KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/047

Gündem No : 76

Karar Tarihi : 19.11.2025

Karar No : 2025/UH.I-2481

BAŞVURU SAHİBİ:

Elekta Medikal Sistemler Ticaret Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Rize Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1471993 İhale Kayıt Numaralı “Radyoterapi Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Rize Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından 20.10.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Radyoterapi Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Elekta Medikal Sistemler Ticaret Anonim Şirketi’nin 02.10.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.10.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.10.2025 tarih ve 197486 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.10.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/2105 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihaleye Elekta marka Versa HD model lineer hızlandırıcı sistem ile katılabilmek için Teknik Şartname’nin “1 (Bir) Adet Lineer Hızlandırıcının Kolimatör ve Multileaf Kolimatör Sistemi” başlıklı kısmında yer alan “…MLC yaprak genişliği merkezdeki en az 8x8cm’lik alanda en fazla 3mm olmalıdır.” şeklindeki düzenlemenin devamına “ya da 160 yapraklı MLC yapısına sahip olup tüm yapraklar 1 mm’lik sanal yaprak genişliğine sahip olmalıdır.” ifadelerinin eklenmesinin idareden talep edildiği, ancak şikayet başvurusunun reddedildiği, idare tarafından söz konusu sisteme ilişkin olarak istenen teknik özelliğin Elekta marka cihazlarının ihaleye katılımını engellediği ve Teknik Şartname’nin Elekta marka Versa HD model lineer hızlandırıcı sistemine uygun hale getirilmediği, ancak Elekta marka Versa HD model lineer hızlandırıcı sistemin birçok hastanede kullanıldığı, ileri düzey radyoterapi tekniklerini destekleyen bir cihaz olmasının yanı sıra uluslararası kalite ve güvenlik standartlarına uygunluğu akademik ve klinik olarak kanıtlanmış bir platform olduğu,

Ayrıca, söz konusu düzenlemenin yalnızca “Varian” marka “TrueBeam STX” model lineer hızlandırıcı sistemini işaret ettiği, bu durumun rekabeti engellediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. ” hükmü,

“Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16'ncı maddesinde “ _(1)_İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

...

(3) Kuruma itirazen şikâyet süresi; şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

“Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler; …

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, ... izleyen günden itibaren başlar.” hükmü,

“Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(10) İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinde “(2) … İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: RADYOTERAPİ HİZMET ALIMI

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı:

150.000.000 PUAN

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: T.C.S.B. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM ARAŞTIRMA HASTANESİ” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “1 (Bir) Adet Lineer Hızlandırıcının Kolimatör ve Multileaf Kolimatör Sistemi” başlıklı kısmında “…2. Çok yapraklı kolimatör (MLC) sisteminin izomerkezdeki yaprak genişliği, gelişmiş radyocerrahi tedavilerin hassasiyetini göz önünde bulundurarak buna imkân sağlayacak ek setup ve planlama gerektirmeyecek şekilde MLC yaprak genişliği merkezdeki en az 8x8cm’lik alanda en fazla 3mm olmalıdır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Rize Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından gerçekleştirilen “Radyoterapi Hizmet Alımı” işi olduğu, bahse konu ihalede 16 adet ihale dokümanı indirildiği, 20.10.2025 tarihinde yapılan ihaleye 3 isteklinin katıldığı, inceleme tarihi itibarıyla ihale komisyonu kararı alınmadığı görülmüştür.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliğini sağlaması gerektiği, kural olarak belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürünün belirtilemeyeceği ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemeyeceği anlaşılmaktadır.

İdarelerin ihtiyaçlarını uygun şartlarda ve zamanında karşılanması ve ihtiyacı karşılarken ihaleye konu ürünün teknolojik performansını belirlemek konusunda takdir hakkı ve yetkisinin bulunduğu, ihtiyacın belirlenmesi noktasında belli bir cihazın özelliklerini dikkate alma yönünde bir zorunluluğunun bulunmadığı, kaldı ki esas olan hususun idarenin kendi ihtiyaçlarını en etkili ve verimli şekilde temin etmesine imkân sağlayacak düzenlemelerin olması gerektiği değerlendirilmektedir.

Bu bağlamda, idarelerin gerek ihtiyacı olan hizmetin tespiti, gerek ihale konusu alımın niteliklerini dikkate alarak teknik şartnamelerde hangi kriterleri belirleyip belirleyemeyecekleri gerekse de belirledikleri kriterlerin ihtiyacı karşılamada yeterli olup olmadığı noktasında belli bir serbestiye sahip olduğu açıktır. Ancak, alımın konusuna ilişkin teknik kriter ve özellikleri belirleme hususundaki bu takdir yetkisi, yukarıda yer verilen Kanun maddesi ile belli ölçüde sınırlandırılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından ihaleye Elekta marka Versa HD model lineer hızlandırıcı sistem ile katılabilmek için Teknik Şartname’nin “1 (Bir) Adet Lineer Hızlandırıcının Kolimatör ve Multileaf Kolimatör Sistemi” başlıklı kısmında yer alan “…MLC yaprak genişliği merkezdeki en az 8x8cm’lik alanda en fazla 3mm olmalıdır.” şeklindeki düzenlemenin devamına “ya da 160 yapraklı MLC yapısına sahip olup tüm yapraklar 1 mm’lik sanal yaprak genişliğine sahip olmalıdır.” ifadelerinin eklenmesinin talep edildiği,

Değişiklik talep edilen Teknik Şartname maddesine yönelik olarak idarece verilen cevapta; “…mevcut durumda en önemli eksikliğimiz; hem gelişmiş radyoterapi tekniklerini uygulayabilen hem de ilimizde ve çevre illerde bulunmayan ileri düzey teknolojilere sahip bir sistemin teminidir. Bu doğrultuda tercih edilen 8x8 cm alanda 3 mm’nin altında yaprak kalınlığına ulaşabilen MultilifKolimatör (MLC) sistemleri, klinik etkinliği kanıtlanmış ve küçük alan doz dağılımlarında en yüksek doğruluğu sağlayan teknolojiler arasında yer almaktadır. İnce yaprak çözünürlüğü, özellikle SRS (StereotaktikRadyoCerrahi) ve SBRT (Stereotaktik Beden Radyoterapisi) gibi yüksek dozlu, küçük hedefli tedavilerde tümör sınırlarının milimetrik hassasiyetle tanımlanmasına olanak tanır.

Bu sayede hedef hacim içerisinde yüksek doz homojenliği sağlanırken, çevre sağlıklı dokuların aldığı doz minimuma indirilmektedir. Klinik literatür, bu çözünürlük seviyesinin küçük alanlarda konformalite ve doz gradyanı açısından açık biçimde tedavi üstünlüğü sağladığını göstermektedir.

Klinik ihtiyaç ve bölgesel önem açısından değerlendirildiğinde, Karadeniz bölgesi genelinde 8x8 cm alanda 3 mm altında yaprak kalınlığına sahip MLC sistemleri bulunan bir lineer hızlandırıcı (linak) mevcut değildir. Bu nedenle, özellikle beyin metastazları ve küçük hacimli tümörler için SRS/SBRT endikasyonu olan hastalar, GammaKnife veya CyberKnife sistemlerinin bulunduğu farklı illere sevk edilmek zorunda kalmaktadır. Bu durum hem hasta konforunu hem de tedaviye erişim süresini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu tür ileri MLC çözünürlüğüne sahip sistemlerin temini, bölgedeki bu eksikliği gidererek hastaların kendi ilinde gelişmiş radyoterapi tekniklerine erişimini mümkün kılacak, hasta sevklerini azaltacak ve tedavi sürekliliğini artıracaktır. Ayrıca, küçük alanlarda hipofraksiyonel tedavilerin yüksek doğrulukta uygulanmasını sağlayarak, mevcut altyapı ile uyumlu biçimde eğitim, araştırma ve klinik hizmet faaliyetlerine önemli katkı sunacaktır. Sonuç olarak, Anabilim Dalımız; hem mevzuatın öngördüğü kamu yararı ve kaynak verimliliği ilkeleri doğrultusunda hem de bilimsel ve klinik gereklilikler temelinde, 8x8 cm alanda 3 mm’nin altında yaprak kalınlığına sahip MLC sistemlerinin bölgesel ve ulusal düzeyde en uygun çözüm olduğunu değerlendirmektedir. Bu sebepler ile itiraz uygun bulunmamıştır…” ifadelerine yer verilerek şikayet başvurusunun reddedildiği anlaşılmıştır.

Netice itibarıyla, başvuruda talep edilen değişikliklerin, başvuru sahibinin Teknik Şartname’yi kendi ürününe/sistemine uygun hale getirilmesi talebini içerdiği,**** idarelerin rekabeti engellemeden istekliler arasında fırsat eşitliğini sağlayarak verimliliğe ve fonksiyonelliğe yönelik ihtiyaçlarını kendilerinin belirleyebileceği,**** idarenin ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçlarına yönelik teknik özellikleri belirlemeleri konusunda takdir yetkisine sahip olduğu,**** idare tarafından, başvuruya konu değişikliklerin yapılmaması noktasında gerekçelerin ortaya konulmak suretiyle**** başvuru sahibine cevap verildiği,**** dokümanlardaki teknik özelliklerin alım konusu alanda faaliyette bulunan tüm firmaların ihaleye katılımını sağlayacak şekilde düzenlenemeyeceği, idarenin farklı sistemlere ilişkin özellikleri dikkate alarak ihtiyacını belirleme zorunluluğunun bulunmadığı, asıl olanın mevcut düzenlemelerin idarenin ihtiyacını karşılaması olduğu, bu kapsamda idare tarafından cihazlarda istenilen ve itiraza konu teknik özelliklerin kamu yararı ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri doğrultusunda yapıldığı, bilimsel ve klinik gereklilikleri gerekçeleriyle açıklandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, Teknik Şartname’nin “1 (Bir) Adet Lineer Hızlandırıcının Kolimatör ve Multileaf Kolimatör Sistemi” başlıklı kısmında yer alan “…MLC yaprak genişliği merkezdeki en az 8x8cm’lik alanda en fazla 3mm olmalıdır.” şeklindeki düzenlemenin yalnızca “Varian” marka “TrueBeam STX” model lineer hızlandırıcı sistemini işaret ettiğine yönelik iddiasının 02.10.2025 tarihli idareye şikayet başvuru dilekçesinde yer almadığı tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklamada şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade edilmektedir.

Aktarılan mevzuat gereğince başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve iki aşamalı idari başvuru yolunda şikâyet yoluna başvurulmadan itirazen şikâyet yoluna başvurulamayacağından, şikâyet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların itirazen şikâyet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamamaktadır.

Bu çerçevede, şikâyet başvurusu, Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların; şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir.

İdareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikâyet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikâyet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dâhilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla, süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Başvuru sahibinin iddiasının idareye yapılan 02.10.2025 tarihli şikâyet başvurusuna konu edilmeyip, ilk kez 21.10.2025 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı görülmektedir.

Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının uyuşmazlığa konu hususun öğrenilmiş olduğu dokümanı indirme tarihi olan 23.09.2025 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde başvuruya konu edilmesi ve somut durumda en geç 03.10.2025 tarihine kadar iddia konusuna yönelik olarak başvuruda bulunulması gerekirken, anılan iddiaya bu süre geçtikten sonra 21.10.2025 tarihinde itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****