KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/042

Gündem No : 33

Karar Tarihi : 22.10.2025

Karar No : 2025/UH.I-2290

BAŞVURU SAHİBİ:

Fayat Grup Atık Yön. Asf. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Zonguldak Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1243141 İhale Kayıt Numaralı “36 Ay Süreli Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmeti Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Zonguldak Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 15.09.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “36 Ay Süreli Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Fayat Grup Atık Yön. Asf. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 17.09.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.09.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.09.2025 tarih ve 195410 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.09.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1967 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarece mevzuata aykırı şekilde önemli teklif bileşenleri belirlenmeksizin ihale dokümanında yer alan tüm hususlara ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, yine açıklama isteme yazısında kiralık araçlar üzerinden yapılan açıklamalarda amortisman öngörülmesi ve belgelendirilmesi gerektiğinin ifade edildiği, ancak kiralık araçların amortisman maliyetlerine yönelik açıklama istenilmesinin yerinde olmadığı, kiralık araçlar üzerinden yapılan açıklamalarda amortisman, sigorta ve kasko, MTV, muayene giderleri için ayrıca açıklama talep edilmesinin uygun olmadığı, ticari hayatın gereği olarak araç kiralamalarında bu giderler dâhil şekilde fiyat verildiği, bu şekilde açıklama istenilmesinin araç kiralama şirketlerinin ticari sırlarının talep edilmesi anlamına geleceği, öte yandan, açıklamalar kapsamında sunulacak tüm belgelerin SMMM onaylı olmasının talep edildiği, bazı belgeler bakımından bu onayın aranmasının yersiz olduğu ve bu talebin Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri ile çeliştiği,

2. Yaklaşık maliyetin hatalı şekilde belirlendiği, aynı idare tarafından daha önce yapılan 2024/1024449 İKN’li ihalede istenen araçlar göz önüne alındığında başvuru konusu ihalede fazladan iki araç daha bulunduğu, söz konusu ihalenin yaklaşık maliyetinin TÜİK oranlarına göre güncellenmesiyle ortaya çıkan maliyetle mevcut ihalenin yaklaşık maliyetinin uyumlu olması gerektiği, nitekim başvuru konusu ihaledeki tekliflerin ortalamasının da bu şekilde güncellenmiş maliyetle aynı civarda olduğu, ancak başvuruya konu ihalede yaklaşık maliyetin daha yüksek hesaplandığı, ayrıca 2024/1024449 İKN’li ihalenin yüklenicisinin başvuru konusu ihalede teklif ettiği bedelin, isteklinin anılan ihaledeki teklif fiyatı (sözleşme bedeli) güncellendiğinde hesaplanan maliyetin iki katından fazla olduğu, bu itibarla yaklaşık maliyete esas piyasa araştırması kapsamında idareye bildirilen fiyatların manipüle edilmiş olabileceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Verilen hizmetin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükümleri,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir…” açıklamaları,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.3.4. Diğer giderler:

İlgili mevzuat gereğince sözleşmenin uygulanmasında yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri, kiralanacak tüm araçların (yakıt ve adblue hariç) amortisman, yedek parça, tamir, bakım, sigorta, araç takip ve kamera sistemi donanım, yazılım ve ekipman giderleri ve diğer giderleri Yüklenici tarafından karşılanacaktır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.__

**** Başvuruya konu ihalede sınır değerin altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamaları talep edilmiş ve bu talebe ilişkin yazıda “…Açıklamalar, araçların temin şekline göre hizmet süresi hesaba katılarak aşağıdaki şekilde yapılmalıdır:

A. Öz Mal Araç Kullanılması Durumunda:

1. Amortisman hesaplaması,

2. Yazlık ve Kışlık Lastik maliyetleri (işçilik dahil),

3. İşçilik dahil bakım-onarım maliyetleri (Periyodik bakım maliyetleri dahil olacak şekilde özel ya da yetkili servis onaylı),

4. Sigorta ve kasko giderleri,

5. Motorlu taşıtlar vergisi,

6. Araç fenni muayene ve egzoz emisyon giderleri,

7. Araç takip ve kamera sistemi (Teknik Şartnamenin 4. Maddesinde belirtilen özellikler göz önünde bulundurularak) donanım yazılım ve abonelik giderleri,

8. İlgili mevzuat gereğince Karayolu Taşımacılığı Yetki Belgesi olması gereken araçlar için belge giderleri (Al, Kİ, D2 vb.)

9. İlgili mevzuat gereğince araçların üzerinde bulundurulması zorunlu olan teçhizat giderleri, Bu kalemlere ilişkin belgelerin sunulması gerekmektedir.

B. Kiralık Araç Kullanılması Durumunda:

1. Kiralama sözleşmesi,

2. Kiralama sözleşmesine ek olarak sözleşmeye dahil edilmemiş olan;

a. Amortisman hesaplaması,

b. Yazlık ve Kışlık Lastik maliyetleri (işçilik dahil),

c. İşçilik dahil bakım-onarım maliyetleri (Periyodik bakım maliyetleri dahil olacak şekilde özel ya da yetkili servis onaylı),

d. Sigorta ve kasko giderleri,

e. Motorlu taşıtlar vergisi,

f. Araç fenni muayene ve egzoz emisyon giderleri,

g. Araç takip ve kamera sistemi (Teknik Şartnamenin 4. Maddesinde belirtilen özellikler göz önünde bulundurularak) donanım yazılım ve abonelik giderleri,

h. İlgili mevzuat gereğince Karayolu Taşımacılığı Yetki Belgesi olması gereken araçlar için belge giderleri (Al, Kİ, D2 vb.)

i. İlgili mevzuat gereğince araçların üzerinde bulundurulması zorunlu olan teçhizat giderleri, Bu kalemlere ilişkin belgelerin sunulması gerekmektedir.

C. Sunulacak tüm belgeler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) onaylı olmalıdır.” hususları ifade edilmiştir.

Bu kapsamda, yukarıda alıntılanan aşırı düşük teklif açıklaması talebine ilişkin yazı kapsamında maliyet bileşenleri belirtilmekle birlikte, araçların kiralık olması durumu için mevzuatta belgelendirme yöntemi olarak kullanılamayacak “kiralama sözleşmesi”nin istenildiği, kiralık araç kullanılması başlığı altında “amortisman hesaplaması” gerektiğinin belirtildiği, yazı içeriğindeki A.9. ile B.i. maddelerinde teçhizat giderlerine ilişkin “ilgili mevzuatı gereğince” ifadesine yer verilerek bu husustaki giderler için önemli maliyet bileşeni vasfında belirleme yapılmadığı ve genel manada araçlara ilişkin tüm maliyet bileşenlerine yönelik olarak açıklama istenildiği, buna ek olarak açıklama kapsamında sunulacak tüm belgelerin SMMM onaylı olması gerektiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

**** İhalelerde aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik işlemlerin sağlıklı şekilde sonuçlandırılabilmesi için, idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin aşırı düşük teklif sahibi isteklilere bildirilmesi gerekmektedir. Bu yolla istekliler tarafından açıklamaların sağlıklı şekilde yapılması ve idarece açıklamaların sağlıklı şekilde değerlendirilmesi sağlanmaya çalışılmaktadır.

Bu itibarla, kamu ihale mevzuatında aşırı düşük teklif açıklamaları talep edilirken, idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler üzerinden açıklama istenilmesinin öngörüldüğü, ayrıca Tebliğ’in ilgili maddelerinde, aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulacak hangi belgelerin meslek mensubu tarafından onaylı olması gerektiğinin açıklandığı, başvuruya konu ihalede ise bu gerekliliklere aykırı şekilde açıklama istenildiği anlaşılmış, bu doğrultuda idarece İdari Şartname ve Teknik Şartname düzenlemeleri uyarınca maliyet bileşenleri içerisinden teklifte önemli olanların belirsizlik içermeyecek şekilde tespit edilmesi ve teklifi aşırı düşük olan isteklilerden, bu bileşenlere ilişkin olarak ve yukarıda değinilen diğer hususlar da dikkate alınarak yeniden açıklama istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

…

(6) Yaklaşık maliyet tespit edilirken kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatların esas alınması halinde, güncelliğini kaybeden fiyatlar, ilgili alt endeks veya endeksle güncellenir. Güncelleme, yaklaşık maliyetin belirlendiği tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait alt endeks veya endeksin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış fiyatların yürürlüğe konulduğu tarihin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait alt endeks veya endekse bölünmesi suretiyle bulunan katsayı üzerinden yapılır.” hükümleri bulunmaktadır.

**** Yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler incelendiğinde, mevzuat gereği aylık kiralama bedeli taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmaması gereken araçlar bakımından söz konusu Kasko Değer Listesi’nin dikkate alındığı, kiralanacak diğer araçlar bakımından ise araçların ve araç üstyapılarının fiyatı üzerinden amortisman, yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta ile nakliye, montaj ve demontaj katsayıları kullanılarak maliyet hesabının yapıldığı, bahse konu araç fiyatlarının piyasa araştırması yapılarak tespit edildiği anlaşılmıştır.

**** Yukarıda aktarılan hususlar çerçevesinde, başvuru sahibince daha önceki bir ihalenin sözleşme bedeli güncellenerek ve başvuru konusu ihaleye verilen teklifler dikkate alınarak yaklaşık maliyetin hatalı olduğu iddia edilmekle beraber; yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespitine ilişkin olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinde sayılan yöntemlerden biri, birkaçı veya tamamının herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanılabileceği dikkate alındığında, bu hesaplamada ihaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatların kullanılmasının zorunlu olmadığı, bu itibarla idarenin maliyet hesabında bir uygunsuzluk bulunmadığı; ayrıca, idarenin yaklaşık maliyet hesabının hatalı olup olmadığı hususunda, hesaplama usulünün uygunluğu ya da hesaplamaların doğruluğu bakımından inceleme yapılması mümkün olmakla birlikte, iddia kapsamında belirtildiği şekilde salt ihaleye sunulan teklifler göz önünde bulundurularak yaklaşık maliyetin hatalı olduğuna ilişkin bir değerlendirme yapılmasının uygun olmayacağı anlaşılmış ve iddiaların yerinde olmadığı neticesine ulaşılmıştır.****

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin işlemlerin yukarıda aktarılan hususlar çerçevesinde yeniden gerçekleştirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****