KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/016

Gündem No : 30

Karar Tarihi : 22.04.2025

Karar No : 2025/UH.I-979

BAŞVURU SAHİBİ:

Adaş Taşımacılık Eml. Tar. Gıda İnş. Taah. Oto. Tur. Tem. Akar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Korkuteli Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/155836 İhale Kayıt Numaralı “Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Korkuteli Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 07.03.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Adaş Taşımacılık Eml. Tar. Gıda İnş. Taah. Oto. Tur. Tem. Akar. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 17.03.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.03.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.03.2025 tarih ve 181332 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.03.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/703 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Taner Yıldırım’ın, şoförsüz araç kiralama hizmet alımı ihalesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde yer alan “istekli olabilecek” tanımında belirtilen şartları sağlamadığı, şöyle ki, internet ortamında açık kaynaklardan yaptıkları araştırmada, Ticaret Bakanlığı Merkezi Sicil Kayıt Sisteminde (MERSİS) Taner Yıldırım adına araç kiralama alanında faaliyet gösteren bir ticari işletme bulunmadığının görüldüğü,

21.07.2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/12362 sayılı Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayicinin Ayrımına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda yer alan ilgili düzenlemelere göre, belirli bir tutarı aşan iş hacmine sahip firmaların ticaret siciline kaydolmaları gerektiği,

İhale üzerinde kalan Taner Yıldırım’ın iş hacmi tutarı dikkate alındığında esnaf odasına kayıtlı olarak faaliyetini sürdürmesinin mevzuata aykırı olduğu, ticaret siciline kayıtlı ticari işletme olarak ihale konusu alanda faaliyetini sürdürmesi gerektiği, ayrıca vergi dairesinde kayıtlı NACE kodunun ihale konusuna uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanunun uygulanmasında;

…

İstekli olabilecek: İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi, … İfade eder.” hükmü,

__

Anılan Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

1) İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler,

…

Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “A) Ticari işletme 1. Bütünlük ilkesi” başlıklı 11’inci maddesinde “(1) Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.

(2) Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. …” hükmü,

Anılan Kanun’un “Esnaf” başlıklı 15’inci maddesinde “(1) İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53 üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara da uygulanır.” hükmü,

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Tüccar sınıfları” başlıklı 176’ncı maddesinde “Tüccarlar, defter tutma bakımından iki sınıfa ayrılır:

I inci sınıf tüccarlar, bilanço esasına göre;

II nci sınıf tüccarlar, işletme hesabı esasına göre;

defter tutarlar.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Birinci sınıf tüccarlar” başlıklı 177’nci maddesinde “Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:

1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 7.200.000.000 (2.000.000 TL) lirayı veya satışlarının tutarı 8.640.000.000 (2.800.000 TL) lirayı aşanlar;

2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 3.600.000.000 (990.000 TL) lirayı aşanlar;

3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2 numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 7.200.000.000 (2.000.000 TL) lirayı aşanlar;

4. Her türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler iştigal nevileri yukardaki bentlerden hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.);

5. Kurumlar Vergisine tabi olan diğer tüzelkişiler (Bunlardan işlerinin icabı bilanço esasına göre defter tutmalarına imkan veya lüzum görülmeyenlerin, işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilir.);

6. İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutmayı tercih edenler.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İkinci sınıf tüccarlar” başlıklı 178’inci maddesinde “Aşağıda yazılı tüccarlar II nci sınıfa dahildirler:

1. 177 nci maddede yazılı olanların dışında kalanlar;

2. Kurumlar Vergisi mükelleflerinden işletme hesabı esasına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilenler.

Yeniden işe başlıyan tüccarlar yıllık iş hacımlarına göre sınıflandırılıncaya kadar II nci sınıf tüccarlar gibi hareket edebilirler.” hükmü,

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun “Sicile kayıt mecburiyeti ve sicil işlemleri” başlıklı 68’inci maddesinin dördüncü fıkrasında “Esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı iken, daha sonraki yıllarda yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerini aşanlar kendileri istemedikçe ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki odalara kayda zorlanamazlar. Ancak, yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların kayıtları, sicil marifetiyle ticaret siciline aktarılır.” hükmü,

21.07.2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2007/12362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayicinin Ayrımına İlişkin Karar’ın “Esnaf ve sanatkâr ile tacir ve sanayicinin ayrımı” başlıklı 1’inci maddesinde “(1) 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 63 üncü maddesi ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 12 nci ve 17 nci maddelerinin uygulaması bakımından;

a) Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunun tespit edeceği ve Resmî Gazete’de yayımlanacak esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunanlardan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını, (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve sanatkâr sayılmaları ile esnaf ve sanatkâr siciline ve dolayısıyla esnaf ve sanatkarlar odalarına kaydedilmeleri,

Ancak, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı iken, daha sonraki yıllarda yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerini aşanların kendileri istemedikçe ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki odalara kayıt için zorlanmaması, yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların ise kayıtlarının, esnaf ve sanatkâr sicili marifetiyle ticaret siciline aktarılması,

__

__

b) 213 sayılı Vergi Usul Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve bu Kararın (a) bendinde belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları ile ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin bünyesindeki odalara kaydedilmeleri,

kararlaştırılmıştır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinin birinci fıkrasında “… Aday veya isteklilerin ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekir.” hükmü,

Esnaf ve Sanatkârlar Sicili Yönetmeliği’nin “Müdürün görev ve yetkileri” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Müdürün görev ve yetkileri şunlardır:

…

k) Tespit edilmesi halinde, yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların kayıtlarının, harcı tahsil edilmek suretiyle silindikten sonra ticaret siciline aktarılmasını sağlamak. …” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İlgili odanın tespiti” başlıklı 27’nci maddesinin altıncı fıkrasında “Esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı iken, daha sonraki yıllarda yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerini aşanlar kendileri istemedikçe ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki odalara kayda zorlanamazlar. Ancak, yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların kayıtları, müdürlük marifetiyle ticaret siciline aktarılır.” hükmü,

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” 2’nci, maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı:

10 Adet Araç (Otomobil, Pick-Up, Açık Kasa Kamyonet, Combivan) …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 41’inci maddesinde “41.1. İhale üzerinde bırakılan istekli, sözleşmeye davet yazısının bildirim tarihini izleyen on gün içinde, ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğüne ve ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeler ile kesin teminatı verip diğer yasal yükümlülüklerini de yerine getirerek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

**** İhale dokümanı kapsamında yer alan Birim Fiyat Teklif Mektubu Standart Formu’nda ve isteklilerce imzalanan birim fiyat teklif mektuplarında “… ihalenin üzerimizde kalması halinde ise sözleşme imzalanmadan önce ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetimizi mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğümüze ve ihale tarihinde anılan maddenin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığımıza ilişkin belgeleri, anılan Kanun ve ilgili mevzuat ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak İdarenize sunacağımızı taahhüt ediyoruz.” ibarelerine yer verilmiştir.****

**** Korkuteli Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 07.03.2025 tarihinde gerçekleştirilen “Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine 8 isteklinin teklif verdiği, __ 07.03.2025 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Taner Yıldırım üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Adaş Taşımacılık Emlak Tarım Gıda İnş. Taah. Oto.Tur. Tem. Akar. Hay. San.ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibince itirazen şikayet dilekçesinde ileri sürülen “ihale üzerinde kalan Taner Yıldırım’ın araç kiralama hizmeti alanında faaliyet gösteren ticari işletmesinin bulunmadığı” yönündeki iddiaya konu isteklinin faaliyet alanına ilişkin olarak, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ve Esnaf ve Sanatkârlar Bilgi Sistemi (ESBİS) entegrasyonları aracılığıyla EKAP’a aktarılan bilgiler sorgulandığında;

Anılan isteklinin, Erzurum Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası’na aktif olarak kayıtlı olduğu, söz konusu kayıt kapsamında isteklinin faaliyet alanıyla ilgili olarak 6 adet meslek adı bilgisinin meslek koduyla birlikte belirtildiği, bu mesleklerin; “Şehir içi, banliyö ve kırsal alanlarda kara yolu ile personel, öğrenci, vb. grup taşımacılığı (şehir içi personel ve okul servisleri, vb.)”, “Kara yolu ile şehirler arası yük taşımacılığı (gıda, sıvı, kuru yük, vb.) (gaz ve petrol ürünleri hariç)”, “Kara yoluyla tarifesiz yolcu taşımacılığı”, “Otomobillerin ve hafif motorlu kara taşıtlarının perakende ticareti (elektrikli olanlar ile ambulans ve minibüs benzeri motorlu yolcu taşıtları dâhil)”, “Sürücüsü ile birlikte diğer özel araç kiralama faaliyeti”, “Motorlu hafif kara taşıtlarının ve arabaların sürücüsüz olarak kiralanması ve operasyonel leasingi (motosiklet ve motokaravan için olanlar hariç)” olduğu görülmüştür.

4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, gerçek veya tüzel kişilerin Kanun kapsamındaki ihalelere katılabilmeleri için ihale konusu alanda faaliyet göstermeleri gerektiği, isteklilerin ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi ve ihale üzerinde kalan isteklinin bu durumu tevsik eden belgeleri sözleşme imzalanmadan önce idareye sunması gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale konusu araç kiralama hizmeti alanında faaliyetinin bulunduğu anlaşılmış olup, kamu ihale mevzuatında ihale konusu faaliyetin ticari işletme veya esnaf işletmesi bünyesinde yürütülmesi bakımından bir ayrım gözetilmediği, başvuru sahibinin iddiasında yer verdiği esnaf ile tacir ayrımına ilişkin mevzuat düzenlemelerinin, ticaret ve vergi mevzuatı kapsamında uygulanacak hükümlerin belirlenmesine yönelik sonuçlar doğurduğu, işletmelerin ilgili sicile (esnaf ve sanatkâr sicili veya ticaret sicili) kayıt işlemlerine yönelik sorumluluğun sicil müdürlüklerine ait olduğu, bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı, öte yandan başvuru sahibinin iddia ettiği hususlar hakkında genel hükümler çerçevesinde yetkili makamlara başvuruda bulunabileceği sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır.

__

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin tüm iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’da öngörülen "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****