vermek zorundadır”. düzenlemesi,

**** Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde****“21.1. İş ve işyerlerinin korunması ile işin ve/veya işyerlerinin sigortalattırılmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir. 21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Araçların zorunlu trafik sigortası, full kasko (maddi manevi sınırsız Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Mesuliyet Teminatlı) ve koltuk sigortaları yaptırılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan hükümlerden, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında yapılan sözleşmelerin uygulanmasında tarafların eşit hak ve yükümlülüklere sahip olduğu, ihale dokümanı ve sözleşmelerde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemeyeceği, yüklenicinin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülükleri ve yasakları ihlal ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zararlardan bizzat sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü/türlerinin ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşme veya eklerinde belirtileceği, sigorta türlerinin belirlendiği ancak sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde sigortanın asgari limitler dâhilinde istenildiğinin kabul edileceği, sigorta poliçelerinde belirlenen yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenicinin idareden bir talepte bulunamayacağı anlaşılmaktadır.__

İhale konusu işin 01.08.2025-31.12.2026 tarihleri arasında toplam 17 ay süreli akaryakıt giderleri idareye ait olmak üzere, 28 adet muhtelif tür ve miktarda sürücüsüz araç kiralama hizmet alım işi olduğu, ihale konusu iş kapsamında kiralanacak araçların tamamının İdarenin işçi ve memur (sözleşmeli) personeli, idarenin yetki verdiği kişiler veya idarenin başka bir yükleniciden hizmet alımı yoluyla temin ettiği sürücü/şoför/çalışan tarafından kullanılacağı anlaşılmaktadır.

**** Başvuru sahibinin iddiasına konu edilen düzenlemelerden Teknik Şartname’nin 7.2’nci maddesinde, araçlara ilişkin kaskonun maddi manevi sınırsız motorlu kara taşıtları ihtiyari mali mesuliyet (İMM) teminatı dâhil “tam (genişletilmiş) kasko” niteliğinde ve birden çok kullanıcıyı içerecek şekilde olmasının istenildiği, idarenin temin ettiği sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumunda, kaza ve hasar bedeli ilgiliden tahsil edilmek kaydıyla idare tarafından karşılanacağı, bu durumlar dışında kalan durumlarda ise herhangi bir kazadan dolayı yüklenicinin araçlarında veya kazaya karışan üçüncü şahısların araçlarında yaşanacak değer kaybı ile ortaya çıkacak tazminatların zorunlu trafik sigortası, tam (genişletilmiş) kasko ve sınırsız İMM dâhilinde karşılanacağına yönelik düzenleme yapıldığı görülmüştür.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalede şoförsüz araç kiralama hizmeti kapsamında kiralanacak araçların idare personeli tarafından kullanılacağı, araçların yakıt hariç periyodik bakım, onarım, sigorta kasko vb. gibi giderlerinin yüklenici tarafından karşılanacağı, işin niteliği gereği teklif fiyata dâhil giderler arasında yer alan zorunlu mali sorumluluk ve kasko sigortasının yüklenici tarafından yaptırılmasının istenildiği, Sözleşme Tasarısı’nın 21.2.1’inci maddesinde sigorta kapsam ve limitlerinin belirlendiği, bu kapsamda dokümanda yer alan düzenlemeler kapsamında; araçlara ilişkin kaskonun maddi manevi sınırsız motorlu kara taşıtları ihtiyari mali mesuliyet teminatı dahil tam (genişletilmiş) kasko niteliğinde olması ve kapsamının birden çok kullanıcıyı içerecek şekilde deprem, sel, terör, yangın, çalınma veya çalınmaya teşebbüs, çarpma veya çarpılma, su baskını, sigara yangını, yetkili olmayanlarca aracın çekilmesi, ferdi kaza ve ferdi kaza deprem teminatı, hukuksal yardım, yardım hizmet paketi, grev, lokavt ve halk hareketleri, enflasyon koruma ve benzeri tüm sebepleri kapsayacak şekilde belirlenmesinin istenildiği, kaskoya ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden doğacak her türlü sorumluluğun yükleniciye ait olacağı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, yüklenicilerin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu, Teknik Şartname’nin şikâyete konu edilen maddelerinde kaskonun; herhangi bir kazadan kaynaklı yüklenicinin araçlarında veya kazaya karışan üçüncü şahısların araçlarında yaşanacak değer kaybı ile sonrasında ortaya çıkacak maddi manevi tazminatları karşılayacak şekilde maddi manevi sınırsız motorlu kara taşıtları ihtiyari mali mesuliyet (İMM) teminatı dâhil “tam (genişletilmiş) kasko” niteliğinde ve birden çok kullanıcıyı içerecek şekilde olmasının istenildiği, Teknik Şartname’nin 7 ve 8’nci maddelerinde kasko tarafından karşılanmayacak kaza ve hasar bedelinin (sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması durumlarında) ilgililerden tahsil edilerek idare tarafından karşılanacağına yönelik belirleme yapıldığı, aynı Şartname’nin 8.8’inci maddesinde ise taşıtların kullanımı sırasında 8.7’nci maddede belirtilenler dışında kalan durumlarda herhangi bir kazadan dolayı yüklenicinin araçlarında veya kazaya karışan üçüncü şahısların araçlarında yaşanacak değer kaybı ile ortaya çıkacak tazminatlar zorunlu trafik sigortası, tam (genişletilmiş) kasko ve sınırsız ÎMM dâhilinde karşılanacağının ifade edildiği, anılan maddeler birlikte değerlendirildiğinde sürücünün alkollü, uyuşturucu maddeli veya ehliyetsiz olması vb. durumlarda kaza ve hasar bedelleri haricindeki tazmin sorumluluğunun yüklenici üzerinde bırakıldığı gibi bir sonuca varılamayacağı, mevcut düzenlemelerin istekliler arasındaki eşitliği bozucu veya haksız rekabete yol açan bir niteliği bulunmadığı, ayrıca başvuru sahibi tarafından Teknik Şartname’de yer verilen düzenlemelerin hangi yönüyle Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde yer alan açıklamalara aykırı olduğuna ilişkin somut gerekçelere de yer verilmediği, dolayısıyla iddia konusu düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde yer alan açıklamalara aykırı olduğunun söylenemeyeceği anlaşılmaktadır.

Öte taraftan akaryakıtın ve sürücülerin idare tarafından karşılanacağı ve bu çerçevede akaryakıt ve/veya sürücü kaynaklı herhangi bir problem olması durumunda sorumluluk ile ilgili dokümanda belirleme yapılmadığı iddiasına yönelik olarak ise;

Doküman düzenlemeleri incelendiğinde yüklenicilerin ve idarenin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü oldukları, Sözleşme Tasarısı ile Teknik Şartname’de ise sigorta/kasko ve işin yürütülmesi aşamasında personelin kusurundan kaynaklanacak durumlara yönelik olarak düzenlemelerin yer aldığı görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında yapılan sözleşmelerin uygulanmasında tarafların eşit hak ve yükümlülüklere sahip olması ile işin uygulanması aşamasında idarenin ve yüklenicinin çeşitli hak, yükümlülük ve sorumluluklara sahip olduğu birlikte düşünüldüğünde doküman düzenlemelerinde başvuru sahibinin iddiasının aksine sigorta/kasko ve personelden kaynaklanacak kusurlar açısından kapsamlı düzenlemelerin yapıldığı görülmüştür.

**** Yukarıda aktarılan tüm bu inceleme ve tespitler neticesinde başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

8. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde “İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. Ön yeterlik dokümanında ise adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir.

İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

“…

r) İhale konusu işin başlama ve bitirme tarihi, yapılma yeri, teslim şartları ve gecikme halinde alınacak cezalar...” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin**** “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar.

(2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.

(3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir…” hükmü,

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2’nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. . 26.1 Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de … sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

__

__

Özel Aykırılık Halleri

Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

…

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2’nci ve 16.1.3’üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1’inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2’nci veya 16.1.3’üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” açıklaması,

Anılan Tip Sözleşme’nin 16.1.2’nci maddesine ilişkin 26.1 numaralı dipnotunda ise “Bu kısımda aykırılık hali olarak somut fiillere yer verilebilecek olup, cezaya ilişkin yazılacak oranlar ilk sözleşme bedelinin %2’sinden fazla olamaz.” açıklaması,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ 16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin Binde 1'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 1500 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

__| __Aykırılık Hali| ___İlk Sözleşme
Bedeli
Üzerinden
Kesilecek
Ceza
Oranı _| __Aykırılık
Sayısı _

_
---|---|---|---
__1| __Sözleşme kapsamında kullanılan araçların işe başlama tarihinde veya kullanım esnasında tespiti yapılan sözleşme ve teknik şartnamesinde belirtilen eksikliklerden bir veya birden fazla kusurlar için kusur sayısına bakılmaksızın araç başına her hakediş döneminde (Aylık)| __On Binde
1| __500 _

_
__2| __Araçların herhangi bir arıza veya bir sorun nedeniyle hizmetten alıkonulan aracın yerine hizmetin aksamaması için, teknik özelliklerine veya şartnamesine haiz olmayan ikame başka bir araç hizmete konulmaması hallerinde araç başına her hakediş döneminde (Aylık)| __On Binde
1| __500 _

_
__3| __Taşıtların idareye zamanında teslim edilmemesi halinde taşıt kirası ödenmeyecek eksik teslim edilen her bir taşıt için her hakediş döneminde (Aylık)| __On Binde
1| __500 _

_
__4| __Teknik şartnamenin 12. Maddesindeki Taşıt Takip sisteminin şartnamesine uygun kurulmaması veya çalışmaması, Teknik şartname 3.9 maddesinde belirtilen TCDD logosu ve resmi hizmete mahsustur ibarelerinin araçta temin edilmemesi halinde bir veya birden fazla araçta olup olmamasına bakılmaksızın kusur başına her hakediş döneminde (Aylık)| __On Binde
1| __500 _

_
__5| __Yüklenici taşıtların bakım ve onarımlarının yaptırılacağı servisleri ve bu servislerde iletişim kurulacak kişinin ismini ve telefon numaralarını yazılı olarak işin başlama tarihinden itibaren 10 iş günü içinde İdareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmadığı takdirde bildirim yapılıncaya kadar her hakediş döneminde (Aylık)| __On Binde
1| __500 _

_
__6| __İdare tarafından lastiklerin yenisi ile değiştirilmesi gereken aracın plakasını veya servisten lastiklerin değişmesi gerektiği ile ilgili raporu yazılı veya faks yoluyla yükleniciye bildirmesini müteakip lastikler taşıtın gayri faal kalmaması şartıyla en geç 10 gün içerisinde değiştirilecektir. lastiklerin değiştirilmemesi durumunda her hakediş döneminde (Aylık)| __On Binde
1| __500 _

_
__7| __Yüklenici tarafından, kiralanan taşıtlardan herhangi birinin, idarenin bilgisi dışında yüklenici vasıtasıyla başka bir kuruma, kuruluşa, kişiye hizmet verdiği tespit edilirse araç başına her hakediş döneminde (Aylık)| __On Binde
1| __500 _

_

16.1.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

16.1.3.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1 inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Tip Sözleşmeler” başlıklı 5’inci maddesi uyarınca, idarelerce yapılacak sözleşmelerde Tip Sözleşme hükümlerinin esas alınacağı ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Hizmet Alımları Tip Sözleşmesi’nin 16’ncı maddesinde cezaların ne şekilde düzenleneceği belirtilmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.1’inci maddesinde sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak asgari ceza oranının belirtileceği, 16.1.2’nci maddesinde ise belirli sayıda gerçekleşmesi halinde sözleşmenin feshini gerektiren aykırılıklara ve bu aykırılıklarda uygulanacak ceza oranına tablo halinde yer verileceği, ayrıca Tip Sözleşme’nin 16.1.2’nci maddesine ait 26.1’inci dipnottan tablo kapsamında aykırılık hali olarak somut fiillere yer verilebileceği, cezaya ilişkin yazılacak oranların ilk sözleşme bedelinin %2’sinden fazla olamayacağı, 26.2’nci dipnottan tablo kapsamındaki yer verilen aykırılıklar için sözleşmenin feshini gerektiren toplam aykırılık sayısının 30’dan az olamayacağı, anılan Tip Tasarı’nın 16.1.3’üncü maddesinde ise 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshini gerektiren ağır aykırılık hallerinin belirtileceği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.1’inci maddesinde sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde sözleşme bedelinin binde 1’i oranında ceza uygulanacağı, yine aynı Tasarı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer alan “Özel Aykırılık Halleri Tablosu”nda düzenlenen tabloda cezaya konu olacak özel aykırılık hallerinin bunlara ilişkin ceza oranlarının ve ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık ceza sayısının 1500 sayısına ulaşılması halinde sözleşmenin feshedileceğinin düzenlendiği yine anılan Tasarı’nın 16.1.3’üncü bendinde ise ağır aykırılık hallerine ilişkin bir belirleme yapılmadığı tespit edilmiştir.

**** Yukarıda yer verilen Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesine ilişkin açıklamalar uyarınca; anılan maddenin 16.1.2 numaralı bendinde, cezaya konu olacak aykırılık hallerinin, bunlara ilişkin ceza oranlarının ve tekrarlanabilecek asgari ceza sayısının ilgili bentte bulunan tablo kapsamında idarece belirlenebileceği; aynı maddenin 16.1.3 numaralı bendinde 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedileceği aykırılık hallerinin yine idarece belirlenebileceği, bahse konu 16.1.3 numaralı bendinde ağır aykırılık hallerini belirleme ve tanımlamada idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, mevzuatta söz konusu ağır aykırılık hallerinin belirlenmesini zorunlu kılan bir düzenlemenin bulunmadığı değerlendirildiğinden idare tarafından Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesinde takdir yetkisine bağlı olarak ağır aykırılık hallerinin belirlenmemesinde mevzuata bir uygunsuzluk bulunmadığı anlaşılmıştır.

Öte taraftan Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer alan “Özel Aykırılık Halleri”ne ilişkin tabloda cezaya konu olacak özel aykırılık halleri ve bunlara ilişkin ceza oranları ile birlikte ilgili aykırılık sayısına yer verildiği,

Yüklenici tarafından işin yürütülmesi aşamasında özel aykırılık hallerinin gerçekleşmesi halinde anılan tablo kapsamında ilk sözleşme bedeli üzerinden kesilecek ceza oranının on binde bir olarak belirlendiği, bu durumda cezaya ilişkin olarak her hakediş (aylık) döneminde ceza gerektiren halin (özel aykırılık hali) ortaya çıkması durumunda cezaların aylık olarak uygulanacağının doküman düzenlemelerinde ve idarenin şikayet başvurusuna vermiş olduğu cevapta belirtildiği görülmüş olup anılan düzenlemelerde bir belirsizlik olmadığı değerlendirilmektedir. Sözleşme Tasarısı’nın ilgili maddelerinden aykırılık hallerine ilişkin cezaların hakedişe esas ödeme ayı içerisinde gerçekleşmesi halinde o ay içerisinde -bir başka ifade ile aylık olarak uygulanacağı- yani ilgili hakediş (aylık) döneminde aykırılığın meydana gelmesi halinde kesileceği anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bir diğer yandan**** 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****