KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/050

Gündem No : 35

Karar Tarihi : 10.12.2025

Karar No : 2025/UH.I-2635

BAŞVURU SAHİBİ:

Çözüm Kurumsal Danışmanlık Sosyal Hizmet Bilgisayar İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1524920 İhale Kayıt Numaralı “İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşların 01/01/2026-31/12/2026 Tarihleri Arası Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 04.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşların 01/01/2026-31/12/2026 Tarihleri Arası Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtımı” ihalesine ilişkin olarak Çözüm Kurumsal Danışmanlık Sosyal Hizmet Bilgisayar İnş. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 28.10.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.10.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.11.2025 tarih ve 199414 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2256 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Başvuruya konu ihaleye ilişkin Teknik Şartname’nin “Genel Hususlar” başlıklı III. bölümünün 27’nci maddesinde mutfakların geçici veya sürekli olarak kullanılamaz hale gelmesi durumunda yüklenicinin yemek hizmetini il sınırları içerisindeki herhangi bir yemek fabrikasından yaptırabileceğinin öngörüldüğü, bu durumda yüklenicinin hizmeti kendisine ait olmayan TS 13075, TS 8985 veya işletme kayıt belgeleri üzerinden yerine getireceği ve ihale konusu işi bir başka tesis aracılığıyla yürüteceği, ancak İdari Şartname’nin 18’inci maddesinde alt yüklenici çalıştırılmasına izin verilmediği, dolayısıyla kiralanan veya üçüncü kişiye ait tesise ilişkin TS 13075, TS 8985 veya işletme kayıt belgelerinin kullanılmasına izin verilmesinin alt yüklenici çalıştırılmasıyla aynı sonucu doğuracağı, TS 13075 standardına ilişkin belgenin devrinin veya kiralanmasının mümkün olmadığı, ayrıca aynı maddede işe başlamadan önce idareye sunulması istenen işletme kayıt belgesinin yüklenici adına düzenlenmiş olması şartının aranmaması nedeniyle ihale konusu işin yükleniciye ait olmayan bir üretim tesisinde yürütülmesinin mümkün hale geleceği,

2. İşçilik ücretlerinin ödenmesi ve hakediş planlaması konusunda Sözleşme Tasarısı’nın 12.1 ve 36.24’üncü maddelerinin birbiriyle çeliştiği ve uygulamada belirsizlik yaratacak nitelikte olduğu, şöyle ki; Sözleşme Tasarısı’nın 12.1’inci maddesinde hakediş raporlarının düzenlenmesini takip eden 30 gün içinde tahakkuk işleminin yapılacağı ve tahakkuk tarihinden itibaren ise 30 gün içinde ödemeye bağlanacağı şeklinde düzenleme yapıldığı, 36.24’üncü maddesinde ise; yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini her ayın 1’i ile 10’u arasında ödemek zorunda olduğu, idarenin harcama kaleminde ödenek bulunması halinde hakediş ödemesi yapılabileceği, aksi hâlde ödeme yapılmayabileceği, son hakediş ödemesinin işçilik ödemelerinin eksiksiz yapıldığına dair belgelerin sunulması şartına bağlandığı, bu durumda 60 gün sonra hakediş ödemesi alacak yüklenicinin bu süreden önce işçisinin ücretini ödemekle yükümlü tutulduğu, dolayısıyla idarenin hakedişi ödeyememe riski bulunmasına rağmen yükleniciye işçi ücretini zamanında ve eksiksiz ödeme zorunluluğu getirilmesinin yüklenici için orantısız bir mali külfet yaratacağı, ayrıca idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde ödeme yapacağına ilişkin düzenlemenin idare bakımından keyfiliğe neden olacağı ve ödeme yükümlülüğünü öngörülemez hale getireceği, sonuç olarak anılan maddeler arasındaki bu çelişkinin teklif hazırlama sürecinde öngörülemezliğe, sözleşme sürecinde ise mali ve hukuki ihtilaflara yol açabileceği,

3. İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde personel ücretlerine ilişkin olarak; sorumlu personel için brüt asgari ücretin %50 fazlası, aşçı için asgari ücretin %30 fazlası, aşçı yardımcısı için asgari ücretin %10 fazlası, servis/bulaşık personeli için ise brüt asgari ücretin öngörüldüğü, İdari Şartname’nin 45.1’inci maddesinde ise sorumlu personel için %60 artırımlı, aşçı için %40 artırımlı, aşçı yardımcısı için %20 artırımlı, servis/bulaşık personeli için %10 artırımlı ücretin üzerinde teklif verilemeyeceğinin belirtildiği, bu düzenlemeler doğrultusunda teklifin oluşabileceği marjın yalnızca %10 ile sınırlandığı ve bu durumun isteklilerin fiyat oluşturma özgürlüğünü fiilen ortadan kaldırdığı, ayrıca anılan maddelerde aynı unvan için hem zorunlu bir asgari ücretin hem de isteğe bağlı daha yüksek bir azami sınırın öngörülmesinin çelişki yarattığı,

4. Teknik Şartname’de yapılan “ Yemeklerde kullanılan tüm malzemeler ekte sunulan ‘Gıda Malzemelerinin Özellikleri’ adlı dokümandaki şartlar ile Türk Gıda Kodeksine uygun, 1. sınıf tanınmış marka malzemeler olacaktır. ” düzenlemesinde yer verilen “tanınmış marka” ifadesinin, sübjektif ve ölçülemeyen bir kriter olduğu ve bu şartın hangi markaları kapsadığı konusunda belirsizliğin bulunduğu, “tanınmış marka” ifadesinin herhangi bir objektif kıstasa bağlanmamasının, sadece belli markaların bilerek veya bilmeyerek tercih edilmesine yol açabileceği ve rekabeti daraltıcı bir etki yaratacağı, ayrıca bu ifadenin “dengi” olabilecek diğer markaların kullanımını engelleyeceği,

5. Teknik Şartname’nin A.1. “Örnek Yemek Çeşitleri Tablosu” başlıklı bölümünde, ihale konusu yemek hizmetinin örnek menü yapısının ve çeşitliliğinin ortaya konulduğu ancak tabloda yer alan yemeklerin hangi sıklıkla verileceğinin belirlenmediği, örneğin etli yemeklerin haftada kaç gün, zeytinyağlıların hangi aralıklarla, tavuklu veya sebzeli yemeklerin ne oranda servis edileceğine ilişkin herhangi bir planlama veya açıklamaya yer verilmediği, ayrıca “yumurtalı ıspanak” yemeğinin etli sebze grubu yerine yumurta yemekleri kategorisine dâhil edilmesi gerektiği, dolayısıyla örnek menü tablosunun hem belirsiz hem de kendi içinde kategorik çelişkiler barındırdığı,

6. Teknik Şartname’nin A.1. “Örnek Yemek Çeşitleri Tablosu” başlıklı bölümünde yapılan “ Tüm menülerde ve yemek tariflerinde diyetisyenin isteği doğrultusunda değişiklik yapılabilir, değişiklik yapma hakkı saklıdır. ” düzenlemesinin idareye sınırsız bir takdir yetkisi tanıdığı ve bu yetkinin kapsamı ve kullanım şeklinin açıkça öngörülmediği, söz konusu belirsizliklerin tekliflerin sağlıklı bir şekilde oluşturmasını engellediği,

7. Teknik Şartname’nin A.3 maddesinin alt bendinde yer alan “ Bu listede gösterilen et, sebze, meyve vb. yiyecekler işlem gördükten sonra çiğ olarak bir porsiyona girecek net ağırlıklarıdır. ” düzenlemesinde, anılan “net ağırlık” değerlerinin çiğ gramaj üzerinden mi yoksa pişmiş gramaj üzerinden mi hesaplanacağının açıkça belirtilmediği, gramaj hesabının pişmiş ürün üzerinden yapılması halinde et, tavuk, sebze ve bakliyat gibi pişirme sürecinde hacim ve ağırlık kaybına uğrayan ürünlerin fire oranlarının açıkça belirlenmesinin gerektiği, bu durumun maliyet hesaplamalarında belirsizliğe neden olduğu,

8. Teknik Şartname’nin A.3 maddesinin alt bentlerinde kuruluşlarda yemek hizmetinden faydalanan herhangi bir kişinin sağlık sorunları (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketonüri vb.) nedeniyle özel beslenmesinin (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanan özel beslenme menüsünün verileceğinin düzenlendiği, ancak “glütensiz, laktozsuz, düşük veya yüksek proteinli” gibi özel diyet kategorilerinde kullanılacak ürünlerin tanımları, porsiyon miktarları, kullanım sıklığı ve maliyetlerinin kim tarafından karşılanacağı hususlarında hiçbir açıklık bulunmadığı, bu durumun tekliflerin hazırlanması sürecinde belirsizlik yarattığı,

9. Teknik Şartname’nin F/6’ncı maddesinde, yükleniciye kendi kusuru dışında meydana gelebilecek bakım, onarım ve altyapı arızalarına ilişkin olarak geniş bir sorumluluk yüklendiği, anılan maddede, yüklenicinin tesis altyapısından, rögar ve kanalizasyon sistemlerinden, havalandırma tertibatından, elektrik tesisatından veya binanın inşasından kaynaklı arızalardan dahi sorumlu tutulacağı, ayrıca bu arızaların giderilmesi, tamiri ve onarımına ilişkin her türlü masrafın yüklenici tarafından karşılanacağının belirtildiği, söz konusu maddede “ doğal afet ve binanın inşasından kaynaklanan arızalar hariçtir ” ifadesine yer verilmiş olmasına rağmen bu istisnanın oldukça dar yorumlanabilecek nitelikte olduğu ve yükleniciye fiilen kusursuz sorumluluk yüklediği, yüklenicinin kusuru olmaksızın meydana gelen arızalar veya idareye ait tesisin teknik altyapısından kaynaklanan sorunlar nedeniyle sorumlu tutulmasının kusur sorumluluğu ve orantılılık ilkeleriyle bağdaşmadığı, ayrıca madde IV’te “ Kuruluş tarafından yükleniciye tutanakla çalışır durumda teslim edilen makine ve teçhizatın bakım ve onarımı yükleniciye aittir ” düzenlemesinin yapıldığı ve burada sadece teslim edilen ekipmanlarla sınırlı bir sorumluluğun öngörüldüğü, dolayısıyla bir yandan binanın altyapı sistemleri dâhil edilerek geniş bir sorumluluk alanı tanımlanırken, diğer yandan sadece teslim edilen ekipmanlarla sınırlı bir sorumluluğun getirildiği, bu düzenlemelerin şartnamenin kendi içinde açık bir çelişkiye neden olduğu, idareye ait makine, cihaz veya altyapı sistemlerinin periyodik bakım ve onarımının tamamının yükleniciye bırakılmasının, yüklenicinin kontrolü dışındaki riskleri üstlenmesi anlamına geldiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler” başlıklı 30’uncu maddesinde __ “ (1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur.

(2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez ” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “ Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar ” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir. ” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: İSTANBUL AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜMÜZE BAĞLI KURULUŞLARIN 01/01/2026-31/12/2026 TARİHLERİ ARASI MALZEME DAHİL YEMEK HAZIRLAMA VE DAĞITIMI

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı:

Kuruluş veya Yüklenici mutfağında, yemek pişirme yoluyla 1.Kısım: toplam 2.575.538 öğün, 2. Kısım toplam: 1.942.363 öğün, 3. Kısım: toplam 249.493 öğün, 4. Kısım: toplam 1.404.566 öğün, 5 .Kısım: toplam 1.166.993 öğün, 6 .Kısım: toplam 277.466 öğün mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmeti işidir.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İşin Yapılacağı Kuruluşların Adları Teknik Şartnamede tablo halinde belirtilmiştir. ” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ …7.3.2. İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler:

düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Alt yükleniciler” başlıklı 18’inci maddesinde “ 18.1. İhale konusu işin tamamı veya bir kısmı alt yüklenicilere yaptırılamaz. ” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Alt yüklenicilere ilişkin bilgiler ve sorumluluklar” başlıklı 15’inci maddesinde “ 15.1. Bu işte alt yüklenici çalıştırılmayacak ve işlerin tamamı yüklenicinin kendisi tarafından yapılacaktır. ” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı I. bölümünde “ Bu işin konusu; kuruluş mutfaklarında yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleridir. ” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Genel Hususlar” başlıklı III. bölümünün 27’nci maddesinde “ Yemek üretimi yapılacak kuruluşlarımıza ait mutfakların herhangi bir nedenle (tadilat, doğal afet, yangın vb.) geçici veya sürekli olarak kullanılamaz duruma gelmesi halinde yüklenici ilgili mutfaklarda yemeği pişirilen kuruluşların yemeklerini ilgili Kuruluşların onaylayacağı il sınırları içerisinde faaliyet gösteren herhangi bir yemek fabrikasından yaptırıp hizmeti aksatmadan yerine getirecektir. Bu durumda yüklenici ilgili yemek fabrikasına ilişkin aşağıda sayılan belgeleri işe başlamadan önce (yemek fabrikasından yemek yaptırılmaya başlandığı tarihten önce) Kuruluşa ibraz edecektir.

- Yemeğin taşınacağı tarih itibariyle geçerliliği olan Hizmet Yeterlilik Belgesi – (TS 8985)

- Yemeğin taşınacağı tarih itibariyle geçerliliği olan Hizmet Yeterlilik Belgesi–[TS 13075 İşyerleri - Gıda Maddeleri Taşıma Hizmetleri - Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren Gıda Maddeleri Taşıma Hizmeti Veren İşyeri]

- İşletme Kayıt Belgesi ” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşların 01/01/2026-31/12/2026 Tarihleri Arası Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtımı ” işi olduğu, ihalenin birim fiyat teklif alınmak suretiyle ve elektronik ortamda teklif alınarak açık ihale usulü ile 04.11.2025 tarihinde gerçekleştirildiği, 6 kısım halinde gerçekleştirilen ihalede toplam 50 adet ihale dokümanının indirildiği ve ihaleye 20 isteklinin katıldığı, 27.11.2025 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin 1 ve 4’üncü kısımlarının Arc Kurumsal Personel Hizmetleri A.Ş., 2 ve 5’inci kısımlarının İncir Kurumsal Hizmetler Enerji Üretim San. Tic. Ltd. Şti., 3’üncü kısmının Bekard Gıda Taşımacılık İnşaat Temizlik San. Tic. Ltd. Şti, 6’ncı kısmının Altıntat Yemek Temizlik İnşaat Nakliye San. Tic. Ltd. Şti üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin ise ihaleye katılmadığı ve iddialarının ihale dokümanına yönelik olduğu görülmüştür.

İncelenen ihalede isteklilerden katılım ve yeterlik kriteri olarak isteklinin kendi adına düzenlenen işletme kayıt belgesinin sunulmasının istenildiği, ilave bir katılım ve yeterlik kriteri belgesinin istenilmediği görülmüştür.

İdari Şartname’nin “Alt yükleniciler” başlıklı 18’inci ve Sözleşme Tasarısı’nın “Alt yüklenicilere ilişkin bilgiler ve sorumluluklar” başlıklı 15’inci maddelerine göre, ihale konusu işte alt yüklenici çalıştırılmayacağı ve işlerin tamamının yüklenicinin kendisi tarafından yapılacağı anlaşılmaktadır.

Teknik Şartname’nin “Madde III-Genel Hususlar” başlıklı bölümünün 27’nci maddesinde yemek üretimi yapılacak kuruluşlara ait mutfakların herhangi bir nedenle (tadilat, doğal afet, yangın vb.) geçici veya sürekli olarak kullanılamaz duruma gelmesi halinde yüklenicinin ilgili mutfaklarda yemeği pişirilen kuruluşların yemeklerini ilgili Kuruluşların onaylayacağı il sınırları içerisinde faaliyet gösteren herhangi bir yemek fabrikasından yaptırıp hizmeti aksatmadan yerine getireceği düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

İhale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alındığında Teknik Şartname’nin bahse konu düzenlemesinin, işin yürütülmesi aşamasında herhangi bir olağanüstü durum neticesinde (tadilat, doğal afet, yangın vb.) hizmetin idarenin mutfağında yerine getirilmesinin imkânsız olması durumunda bir yemek fabrikasında yaptırıp hizmetin aksatılmadan yerine getirilmesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’nin bahse konu düzenlemesinin, işin yürütülmesi sırasında (sözleşmenin ifası sırasında) meydana gelmesi kesin olmayan muhtemel bir olay nedeniyle idare mutfağının kullanılamaması durumunda hizmetin aksamadan devam ettirilebilmesi amacıyla yapıldığı, ihale konusu işin idarenin mutfağı kullanılarak yürütülmesinin esas olduğu dikkate alındığında işin yürütülmesi sırasında meydana gelmesi kesin olmayan bir durumda yemeğin üretileceği mutfağın temin edilmesine ilişkin yükümlülüğün ihale konusu işte alt yüklenici çalıştırılacağı anlamına gelmediği ve işlerin tamamının yüklenicinin kendisi tarafından yapılacağı düzenlemesi ile çelişmediği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.

…

Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Ücretin gününde ödenmemesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.

Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Çalışanların Özlük Hakları” başlıklı 38’inci maddesinde “ Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır.

Kontrol teşkilatı, yüklenici veya alt yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlüdür.

Bu amaçla yüklenicinin hakediş istemesi üzerine, bu istek ve hakedişin ödeneceği tarih (yaklaşık olarak), şantiye şefliği, işyeri ilan tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilan asılmak suretiyle duyurulur. İlanın yapıldığı, kontrol teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir kopyası hakedişin ödeme yerine gönderilir.

Personel alacakları, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç (3) aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez

İdare tarafından gerek resen gerekse de başvuru üzerine bordroların ve/veya ücret ödemesini gösterir diğer bilgi ve belgelerin (yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları, puantaj, hesap pusulaları gibi) incelenmesi neticesinde ücret ve/veya yan ödemelerin eksik ödendiğinin veya ödenmediğinin tespit edilmesi halinde bu durumun yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Aynı zamanda, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmı yüklenicinin hakedişinden kesilir ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır. Bu husus ayrıca bir tutanağa da bağlanır... ” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “ a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi :

Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4’üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.

İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.

Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.

İşe başladığından beri meydana getirilen işler, kontrol teşkilatı tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte hesaplanır ve bulunan miktarlar, teklif edilen birim fiyatlarla çarpılmak suretiyle sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna geçirilir.

Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için, yüklenici veya işbaşında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir.

Yüklenici veya vekili, bildirilen günde, hakedişe esas hesaplamaların yapılmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı hesaplamaları tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez.

…

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır... ” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “ 12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) Harcama biriminin bağlı bulunduğu Malmüdürlüğünce ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “Hakkedişler ve Ödeme” başlıklı Yedinci Bölümünde birim fiyat sözleşmeler için öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde ödenecektir.

Hakedişler serbest bırakılan veya gönderilen ödenek durumuna göre ödeme yapılacaktır.

12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır. ” düzenlemesi,

Anılan Tasarı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “ …36.24. Yüklenici çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorundadır.(Son ödeme tarihinin resmi tatile denk gelmesi halinde, işçi ücretlerinin resmi tatilin başlangıcından önceki iş günü ödenmesi gerekir.) Ancak idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapılır. Yüklenici hak ediş alamamasını, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremez. Sözleşmede son aylık hak ediş ödemesi yapılmadan önce yüklenici firma işçi ücretlerini süresinde ödeyecek ve işçi ücretleri ödendikten sonra son aylık hak ediş ödemesi yapılacaktır… ” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan İş Kanunu’nun ilgili maddesinden, işçilere ücretlerinin en geç ayda bir ödeneceği, iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresinin bir haftaya kadar indirilebileceği, ücreti, ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçinin, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabileceği, gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanacağı ayrıca Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 38’inci maddesinden, kontrol teşkilatının, yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlü olduğu, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmının yüklenicinin hakedişinden kesileceği ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılacağı ve bu hususun ayrıca bir tutanağa da bağlanacağı anlaşılmaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde yükleniciye sözleşme bedelinin hangi esaslara göre ödeneceğinin düzenlendiği, bu itibarla hakedişlerin, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakedişler ve Ödeme” başlıklı Yedinci Bölümünde birim fiyat sözleşmeler için öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde ödeneceği anlaşılmaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakedişler ve Ödeme” başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan “Hakediş Ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde; geçici hakediş raporlarının yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenleneceği, hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağı düzenlenmiştir. Başvuruya konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın hakediş ödenmesine ilişkin düzenlemelerinin, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin adı geçen düzenlemelerine uygun bir şekilde hazırlandığı görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde ise, yüklenicinin işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorunda olduğu, diğer bir ifadeyle işin ifa edildiği aydan sonraki ayın ilk 10 gününde işçilere ücretlerinin ödenmesi gerektiği, ayrıca yüklenicinin ceza alması, hak edişini geç alması veya hiç alamaması sebebiyle personel alacaklarını ödememe gibi bir serbestisinin olmadığı anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, Sözleşme Tasarısı ve İş Kanunu hükümlerinin işçilerin ücret ödemeleri sürecinin farklı konularına ilişkin düzenlemeleri içerdiği ve Sözleşme Tasarısı düzenlemelerinin işçi haklarının korunması ve işin sağlıklı yürütülmesi amaçlarını taşıdığı, bu düzenlemelerle 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde ücretlerin zamanında ödenmesinin amaçlandığı, Sözleşme Tasarısı’nın Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesi ve “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinin 24’üncü bendinde yer alan düzenlemeleri arasında çelişki bulunmadığı, 4857 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde açıkça ücretin en geç ayda bir ödeneceği hükmü dikkate alındığında yüklenicinin hakedişini geç almasının işçi ücretlerinin ödenmesindeki sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dâhil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması zorunludur.

78.3.1. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilen hizmet alımlarında, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için açılan satırda, ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır…” açıklaması __ yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ 25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Aşağıda yer alan ve Gıda Rasyonundaki gramajlara göre oluşturulacak yemek maliyetleri üzerinden; Birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen tüm kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, ana öğün, diyet ana öğün, özel gün ve damacana su bedelleri teklif fiyata dahildir.

25.3.2. İşçilik ücreti, yemek, yol ve giyecek giderleri:

Yüklenici firma sözleşme kapsamında idarede çalıştırdığı işçilere ilişkin, bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık (26) gün üzerinden fiilen çalışacak ve mesaisini tamamını kuruluşta geçiren teknik şartname ekinde yer alan tabloda belirtilen sayıda, Sorumlu Personel (Brüt asgari ücretin %50 fazlası), Aşçı (Brüt asgari ücretin %30 fazlası), Aşçı Yardımcısı (Brüt asgari ücretin %10 fazlası), Servis Elemanı ve Bulaşıkçı (Brüt asgari ücret) personelin, işçilik giderleri (işçi ücreti, sigorta prim giderleri, en az günlük brüt 86,00 TL yol ücreti nakdi olarak ödenecek olup ücret bordrosunda gösterilecektir), yemek gideri (ayni), Sorumlu Personel (Brüt asgari ücretin %50 fazlası) için 155 gün, Aşçı (Brüt asgari ücretin %30 fazlası) için 666,5 gün, Aşçı Yardımcısı (Brüt asgari ücretin %10 fazlası) için 728,5 gün, Servis Elemanı ve Bulaşıkçı (Brüt asgari ücret) için 3.596 gün ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma teklif fiyata dâhildir. Teknik Şartnamede belirtilen giyecek yüklenici firma tarafından personele ayni olarak verilecek olup teklif fiyata dahildir… ” düzenlemesi,

“Diğer hususlar” başlıklı 45’inci maddesinde “ …45.3. İhtiyacın uygun şartlarda karşılanması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması adına isteklilerin işçilik hesabında esas alınacak aylık birim fiyat teklif tutarı ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesabında esas alınacak birim fiyat teklif tutarlarının;

? Sorumlu Personel için; sözleşme ve genel giderler dâhil brüt asgari ücretin %60 artırımlı tutarının,

? Aşçıbaşı için; sözleşme ve genel giderler dâhil brüt asgari ücretin %60 artırımlı tutarının,

? Aşçı için; sözleşme ve genel giderler dâhil brüt asgari ücretin %40 artırımlı tutarının,

? Aşçı Yardımcısı/Tatlı Ustası için; sözleşme ve genel giderler dâhil brüt asgari ücretin %20 artırımlı tutarının,

? Servis/Bulaşık Personeli ve Diğer Personel için; sözleşme ve genel giderler dâhil brüt asgari ücretin %10 artırımlı tutarının, üzerinde olmayacaktır. Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri kalemi kendi içerisinde iş kalemi bazında ayrı ayrı değerlendirilecektir.

Yapılan değerlendirme sonucu herhangi bir kalemde (işçilik kalemi ve ulusal bayram ve genel tatil günleri kalemi) yukarıda belirtilen kriterlere uygun teklif sunmadığı tespit edilen isteklinin/isteklilerin teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olsa dahi değerlendirme dışı bırakılacaktır. ” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dâhil olan personel giderlerine ilişkin olarak; sorumlu personel için brüt asgari ücretin %50 fazlasının, aşçı için brüt asgari ücretin %30 fazlasının, aşçı yardımcısı için brüt asgari ücretin %10 fazlasının, servis elemanı ve bulaşıkçı için ise brüt asgari ücretin teklif kapsamında belirleneceği düzenlenmiştir.

**** Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması adına, söz konusu işçilik ücretleri için sözleşme ve genel giderler dâhil teklif edilebilecek azami oranların İdari Şartname’nin 45’inci maddesinde belirlendiği, bu kapsamda; sorumlu personel için brüt asgari ücretin %60 artırımlı tutarının, aşçıbaşı için brüt asgari ücretin %60 artırımlı tutarının, aşçı için brüt asgari ücretin %40 artırımlı tutarının, aşçı yardımcısı/tatlı ustası için brüt asgari ücretin %20 artırımlı tutarının, servis/bulaşık personeli ve diğer personel için brüt asgari ücretin %10 artırımlı tutarının üzerinde teklif verilmeyeceği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde işçilik giderleri için teklif edilebilecek en düşük ücret miktarlarının, 45’inci maddesinde ise en yüksek ücret miktarlarının düzenlendiği görülmüş olup, isteklilerin işçilik ücretleri için idarece belirlenen aralıktaki ücret miktarlarını teklif etmekte özgür olduğu ve söz konusu düzenlemeler arasında çelişki bulunmadığı, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan malzeme dâhil mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmeti alımı ihalesi olduğu da dikkate alındığında, İdari Şartname’nin 45’inci maddesinde yer alan brüt asgari ücretin maddede belirtilen belirli yüzde fazlasının üzerinde teklif sunan isteklilerin tekliflerinin, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılacağına ilişkin düzenlemenin dengeli fiyat teklifi verilmesini sağlamak ve ihtiyacın uygun şartlarda karşılanması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması amacını taşıdığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “ İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir. ” hükmü yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “A- Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları:” başlıklı maddesinde “ Yemeklerde kullanılan tüm malzemeler ekte sunulan “Gıda Malzemelerinin Özellikleri” adlı dokümandaki şartlar ile Türk Gıda Kodeksine uygun, 1. sınıf tanınmış marka malzemeler olacaktır. Öğle ve akşam öğün menüleri farklı olacak, akşam yemekleri öğleden sonra pişirilecektir. ” düzenlemesi yapılmıştır.

Teknik Şartname’nin yukarıda yer verilen düzenlemesinde yemeklerde kullanılan malzemelerin kalitesine ilişkin olarak, bu malzemelerin Türk Gıda Kodeksi’ne uygun ve birinci sınıf tanınmış markalardan olacağı belirtilmiştir.

Kamu İhale Kanunu’nun 12’nci maddesine göre Teknik Şartname’de marka adı belirtilmesi, ancak ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde mümkün olup, marka adı belirtildiğinde ise “veya dengi” ifadesine yer verilmesi gerekmektedir. Başvuruya ilişkin ihaleye ait Teknik Şartname’nin söz konusu maddesinde ise yemek malzemeleriyle ilgili olarak herhangi bir marka belirtilmeden, bu malzemelerin Türk Gıda Kodeksi’ne uygun ve birinci sınıf tanınmış markalardan olacağı şekilde düzenleme yapıldığı, bu düzenlemede Türk Gıda Kodeksi’ne uygunluğun objektif bir kriter olarak belirlendiği anlaşılmış olup “tanınmış markalar” ifadesinin sağlığa uygun kaliteli malzeme kullanılmasının sağlanmasına yönelik bir tabir olduğu, öte yandan idarelerin rekabeti engellememek koşulu ile ihtiyaçlarını belirleme hususunda takdir yetkilerinin bulunduğu ve ihaleye teklif veren isteklilerin de tekliflerini ihale dokümanındaki düzenlemelere uygun olarak hazırlamak zorunda oldukları dikkate alındığında, bu noktada teklif fiyatın hazırlanmasında tereddüte neden olacak bir husus bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiası uygun bulunmamıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “A- Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları:” bölümünde “ İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne bağlı kuruluşlar için 1 (bir) adet kahvaltı, 1 (bir) adet öğle, 1 (bir) adet akşam yemeği ile ara öğünlerin (kuşluk, ikindi, gece) pişirilmesi, servisi ve servis sonrası hizmetlerinin yürütülmesi işidir. Öğünler ve örnek yemek çeşitleri aşağıdaki tablolarda belirtilen sayıda uygulanacaktır.

…

A.1. Örnek Yemek Çeşitleri Tablosu

__

Aynı bölümde yer alan “İki Haftalık Örnek Yemek Menüsü”ne aşağıda yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen Teknik Şartname düzenlemelerinden, İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı kuruluşlarda günlük olarak bir adet kahvaltı, bir adet öğle yemeği, bir adet akşam yemeği ile kuşluk, ikindi ve gece olmak üzere ara öğünlerin verileceği, söz konusu öğünlerde verilecek yemek türlerinin ise Örnek Yemek Çeşitleri Tablosu’nda birinci, ikinci ve üçüncü kap yemekler olarak sınıflandırıldığı ve bu kapsamda verilecek birinci kap yemeklerin et yemekleri ve etli sebze yemekleri olarak gruplandırıldığı görülmüş olup, günlük menülerin bu tabloda yer alan yemek türlerine göre oluşturulacağı anlaşılmaktadır. Teknik Şartname’de düzenlenen “İki Haftalık Örnek Yemek Menüsü”nün söz konusu tabloda yer alan yemek türlerine göre oluşturulduğu dikkate alındığında, tabloda yer alan yemeklerin verilme sıklığının isteklilerce tespit edilebilir nitelikte olduğu, isteklilerin örnek yemek menüleri ile gıda rasyonunda yer alan ana girdi miktarlarını dikkate alarak tekliflerini oluşturabilecekleri,

Yumurtalı ıspanak yemeğinin birinci kap yemekler arasında etli sebze yemekleri bölümünde gösterildiği görülmekle birlikte, yumurtalı ıspanak yemeğinin örnek menü içerisinde yer almadığı, mevcut durumda da söz konusu hususun isteklilerin teklif fiyatı oluşturmalarına da engel teşkil etmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “A- Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” başlıklı maddesi kapsamında “ … Kuruluşlar tarafından hazırlanacak aylık yemek listeleri; yukarıda belirtilen çeşitlerden veya Gıda Rasyonlarında yer alan benzerlerinden seçilerek oluşturulacaktır. Kahvaltı, yemek ve ara öğünler aşağıda ifade edildiği şekilde olacaktır.

…Tüm menülerde ve yemek tariflerinde Diyetisyenin isteği doğrultusunda değişiklik yapılabilir. Değişiklik yapma hakkı saklıdır… ” düzenlemesi,

“C- Pişirme” başlıklı maddesinde “ …3- Yüklenici, Kuruluşlar tarafından hazırlanan aylık yemek listesine göre yemek çıkarmak zorundadır. Aylık yemek listesinde değişiklik yapma yetkisi diyetisyen veya ilgili Kuruluş idaresinin onayı ile mümkündür… ” düzenlemesi yapılmıştır.

Aktarılan düzenlemeler çerçevesinde, ihale konusu işte kural olarak ihale dokümanı kapsamında yer verilen yemek çeşitleri kullanılarak ve gıda rasyonlarında yer alan benzerlerinden seçilerek __ aylık yemek listelerinin hazırlanacağı, yemek hizmeti alımlarında yemeklerde değişiklik yapılmasına ihtiyaç duyulabileceği, bu hususun da ilgili yaş gruplarına uygun olarak diyetisyen kontrolünde ihtiyaca göre sağlanmak istenmesinin bir aykırılık olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu değişiklik ihtiyaçlarının dürüstlük kuralına aykırı taleplerde bulunulmadığı sürece ticari hayatın sınırları içerisinde yer aldığı, bu doğrultuda iddia konusu düzenlemenin tekliflerin sağlıklı şekilde hazırlanmasına engel teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “A- Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları:” bölümünde “ Yemeklere uygulanacak gramajlar, ekte verilen Gıda Rasyonuna göre olmalıdır. Bu listelerde gösterilen et, sebze, meyve vb. yiyecekler işlem gördükten sonra çiğ olarak bir porsiyona girecek NET ağırlıklardır. ” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin yukarıda yer verilen düzenlemesinden, yemeklerde kullanılacak malzemelerin gramaj bilgilerinin Teknik Şartname’nin ekinde yer alan gıda rasyonunda belirtildiği, söz konusu gıda rasyonunda belirlenen yemek listelerinde yer alan et, sebze, meyve vb. girdilerin ağırlıklarının “çiğ olarak” dikkate alınacağının açıkça ifade edildiği, dolayısıyla net ağırlık hesaplaması için pişirme sürecinde yaşanan fire oranları konusunda bir düzenleme yapılmasına gerek bulunmadığı, idare tarafından bahse konu düzenlemenin teklif vermeye engel olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

8. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “A- Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” başlıklı maddesinde “ …İşin yürütülmesi aşamasında kuruluşlarda yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanan özel beslenme menüsü verilecektir. Hastaya bireysel olarak hazırlanan yemeklerin hastanın tedavisi için gerekli günlük enerji ve besin öğeleri gereksinimlerini sağlayacak yiyeceklerin menüleri; uygun miktar, çeşit, tat, kıvam ve görünüşte olmak üzere her türlü yiyeceği kapsayabilir. Yemeklerin pişirilme şekli, miktarı ve servisinin diyetisyenin ve/veya doktorun öngördüğü tedavi ilkelerine uygun olması zorunludur… ” düzenlemesi yapılmıştır.

Yukarıda aktarılan Teknik Şartname düzenlemesinde, yemek hizmetinden faydalananlardan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacak özel beslenme menüsü verileceği belirtilmiş olup ihale dokümanında özel beslenme menüsüne ihtiyaç duyabilecek tahmini kişi sayısının belirtilmediği ve örnek bir menünün de yer almadığı tespit edilmiştir.

Söz konusu düzenlemeye göre, idarenin ihtiyaç halinde ve doktor raporuyla belgelendirilmesi koşuluyla yükleniciden “özel beslenme menüsü” verilmesini talep edebileceği, mevcut durumda kaç kişinin bu tür bir beslenme şekline ihtiyaç duyacağının idare tarafından önceden bilenemeyeceği, dolayısıyla, özel beslenmeye ihtiyaç duyabilecek kişi sayısının ve bu kişiler için kullanılacak servis malzemelerinin değişkenlik gösterebileceği, gerekli olması halinde özel beslenme menüsü içeriğinin doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacağı dikkate alındığında; ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve tecrübe sahibi olması beklenen basiretli tacir niteliğini haiz istekli olabileceklerin mevcut koşulları dikkate alarak tekliflerini oluşturması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

9. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir…” düzenlemesi,

“Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde;

…

(b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır.

Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi,

“İşlerin bakımı” başlıklı 21’inci maddesinde “ Yüklenici, işe başlama tarihinden işlerin tümü için kabul belgesinin tanzim edildiği tarihe kadar işlere, malzemelere ve tesise gereken özen ve bakımı gösterme sorumluluğu altında olacaktır…” düzenlemesi,

“Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 33’üncü maddesinde “Yapılan işlerin her türlü sorumluluğu, kabul işlemlerinin idarece onaylanması tarihine kadar, tümüyle yükleniciye aittir. Bu nedenle yüklenici, gerek malzemenin kötülüğünden ve gerekse işlerin kusur ve eksikliklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır.” düzenlemesi,

“Kabul sürecindeki bakım ve giderler” başlıklı 48’inci maddesinde “ Yüklenici, kabul sürecinin başlangıcından sonuna kadar geçen süre içinde işlerin bakımını yapmak, tümünü iyi bir şekilde korumak ve çıkabilecek kusur ve aksaklıkları gidermek zorundadır.

Yüklenicinin kusurları dışındaki nedenlerin gerektirdiği onarımlar bakım yükümlülüğünün dışındadır.

Kullanma ve işletme sonucu olmaksızın ortaya çıkan kusur ve aksaklıkların giderilmesi ile iş bitim tarihinden kabul tarihine kadar geçen sürede işlerin bakım giderleri yükleniciye aittir. ” düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer Hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “ …36.17. Yüklenicinin tutanakla teslim aldığı bina sabit tesisleri, hareketli eşyalar ve demirbaşların tümü kuruluşun malıdır. Bunlar ilgili kuruluş tarafından yükleniciye bir komisyon huzurunda sayılarak bir tutanakla teslim edilir ve alınır. Kullanım sırasında bina sabit tesislerinde ve diğer demirbaş malzemelerinde oluşabilecek zarar, ziyan ve kayıpların markası, modeli, kapasitesi, sayısı vb. özellikleri teslim tutanağında belirtilecektir. Zarar gören ve kaybedilen demirbaş malzemelerin bedeli Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre yükleniciden tahsil edilecektir.

36.18. Yüklenici, faaliyette bulunacağı binada kendisine teslim edilen her türlü tesis ile demirbaş malzemelerinin temizliği ve bakım onarımından sorumlu olacaktır. Yüklenici; elektrik, su ve diğer malzemelerin kullanımında azami ölçüde tasarrufa dikkat edecektir. Yüklenici tarafından kullanılacak birim mutfaklarının ve yemekhanelerinin, elektrik, doğalgaz ve su harcamaları süzme sayaç konularak yüklenicinin sarfiyatı tespit edilmek suretiyle işlem yapılır. Bu durumda kuruluş ile yükleniciye ait ortak giderlerin ödenmesi hususu, ilgili saymanlık ile birlikte tespit edilecek bir usulle yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “F- Temizlik” maddesinde “ …6- Yanlış kullanım, çöp atıkları ve yemek artıklarından oluşan lavabo ve rögar tıkanıklıklarının açtırılması, kuruluşa ait mutfaklarda bulunan havalandırma sisteminin bakım onarımının yaptırılması, Kuruluşların yemekhanelerinin bağlı olduğu atık su kuyularının içinde bulunan pompaların periyodik bakım onarımının yaptırılması ve pompaların kullanılamaması durumunda değiştirilmesi yüklenicinin sorumluluğundadır. (Doğal afet ve binanın inşasından kaynaklanan kanalizasyon, altyapı ve havalandırma sistemi arızaları hariç) Yüklenici anılan işlemler için ilgili Kuruluştan herhangi bir ek ücret talebinde bulunamaz… ” düzenlemesi,

“Makine ve Teçhizat ile İlgili Hususlar” başlıklı IV. maddesinde “ İlgili Kuruluşların mutfağı ve yemekhanesinde bulunan ve yükleniciye ilgili Kuruluş tarafından tutanakla çalışır halde teslim edilen aşağıdaki her türlü ekipmanın bakım ve onarımı ile bir tutanak dâhilinde yüklenici personeli tarafından kırıldığı ya da kaybolduğu tespit edilen mal ve malzemenin temini yükleniciye aittir. Kuruluş bozuk malzemenin bir an önce tamir veya teminini talep edecek olup, yüklenici en kısa sürede bu eksiklikleri gidermek zorundadır. Kuruluşlar için istenen bütün makine, teçhizat ve ekipman en geç işin başlangıç tarihinden bir gün önce ilgili kuruluşlara teslim edilecek ve teslime ilişkin muayene kabul komisyonu tutanaklarının bir örneği ilgili kuruluş tarafından muhafaza edilecektir.” düzenlemesi yapılmıştır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde yer alan düzenlemeler gereğince, yüklenicinin, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlaması, yürütmesi, tamamlaması ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak gidermesi gerekeceği, yüklenicinin bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için gereken bütün malzemeyi ve ekipmanı da temin edeceği; ayrıca işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallara ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyeceği ve bunların kullanımına engel olmayacağı; belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden, ilgili kuruluşların mutfağı ve yemekhanesinde bulunan ve yükleniciye ilgili Kuruluş tarafından tutanakla çalışır halde teslim edilen her türlü ekipmanın bakım ve onarımı ile bir tutanak dâhilinde yüklenici personeli tarafından kırıldığı ya da kaybolduğu tespit edilen mal ve malzemenin temininin yükleniciye ait olacağı, kuruluşun bozuk malzemenin bir an önce tamir veya teminini talep ettiğinde yüklenicinin en kısa sürede bu eksiklikleri gidermek zorunda olduğu, kuruluşlar için istenen bütün makine, teçhizat ve ekipmanın en geç işin başlangıç tarihinden bir gün önce ilgili kuruluşlara teslim edileceği ve teslime ilişkin muayene kabul komisyonu tutanaklarının bir örneğinin ilgili kuruluş tarafından muhafaza edileceği, yanlış kullanım, çöp atıkları ve yemek artıklarından oluşan lavabo ve rögar tıkanıklıklarının açtırılması, kuruluşa ait mutfaklarda bulunan havalandırma sisteminin bakım onarımının yaptırılması, kuruluşların yemekhanelerinin bağlı olduğu atık su kuyularının içinde bulunan pompaların periyodik bakım onarımının yaptırılması ve pompaların kullanılamaması durumunda değiştirilmesinin yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, doğal afet ve binanın inşasından kaynaklanan kanalizasyon, altyapı ve havalandırma sistemi arızaları nedeniyle olan hususların ise yüklenicinin sorumluluğuna olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, yüklenicinin sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki mallara zarar vermemesi gerektiğinin açık olduğu, İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde işin yapılacağı yerin ve çevresinin görülmesine ilişkin sorumluluğun ve çevre ile ilgili inceleme yapmak, tekliflerini hazırlamak ve taahhüde girme sorumluluğunun isteklilere ait olduğu, tekliflerin değerlendirilmesinde isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığının kabul edildiğinin düzenlendiği, buna göre isteklilerin iş yerindeki demirbaşları görebileceği ve basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin varsa söz konusu demirbaşlara ait bakım ve onarım maliyetlerini makul ölçüde belirleyerek maliyetlerini teklif fiyatına dâhil edebileceği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan kuruluşların mutfak ve yemekhanesinde hizmetin gerçekleştirildiği yerlerdeki yüklenicinin hizmetin ifası sırasında kullandığı demirbaşların, ekipmanların arızaların giderilmesi ve rutin bakımlarının yaptırılmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, ihale dokümanında da yüklenicinin kusuruna bağlanmayan durumlarda sorumlu olmadığı, doğal afet ile bina ve altyapı inşasından kaynaklanan arızalar dışında, havalandırma ve atık su sisteminin periyodik bakım onarımı ile yüklenicinin yanlış kullanımına bağlı altyapı ve kanalizasyon arızalarından yüklenicinin sorumlu tutulacağı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, anılan düzenlemede yüklenicinin sorumluluğunun rutin bakım onarım ile kusurdan kaynaklanan arızalarla sınırlı olduğu, iddia edilen hususların yüklenicinin kusur ve ihmalinden kaynaklanmadığı takdirde idareye ait olacağı, başvuruya konu düzenlemeler arasında herhangi bir çelişki bulunmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin söz konusu düzenlemelerin yükleniciye kusursuz sorumluluk yüklediği yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir.

Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****