KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/014

Gündem No : 41

Karar Tarihi : 09.04.2025

Karar No : 2025/UH.I-912

BAŞVURU SAHİBİ:

Cevdet Albayrak,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1083711 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 10 Bölge Müd Trabzon, Artvin, Ovit Tünel Bak İşlt Şefliklerine Bağlı Tüneller ile Böl Müd Ağındaki Diğer Tünellerin, Elektrik-Elektronik-Elektromekanik Sist ve Scada (Uzaktan Kontrol ve Gözleme Sist) Otomasyonunun Bakım, Onarım ve İşletilme İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 24.09.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 10 Bölge Müd Trabzon, Artvin, Ovit Tünel Bak İşlt Şefliklerine Bağlı Tüneller ile Böl Müd Ağındaki Diğer Tünellerin, Elektrik-Elektronik-Elektromekanik Sist ve Scada (Uzaktan Kontrol ve Gözleme Sist) Otomasyonunun Bakım, Onarım ve İşletilme İşi” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 24.03.2025 tarih ve 181035 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/664 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi.

Başvuru dilekçesinde özetle; ihaleye ilişkin önceki itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından 18.12.2024 tarihli ve 2024/UH.I-1702 sayılı kararla aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığının tespit edildiği ve isteklilerin geçerli açıklama yapabilme ile idarelerin de açıklamaları sağlıklı değerlendirebilme imkanını ortadan kaldıran belirsizliklerin giderilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine ilişkin düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, anılan Kurul kararında ihale dokümanında belirlenen meslek grupları ile analizlerde yer alan işçilik girdilerinin isimlendirmelerinin uyumlu hale getirilmesi, açıklama istenilen 19 iş kaleminin analizlerinde yer alan işçilik girdilerinin her birinin hangi meslek grubunun ücretine dahil olduğunun açıkça belirlenmesi, analizlerde yer alan işçilik maliyet bileşenlerinden hangilerinin saatlik işçilik girdilerinin açıklanmasında dikkate alınması gerektiğinin açıkça belirlenmesi istenildiği, ancak idarece yenilen aşırı düşük teklif sorgulamasında anılan Kurul kararında belirtilen mevzuata aykırılıkların giderilmediği, yenilenen aşırı düşük teklif sorgulaması sonrasında yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulunun 05.03.2025 tarihli ve 2025/UH.I-678 sayılı kararında açıklama istenilen 19 iş kaleminin analizlerinde yer alan tüm işçilik girdileri için 2024 yılı saatlik brüt asgari ücret olan 88,90 TL birim fiyatının kullanıldığı tespitine yer verildiği ve idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasında istekliye gönderilen iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarında açıklamaya esas alınması gereken ücret gruplarına yönelik belirleme/sınırlama yapılmadığı değerlendirmesinden önceki Kurul kararının yerine getirilmediğinin anlaşıldığı, önceki Kurul kararında belirtilen hususlar yerine getirilmediği için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece yaklaşık maliyet hesabına esas alınan ve işin gerçekleştirilmesi esnasında personele ödenmesi gereken ücret ve diğer sosyal haklar yerine sadece 2024 yılı için geçerli saatlik brüt asgari ücret esas alınarak açıklama yapıldığı, personel ücretleri ile diğer sosyal hakları Özel Teknik Şartname’de belirlenmesine rağmen işin ifası esnasında personele sadece brüt asgari ücret ödeneceğinin idarece kabul edildiği ve onaylandığı anlamına geldiği, söz konusu hususun çalışan veya çalışacak personeller için haksız ve hukuksuz olduğu gibi ihale üzerinde bırakılan istekliye avantaj sağlayan bir uygulama olduğu, ihale öncesi ihale dokümanında belirlenen hususlarla ilgili idare tarafından teklif değerlendirmesi aşamasında bir istekli lehine avantaj sağlayan değişiklikler yapılmasının kamu ihale mevzuatına ve hukuka aykırı olduğu, idare tarafından önceki Kurul kararına aykırı olarak yapılan sorgulamanın personelin mağduriyetine yol açacağı ve saydamlık, rekabet ve eşit muamele temel ilkelerini ihlal edeceği, hukuki durumda değişiklik yaratan 18.12.2024 tarihli ve 2024/UH.I-1702 sayılı Kurul kararında belirlenen mevzuata aykırılıkların giderilerek ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “Şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.” hükmü,

“Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. ...” hükmü,

“Yargısal inceleme” başlıklı 57’nci maddesinde “Şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurul kararlarına karşı başvuru” başlıklı 17’nci maddesinde “ 4734 sayılı Kanunun 57nci maddesi uyarınca Kurul kararları idari yargı mercilerinde dava konusu edilebileceğinden, hak kaybına uğranılmaması bakımından Kurul kararının yeniden incelenmesi talebiyle Kuruma başvuruda bulunulmaması önem arz etmektedir. ” açıklaması yer almaktadır.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin başvuru sahibi tarafından yapılan ilk itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından 18.12.2024 tarihli ve 2024/UH.I-1702 sayılı kararında “İsteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını geçerli şekilde yapabilmeleri ve yapılan açıklamaların idarelerce sağlıklı değerlendirilebilmesi için aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılması gerektiği, başvuru konusu ihalenin tünellerin bakımı ile sistemlerinin ve otomasyonunun bakımı, onarımı ve işletilmesine ilişkin hizmet alımı olduğu, ihale komisyonunca 282 iş kalemi arasından belirlenen 19 iş kaleminin analiz formatları üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Teknik Şartname’nin 9’uncu maddesinde ihale konusu işte çalışacak meslek gruplarına ilişkin farklı ücret düzenlemelerinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Ancak mevcut ihalenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan 19 iş kalemine ait analiz formatlarında araçlara ilişkin girdilerinin yanında işin niteliği gereği çoğunlukla işçilik girdilerinin yer aldığı, ihale dokümanında belirlenen meslek grupları ile analizlerde yer alan işçilik girdilerin isimlendirmelerinin uyumlu olmadığı, diğer bir anlatımla Scada Teknisyeni, Elektrik Teknikeri, Elektronik Teknisyeni, Makine Teknisyeni gibi işçilik girdilerinin hangi meslek grubuna ait olduğunun belli olmadığı ve hangi işçilik girdisi için hangi meslek grubuna ait ücret düzenlemelerinin dikkate alınması gerektiğinin anlaşılamadığı dikkate alındığında söz konusu belirsizliklerin isteklilerin geçerli açıklama yapılabilme ve idarenin de açıklamaları sağlıklı değerlendirebilme imkânını ortadan kaldırdığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, idare tarafından açıklama istenilen 19 iş kaleminin analizlerinde yer alan işçilik girdilerinin her birinin hangi meslek grubunun ücretine dâhil olduğu ile işçilik maliyet bileşenlerinden hangilerinin saatlik işçilik girdilerinin açıklanmasında dikkate alınması gerektiği açıkça belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

...

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, açıklanan hususlar dikkate alınarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” gerekçesiyle düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.

Akabinde, başvuru sahibi tarafından yapılan ikinci itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından 05.03.2025 tarihli ve 2025/UH.I-678 sayılı kararında “Başvuru konusu ihalenin, tüneller ile sistemlerinin ve otomasyonlarının bakımı, onarımı ve işletilmesi hizmeti alımı olduğu, birim fiyat teklif alınan ihalenin 282 farklı iş kaleminden oluştuğu, söz konusu iş kalemleri arasından idarece önemli bileşen olarak belirlenen 19 iş kalemine ilişkin içerisinde girdiler ve miktarları yer alan analiz formatları gönderilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, hizmet alımı ihalelerinde istekliler tarafından idarece önemli teklif bileşeni olarak tespit edilen maliyet unsurlarına ilişkin açıklama yapılmasının yeterli olduğu, önemli teklif bileşeni olarak belirlenmeyen maliyetlere ilişkin açıklama yapılmasının gerekmediği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında idarece kendisine gönderilen 19 iş kalemine ait analiz formatlarının kullanıldığı, 19 iş kalemine ait analiz formatlarında araç olarak sadece “Kamyon Üzerine Monte Edilmiş Vinç” ve “Çift Kabinli Pikap (Şoför Hariç)” girdilerinin yer aldığı, vinç için alt analiz düzenlenerek kamu kurum ve kuruluşu fiyatından yararlanıldığı, diğer araç için ise üçüncü kişiden fiyat teklifi alındığı, üçüncü kişi ve meslek mensubunca imzalanan fiyat teklifinin üzerinde mevzuatta aranan ibarenin yer aldığı, 01.02.2024 - 30.04.2024 tarihleri arasındaki faturalar esas alınarak standart forma uygun düzenlenen satış tutarı tespit tutanağının dayanak olarak sunulduğu, tutanaktaki bilgilerin doğruluğundan sorumlu meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin bulunduğu, teklif alınan üçüncü kişinin faaliyet alanı içerisinde taşıt kiralama işlerinin yer aldığı ve analizlerde EPDK tarafından akaryakıt için ilan edilen fiyat araç maliyeti üzerine eklenerek ulaşılan saatlik araç ücretinin analizlerde kullanıldığı anlaşılmıştır.

İncelemeye konu bakım ve onarım işlerine ilişkin hizmet alımı ihalesinde açıklama istenilen 19 iş kaleminin analiz formatlarında 2 farklı araç girdisinin yanında işin niteliği gereği çoğunlukla saatlik işçilik girdilerinin yer aldığı, Teknik Şartname’nin 9.1’inci maddesinde belirtilen personel unvanları için asgari ücretin fazlası olacak şekilde farklı ücret düzenlemesinin bulunduğu, anılan istekli tarafından ise açıklama istenilen 19 iş kaleminin analizlerde yer alan tüm işçilik girdileri için 2024 yılı saatlik brüt asgari ücret olan 88,90 TL birim fiyatı kullanılarak açıklama yapıldığı görülmüştür.

Başvuruya konu hizmet alımı ihalesine ait birim fiyat teklif cetvelinde ihale konusu işte çalışacak personeller için ayrı satır açılmadığı, tekliflerin iş kalemleri üzerinden alındığı, personel sayılarına ve niteliklerine ilişkin düzenlemelere yer verilen Özel Teknik Şartname maddesinde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan personel ücretlerine ilişkin bilgiler belirtilmekle birlikte her bir iş kalemi analizinde saatlik işçilik çalışmalarının yer aldığı ve idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasında istekliye gönderilen iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarında açıklamaya esas alınması gereken ücret gruplarına yönelik belirleme/sınırlama yapılmadığı dikkate alındığında istekliler tarafından ihale tarihinde geçerli asgari ücretin saatlik tutarı altında olmamak üzere işçilik ücreti öngörebileceği ve anılan isteklinin işçilik girdilerine yönelik açıklamalarının idarenin analiz formatına aykırılık taşımadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.” gerekçesiyle itirazen şikâyet başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat alıntılarından; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığı iddiasıyla istekliler tarafından dava açılmadan önce tüketilmesi gereken şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının zorunlu idari başvuru yolları olduğu, itirazen şikâyet başvurularının başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından incelendiği, itirazen şikâyet başvuruları üzerine Kurul tarafından gerekçesi belirtmek suretiyle verilen nihai kararla uyuşmazlığın idari başvuru aşamasında sonuçlandırıldığı, Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin bir hüküm bulunmayıp karara bağlanan hususlara ilişkin yargısal denetim yolunun işletilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İsteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını geçerli şekilde yapabilmeleri ve yapılan açıklamaların idareler ve Kurul tarafından sağlıklı değerlendirilebilmesi için aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılması gerekmektedir.

Başvuru konusu ihaleye ilişkin ihale üzerinde bırakılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 19 iş kalemine ilişkin analiz formatları sağlıklı değerlendirilebilme imkânı tanımadığından Kamu İhale Kurulunun ilk kararıyla gerekli düzeltmeler yapılarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, yenilenen analiz formatları kullanılarak tekrar yapılan aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin Kurul tarafından alınan sonraki kararda idarece düzenlenen analiz formatları açıklamanın değerlendirilebilmesine yeterli görülerek ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının esasının başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde incelendiği anlaşılmıştır.

Yapılan değerlendirmede; Özel Teknik Şartname’de personel ücretlerine ilişkin bilgilerin yaklaşık maliyetin hesabında dikkate alındığının belirtildiği ve istekliye gönderilen analiz formatlarında açıklamaya esas alınması gereken ücret gruplarına ilişkin herhangi bir belirleme/sınırlama yapılmadığı ortaya konularak açıklama istenilen 19 iş kaleminin analizlerinde yer alan tüm işçilik girdileri için 2024 yılı saatlik brüt asgari ücret olan 88,90 TL birim fiyatı kullanılarak yapılan açıklama gerekçesi belirtilerek uygun bulunduğu, Kurulun nihai kararı ile uyuşmazlığın idari başvuru aşaması bakımından sonuçlandığı, Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin hüküm bulunmadığı ve Kurulca karara bağlanan hususlar hakkında yargısal denetim yolunun işletilmesi gerektiği dikkate alındığında anılan Kurul kararlarına itiraz niteliği taşıdığı ve Kurumun görev alanında bulunmadığı anlaşılan başvuru sahibinin iddialarının 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereği görev yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Başvurunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****