KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/017

Gündem No : 63

Karar Tarihi : 30.04.2025

Karar No : 2025/UH.II-1047

BAŞVURU SAHİBİ:

Şark Organizasyon ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Asfalt Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş.,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/245222 İhale Kayıt Numaralı “Araç Kiralama Hizmeti Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Asfalt Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından 21.03.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Araç Kiralama Hizmeti Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Şark Organizasyon ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti.nin 17.03.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun idarenin 25.03.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.04.2025 tarih ve 181600 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.04.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/761 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Teknik Şartname’nin 73’üncü maddesinde yer alan düzenleme ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi genel hükümleri kapsamının dışına çıkıldığı, idare personelinin kusurundan doğacak zararların da yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alındığı, ihalede şoförlerin yüklenici tarafından temin edilmeyeceği, idare personelinin araçları kullanacağı dikkate alındığında şikâyete konu düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanun’a göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanun’da belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü,

“Hizmet sunucularının sorumluluğu” başlıklı 34’üncü maddesinde “Hizmet sunucuları taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir.

Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır.

Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü,

“Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici,

…

(b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” hükmü,

“Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde;

(a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak,

(b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır. Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü,

“İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir…” hükmü,

“Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir.

Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Araç Kiralama Hizmeti Alımı İşi

b) Türü: Hizmet alımı

…

e) Miktarı:

115 Adet Muhtelif Tipte Araç Kiralama Hizmeti Alımı…” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak her türlü ulaşım, sigorta, personel, vergi, resim ve harç giderleri ile araçlarla ilgili her türlü tamir, bakım, onarım, parça değişim vb. giderler, yürürlükteki mevzuata göre araç üzerinde bulunması gereken (ruhsat, pul, trafik ve kasko sigortaları, ekspertiz raporu, muayene giderleri, kullanım amaçlarına göre ticari araçlarda bulunması gereken yetki belgeleri, diğer izin belgeleri vb. evraklar ve resmi kurumlar nezdinde yapılması gereken işlemlerle ilgili masraflar ve işin Teknik Şartnameye uygun olarak yerine getirilmesi için gerekli tüm masraflar fiyata dahildir…” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin mevzuat gereğince yapılacak her türlü ulaşım, sigorta, vergi, personel, resim ve harç vb. giderleri, araçlarla ilgili her türlü tamir, bakım, onarım, parça değişim vb. giderler, ekspertiz raporu, muayene giderleri, yürürlükteki mevzuata göre araç üzerinde bulunması gereken (ruhsat, pul, trafik ve kasko sigortaları, kullanım amaçlarına göre ticari araçlarda bulunması gereken yetki belgeleri, diğer izin belgeleri vb. evraklar ve resmi kurumlar nezdinde yapılması gereken işlemlerle ilgili masraflar ve işin Teknik Şartnameye uygun olarak yerine getirilmesi için gerekli tüm masraflar sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dahil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.” düzenlemesi,

“İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunması ile işin ve/veya işyerlerinin sigortalattırılmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1.

Yüklenici, tüm araçların Trafik Kanununun öngördüğü mali mesuliyet (trafik) sigortası yaptırmakla yükümlüdür.

Tüm araçların tam kasko sigortasını (şöför hatasına bakılmaksızın kaza, hırsızlık, yangın, tabi afetler, terör, sabotaj, halk hareketleri vb.) yaptırmakla yükümlüdür. Kasko sigortasında ihtiyari mali mesuliyet sigorta limiti en az 5.000.000,00 TL (BeşMilyonTürkLirası) olmak zorundadır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde “ Araçlar 24 ay süreyle kiralanacaktır.” düzenlemesi,

13’üncü maddesinde “ Araçların, akaryakıt, yakıt katkıları ve otopark giderleri İdareye aittir... ” düzenlemesi,

“Sigorta” başlıklı kısmında ise “Sözleşme süresince Aracın/taşıtın motorlu taşıtlar vergisi, muayene, TRAFİK SİGORTASI vb. tüm yasal yükümlülükler ile muafiyetsiz TAM KASKO sigortası da Yükleniciye ait olacaktır.

70) Tam Kasko sigortası içinde; taşıtta seyahat edecek kişilerin can güvenliğinin teminat altına alınması için Ferdi Kaza Koltuk Sigortası ve ihtiyari Mali Sorumluluk Sigortasını ve aşağıdaki maddelerde belirlenen teminatları içerecek şekilde yapılacaktır.

71) Yüklenici; Taşıtlara düzenlenen trafik sigortasının yetersiz kaldığı noktalarda, en az aşağıdaki standart ve limitlere uygun olarak, tam kasko poliçesini düzenleyecektir;

Taşıt Kasko Değeri: En az Taşıt rayiç değeri kadar ve muafiyetsiz olacaktır.

Deprem, Yangın, Sel, Su baskını,

Terör durumlarında kasko değeri: En az Taşıt rayiç değeri kadar ve muafiyetsiz olacaktır.

İhtiyari Mali Sorumluluk : En az 5.000.000,00 TL.

Şahıs Başına Bedeni : En az 1.000.000,00 TL.

Kaza Başına Bedeni : En az 1.000.000,00 TL.

Kaza Başına Maddi Hasar : En az 5.000.000,00 TL.

Manevi Tazminat Talepleri : En az 1.000.000,00 TL.

Hukuksal Koruma : En az 50.000,00 TL.

Yüklenici; artan mali mesuliyet/ihtiyari mali mesuliyet, maddi, manevi ve bedeni ayırt etmeksizin poliçe kapsamına aldıracaktır.

Hasar durumunda eksik/aşkın sigorta uygulanmayacaktır. Hasar tazmini orijinal parça tedariki şeklinde olacaktır. Onarım yetkili servislerde veya sigortalı/sigortacının birlikte anlaşarak belirleyeceği servislerde yapılabilecektir.

72) Tam Kasko sigortası çok kullanıcıyı ve her türlü zarar ve ziyanı belirtilen limitler dahilinde kapsayacak şekilde yapılacak, çalışma günü kaybı vb. zarar ve ziyanlar için bedel talep edilmeyecektir. Sigorta poliçesi buna göre düzenlenmiş ve araç üzerindeki tüm aksesuar ve montajı yapılan (UTTS Cihazı, HGS etiketi ile araç takip ve akaryakıt takip cihazları dahil) cihazlar sigorta kapsamına alınmış olacaktır.

73) Kiralanan Taşıtlarda hizmetin yerine getirilmesi esnasında meydana gelebilecek trafik kazaları, trafik cezaları ve Taşıt emniyeti ile bu kazaların sebep olacağı zararlardan, can ve mal kaybından, üçüncü şahıslara karşı verilebilecek her türlü zarardan, bu şahısların her türlü dava, zarar ve ziyan taleplerine karşı Kasko sigortası kapsamında yüklenici sorumludur.

74) Taşıt sürücüsünün trafik kurallarına uymadığı gerekçesiyle yazılan Trafik cezaları Taşıt sürücüsü tarafından, sürücüden kaynaklanmayan (Taşıtta tespit edilen eksiklikler gibi) trafik cezaları yüklenici tarafından karşılanacaktır...” düzenlemeleri yer almaktadır.

__

Birim fiyat teklif cetveli dahil olmak üzere, incelenen ihaleye ilişkin doküman kapsamında yüklenici şoförü çalışacağına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, buna göre, ihale konusu işin 24 ay süreli, akaryakıt giderleri idareye ait olmak üzere muhtelif tür ve miktarda sürücüsüz araç kiralama hizmet alımı işi olduğu anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’nin şikayete konu maddesinde, kazaların sebep olacağı zararlardan, can ve mal kaybından, üçüncü şahıslara karşı verilebilecek her türlü zarardan, bu şahısların her türlü dava, zarar ve ziyan taleplerine karşı kasko sigortası kapsamında yüklenicinin sorumlu olduğunun düzenlendiği görülmektedir.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağı belirli kılınmış olup idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır.

Buna göre, her ne kadar yüklenicinin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu açık olsa da başvuruya konu edilen Teknik Şartname’nin ilgili maddesinde kazaların sebep olacağı zararlardan, can ve mal kaybından, üçüncü şahıslara karşı verilebilecek her türlü zarardan, bu şahısların her türlü dava, zarar ve ziyan taleplerine karşı kasko sigortası kapsamında yüklenicinin sorumlu olduğunun belirtildiği, ancak, incelenen ihalenin konusunun şoför ve yakıt hariç araç kiralama hizmet alımı olduğu dikkate alındığında ihalede şoförlerin yüklenici tarafından temin edilmeyeceği, dolayısıyla, idare personelinin kusurundan doğacak zararların da yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alındığı, kasko sigortasının karşılamayacağı zararlardan yüklenicinin sorumlu olması sonucunu yaratan düzenleme ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin genel hükümleri kapsamının dışına çıkıldığı, bu durumda şikâyete konu düzenlemenin 4735 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinde hüküm altına alınan eşit hak ve yükümlülükler ilkesine aykırı ve isteklilerin sağlıklı teklif oluşturmasını engeller nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 152.021,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede ilgilinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde 152.021,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****