KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/041

Gündem No : 37

Karar Tarihi : 15.10.2025

Karar No : 2025/UH.I-2242

BAŞVURU SAHİBİ:

Venüs Eda Sağ. Ürü. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1209973 İhale Kayıt Numaralı “14.212.000 Km Otobüs (Otokar Kent Xl) Bakım ve Onarımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 10.09.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “14.212.000 Km Otobüs (Otokar Kent Xl) Bakım ve Onarımı” ihalesine ilişkin olarak Venüs Eda Sağ. Ürü. Ltd. Şti.nin 04.09.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.09.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.09.2025 tarih ve 194054 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.09.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1896 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde yer alan benzer iş tanımının ihaleye katılımı ve rekabeti engelleyerek kamu zararına neden olduğu,

2. Birim fiyat teklif cetvelinin aşağıda yer verilen hususlarda mevzuata aykırı olduğu;

- Tip İdari Şartname’nin 31 nolu dipnotunda açıkça ifade edildiği üzere, yol ve yemek giderlerinin personele nakdi olarak ödenecekse brüt tutarının açıkça yazılması gerektiği, ancak İdari Şartname’de brüt yol ve yemek bedelinin tutar olarak gösterilmediği, bu haliyle İdari Şartname’nin 25.3.2’nci maddesinin Tip İdari Şartname’ye de aykırılık teşkil ettiği, ayrıca bu durumun iş kapsamında çalıştırılacak işçilerin maaş bordrolarına yansıyacak yol ve yemek tutarının çalışacak personelin kontrol etmesini engelleyici nitelik taşıdığı,

- İhale konusu işte birçok kalem söz konusu olmasına rağmen, birim fiyat teklif cetvelinde personel haricinde “sadece bir satırda km” üzerinden teklif alınmasının, tekliflerin hazırlanması, tekliflerin/aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi, iş artışı/eksilişi vb. durumlarda telafisi güç sorunlara neden olacağı, birim fiyat teklif cetvelinde çalıştırılacak personele ilişkin satırlar bulunduğu ve bunlar bakımından bir sorun bulunmadığı, ancak park bahçe işlerinden, çay ocağı işletilmesine, havlu peçete vb. sarf malzemelerinin temininden binaların boyanmasına kadar miktarı belirsiz pek çok iş araçlarının km bazında fiyatlandırıldığı, birim fiyat teklif cetveline sahip bir iş içerisinde birleştirildiği, dolayısıyla belirsiz gider içeren işlerin tek bir birim fiyat içerisinde toplanamayacağı, idarece hesaplanan yaklaşık maliyet içerisinde yukarıda belirtilen tüm giderlerin miktarlarının tespit edilerek fiyatlandırılamayacağı, her bir iş kaleminin miktarı belliyse ihalenin bu miktarlar üzerinden fiyatlandırılarak birim fiyat teklif cetvelinde belirtilmesi gerektiği,

- Teknik Şartname’nin 11’inci maddesinde arıza ve kaza sayılarına yer verildiği şekilde birim fiyat teklif cetveli hazırlanmasının mümkün olduğu, ancak araçların kilometresi üzerinden bir fiyatlandırmanın şaibeli olacağı, bu araçlardaki sayıların altında arıza ortaya çıktığında idarenin zarar uğrayacağı ve yüklenicinin haksız kazanç elde edeceği, aksi bir durumda ise yüklenicinin mağdur olacağı; ayrıca daha önce ihale konusu işi idarede gerçekleştirmemiş bir isteklinin, gerçekçi bir hesaplama yaparak ihaleye teklif sunmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla idarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplamasının, hali hazırda işi sürdüren firmalar ve bu firmaların uzantılarından teklif toplanması suretiyle yapıldığı şüphesini doğurduğu, zira belirsizlik içeren bir bakım-onarım işinin idarece hesaplanmasının mümkün olmadığı; araçların çalışma programının idarece belirlendiği dikkate alındığında, işletme giderleri yüksek eski araçların ağırlıklı olarak kullanılması halinde yüklenicinin giderlerinin artacağı ve zarar edeceği, yeni ve işletme giderleri düşük araçların ağırlıklı kullanılması halinde ise düşük işletme giderlerine rağmen yükleniciye yüksek ödeme yapılacağı ve idarenin zarara uğrayacağı,

- Birim fiyat teklif cetvelinde idareye ait araçların bakım onarımı için “km” bazlı ayrı satır açıldığı, yedek parça, periyodik bakım, lastik, yol yardımı, kalibrasyon, tamir, çekici ve yol yardım hizmetleri, araçların servise hazırlanmaları, garaj elektrik ve su giderleri, manevra ve ikmal işleri, komponent malzemelerin revizyonu vb. birçok alt unsurdan oluşan “bakım onarım” kapsamındaki hiçbir iş kalemi için ayrı satır açılmadığı, buna göre ihale konusu iş kapsamında kullanılacak onlarca yedek parça ya da lastik için ayrı birim fiyat verilemeyeceği, sayılan işlerin tamamının “bakım-onarım” adı altında “kilometre” bazlı olarak bir arada fiyatlandırılacağı,

- İhale dokümanında kullanılacak yedek parçanın sayısı, yapılacak bakım-onarım sayısı ve diğer kalemlere ilişkin olarak hiçbir somut bilgi bulunmadığı, söz konusu ihalede yüklü miktarda malzeme ve yedek parça alınacak olmasına rağmen, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.22’nci maddesinde açıklanan gerekliliklerin yerine getirilmediği ve malzemeler için ayrı satır açılmadığı, bu nedenle birim fiyat teklif cetvelinin mevzuata aykırı olduğu; ayrıca başvuruya konu ihalenin 696 sayılı KHK’ya aykırı olduğu, yaklaşık maliyete ilişkin belgeler incelendiğinde ihale konusu işin önemli bir kısmının personel hizmet alımı işine ait olduğunun görüleceği,

- Birim fiyat teklif cetvelinin düzenleme şeklinin aşırı düşük teklif değerlendirmesi yapılmasını ve benzer iş kıyaslamasını engellediği,

-“Bakım-onarım” kaleminin alt bileşenlerinin tamamıyla belirsiz olması sebebiyle aşırı düşük teklif sorgulaması halinde idarenin değerlendirme ve kıyas yapmasının imkânsız hale geldiği, istekliler tarafından aşırı düşük tekliflerin sağlıklı bir şekilde açıklanabilmesi ve idarelerce bu açıklamaların eşit muamele ilkesi çerçevesinde sağlıklı bir şekilde değerlendirmelerinin yapılabilmesi bakımından mevzuata uygun bir aşırı düşük teklif sorgulama işleminin gerçekleştirilmiş olması gerektiği; ancak açıklamaya esas olacak teklif bileşenlerinin belirlenmemiş olması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamaların sağlıklı bir şekilde hazırlanması ve sunulan açıklamaların da objektif kriterlere göre değerlendirilmesi imkânının bulunmadığı,

-Ayrıca bu durumun isteklilerce sunulacak iş deneyim belgelerinin ayrıştırılmasını ve değerlendirilmesini imkânsız hale getirdiği, zira ihale kapsamında onlarca iş kaleminin “bakım-onarım” altında birleştirildiği ve “kilometre” bazlı birim fiyatın belirlendiği, “bakım-onarım” altındaki alt kalemlerin hiçbirinin tutar ve oranının belli olmadığı ve ayrıştırma yapılamayacağı, bu nedenle isteklilerin sunacakları iş deneyim belgelerinin başvuruya konu ihaleye uygunluğunun denetiminin de mümkün olmayacağı,

3. İdari Şartname’nin 25.3.2.1’inci maddesinde “Yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderleri (her türlü personel gideri, servis, yemek, kalibrasyon gerektiren tüm cihaz ve aletler ile bu aletlerin kalibrasyon ücretleri, personellere verilecek kıyafetleri, temizlik malzeme gideri vb.) yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi yapılmasına karşın Teknik Şartname’de veya başka bir ihale dokümanında hangi cihaz ve aletlerin kalibrasyon gerektirdiği, bunların adeti, kalibrasyon yapılma süreleri gibi hususların açıklanmadığı, İdari Şartname’nin 25.3.2.1’inci maddesi ve birim fiyat teklif cetveli bir arada değerlendirildiğinde, bu durumun istekli olabilecekler bakımından belirsizlik oluşturduğu,

- İdari Şartnamenin 25.3.2.1’inci maddesinde teklif fiyatına dâhil olan giderler içerisinde “servis”in yer aldığı, ihale kapsamında “servis” bulunması halinde bunların sayı, güzergâh ve kapasitesi gibi bilgilerinin de ihale dokümanı kapsamında yer alması gerektiği, ancak ihale dokümanı kapsamında belirtilen hususlara ilişkin hiçbir bilginin bulunmadığı, birim fiyat teklif cetvelinde “servis” için ayrı satır açılması gerekirken bunun da yapılmadığının görüldüğü,

4. İdari Şartname’nin 25.3’üncü maddesinden ihale kapsamında uzman teknik personel, yardımcı teknik personel ve teknik personel olarak adlandırılan vasıflı personellerin çalıştırılacağı anlaşılmasına rağmen, İdari Şartname ve Teknik Şartname’de bu personelin niteliklerine ilişkin açıklamanın bulunmadığı, Teknik Şartname’de işçilerin niteliklerinin ve bu niteliği tevsik amacıyla aranılan belgelerin (eğitim ve diploma, istenilen sertifikalar, iş deneyimi vs.) ayrıntılı bir şekilde belirtilmesi gerektiği, dolayısıyla ihale dokümanının Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olarak düzenlendiği,

5. İdari Şartname’nin 46.1.1’inci maddesinde (a2) ve (c) katsayılarının sıfır olarak belirtilmesinin sözleşmenin yürütülmesi aşamasında fiyat farkının sağlıklı hesaplanmasına engel teşkil edeceği,

6. Fiyat farkına ilişkin olarak Sözleşme Tasarısı ve İdari Şartname’de yer alan düzenlemelerde “b3” katsayısının “0,8144” olarak belirlenmesine rağmen, söz konusu işin %80’inden fazlasının yedek parça ve mal alımı şeklinde olduğu, mal alımlarında ortalama yüklenici kârı %25 olarak uygulandığı için fiyat farkının yüklenici kârından arındırılması gerektiği, fiyat farkına ilişkin doküman düzenlemelerin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

7. Başvuruya konu ihalede, Sözleşme Tasarısı’nın “Alt yüklenicilere ilişkin bilgiler ve sorumluluklar” başlıklı 15.1’inci maddesinde belirlenen işler için alt yüklenici çalıştırılabileceğinin düzenlendiği, ancak hem teklif fiyata dâhil olan giderlerin sayıldığı İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde hem de alt yükleniciye yaptırılabilecek işlerin sayıldığı Sözleşme Tasarısı’nda belirtilen iş kalemleri arasında ayrıştırma yapılmasının mümkün olmadığı, zira bakım-onarım giderleri için birim fiyat teklif cetvelinde “km” birim bazlı olarak teklif verilmesinin öngörüldüğü, bu durumun birçok alt iş kaleminden oluşan ihalede, bu kalemler bakımından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasını imkânsız kıldığı, bu nedenle alt yüklenici çalıştırılması düşünülse dahi, yüklenici tarafından alt yükleniciyle yapılacak sözleşmenin fiyatlamasının yapılmasının, yapılan bu fiyatlamanın uygun olup olmadığının idarece kontrolünün, iş sonunda alt yüklenici için düzenlenecek iş bitirme belgesinin bedelinin belirlenmesinin mümkün olmayacağı,

8. Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesindeki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı denetimdeki her tespit için ayrı ayrı mı, yoksa tamamı için bir defa mı ceza uygulanacağına dair belirsizliğin teklif verilmesine engel olmayacağı, ancak işin ifası aşamasında telafisi güç sorunlara neden olacağından Tip Sözleşme’ye aykırı olduğu,

9. Sözleşme Tasarısı’nın 33.1’inci maddesinin Teknik Şartname’ye atıf yapılarak boş bırakılmasının Tip Sözleşme’ye aykırı olduğu,

10. Sözleşme Tasarısı’nın “Garanti ile ilgili şartlar” başlıklı 34’üncü maddesinin boş bırakıldığı, ayrıca Teknik Şartname’de de ihale kapsamında kullanılacak malzeme ve yedek parça için garanti süresinin öngörülmediği, işin işçilik dışında kalan önemli bir kısmının yedek parça ve malzeme temininden oluştuğu, yüklenici tarafından temin edilecek yedek parça malzemeler için garanti aranmamasının kullanılan parçaların ihale konusu işin süresinin sona ermesinden sonra da kullanılacak olması nedeniyle kamu zararına neden olabileceği, zira yüklenicinin sözleşme süresinin dolmasından sonra dahi yaşanacak bir arıza halinde garanti kapsamında değişim yapılarak idare menfaatinin korunması mümkün olacakken, idarenin bu hakkından feragat ettiği, yükleniciye kullanacağı malzeme ve yedek parçaların garantili olması yükümlülüğünün verilmemesinin istismara açık bir alan bıraktığı, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak malzeme ve özellikle yedek parçalar için garanti süresinin öngörülmemesinin kamunun menfaatleri ile örtüşmediği, bu durumun teklif fiyatını belirlemeye engel olduğu ve rekabeti engellediği,

11. Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşmesi’ne göre, kesin teminat mektubunun süresinin açık bir tarih olarak belirtilmesi gerektiği, ancak Sözleşme Tasarısı’nın 36.1’inci maddesinde teminatın süresinin belirli bir tarih olarak belirtilmediği, belirli bir süre (ay) olarak belirtildiği, dolayısıyla anılan Tasarı’nın 36.1’inci maddesinin Tip Sözleşme’ye uygun olmadığı,

12. İhale konusu iş kapsamında araçların periyodik bakımlarını ve lastik değişimlerini yüklenicinin gerçekleştireceği, bu iki iş kaleminin önemli bir gider oluşturacağı, bu nedenle yüklenicinin işe başlama tarihinden sonra ilk periyodik bakımı ve lastik değişimini ne zaman yapacağının önem arz ettiği, isteklilerin bu durumu dikkate alarak teklif oluşturabilmeleri bakımından her bir aracın en son periyodik bakımının ve lastik değişiminin hangi km ve tarihte yapıldığını bilmelerinin zorunlu olduğu, aksi halde işin süresi boyunca bu işlemlerin kaç defa yapılacağının belirsizlik oluşturacağı, Teknik Şartname’de söz konusu hususlara ilişkin hiçbir düzenlemenin bulunmadığı,

13. Teknik Şartname’nin 3.2’nci maddesinde yer alan “Yüklenici, sözleşme kapsamındaki araç sayısının %10'unu geçmemek kaydıyla İdareye ait farklı araçların da söz konusu lokasyonlarda parklanması durumunda yüklenici bu araçların da içdış temizlik, manevra ve ikmal işlemlerini yapacaktır. Bu kapsamdaki araçlar için kullanılacak cam suyu, soğutma suyu yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesinin söz konusu gider kaleminin gerçekleşme olasılığını yüksek görerek teklif fiyatına dâhil eden ve aksi yönde teklif fiyatına dâhil etmeyen istekliler arasındaki fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı, dolayısıyla belirsizlik içeren anılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu,

-Teknik Şartname’nin 7.2’nci maddesinde yer alan düzenlemeye rağmen, TSE internet sitesi üzerinden yapılan sorgulamada “TS13231-TS13168” belgesinin “İş yerleri-Egzoz gazı emisyonu ölçümü yapan yetkili istasyonlar için kurallar” olarak isimlendirildiğinin görüldüğü, bahse konu standart içerisinde işyerinin fiziki koşullarına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı ve idareye ait işyeri için yüklenicinin bahse konu belgeyi temin etmesinin mümkün olmadığı, ilgili belgenin alınabilmesi için gerekli masrafların idare tarafından karşılanması gerektiği, isteklilerin bu belgenin temini için öngöreceği maliyetin belirsiz olduğu; ayrıca TS 13231-TS13168 belgesinin idareye ait olsa dahi belgenin güncelleme sürecinde egzoz gazı emisyon ölçümlerinin idarenin kendi bünyesinde bulunan konunun uzmanı personel yolu ile talep edilen belgelerin temininin sağlanması gerektiği, yükleniciden böyle bir talepte bulunulacak olması durumunda ise ilgili personellerin giderlerine ilişkin birim fiyat teklif cetvelinde sütun açılmadığı,

- Teknik Şartname’nin 8.7’nci maddesinde yer alan “Araçlarda yangın çıkması halinde (vandalizm, toplumsal olaylar terör olayları ve doğal afetler hariç) bütün maddi ve hukuki sorumluluk yükleniciye aittir.” şeklindeki düzenlemenin yüklenicinin kusuru olmaksızın çıkan yangınlarda dahi yükleniciyi sorumluluk altına aldığından dolayı mevzuata aykırı olduğu,

- Ek-2 Garaj İşletim Modeli’nin “Atıkların Bertarafı ve Arıtma Tesislerinin İşletilmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde atık yönetimi ve arıtma tesislerinin çalıştırılması ile ilgili uygulamaların tanımlandığı, yüklenicinin sadece kendi faaliyetlerinden kaynaklanan atıkların yönetimine ilişkin giderleri karşılaması makul olmakla birlikte; arıtma tesisi işletmeciliğinin ayrı bir uzmanlık konusu olduğu, tesisisin hangi süreç ile çalıştığı, sürece uygun olarak nano filtre, şartlandırıcı kimyasallar, polimer, flokulant vb. hangilerinin hangi kalite ve miktarlarda kullanılacağının, tesisin debisi ve enerji tüketimi gibi bilgiler verilmeden isteklilerin bu hususta bir öngörüde bulunmasının ve maliyet hesaplamasının mümkün olmadığı, tesisin idarece işletilmesi halinde hakedişten ne kadarlık bir kesinti yapılacağına da yer verilmediği, yapılan düzenlemenin teklif fiyatının tespitini imkânsız hale getirdiği,

- Ek-2 Garaj İşletim Modeli’nin 2.4’üncü maddesinde “Sözleşmenin sonunda araçlarda kullanılan lastiklerin diş derinliği minimum 6mm olacaktır.” düzenlemesine, 2.8’inci maddesinde “Araçlara yüklenici tarafından yeni olarak takılan lastikler takıldığı tarihten geriye doğru en fazla 3 yıl içinde üretilmiş olacaktır…” düzenlemesine ve Teknik Şartname’nin 9.4’üncü maddesinde “Sözleşme sonunda 6mm altında teslim edilen her lastik için İdare sıfır ürün fiyat araştırması yapar ve fiyat araştırması sonunda belirlenen bedeli her lastik için Yüklenicin son hakedişinden kesecektir.” düzenlemesine yer verildiği, anılan düzenlemelerden yükleniciden araçların lastiklerinin teminin de istenildiği, ancak ihale dokümanında yüklenicinin lastik maliyetini belirleyebilmesi için gerekli olan herhangi bir veriye yer verilmediği, araçlarda bulunan lastiklerin diş derinliğine, üretim yılına, kaplama yapılıp yapılmadığına yer verilmemiş olduğundan isteklilerin araçların yapacağı kilometreye göre yaklaşık olarak en az kaç adet yeni lastiğe veya kaç adet lastik kaplamasına tekliflerinde yer vermelerinin imkânsız hale getirildiği,

14. Teknik Şartname’nin 3.7’nci maddesinde ISO/TS 16949:2002 üretim belgesine sahip kuruluşların ürünlerinin kullanılabileceğinin belirtildiği, ancak ISO/TS16949:2002 belgesinin ürüne değil, üreticiye verilen bir belge olduğu, dolayısıyla ürünün standartlara uygunluğunu göstermediği, ancak ihale dokümanında üreticinin bu belgeye sahip olması halinde ilgili ürünün orijinal ürünle bir tutulmadığı, netice olarak ISO/TS16949:2002 üretim belgesine sahip üreticilerin ürettiği malzemelerin kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, söz konusu durumun isteklilerin sağlıklı teklif oluşturmalarına, gerektiğinde aşırı düşük teklif açıklaması yapmalarına, yapılan açıklamaların değerlendirmesinin mevzuata uygun olarak yapılmasına engel olduğu,

15. Teknik Şartname’nin 4.1’inci maddesinde yer verilen düzenlemenin, uygulamanın ne şekilde gerçekleşeceğine dair hiçbir fikir vermediği, anılan Şartname’nin eki EK-4’te yer alan kriterlerden herhangi birinin yerine getirilmemesi durumunda yükleniciye rücu edilecek eksikliğin birim fiyatının nasıl belirleneceğinin belli olmadığı, anılan maddede Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 37’nci maddesine göre belirleneceği belirtilmekte ise de söz konusu maddenin buraya uygulanmasının mümkün olmadığı, ihalede malzeme veya bakım işleri için bağımsız birim fiyat belirlenmediği, bu nedenle Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 37’nci maddesinin (a) ve (b) bentlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı, puantaj ve çalışma saatleri üzerinden de malzemeler, tamir, bakım işleri vb. değerlenemeyeceği için (c) bendinin uygulanmasına da olanak bulunmadığı, yüklenici teklif ekinde rayiç sunmadığından ve başka idarelerden malzeme/bakım-onarım rayiçleri alınmadığından (d) bendinin uygulanmasının mümkün olmadığı, (e) bendinde bahsi geçen bir kontrollük birimi oluşturulmasının da söz konusu olmadığı, anılan gerekçelerle Teknik Şartname’nin 4.1’inci maddesinin mevzuata aykırı düzenlendiği ve teklif fiyatı oluşturulmasına engel olduğu,

16. İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden, personellerle ilgili tüm hak ve alacaklardan (ihbar ve kıdem tazminatı) yüklenicinin sorumlu olduğunun görüldüğü, ancak bu yöndeki düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu, 6552 Sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun’un 8 inci maddesi ile 4734 sayılı Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, yüklenicinin kıdem tazminatlarını ödeme yükümlülüğü bulunmadığından dolayı ilgili düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu; bahse konu hak ve alacaklar arasında yer alan kıdem ve ihbar tazminatının yaklaşık maliyet hesabına dâhil edilip edilmediği hususunda tereddüt olduğu, söz konusu düzenlemenin ilgili mevzuattan kaynaklanan parasal hakların tamamının karşılanacağı seklinde anlaşılacağı, bu haliyle mevcut düzenlemelerin hem mevzuata aykırı olduğu, hem tekliflerin oluşturulmasını engelleyici veya isteklileri tereddüde düşürücü nitelikte olduğu, hem de işin ifası aşamasında telafisi güç sorunlara neden olacağı,

17. İhale konusu iş personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmadığı halde idare tarafından engelli personel çalıştırılacağına dair düzenleme yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, engelli personel çalıştırılmasının uygun olduğunu kabul edilse dahi engelli personel sayısının % 3’ün üzerinde belirlenmesinin de mevzuata aykırı olduğu,

18. Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesinde yer alan “1- Hakkediş hesaplamalarına esas bilgi ve belgeleri bilerek yanlış düzenlemek, idareyi ve çalışanlarını yanıltacak gerçeğe aykırı beyanda bulunmak veya belge düzenlemek, vermek, 2- İdarece düzenlenen bilgi, kayıt ve belgeleri bozmak, tağyir etmek, yanlış düzenlenmesini sağlayacak eylem ve hareketlerde bulunmak” şeklindeki düzenlemenin bu aykırılıkların yüklenicinin kusurundan kaynaklandığına dair bir belirleme yapılmamış olması nedeniyle işin ifası ve ceza uygulanması aşamasında telafisi güç sorunlara neden olacağından mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

**** 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler…” hükmü,

**** Aynı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü,

**** İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü,

**** Aynı Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,

…

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

İhale İlanı’nın “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler” başlıklı 4.4’üncü maddesinde “4.4.1.

a) Her türlü otobüs satışı ve bakım onarım hizmetleri,

b) Her türlü araç karoseri bakım onarım hizmetleri,

c) Otobüs bakım ve onarımı ile birlikte gerçekleştirilen (akaryakıt giderleri hariç) şehir içi toplu taşıma hizmetleri,

d) Otobüs bakım ve onarımı ile birlikte gerçekleştirilen (akaryakıt giderleri hariç) garaj işlettirme hizmetleri,

Yukarıda a, b, c ve d maddelerinde belirtilen işlerin her biri ayrı ayrı veya birlikte benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.3.1.1. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

a) Her türlü otobüs satışı ve bakım onarım hizmetleri,

b) Her türlü araç karoseri bakım onarım hizmetleri,

c) Otobüs bakım ve onarımı ile birlikte gerçekleştirilen (akaryakıt giderleri hariç) şehir içi toplu taşıma hizmetleri,

d) Otobüs bakım ve onarımı ile birlikte gerçekleştirilen (akaryakıt giderleri hariç) garaj işlettirme hizmetleri,

Yukarıda a, b, c ve d maddelerinde belirtilen işlerin her biri ayrı ayrı veya birlikte benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** İhaleye ilişkin ilan tarihinin 11.08.2025 olduğu anlaşılmıştır.****

**** Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, şikayet başvurularında; ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce yapılması gerektiği ayrıca ilana yönelik şikayetlerin ise İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihinin farkına varma tarihi olduğu ve yukarıda bahsi geçen 5 ve 10 günlük süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

İtirazen şikayete konu edilen doküman düzenlemesinin ilk olarak 11.08.2025 tarihli İhale İlanı’nda yer aldığı, bu doğrultuda ilgili düzenlemeye ilişkin yapılacak şikayet başvurusunun bu tarihi izleyen 10 gün içinde yapılması gerektiği anlaşılmış, bununla birlikte başvuru sahibi isteklinin bu süre geçtikten sonra 04.09.2025 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunduğu görüldüğünden söz konusu iddianın süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde “Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur:

…

e)
1 ) …

2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder…

3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

**** Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz.

(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. …” hükmü,

**** Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3.2. Yemek ve yol giderleri:

……………………………………………………………………………………………….......

(Bu maddede, yemek ve/veya yol giderinin personele nakdi olarak ödenmesi ve bordroda gösterilmesi isteniyorsa bu giderlerin nakdi olarak ödeneceği ve bordroda gösterileceği, ayrıca söz konusu giderlerin günlük brüt tutarı ile ayda kaç gün üzerinden hesaplanarak personele ödeneceği belirtilecektir.

Yemek ve/veya yol giderinin ayni olarak karşılanması öngörülüyorsa, bu giderin ayni olarak karşılanacağı ve ayda kaç gün üzerinden hesaplanacağı burada belirtilecektir. Yemek ve/veya yol bedelinin net olarak hesaplanacağına dair düzenleme yapılmayacaktır.)

Bu madde kapsamında bir gider öngörülmemesi halinde maddeye “25.3.2. Bu madde boş bırakılmıştır” yazılacaktır.” açıklaması,

**** Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1. Bu Tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için öngörülen düzenlemeler, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereğince ihale edilebilecek personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine uygulanır. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 ve 24 üncü maddeleri gereğince kadroya geçiş uygulamasına tabi olan hizmet alımları ile bu hizmetlerin karakteristik edimlerini içeren veya alt hizmetleri niteliğinde olan hizmetler, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak değerlendirilecektir.

78.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade eder. …

78.1.3. Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan ve niteliği gereği süreklilik arz eden park bahçe bakım ve onarım işi, çöp toplama, cadde, sokak, meydan vb. temizlik işleri, bu işlerin karakteristik edimlerini içeren veya alt hizmetleri niteliğinde olan refüj ve yeşil alanların bakım ve onarımı, ot temizliği, çim biçimi, toprak işleme, arazi hazırlığı, fidan üretimi, dikimi ve bakımı ile ağaç budama, sulama ve bakımı, sürücülü araç/iş makinesi kiralama vb. işler ile Kurum tarafından belirlenecek diğer işler, 78.1.1 inci maddede yer alan diğer koşullara bakılmaksızın personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak kabul edilir. …

78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması zorunludur.

78.3.1. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilen hizmet alımlarında, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için açılan satırda, ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır. …

78.13. Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir. Her ay 30 gün olarak kabul edilecek ve bazı ayların 30 günden daha fazla ya da eksik günleri dikkate alınmayacaktır. İdari şartnamede 26 veya 22 olarak belirlenen aylık gün sayısı üzerinden hesaplama yapılacak ve 31 veya 28 gün olan aylardaki fiili gün sayısı dikkate alınmayacaktır. Yemek ve yol için aylık gün sayısı belirlenmemiş ise 26 gün olarak hesaplama yapılacaktır. …

78.14. İdari şartnamelerde ücret ile nakdi olarak ödenecek yemek ve yol gibi giderlerin net olarak ödeneceğine dair düzenleme yapılmayacaktır. İdari şartnamede yer alan bu bedellerin brüt olduğu belirtilmemiş olsa bile bu tutarlar brüt olarak kabul edilecek ve buna göre işlem yapılacaktır. …

78.22. Brüt asgari ücret veya üzerinde ücret ödenmesi öngörülen personelin varsa nakdi yol ve yemek bedeli dahil aylık (78.12 nci maddeye göre gün üzerinden teklif alınan hallerde günlük) ücreti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü, 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik günü ve yılbaşı günü) yapılacak çalışmalara ilişkin ücretler ile engelli işçi ücreti gibi ayrı ayrı hesaplanması gereken her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması, malzeme giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi zorunludur.__Ayrıca, ayni teklif** __**verileceği belirtilen yemek ve yol giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi esastır.

Ancak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasına göre işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesinin birim fiyat teklif cetvelinde, bu iş kalemi/kalemleri kapsamındaki işlerde çalıştırılmak üzere ihale dokümanında asgari sayısı belirtilen personele ilişkin maliyetlere işçilik kaleminde değil, ait olduğu iş kalemi içerisinde yer verilecek ve istekliler de tekliflerini buna göre sunacaklardır.

Bununla birlikte, söz konusu personelin fazla çalışma yapması ve/veya ulusal bayram ve/veya genel tatil günlerinde çalıştırılması öngörülüyor ise, 78.8. maddesine göre çalışılacak gün ve personel sayısı ile toplam fazla çalışma saati belirlenirken, bu personel de dikkate alınmak suretiyle maliyet hesaplaması yapılarak ulusal bayram ve genel tatil günleri iş kalemi ile fazla çalışma iş kalemine dahil edilecektir.

Teklif fiyatına dahil edilmesi öngörülen malzemelerin tamamı tek bir iş kalemi olarak kabul edilmek suretiyle birim fiyat teklif cetvelinde malzeme için tek bir satır açılması halinde “birim” sütununda “ay” veya “gün” ibaresine yer verilecek, her bir malzeme için ayrı satır açılması halinde ise “birim” sütununa malzemenin türüne göre adet, kg, lt, m, kutu, paket vb. yazılacak ve “miktar” sütununda işin toplam süresi boyunca kullanılması öngörülen malzeme miktarı (toplam adet, kg, lt, m, kutu, paket vb.) belirtilerek teklif alınacaktır. …” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. …

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır. …” açıklaması bulunmaktadır.

**** İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3.1.

25.3.1.1

Personel maaşları;

İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti: Yüklenici tarafından;

Temizlik Personeli olarak çalıştırılacak;

22 adet personele brüt asgari ücretin %41 fazlası,

4 adet Engelli temizlik personeline brüt asgari ücretin %41 fazlası

Manevra Personeli olarak çalıştırılacak;

27 adet personele brüt asgari ücretin %75 fazlası

Kayıt ve Veri Personeli olarak çalıştırılacak;

2 adet personele brüt asgari ücretin %75 fazlası,

2 adet Engelli kayıt ve veri personeline brüt asgari ücretin %75 fazlası

Kıdemli Yardımcı Teknik Personeli olarak çalıştırılacak;

11 adet personele brüt asgari ücretin %121 fazlası

Teknik Personeli olarak çalıştırılacak;

40 adet personele brüt asgari ücretin %150 fazlası

Uzman Teknik Personeli olarak çalıştırılacak;

20 adet personele brüt asgari ücretin %220 fazlası

Kıdemli Uzman Teknik Personeli olarak çalıştırılacak;

4 adet personele brüt asgari ücretin %250 fazlası

Vardiya Amiri olarak çalıştırılacak;

2 adet personele brüt asgari ücretin %275 fazlası

Ulusal Bayram ve Genel Tatil günlerinde;

11 adet temizlik personeli 187 gün süreyle,

14 adet manevra personeli 238 gün süreyle,

1 adet kayıt ve veri personeli 17 gün süreyle,

6 adet kıdemli yardımcı teknik personeli 102 gün süreyle,

20 adet teknik personel 340 gün süreyle,

10 adet uzman teknik personel 170 gün süreyle,

2 adet kıdemli uzman teknik personel 34 gün süreyle,

2 adet Vardiya Amiri personeli 34 gün süreyle

Çalıştıracak olup, bu giderler teklif fiyata dâhil edilecektir. Personelin haftalık tatil günü Ulusal ve Genel Tatil Günlerine denk gelmesi halinde personel haftalık tatil günü kullanacak olup Yüklenici işin durumuna göre çalışma yaptırabilecektir.

25.3.1.2 Yüklenici, sözleşme süresince sözleşme kapsamında çalışan bütün personellerine aylık 26 gün üzerinden, 193 sayılı Kanunun; 23’üncü maddesinin (8) ve (10) numaralı bendinde en üst istisna tutarı olarak belirlenen yemek ve yol ücretini nakdi olarak ödeyecek ve ücret bordrosunda gösterecektir. Bu giderler, teklif fiyata dahil edilecektir.” düzenlemesi,

**** Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “ 9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 14 (ondört) aydır.

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır. ” düzenlemesi,

Aynı Tasarı’nın “İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İşin yapılacağı yer/yerler: İstanbul ili sınırları içerisinde İdarenin yürütüm ve denetiminde olan toplu ulaşım ağı

10.2. İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: İşyeri teslimi yapılmayacak ve sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 10 (On) gün içinde işe başlanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhaleye ait birim fiyat teklif cetveli aşağıda yer verildiği şekildedir.

“****

__

**** Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “1.1.ÎETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan Otokar marka Kent XL model (100+20=Toplam 120 adet araç) aracın sözleşme süresi boyunca periyodik bakımları, arıza ve hasar onaranları, garaj içi parklanmaları, araçların servise hazır olması için ikmal ve temizlenmeleri, garaj açık ve kapalı alanlarının temizlikleri, yakıt temini hariç her türlü garaj işletme, operasyon maliyetleri için hizmet alımı işidir. 100 adet Otokar marka Kent XL model aracın hizmet alımı işi yer teslimi ile başlayacak olup, 20 adet Otokar marka Kent XL model aracın hizmet alımı işi ise 15.06.2026 tarihinde sözleşme kapsamına dâhil edilecektir.

1.2. Bu ihaleye konu araçların İdare isteği doğrultusunda birbirine bağlı garajlar arası sevki, araçların farklı garajlarda parklanmaları halinde temizlik ve manevra hizmetlerinin yapılması ile araçlarda kullanılacak yakıt hariç her türlü sıvı (likit) ürünlerin tedariki ve tüm likitlerin tamamlanması hususlarını kapsar.” düzenlemesi,

**** Anılan Şartname’nin “Arıza ve Kaza Sayıları” başlıklı 11’inci maddesinde ihale konusu araçların 01.01.2025-31.05.2025 tarihleri arasındaki arıza tipleri, adetleri ve hasar sayıları tablo olarak gösterilmiş olup söz konusu Şartname’nin ekinde araç bakımı kapsamında yapılması istenen işler, gerekli malzemeler, araçların periyodik bakımına ilişkin bilgiler ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

**** Ayrıca Aynı Şartname’nin eki Ek-4 Araç Listesi’nde ihale kapsamında bakım-onarımı yapılacak araçların marka, model, tip, model yılı, plaka numarası ve 31.05.2025 tarihi itibarıyla toplam kilometre bilgilerini içeren tabloya yer verilmiştir.

**** İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde, söz konusu hizmet alımı kapsamında çalıştırılacak personelin yemek ve yol ücretinin nakdi olarak ödeneceği belirtilmiştir.

**** Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 78’inci maddesinde söz konusu Tebliğ’de personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için öngörülen düzenlemelerin, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereğince ihale edilebilecek personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine uygulanacağı ifade edilmiştir.

**** 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dâhil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımları olarak tanımlanmış olup, söz konusu tanımda yer alan kriterlerin aynı anda gerçekleşmesi gerekmektedir.

**** Yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan bilgilerden, ihalenin yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dâhil işçilik giderinden oluşmadığı (işin asli maliyetinin bakım-onarım giderlerinden oluştuğu), dolayısıyla ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmesi için gereken şartların sağlanmadığı, bu sebeple ihale dokümanının anılan Tebliğ’in 78’inci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için öngörülen düzenlemeler doğrultusunda hazırlanma zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin bu konudaki iddiaları yerinde görülmemiştir.

**** Teknik Şartname’de ihale kapsamında yapılması istenen bakım-onarım işlerinin ayrıntılarıyla tarif edildiği, iş kapsamında çalıştırılacak araçların marka, model, toplam kilometre değerleri ile önceki yıla ait arıza tipleri ve adetlerine yer verildiği görülmüş olup kullanılacak malzemelerin adet cinsinden net olarak ihale dokümanında belirtilmesinin işin niteliği gereği mümkün olmadığı anlaşıldığından birim fiyat teklif cetvelinde bakım-onarım giderlerinin birlikte fiyatlandırılması sebebiyle sağlıklı teklif oluşturulamayacağı ve sözleşmenin sağlıklı şekilde yürütülemeyeceğine yönelik iddialar yerinde görülmemiştir.

**** Ayrıca ihale dokümanı kapsamında yapılan incelemede, mevzuata uygun şekilde birim fiyat teklif cetvelinde, farklı ücret gruplarındaki personel için ayrı satırlar açıldığı, İdari Şartname’nin 25’inci maddesi gereğince söz konusu hizmet alımı kapsamında çalıştırılacak personele aylık 26 gün üzerinden, 193 sayılı Kanun’un; 23’üncü maddesinin (8) ve (10) numaralı bendinde en üst istisna tutarı olarak belirlenen yemek ve yol ücretinin nakdi olarak ödeneceği, bahse konu düzenlemenin Tip İdari Şartnameye aykırılık teşkil etmediği değerlendirilerek bu konuya yönelik iddialar da yerinde görülmemiştir.

**** Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi gerektiği ifade edilmiş olup, isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini idarece belirlenen bileşenleri esas alarak açıklamaları gerektiğinden birim fiyat teklif cetvelinin düzenlenme şeklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde yapılmasını ve objektif kriterlere göre değerlendirilmesini engellediğine yönelik iddia yerinde görülmemiştir.

**** Ayrıca Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan maddesinde iş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarlarının iş deneyiminde değerlendirmeye alınmayacağı hüküm altına alınmış olup bakım-onarım giderlerinin birim fiyat teklif cetvelinde birlikte fiyatlandırılmasının isteklilerce sunulacak iş deneyim belgelerinin ayrıştırılması ve değerlendirilmesine etkisinin bulunmadığı anlaşıldığından iddia yerinde görülmemiştir.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü, 4’üncü, 12’nci ve 13’üncü iddialarına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40’ıncı maddesinde “… (2) Çalıştırılacak personelin nitelikleri ve deneyim süresi ile bunları tevsik edecek belgelere ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılır. Asgari deneyim süresi öngörülmesi halinde, bu süre bir yıldan az beş yıldan fazla olmamak üzere idare tarafından belirlenir. Deneyim süresi mezuniyet tarihi esas alınarak mezuniyete ilişkin belge ile tevsik edilir. Personelin niteliğini ve deneyim süresini gösteren belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulur.” hükmü,

**** İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini görmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir.

12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini görmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır.

12.3. İstekli veya temsilcilerinin işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği binaya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir.

12.4. Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.

İstanbul ili sınırları içerisinde İdarenin yürütüm ve denetiminde olan toplu ulaşım ağı” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3.4. Diğer giderler:

25.3.2.1. Yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderleri (çalıştırılacak personellerin maliyetleri ve ekipmanları, servis, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sistemleri, ortam ölçümleri, atık, jeneratör ve forklift yakıtı, temizlik malzemeleri ve ekipman giderleri, araç bakım onarımı için kullanılacak bütün kimyasallar-malzeme-ekipman giderleri vb.) yükleniciye ait olacaktır.

25.3.2.2. Yukarıda belirtilen giderlerin dışında ihale dokümanında belirtilen hususların şartnamesine uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli bütün giderler yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Tarifi” başlıklı 3’üncü maddesinde “...3.2 Hizmet verilen yerde başka bir İETT yüklenicisinin de hizmet vermesi durumunda araç sayıları, çalışılan alan büyüklüğü, kullanılacak makine ve ekipmanın elektriksel güçleri ve çalışan kişi sayısı gibi değerler göz önüne alınarak işletme maliyetleri (çalıştırılacak personellerin maliyetleri hariç) İdare tarafından paylaştırılır. Hizmet verilen yerde yalnızca İdareye ait yönetim ve işletme birimi (müdürlük ve şeflik) olması halinde bu birimlere ait işletme giderleri de Yüklenici sorumluluğundadır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 8’inci maddesinde “8.2. Yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderleri (çalıştırılacak personellerin maliyetleri ve ekipmanları, servis, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sistemleri, ortam ölçümleri, atık, jeneratör ve forklift yakıtı, temizlik malzemeleri ve ekipman giderleri, araç bakım onarımı için kullanılacak bütün kimyasallar-malzeme-ekipman giderleri vb.) yükleniciye ait olacaktır.

...

8.7. Araçlarda yangın çıkması halinde (Vandalizm, toplumsal olaylar, terör olayları ve doğal afetler hariç) bütün maddi ve hukuki sorumluluk Yükleniciye aittir.

...

8.12. Atık yönetimi ve arıtma tesislerinin çalıştırılması ile ilgili uygulamalar EK-2 Garaj İşletim Modelinde (GİM) tanımlanmıştır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin eki Ek-1 Araç Bakım Föyleri’nde araçların periyodik bakımına ilişkin kilometre değerlerine ve yapılması istenen işlemlere yer verilmiştir.

Anılan Şartname’nin eki Ek-2:Garaj İşletim Modeli’nin “Genel Şartlar” başlıklı 1’inci maddesinde “ 1.1. Yüklenici; sözleşme süresi boyunca bakım-onarım-ikmal ve temizlik hizmetini İdare garajlarında gerçekleştirecek ve bu hizmetler için gerekli tüm işletme giderleri (çalıştırılacak personellerin maliyetleri ve ekipmanları, servis, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sistemleri, ortam ölçümleri, atık, jeneratör ve forklift yakıtı, temizlik malzemeleri ve ekipman giderleri, vb.) yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi,

1.2 Yüklenici, temizlik, manevra, yakıt ikmal, lastik yönetimi, artıma ve atık tesisi, sabit tesislerin bakım-onarım ve işletimi, klima, agrega indirme-bindirme, diagnostik, yer ustası hizmetleri, yedek parça, kaporta-boya, tesellüm, veri kayıt işçiliği, araç ve garajlarım ilaçlama hizmetleri için alt yüklenici kullanabilir.” düzenlemesi,

“Lastik yönetimi” başlıklı 2’nci maddesinde “… 2.4. Sözleşmenin sonunda araçlarda kullanılan lastiklerin diş derinliği minimum 6mm olacaktır.

…

2.8. Araçlara yüklenici tarafından yeni olarak takılan lastikler takıldığı tarihten geriye doğru en fazla 3 yıl içinde üretilmiş olacaktır…” düzenlemesi,

“Atıkların bertarafı ve arıtma tesislerinin işletimi” başlıklı 6’ncı maddesinde “6.1 Garajlarda bakım ve onarım kaynaklı açığa çıkabilecek tehlikeli veya tehlikesiz atıkların atık kodlarına göre kaynağında toplanması, atık kodlarına göre geçici depo alanına taşınması, İdarenin isteği doğrultusunda atık kodlarına göre ayrıştırılması ve atık sahasına teslim edilmesi yüklenici sorumluluğundadır.

6.2. Yüklenici atık yönetimini kanun ve yönetmeliklere uygun şekilde yapmak zorundadır. Atık yönetiminden kaynaklı 3. Taraflarca kesilecek her türlü ceza yükleniciye rücu ettirilecektir.

6.3 Yapılacak olan bertaraf işlemleri ile ilgili tüm bilgi ve belgeler İdareye sunulacaktır.

6.4 Tüm atıklar atık kodlarına göre ayrıştırılarak İdarenin atık alanında toplanacaktır. Akü hariç tüm atıkların bertaraftı İdare tarafından yapılacak olup atık bedelleri yüklenicinin hak edişinden kesilecektir.

6.5. Araçlardan çıkan hurda akülerin bertaraftı Yüklenici sorumluluğundadır.

6.6. Atıkların bertaraftı esnasında Yüklenici İdareye personel desteğinde bulunacaktır.

6.7 İşin süresince garajlardaki arıtma tesislerinin işletilmesi yüklenici sorumluluğundadır. Arıtma tesislerinin işletilmesi İdare tarafından gerçekleştirilmesi durumunda arıtma tesisini ilgilendiren tüm işletme giderleri ve 3. Taraflarca kesilecek her türlü ceza yükleniciye rücu ettirilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin Yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinde “… 7.2. Yüklenici işin ifası sırasında garaj işletimini EK-2’ye göre yapacaktır. İdarenin sahip olduğu ve olacağı kalite sistemlerinin gerektirdiği yasal mevzuatın tüm gerekliliklerini yerine getirecektir. İdare her belge için iç denetim ve dış denetim yapabilir.

7.3 Yüklenici, sözleşme kapsamındaki garajlarda İdarenin sahip olduğu Egzoz gazı ölçüm yapma yetki belgelerinin (TS13231 ve TS13168) güncellemesini sağlamak için gerekli işleri eksiksiz yerine getirecek, doküman ve belgeleri zamanında İdareye teslim edecektir (personel sigorta dökümleri, ölçüm cihazı kalibrasyonu, ölçüm yetkili personel- diploma, sağlık raporları, haşere mücadele belgeleri, yangın söndürme cihazları ve firma belgeleri, yol yardıma ilişkin belgeler, müşteri memnuniyet anketleri, alet ve cihazların kalibrasyon belgeleri, basınçlı kaplar ve kaldırma ekipmanlarının bakım ve kalibrasyon formları, motor ve rektifiye yapılıyorsa cihazların kalibrasyonu, dış kaynaklı işlemlerin sözleşmeleri, araç arıza tespit cihazı güncel diagnostic çıktıları, bina topraklama raporları, elektrik iç tesisat muayene uygunluk raporu vb.).

…

** __**7.6 Personel Tanımları;

Temizlik Personeli: Çevre ve araç temizliği yapan personel.

Manevra Personeli: Sözleşmeye konu garajlardaki aracın istifleme ve revizyon destek hizmetlerini gerçekleştiren, garajlar arası yada İdarenin belirttiği yüklenici sorumluluğundaki park sahası, park alanlarına araç transferlerini sağlayan personel. Eğitim verilmesi halinde akaryakıt ve likit ikmali de yapabilir.

Kayıt ve Veri Personeli: Teslim Tesellüm işi açan veya kapatan, araçlar ve personeller hakkında kayıtları yüklenicinin ve/veya İdarenin kayıtlarına giren personel.

Kıdemli Yardımcı Teknik Personel: Kaporta/Boya, Mobil Yol Yardım, Yer ustası, Bakım, Klima, Agrega, Lastik, Ambar vb. Elektrik ve Mekanik işlerini yapan personeldir. İlgili iş kolu ile alakalı mesleki yeterlilik belgesine sahip olan 1 yıldan az mesleki tecrübeye sahip personel.

Teknik Personel: Kaporta/Boya, Mobil Yol Yardım, Yer ustası, Bakım, Klima, Agrega, Lastik, Ambar vb. Elektrik ve Mekanik işlerini yapan personeldir. İlgili iş kolu ile alakalı mesleki yeterlilik belgesine sahip olan 1-2 yıl arası tecrübeye sahip personel.

Uzman Teknik Personel: Kaporta/Boya, Mobil Yol Yardım, Yer ustası, Bakım, Klima, Agrega, Lastik, Ambar vb. Elektrik ve Mekanik işlerini yapan personeldir. İlgili iş kolu ile alakalı mesleki yeterlilik belgesine sahip olan 2 yıldan fazla mesleki tecrübeye sahip personel.

Kıdemli Uzman Teknik Personel: Kaporta/Boya, Mobil Yol Yardım, Yer ustası, Bakım, Klima, Agrega, Lastik, Ambar vb. Elektrik ve Mekanik işlerini yapan personeldir. İlgili iş kolu ile alakalı mesleki yeterlilik belgesine sahip olan 3 yıldan fazla mesleki tecrübeye sahip personel.

Vardiya Amiri: Garaj işletim faaliyetlerinde işin yürütülmesi, İdare denetim personeli ile irtibatı sağlama, iş dağıtımını yapma ve iş kapatma yetkisine sahip personellerdir. Her vardiyada en az bir kişi olacaktır.

…

7.22. İdare tarafindan yükleniciye tahsis edilen yerlerde makine ve teçhizat bulunması halinde Yüklenicinin talep etmesi halinde tutanakla teslim edilecek ve sözleşme sonunda çalışır şekilde teslim alınacaktır. İdarenin demirbaşında bulunan ve yüklenicinin teslim almak istediği el aletleri ve teçhizatların kalibrasyonları da yüklenici sorumluluğundadır.” düzenlemesi,

**** Teknik Şartname’de kalibrasyon gerektiren tüm cihaz ve aletlerin kalibrasyon ücretlerinin yüklenici tarafından karşılanacağı, araçların periyodik bakımlarının ve lastik değişimlerinin de yüklenicinin sorumluluğunda olduğu ifade edilmiş; isteklilere, işin yapılacağı araçlar hakkında ihaleden önce keşif yapabilme imkânı sunulmuştur. İdari Şartname’nin yukarıda yer verilen “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı maddesinde yer alan düzenlemelerden işin yapılacağı yeri ve çevresini görmenin, inceleme yapmanın, teklifi hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmenin isteklinin sorumluluğunda olduğu, isteklinin işin yapılacağı yeri ve çevresini görmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile ilgili maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılacağı anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibinin kalibrasyon gerektiren cihazlar ile periyodik bakım ve lastik değişimi sayısının belirsiz olması nedeniyle teklif fiyatı oluşturulamadığı iddiası bakımından, ihale konusu işle ilgili bilgi ve tecrübe sahibi olması beklenen istekli olabilecekler tarafından hangi cihazların kalibrasyon gerektirdiğinin bilinebileceği, Teknik Şartname’de istekliler tarafından işin yapılacağı araçlarda keşif yapılabileceğine ilişkin düzenlemeye yer verildiği, bu kapsamda periyodik bakım ve lastik değişimine ilişkin bilgilerin de edinilebileceği, ayrıca yukarıda yer verilen İdari Şartname düzenlemeleri doğrultusunda söz konusu bilgileri temin etmenin isteklilerin sorumluluğunda olduğu anlaşıldığından iddia yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin İdari Şartname’nin 25.3.2.1’inci maddesinde yer alan servis bilgilerinin detaylı düzenlenmediği iddiasına ilişkin yapılan incelemede, İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 25’inci maddesinde, personelin yol ücretinin nakdi olarak ödeneceğinin açıkça belirtildiği görülmüş olup ihale dokümanında, personele ayrıca taşıma aracı tahsis edileceğine yönelik düzenleme bulunmadığı hususu da göz önünde bulundurularak “servis” ibaresinden kastın personelin ulaşım bedeli olduğu değerlendirilmiş ve iddia yerinde görülmemiştir.

İdari Şartname’nin 25.3’üncü maddesi kapsamında çalıştırılacak vasıflı personellerin hangi niteliklere sahip olacağı hususunun Teknik Şartname’de düzenlenmediği iddiasına yönelik yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin 7.5’inci maddesinde personel tanımlarının belirtildiği, bu kapsamda vasıflı personellerin, hangi mesleki belgeye ve ne kadar süreli mesleki tecrübeye sahip olması gerektiği düzenlemelerine yer verildiği, bahse konu düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı anlaşıldığından iddia yerinde görülmemiştir.

Teknik Şartname’nin 3.2’nci maddesinde başvuru sahibinin iddia ettiği şekilde bir düzenleme olmadığı görüldüğünden iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin yukarıda yer verilen diğer Teknik Şartname düzenlemeleri ve eklerinin mevzuata aykırı olduğu iddiasına yönelik yapılan incelemede;

İhale dokümanının bir bütün olduğu, Teknik Şartname’de ve dolayısıyla ihale dokümanında bahse konu giderlerin hesaplanabilmesi için düzenlemelere ve Ek kısmında araç kilometre bilgileri ile bakım aralıkları ve bakımlarda gerçekleştirilecek işlemlere ilişkin bilgilere yer verildiği, bu kapsamda ihale konusu alanda faaliyet gösteren isteklilerin Teknik Şartname maddelerinde bahsi geçen maliyet kalemleri ile ilgili öngörüde bulunmasının ve ortaya çıkacak maliyet kalemlerini dikkate alarak teklifini oluşturmasının mümkün olduğu, söz konusu giderlere ilişkin maliyetleri teklifine yansıtabileceği, bu giderler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasına gerek bulunmadığı, ihalenin birim fiyat teklif cetvelinde miktarların “kilometre” üzerinden belirlendiği ve bu miktarlar üzerinden tekliflerin oluşturulmasının istenildiği, bu gider kalemlerinin kilometre birim fiyatına dâhil edilerek teklif verilmesi gerektiği, başvuru sahibinin iddiasının aksine, bu durumun teklif oluşturulması bakımından engel teşkil etmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddiaları yerinde bulunmamıştır.

4. Başvuru sahibinin 5’inci ve 6’ncı iddialarına ilişkin olarak:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Fiyat farkı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır:

a) Sağlık Uygulama Tebliğinde fiyatları belli olan teşhis ve tedaviye yönelik hizmet alımlarında; …

b) Elektronik haberleşme hizmeti alımlarında; …

c) Diğer hizmet alımlarında;

F = A n x B x ( P n -1)

İ n AY n Y n G n M n

P n = a 1 + a 2 —— + b 1 —— + b 2 —— + b 3 —— + c ——

İ o AY o Y o G o M o

(2) Formüllerde yer alan;

a) F: Fiyat farkını (TL),

b) B: 0,90 sabit katsayısını,

c) A n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

ç) P n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a 1 , a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

d) a 1 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı,

e) a 2 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

f) b 1 : Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

g) b 2 : Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

ğ) b 3 : Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı

h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, … ifade eder.

(3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a 1 katsayısı olarak alınır.

(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den;

a) İ o , İ n : İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti,

b)__AY o : Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını,

AY n : Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

c) G o , G n : İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

ç) Y o , Y n : Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

d) M o , M n : Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ifade eder.

(5) Yukarıdaki endekslerden G o ve G n için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise G o ve G n endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır. Ancak malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks Tablosunun 10 numaralı “Gıda Ürünleri” sütunundaki sayı veya bu endeksin alt endekslerinde belirtilen sayılardan uygun olan birinin veya birkaçının ihale dokümanında belirtilmesi gerekir. …

(7) İşin gerçekleştirilmesinde kullanılacak malzeme ve makine ile ekipmanın niteliği dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b 1 , b 2 , b 3 ve c değerleri için aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Bu durumda, her bir endeksin nispi ağırlığı da belirlenir.

(8) Yukarıdaki endekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen endekse eşdeğer yeni bir endeks belirlenir ise bu endeks; yeni bir endeks belirlenmez ise, Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.” hükmü,

Aynı Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Bu hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlar çerçevesinde düzenleme yapılır.

a) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur.

b) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan; …

(2) Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesinde “81.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir.

81.2. 81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılan tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Asli unsur olarak belirlenmeyen diğer tüm girdilerin malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden b3 katsayısı/alt katsayısı(b3,1 b3,2, … b3,n) kapsamında olduğu kabul edilir. …” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “İşçilik maliyetleri ile ilgili fiyat farkı hesabı” başlıklı 83’üncü maddesinde “83.1. 31/8/2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar kapsamında işçilik maliyetlerine ilişkin geçen brüt maliyet, ihale dokümanında yer alan düzenlemeler çerçevesinde hesaplanan asgari ücret veya idari şartnamede asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil) ve ilgili sosyal güvenlik mevzuatı gereği işveren tarafından karşılanması gereken primler toplamından oluşmaktadır.

83.2. Anılan Esasların 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası gereğince brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret alan personel için fiyat farkı, temel asgari ücretin yüzde fazlası ile güncel asgari ücretin yüzde fazlası arasındaki farkın işverene maliyeti kadar hesaplanır.

Örneğin ihale tarihindeki temel asgari ücretin 100 TL olması durumunda yüzde 30 fazla ücret alan işçi için yüzde 5’lik asgari ücret artışına göre ödenecek fiyat farkı;

Temel asgari ücret döneminde brüt maliyet= 130 TL (temel asgari ücretin yüzde 30 fazlası) +30 TL (ilgili sosyal güvenlik mevzuatı gereği işveren tarafından karşılanması gereken primler toplamının varsayımsal tutarı)= 160 TL

Güncel asgari ücret döneminde brüt maliyet= 136,5 TL (güncel asgari ücretin yüzde 30 fazlası) +31,5 TL (ilgili sosyal güvenlik mevzuatı gereği işveren tarafından karşılanması gereken primler toplamının varsayımsal tutarı)= 168 TL

Fiyat Farkı= 168 TL-160 TL=8 TL olarak hesaplanır.

83.3. Anılan Esasların 5 inci maddesinin uygulandığı işlerde, a1 olarak belirlenen işçiliğin fiyat farkı 6 ncı maddeye göre hesaplanacak, 5 inci maddeye göre hesaplanan fiyat farkı formülünde a1’e yer verilmekle birlikte formül gereği a1 için herhangi bir artış katsayısı uygulanmayacağından fiyat farkı hesabına herhangi bir etkisi olmayacak ve 5 ve 6 ncı maddeler gereği ayrı ayrı hesaplanacak tutarların toplamı, ödenecek veya kesilecek toplam fiyat farkını oluşturacaktır. İdari şartnamede hem a1 hem de a2 için katsayı belirlenmişse bu durumda toplam fiyat farkı 5 ve 6 ncı maddeye göre hesaplanan fiyat farklarının toplamından oluşacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler”**** başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.3.1.1

Personel maaşları;

İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti: Yüklenici tarafından;

Temizlik Personeli olarak çalıştırılacak;

22 adet personele brüt asgari ücretin %41 fazlası,

4 adet Engelli temizlik personeline brüt asgari ücretin %41 fazlası

Manevra Personeli olarak çalıştırılacak;

27 adet personele brüt asgari ücretin %75 fazlası

Kayıt ve Veri Personeli olarak çalıştırılacak;

2 adet personele brüt asgari ücretin %75 fazlası,

2 adet Engelli kayıt ve veri personeline brüt asgari ücretin %75 fazlası

Kıdemli Yardımcı Teknik Personeli olarak çalıştırılacak;

11 adet personele brüt asgari ücretin %121 fazlası

Teknik Personeli olarak çalıştırılacak;

40 adet personele brüt asgari ücretin %150 fazlası

Uzman Teknik Personeli olarak çalıştırılacak;

20 adet personele brüt asgari ücretin %220 fazlası

Kıdemli Uzman Teknik Personeli olarak çalıştırılacak;

4 adet personele brüt asgari ücretin %250 fazlası

Vardiya Amiri olarak çalıştırılacak;

2 adet personele brüt asgari ücretin %275 fazlası

Ulusal Bayram ve Genel Tatil günlerinde;

11 adet temizlik personeli 187 gün süreyle,

14 adet manevra personeli 238 gün süreyle,

1 adet kayıt ve veri personeli 17 gün süreyle,

6 adet kıdemli yardımcı teknik personeli 102 gün süreyle,

20 adet teknik personel 340 gün süreyle,

10 adet uzman teknik personel 170 gün süreyle,

2 adet kıdemli uzman teknik personel 34 gün süreyle,

2 adet Vardiya Amiri personeli 34 gün süreyle

Çalıştıracak olup, bu giderler teklif fiyata dâhil edilecektir. Personelin haftalık tatil günü Ulusal ve Genel Tatil Günlerine denk gelmesi halinde personel haftalık tatil günü kullanacak olup Yüklenici işin durumuna göre çalışma yaptırabilecektir.

25.3.1.2 Yüklenici, sözleşme süresince sözleşme kapsamında çalışan bütün personellerine aylık 26 gün üzerinden, 193 sayılı Kanunun; 23’üncü maddesinin (8) ve (10) numaralı bendinde en üst istisna tutarı olarak belirlenen yemek ve yol ücretini nakdi olarak ödeyecek ve ücret bordrosunda gösterecektir. Bu giderler, teklif fiyata dahil edilecektir.

25.3.4. Diğer giderler:

25.3.2.1. Yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderleri (çalıştırılacak personellerin maliyetleri ve ekipmanları, servis, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sistemleri, ortam ölçümleri, atık, jeneratör ve forklift yakıtı, temizlik malzemeleri ve ekipman giderleri, araç bakım onarımı için kullanılacak bütün kimyasallar-malzeme-ekipman giderleri vb.) yükleniciye ait olacaktır.

25.3.2.2. Yukarıda belirtilen giderlerin dışında ihale dokümanında belirtilen hususların şartnamesine uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli bütün giderler yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi,

**** Anılan Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “43.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

43.1.1.

_Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

___F = An x B x ( Pn-1)

Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo

Formülde yer alan;

F: Fiyat farkını (TL),

B: 0,90 sabit katsayısını,

An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

ifade eder.

___Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.

Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n):_

__

_
__a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı)| __0| __| _____

_
__b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı)| __0| __| _____

_
__b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı)| __0| __| _____

_
__b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı)| __0,8731| __Go, Gn| __Endeks tablosunda alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeks: 29.3:Motorlu kara taşıtlarının parça ve aksesuarları _

_
__c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı)| __0| __| _____

_

.”**** düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 14 (OnDört) aydır” yer almaktadır.

__

__ Aktarılan mevzuat hükümlerinden; fiyat farkının, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan formüller kullanılarak hesaplanması gerektiği, söz konusu formüllerde yer alan fiyat farkı hesaplamasında kullanılacak olan katsayılardan (a1) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6’ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı, (a2) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını, (b1) katsayısının akaryakıtın ağırlık oranını, (b2) katsayısının diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını, (b3) katsayısının malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını (c) katsayısının ise makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı ifade ettiği anlaşılmaktadır.

__

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesinin ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesinin zorunlu olduğu,

Anılan Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında, bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerektiği, ayrıca aynı fıkranın a bendine göre sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmıştır.

İhale dokümanı düzenlemelerinden, işin 14 ay süreli olduğu anlaşılmakta olup fiyat farkı ödenmesi hususuna ilişkin olarak idare tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda yer aldığı üzere fiyat farkı katsayılarının işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde (İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde (a1) katsayısını 0,1269, b3 katsayısını 0,8731 olarak) belirlendiği, bahse konu ihalenin konusunun 120 adet otobüsün bakım ve onarım hizmeti olduğu, söz konusu iş kapsamında 134 personel çalıştırılacağı, ihale konusu işte personel ve malzeme giderlerine uygun şekilde (a1) ve (b3) katsayılarının belirlendiği, başvuru sahibinin iddiasına konu olan (a2) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını ve (c) katsayısının ise makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını yansıttığı, bahse konu hizmet alımında çalıştırılacak personelin tam zamanlı olması sebebiyle (a2) katsayısı belirlenmemesi ile ihale konusu hizmet alımının asli bir unsuru olmayan yardımcı girdi mahiyetindeki makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin (c) katsayısı belirlenmemesinin mevzuata aykırılık teşkil etmediği,

Ayrıca, “ …söz konusu işin %80’inden fazlasının yedek parça ve mal alımı şeklinde olduğu, mal alımlarında ortalama yüklenici karı %25 olarak uygulandığı için fiyat farkının yüklenici karından arındırılması gerektiği ” iddiasına yönelik olarak, söz konusu ihalenin otobüs bakım ve onarımına ilişkin hizmet alımı olduğu, yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemeleri uyarınca fiyat farkı düzenlemelerine mevzuata uygun olarak ihale dokümanında yer verildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyim belgesi ve teknolojik ürün deneyim belgesinin düzenlenme koşulları” başlıklı 45’inci maddesinde “…(3)Alt yüklenicilerin iş bitirme belgesi almak amacıyla yapacakları başvurularda; yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan bedel içeren sözleşmenin ve bu sözleşme kapsamında düzenlenen fatura örneklerinin veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin veya serbest meslek makbuzu nüshalarının ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak alt yüklenici ile yüklenici arasında imzalanan sözleşme konusu işte personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgelerin sunulması zorunludur.

(4) Bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen ve kabulü yapılan işlerde gerçekleştirilen işin parasal tutarının sözleşme bedeline oranına bakılmaksızın yüklenici iş bitirme belgesi, ihale dokümanında alt yüklenici çalıştırılabileceği öngörülen işlerde, belgeyi düzenlemeye yetkili kurum veya kuruluşun onayı ile çalıştırılan alt yükleniciler tarafından gerçekleştirilen iş kısımları için ise, alt yüklenici iş bitirme belgesi düzenlenir. …

(7) Belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhüt edilen işlerin alt yüklenicileri için; sözleşmesinin tamamını bir bütün olarak gerçekleştirip bitirmek ve idare tarafından o işin kısmî kabulü veya esas sözleşmeye konu işin kabulü yapılmak şartıyla, yaptıkları işin esas sözleşme fiyatları ile hesaplanan tutarını geçmemek üzere, kendi sözleşmelerinde yazılı bedel esas alınır. Yüklenici ile alt yüklenici arasında yapılan sözleşmelerde, nevi itibariyle bir işin baştan sona yapılmasının öngörülmesi zorunludur. Birden fazla alt yüklenici olması durumunda, alt yüklenicilere verilecek iş deneyim belgelerinin tutarlarının toplamı asıl işin toplam sözleşme bedelini aşamaz.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler ve benzer işe ilişkin hususlar” başlıklı 72’nci maddesinde “… 72.5. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45 inci maddesi çerçevesinde, ihale dokümanında alt yüklenici çalıştırılabileceği öngörülen işlerde, belge düzenlemeye yetkili kurum veya kuruluşun onayı ile çalıştırılan alt yükleniciler için; sözleşmesinin tamamını bir bütün olarak gerçekleştirip bitirmek ve idare tarafından o işin kısmî kabulü veya esas sözleşmeye konu işin kabulü yapılmak şartıyla, yaptıkları işin esas sözleşme fiyatları ile hesaplanan tutarını geçmemek üzere, kendi sözleşmelerinde yazılı bedel esas alınarak “Alt Yüklenici İş Bitirme” belgesi düzenlenecektir. Ancak, belge düzenlemeye yetkili kurum veya kuruluşun onayı alınmaksızın çalıştırılan alt yükleniciler için alt yüklenici iş deneyim belgesi düzenlenemeyecek ve bu kapsamdaki işler idarelerce iş deneyimi olarak kabul edilemeyecektir.

72.6. Alt yüklenicilerin iş bitirme belgesi almak amacıyla iş sahibi idareye yapacakları başvurularda; yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan bedel içeren sözleşmenin ve bu sözleşme kapsamında düzenlenen fatura örneklerinin veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM veya vergi dairesi onaylı suretlerinin veya serbest meslek makbuzu nüshalarının ya da bu nüshaların noter, SM, YMM, SMMM veya vergi dairesi onaylı suretlerinin, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak alt yüklenici ile yüklenici arasında imzalanan sözleşme konusu işte personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgelerin sunulması gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Alt yükleniciler” başlıklı 18’inci maddesinde “18.1. İstekliler, ihale konusu iş kapsamında alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri liste halinde teklifleri kapsamında belirtecektir. İhalenin bu şekilde teklif veren isteklinin üzerine kalması durumunda, isteklinin işe ait sözleşme imzalanmadan önce alt yüklenicilerin listesini İdarenin onayına sunması gerekir.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Alt yüklenicilere ilişkin bilgiler ve sorumluluklar” başlıklı 15.1’inci maddesinde “15.1.

Yüklenici temizlik, manevra, yakıt ikmal, lastik yönetimi, arıtma ve atık tesisi, sabit tesislerin bakım- onarım ve işletimi, klima, agrega indirme - bindirme, diagnostik, yer ustası hizmetleri, yedek parça, kaporta-boya, tesellüm, veri kayıt işçiliği, araç ve garajların ilaçlama hizmetleri için alt yüklenici kullanabilir. Bu hizmetler dışında kalan bakım-onarım faaliyetleri gibi hizmetler için alt yüklenici veya yetkili servis kullanamaz.

İdarenin izin verdiği alt yüklenicilerin listesi ve yapacakları iş bölümleri ile bu alt yüklenicilerin çalıştırılması ve sorumlulukları bakımından Hizmet İşleri Genel Şartnamesindeki Alt Yükleniciler başlıklı 18.nci maddesinde ve alt yüklenicileri ilgilendiren diğer maddelerdeki hükümler uygulanacaktır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. Yüklenici temizlik, manevra, yakıt ikmal, lastik yönetimi, arıtma ve atık tesisi, sabit tesislerin bakım-onarım ve işletimi, klima, agrega indirme - bindirme, diagnostik, yer ustası hizmetleri, yedek parça, kaporta-boya, tesellüm, veri kayıt işçiliği, araç ve garajların ilaçlama hizmetleri için alt yüklenici kullanabilir. Bu hizmetler dışında kalan bakım-onarım faaliyetleri gibi hizmetler için alt yüklenici veya yetkili servis kullanamaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanında temizlik, manevra, yakıt ikmal, lastik yönetimi, arıtma ve atık tesisi, sabit tesislerin bakım- onarım ve işletimi, klima, agrega indirme - bindirme, diagnostik, yer ustası hizmetleri, yedek parça, kaporta-boya, tesellüm, veri kayıt işçiliği, araç ve garajların ilaçlama hizmetleri için alt yüklenici çalıştırılabileceği, bunların dışındaki hizmetlerin alt yüklenicilere yaptırılamayacağı belirtilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemelerinden; ihale dokümanında alt yüklenici çalıştırılabileceği öngörülen işlerde, idarenin onayı ile çalıştırılan alt yükleniciler tarafından gerçekleştirilen iş kısımları için alt yüklenici iş bitirme belgesi düzenlenebileceği,

Alt yüklenici iş bitirme belgesi düzenlenebilmesi için; yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan bedel içeren sözleşmenin, bu sözleşme kapsamında düzenlenen fatura örneklerinin (veya onaylı suretlerinin) ve personel çalıştırılan işlerde __ personel çalıştırıldığını gösteren belgelerin sunulmasının zorunlu olduğu,

Alt yüklenicilere verilecek iş deneyim belgesi tutarı olarak, yaptıkları işin esas sözleşme fiyatları ile hesaplanan tutarını geçmemek üzere, kendi sözleşmelerinde yazılı bedelin esas alınacağı anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi tarafından**** ihale kapsamındaki iş kalemlerinin ayrıştırılamaması nedeniyle alt yükleniciyle yapılacak sözleşmenin fiyatlamasının yapılamayacağı ve alt yükleniciye düzenlenecek iş bitirme belgesinin bedelinin belirlenmesinin mümkün olmayacağı iddia edilmekte ise de; ihale dokümanında ihalenin konusunu oluşturan hangi alt iş kalemleri için alt yüklenici çalıştırılabileceğinin belirtildiği görülmüş olup alt yüklenici iş bitirme belgesinin yüklenici ile yapılan sözleşmeye binaen ve sözleşmede yazılı tutar esas alınarak düzenleneceği anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar.

(2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.

(3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir.

(4) İhalelerde, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir.

(5) Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alınmaz.” hükmü,

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. 26.1.Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de… 26.2 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

__

16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Ağır Aykırılık Halleri 26.4

….

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1 inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 550000 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

__| Aykırılık Hali| ___İlk Sözleşme
BedeliÜzerinden
Kesilecek Ceza
Oranı _| __Aykırılık
Sayısı __
---|---|---|---
__1| Sabah Servis Oranının Karşılanamaması Cezası (Teknik Şartnamenin 8.9 Maddesi)| On Binde
0,0087| 36000
__2| Akşam Servis Oranının Karşılanamaması Cezası (Teknik Şartnamenin 8.9 Maddesi)| On Binde
0,0066| 36000
__3| Temizlenmeyen Araç Cezası (Teknik Şartnamenin 10.3 Maddesi)| On Binde
0,0041| 10000
__4| Arıza Bildirim Cezası (Teknik Şartnamenin 10.4 Maddesi)| On Binde
0,008| 115000
__5| Arızalı Aracı Garaja Gönderme Cezası (Teknik Şartnamenin 10.5 Maddesi)| On Binde
0,017| 95000
__6| Zamanında Giderilemeyen Arıza Cezası (Teknik Şartnamenin 10.6 Maddesi)| On Binde
0,0205| 36000
__7| Zamanında Giderilemeyen Hasar Cezası (Teknik Şartnamenin 10.7 Maddesi)| On Binde
0,0205| 36000
__8| Eksik Yakıt Cezası (Teknik Şartnamenin 10.8 Maddesi)| On Binde
0,017| 36000
__9| Uygun Lastik Kullanmama Cezası (Teknik Şartnamenin 10.9 Maddesi)| On Binde
0,206| 15000
__10| Uygun Sıvı Kullanmama Cezası (Teknik Şartnamenin 10.10 Maddesi)| On Binde
0,024| 15000
__11| Servise Hazır Beyan Edilen Arızalı Araç Cezası (Teknik Şartnamenin 10.11 Maddesi)| On Binde
0,03| __36000
__12| Kapı, Bariyer, Fırça Arıza Gecikme Cezası (Teknik Şartnamenin 10.12 Maddesi)| On Binde
0,0086| 10000
__13| __Eksik Personel Çalıştırma Cezası (Teknik Şartnamenin 10.13 Maddesi)| __Binde
0,0042| 40000
__14| EYS Uygunsuzluğu Cezası (Teknik Şartnamenin 10.14 Maddesi)| On Binde
0,0145| 10000
__15| Geciken EYS Uygunsuzluğu Cezası (Teknik Şartnamenin 10.15 Maddesi)| On Binde
0,0065| 10000
__16| İSG Uygunsuzluğu Cezası (Teknik Şartnamenin 10.16 Maddesi)| On Binde
0,0065| 10000
__17| Belge ve Doküman Eksikliği Cezası (Teknik Şartnamenin 10.17 Maddesi)| On Binde
0,042| __15000
__18| PDKS Kart İadesi Cezası (Teknik Şartnamenin 10.18 Maddesi)| On Binde
0,068| 20000

“ düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Ek-7 Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.2 numaralı bendinde, cezaya konu olacak aykırılık hallerinin, bunlara ilişkin ceza oranlarının ve tekrarlanabilecek asgari ceza sayısının ilgili bentte bulunan tablo kapsamında idarece belirlenebileceği anlaşılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme Tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinin beşinci fıkrasında; cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin dikkate alınmayacağının hüküm altına alındığı, bu kapsamda sözleşme aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi ile ilgili hususlarda Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinin dikkate alınması gerektiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiası, Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesindeki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı denetimdeki her tespit için ayrı ayrı mı, yoksa tamamı için bir defa mı ceza uygulanacağına dair belirsizliğin işin ifası aşaması aşamasında telafisi güç sorunlara neden olacağına yönelik olup, bu kapsamda yapılan incelemede;

Anılan Tasarı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer alan tablodaki özel aykırılık hallerinin her biri için ayrı cezanın uygulanacağı, ayrıca özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 550000 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği, bahse konu düzenlemenin tip sözleşmeye aykırılık içermediği anlaşıldığından başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 9’uncu, 10’uncu ve 11’inci iddialarına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 33’üncü maddesinde “Yapılan işlerin her türlü sorumluluğu, kabul işlemlerinin idarece onaylanması tarihine kadar, tümüyle yükleniciye aittir. Bu nedenle yüklenici, gerek malzemenin kötülüğünden ve gerekse işlerin kusur ve eksikliklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır.

Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on (10) gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini bir başkasına yaptırarak bu yapılan işlerin bedeli için, yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir.

Yüklenicinin yaptığı işlerde, kabul tarihine kadar geçen zaman içinde, herhangi bir aksaklık görüldüğü takdirde, bu aksaklıklar yukarıda belirtildiği şekilde düzeltilip onarılmakla birlikte idare, işin niteliğine göre, aksaklığı tespit edilen bu gibi işlerin kabul işlemlerini uygun bir tarihe erteleyebilir. Bu takdirde kabulü ertelenen kısım için, idarenin uygun göreceği bir miktarda teminat alıkonulur. Yapılan işlerde, yüklenicinin kusurundan kaynaklanan ve ivedilikle ele alınması gereken aksaklıklar meydana geldiğinde, yüklenicinin o anda işle ilgilenip konuyu ele alma imkanı yoksa bu takdirde idare, yazılı olarak haber vermek suretiyle yüklenici adına bu aksaklığı giderir.

Yüklenici, taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yükleniciye ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca hakkında 4735 sayılı Kanunun 27 nci madde hükümleri uygulanır.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in eki Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Kesin teminat” başlıklı 11.1’inci maddesinde “ 11.1.2. Kesin teminat mektubunun süresi …../…/…. tarihine kadardır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen haller ile cezalı çalışma nedeniyle kabulün gecikeceğinin anlaşılması durumunda teminat mektubunun süresi de işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır. ” düzenlemesi,

11.1.2’nci maddesine ilişkin 18 numaralı dipnotta “(1) Kesin teminat mektubunun süresi, ihale konusu işin kabul tarihi, garanti süresi öngörülen işlerde ise garanti süresi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenecektir.

(2) Kesin teminat mektubu dışındaki diğer değerlerden birinin kesin teminat olarak verilmesi halinde “Bu madde boş bırakılmıştır.” yazılacaktır.” açıklaması,

“Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar” başlıklı 33’üncü maddesine ilişkin 39 numaralı dipnotta “İhale konusu hizmet alımlarında, montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ihtiyaç duyulması halinde bunlara ait şartlar ayrıntılı olarak burada belirtilecektir.” açıklaması,

“Garanti ile ilgili şartlar” başlıklı 34’üncü maddesine ilişkin 40 numaralı dipnotta “Alınan hizmet ile ilgili olarak eğer bir garanti söz konusu ise; garanti süresi ve garanti ile ilgili diğer hükümlere bu maddede yer verilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

**** Sözleşme Tasarısı’nın “Yüklenicinin Tazmin Sorumluluğu” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Yüklenici, taahhüdü çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre Yükleniciye ikmal ve tazmin ettirileceği gibi, haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri de uygulanır.” düzenlemesi,

Aynı Tasarı’nın “Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. 33.1. Teknik şartnamesinde belirtilmiştir.” düzenlemesi,

Aynı Tasarı’nın “Garanti ile ilgili şartlar” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Tasarı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36.1’inci maddesinde “ 36.1. İşbu sözleşme tasarısının 11. maddesinde “Teminata ilişkin hükümler” aşağıdaki gibi düzenlenmiştir.

Kesin teminat mektubunun süresi sözleşme tarihinden itibaren 18 (onsekiz) aydır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen haller ile cezalı çalışma nedeniyle kabulün gecikeceğinin anlaşılması durumunda teminat mektubunun süresi de işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Teknik Şartname ve ekleri incelendiğinde montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait herhangi bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nda yer verilen düzenlemelerden, alınan hizmet ile ilgili montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerinin öngörülmediği, yine alınan hizmet ile ilgili garantinin öngörülmediği, ayrıca kesin teminat mektubunun süresinin sözleşme tarihinden itibaren 18 (onsekiz) ay olduğu anlaşılmaktadır.

**** Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin yukarıda aktarılan maddelerinde hizmet alımlarında montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetleri ile garanti süresi belirlenmesine ilişkin zorunluluk getirilmediği, ayrıca kesin teminat mektubunun süresinin ihale konusu işin kabul tarihinin dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirleneceği anlaşılmış olup, gerek Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 33’üncü maddesi gerekse Sözleşme Tasarısı’nın 31’inci maddesi uyarınca yüklenicinin standartlara uygun malzeme seçme ve kullanma zorunluluğunun bulunduğu, aksi durumda ortaya çıkan zarardan doğrudan sorumlu olacağı ve bu zararın yükleniciden tazmin edileceği ve idare tarafından kesin teminat mektubunun süresinin sözleşme tarihinden itibaren 18 ay olarak belirlendiği hususları da göz önünde bulundurularak söz konusu iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

8. Başvuru sahibinin 14’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sözleşmenin yürütülmesindeki mesleki ve teknik yükümlülükler” başlıklı 77’nci maddesinde “77.1. İdarelerce sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen ve idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler ancak teknik şartnamede yapılabilecek ve bu kapsamda yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiği teknik şartnamede açıkça düzenlenecektir.” açıklaması,

Teknik Şartname’nin “İşin Tarifi” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.7. Araçlardaki bütün filtreler, ana komponentlerinin ve/veya parçalarının (motor, şanzıman, diferansiyel, aks), fren sistemlerinin ve/veya parçalarının (balata, disk, kaliper, servolar, valiler), arıza, onarım, hasar, revizyon ve periyodik bakımlarında araç orijinali veya araç üreticisinin onayladığı yedek parçalar veya ana komponent üreticilerinin onayladığı yedek parçalar veya ISO/TS 16949:2002 üretim belgesine sahip kuruluşların ürünlerini kullanacaktır. İdare yükleniciden söz konusu malzemelerin belgelendirilmesini isteyebilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’de, ihale konusu bakım-onarım işi kapsamında araç orijinali veya araç üreticisinin onayladığı yedek parçalar, ana komponent üreticilerinin onayladığı yedek parçalar veya ISO/TS 16949:2002 üretim belgesine sahip kuruluşların ürünlerinin kullanılacağı; yüklenicinin söz konusu malzemeleri belgelendirmesinin istenebileceği düzenlenmiştir.

Türk Standardları Enstitüsü’nün internet sitesinde, “TSE ISO/TS 16949” standardının otomotiv ile ilgili ürünlerin tasarımı ve geliştirmesi, üretimi ve uygun olduğunda montaj ve servisi için kalite yönetim sistemi şartlarını tanımladığı bilgisine yer verilmiştir.

**** Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden**** idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklerin teknik şartnamede düzenlenebileceği anlaşılmaktadır.

**** Yapılan incelemede, yüklenicinin sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülükleri kapsamında, ihale konusu bakım-onarım işinde kullanılacak malzemelerin kalite ve standartlarına yönelik olarak Teknik Şartname’de düzenleme yapıldığı; söz konusu düzenlemede yer verilen standardın otomotiv ile ilgili ürünlerin tasarımı, geliştirmesi, üretimi, montaj ve servisine ilişkin olduğu, başvuruya konu Teknik Şartname maddesi ile malzeme tedariki konusunda yükleniciye seçimlik bir hak tanınırken belirli bir kalite seviyesinin korunmasının amaçlandığı anlaşılmış olup söz konusu standardın sağlanmasının talep edilmesinin isteklilerin teklif oluşturmalarına, aşırı düşük teklif açıklaması yapılmasına veya değerlendirilmesine etkisi bulunmadığı değerlendirilerek anılan iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

9. Başvuru sahibinin 15’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde

“Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde;

(a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak,

(b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır.

Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü,

Anılan Şartname’nin “İşlerin bakımı” başlıklı 21’inci maddesinde “Yüklenici, işe başlama tarihinden işlerin tümü için kabul belgesinin tanzim edildiği tarihe kadar işlere, malzemelere ve tesise gereken özen ve bakımı gösterme sorumluluğu altında olacaktır. …” hükmü,

Aynı Şartname’nin “Fiyatı belli olmayan işlerde yeni birim fiyat tespiti” başlıklı 37’nci maddesinde “İşin devamı sırasında, yapılması idarece istenen veya 53 üncü maddeye göre sözleşme kapsamında ilave olarak yaptırılacak ve birim fiyat cetvelinde yer almayan yeni iş kalemlerine ait birim fiyatlar;

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler,

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler,

c) Yeni iş kaleminin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile personel ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler,

d) İdarede ve diğer idarelerde mevcut rayiçler ile yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler,

e) İdarece kabul edilmek şartıyla ilgisine göre, Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca veya meslek odasınca onaylanmış memleket rayiçleri, kullanılarak yukarıdaki öncelik sırasına göre kontrollük ile yüklenici tarafından tespit edilir. Bu hususta düzenlenen yeni fiyat tutanağı idarenin onayına sunulur ve onaydan sonra geçerli olur.

Fiyat tutanağının idarenin onayına sunulduğu tarihten itibaren otuz (30) gün içerisinde taraflar yeni birim fiyatlar üzerinde anlaşma sağlayamazlarsa bu hususta bir anlaşmazlık zaptı düzenlenerek taraflarca imzalanır ve konu sözleşmedeki anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin hükümlere göre çözümlenir. Ancak bu süre içinde yüklenici, idare tarafından tespit edilen birim fiyatın uygulanması şartı ile işe devam etmek zorundadır.” hükmü,

Aynı Şartname’nin “İşlerin eksik olarak kabulü” başlıklı 47’nci maddesinde “Kabul için yapılan incelemede, giderilmesi mümkün olmayan veya zaman kaybını gerektiren ancak işin teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen kusur ve eksiklikler tespit edilecek olursa, yüklenicinin hakediş veya teminatından uygun görülecek bir bedel kesilmek şartı ile, iş idare tarafından, yüklenicinin hakediş veya teminatından iş değerindeki azalma, kusur ve eksikliğin fazladan doğuracağı bakım ve onarım giderleri ile diğer giderler de dikkate alınarak belirlenecek uygun bir bedel kesilerek bu haliyle kabul edilebilir. İşin, kusur ve eksiklikleri karşılığı olmak üzere, bir bedelin kesilerek kabul edilmesi yükleniciyi varsa garanti yükümlülüklerinden kurtarmaz. Bu gibi kusur ve eksikliklerin niteliğinin ve kesilecek bedelin kabul tutanağında gösterilmesi gereklidir. Yüklenici bu işleme razı olmazsa, her türlü gideri kendisine ait olmak üzere, kusur ve eksiklikleri verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorundadır.

Bu kabul işlemlerinde, varsa sözleşmesindeki özel hükümler de göz önünde bulundurulur.” hükmü bulunmaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinde “ 19.1. İşin yürütülmesi sırasında Genel Şartnamedeki usul ve esaslar çerçevesinde Yüklenici ile birlikte Kontrol Teşkilatı tarafından tutulması öngörülen kayıt ve tutanaklar aşağıda sıralanmıştır.

a) Hakediş tutanakları,

b)İşin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı, işlerdeki hata, kusur ve eksiklikler ve Kontrol Teşkilatı tarafından gerek görülen diğer hususlar ile ilgili kayıt ve tutanaklar.

Bu kayıt ve tutanaklar Yüklenici ile birlikte Kontrol Teşkilatı tarafından tutulur. Yüklenici bu kayıtları ve ilgili belgeleri imzalamak zorundadır. Bunlardan imzalı birer kopya Yükleniciye verilir.

Yüklenici, bu belgeler ve defterleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur. Bu belgeleri imzalamaz veya ihtirazi kayıtla imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için, kayıt ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere, on (10) gün süre verilir. Bu süre içinde karşı görüşlerini yazı ile bildirmezse belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılır ve bu durumu tespit eden bir tutanak düzenlenerek kayıtlara eklenir.

Kayıtlara itiraz kayıtların tutulduğu sırada yapılır. Bu kayıt ve itirazlar hem hakediş ödemelerinde, hem de sözleşmenin sona erdiği tarihte Kabul Komisyonu tarafından gerçekleştirilecek kabul işlemlerinde esas alınır. ” düzenlemesi,

**** Anılan Tasarı’nın “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 20’nci maddesinde “…20.2. … Yüklenici, işin teslimi için sözleşme ve ekleri uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle oluşan zarardan sorumludur. Süreklilik arz eden işlerde, Kontrol Teşkilatı ile Yüklenicinin, işin yapılmasına ilişkin olarak hizmetin ifa edildiği dönemler itibariyle birlikte tutacakları kayıtlar, işin o dönem içerisinde yapılan kısmının teslimi anlamına gelir. Ancak Yüklenici kayıt tutmaktan ve/veya tutulan kayıtları imzalamaktan imtina ederse Kontrol Teşkilatının kayıtları esas alınır ve bu kayıtların doğruluğu Yüklenici tarafından kabul edilmiş sayılır. … ” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Araçların ve Garajın Teslimi - Teslim Alınması” başlıklı 4’üncü maddesinde “ Yüklenici sözleşme ile birlikte EK-4 Araç Listesinde (kapı numarası, marka, model, tip, model yılı, plaka, şasi numarası ve kilometre bilgilerinin olduğu liste) tanımlanan araçları mevcut haliyle kabul etmiş olup, sözleşmenin son geçerlilik tarihinde araçların %100’nü EK-5 Otokar Kent XL Araçları Teslim Alma Kontrol Formuna (30FR313) göre İdareye teslim edecektir. Araçlarda eksiklikler tespit edilmesi halinde, tespit edilen eksikliklerin bedeli sözleşme sonunda yükleniciye rücu edilecektir. Birim fiyat tespiti İdare tarafından “Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin Fiyatı Belli Olmayan İşlerde Yeni Birim Fiyat Tespiti başlığı madde 37”ye göre belirlenecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin eki EK-5 Otokar Kent XL Araçları Teslim Alma Kontrol Formu’nda araçların kontrol bulguları belirtilmiştir.

Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan maddesinden, yüklenicinin bakım ve onarımından sorumlu olduğu araçları, sözleşmenin son geçerlilik tarihinde anılan Şartname’nin ekinde yer verilen kontrol kriterlerine uygun şekilde teslim etmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

**** Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda aktarılan düzenlemelerinden**** yüklenicinin, işe başlama tarihinden işlerin tümü için kabul belgesinin tanzim edildiği tarihe kadar işlere, malzemelere ve tesise gereken özen ve bakımı gösterme sorumluluğu altında olduğu,**** kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyeceği, aksi durumda idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı,

İşin kabulü için yapılan incelemede, giderilmesi mümkün olmayan veya zaman kaybını gerektiren ancak işin teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen kusur ve eksiklikler tespit edilecek olursa, yüklenicinin hakediş veya teminatından uygun görülecek bir bedel kesilmek şartı ile, yüklenicinin hakediş veya teminatından iş değerindeki azalma, kusur ve eksikliğin fazladan doğuracağı bakım ve onarım giderleri ile diğer giderler de dikkate alınarak belirlenecek uygun bir bedel kesilerek, işin bu haliyle kabul edilebileceği anlaşılmaktadır.

Ayrıca anılan Şartname’nin 37’nci maddesinde işin devamı sırasında, yapılması idarece istenen veya sözleşme kapsamında ilave olarak yaptırılacak ve birim fiyat cetvelinde yer almayan yeni iş kalemlerine ait birim fiyatların, bu maddede belirtilen yöntemler kullanılarak tespit edileceği, yeni birim fiyatlar üzerinde anlaşma sağlanamaması halinde idare tarafından tespit edilen birim fiyatın uygulanması şartı ile işe devam edilerek uyuşmazlığın çözümü için ilgili mercilere (idarenin bulunduğu yer mahkemesi) başvuruda bulunulabileceği ifade edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından Teknik Şartname’nin 4.1’inci maddesinin mevzuata aykırı olarak düzenlendiği ve teklif fiyatı oluşturulmasına engel olduğu iddia edilmekte ise de; söz konusu düzenlemede Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda aktarılan maddeleri ile uyumlu olarak yüklenicinin sorumluluklarına yer verildiği, Teknik Şartname düzenlemeleri gereğince yüklenicinin kendisine teslim edilmiş olan araçları sözleşme bitiminde bu Şartname’de belirtilen kusur ve eksiklikler giderilmiş olarak teslim etme sorumluluğunun bulunduğu, aksi durumda Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 47’nci maddesi gereğince idare tarafından yüklenicinin hakediş veya teminatından uygun görülecek bir bedelin kesileceği, başvuruya konu maddede de söz konusu kesintinin tutarının söz konusu Şartname’nin 37’nci maddesine göre belirleneceğinin düzenlendiği görüldüğünden bahse konu iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

10. Başvuru sahibinin 16’ncı iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde “ Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.

…

Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur. … ” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112’nci maddesinde “ Kanuna veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurum ve kuruluşların haklarında bu Kanun ve 854, 5953, 5434 sayılı kanunların hükümleri uygulanmayan personeli ile kamu kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam edilenlere mevzuat veya sözleşmelerine göre kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemeler kıdem tazminatı sayılır.

4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları;

a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından,

b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir.

Alt işveren ile yapmış olduğu iş sözleşmesi sona ermediği gibi, alt işveren tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelere ait işyerleri dışında bir işyerinde çalıştırılmaya devam olunan ve bu şekilde çalıştırıldığı sırada iş sözleşmesi kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçinin kıdem tazminatı, işçinin yazılı talebi hâlinde, kıdem tazminatının söz konusu kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen süreye ilişkin kısmı, kamu kurum veya kuruluşuna ait çalıştığı son işyerindeki ücretinin yılları itibarıyla asgari ücret artış oranları dikkate alınarak güncellenmiş miktarı üzerinden hesaplanmak suretiyle son kamu kurum veya kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. Bu şekilde hesaplanarak ödenen kıdem tazminatı tutarının, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden aynı süreler dikkate alınarak hesaplanacak kıdem tazminatı tutarından daha düşük olması hâlinde, işçinin aradaki farkı alt işverenden talep hakkı saklıdır.

İkinci fıkranın (b) bendi veya üçüncü fıkra uyarınca farklı kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden kıdem tazminatı ödenmesi hâlinde, kıdem tazminatı ödemesini gerçekleştiren son kamu kurum veya kuruluşu, ödenen kıdem tazminatı tutarının diğer kamu kurum veya kuruluşlarında geçen hizmet süresine ilişkin kısmını ilgili kamu kurum veya kuruluşundan tahsil eder. Ancak, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri arasında bu fıkra hükümlerine göre bir tahsil işlemi yapılmaz.

Kıdem tazminatı tutarı, 4734 sayılı Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde kıdem tazminatı ile ilgili açılacak bütçe tertibinden, (b) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde ise hizmet alımı gider kaleminden, ödeneğin yetip yetmediğine bakılmaksızın ödenir.

Bu madde kapsamında alt işverenler yanında çalışan işçilerin bu işyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt işverenden ve alt işveren işçisinden istenecek belgeler ve ödeme süreci ile ilgili diğer usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir… ” hükmü,

6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun’un 3’üncü maddesinde “ 4857 sayılı Kanunun 36’ncı maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

İşverenler, alt işverene iş vermeleri hâlinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvurusu üzerine veya aylık olarak resen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlüdür. ” hükmü,

Anılan Kanun’un 8’inci maddesinde “ 4857 sayılı Kanunun 112 nci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları;

a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından,

b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir.

Alt işveren ile yapmış olduğu iş sözleşmesi sona ermediği gibi, alt işveren tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelere ait işyerleri dışında bir işyerinde çalıştırılmaya devam olunan ve bu şekilde çalıştırıldığı sırada iş sözleşmesi kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçinin kıdem tazminatı, işçinin yazılı talebi hâlinde, kıdem tazminatının söz konusu kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen süreye ilişkin kısmı, kamu kurum veya kuruluşuna ait çalıştığı son işyerindeki ücretinin yılları itibarıyla asgari ücret artış oranları dikkate alınarak güncellenmiş miktarı üzerinden hesaplanmak suretiyle son kamu kurum veya kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. Bu şekilde hesaplanarak ödenen kıdem tazminatı tutarının, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden aynı süreler dikkate alınarak hesaplanacak kıdem tazminatı tutarından daha düşük olması hâlinde, işçinin aradaki farkı alt işverenden talep hakkı saklıdır.

İkinci fıkranın (b) bendi veya üçüncü fıkra uyarınca farklı kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden kıdem tazminatı ödenmesi hâlinde, kıdem tazminatı ödemesini gerçekleştiren son kamu kurum veya kuruluşu, ödenen kıdem tazminatı tutarının diğer kamu kurum veya kuruluşlarında geçen hizmet süresine ilişkin kısmını ilgili kamu kurum veya kuruluşundan tahsil eder. Ancak, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri arasında bu fıkra hükümlerine göre bir tahsil işlemi yapılmaz.

Kıdem tazminatı tutarı, 4734 sayılı Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde kıdem tazminatı ile ilgili açılacak bütçe tertibinden, (b) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde ise hizmet alımı gider kaleminden, ödeneğin yetip yetmediğine bakılmaksızın ödenir.

Bu madde kapsamında alt işverenler yanında çalışan işçilerin bu işyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt işverenden ve alt işveren işçisinden istenecek belgeler ve ödeme süreci ile ilgili diğer usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. ” hükmü yer almaktadır.

**** Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler”**** başlıklı 25’inci maddesinde “25.3.4. Diğer giderler:

25.3.2.1. Yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderleri (çalıştırılacak personellerin maliyetleri ve ekipmanları, servis, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sistemleri, ortam ölçümleri, atık, jeneratör ve forklift yakıtı, temizlik malzemeleri ve ekipman giderleri, araç bakım onarımı için kullanılacak bütün kimyasallar-malzeme-ekipman giderleri vb.) yükleniciye ait olacaktır.

25.3.2.2. Yukarıda belirtilen giderlerin dışında ihale dokümanında belirtilen hususların şartnamesine uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli bütün giderler yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin

İlgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, vergi, sigorta, resim ve harç giderleri ile KİK payı, belirtilen giderlerin dışında ihale dokümanında belirtilen hususların şartnamesine uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli bütün giderler sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dahil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.9.Yüklenici alt yüklenici eli ile yaptıracağı işlerde de çalışacak personeller belirtilen personel sayılarına. ücretlendirmelere ve mevzuata uyacaktır. Ayrıca her ay çalışan personellerin gruplandırılmış (vardiya amiri, kıdemli uzman teknik personel, uzman teknik personel, teknik personel, kıdemli yardımcı teknik personel, kayıt ve veri personeli engelli, kayıt ve veri personeli, manevra personeli, temizlik personeli engelli ve temizlik personeli) isimleri alfabetik sıralı olarak aylık çalışma çizelgelerini, SGK bildirgelerini, banka onaylı maaş dekontlarını ve maaş bordrolarını personellerin çalıştırıldığı garaj İdari ekibine verecektir. Zorunlu durumlarda vardiyalarda oluşacak değişiklerle alakalı yüklenici İdareye bilgi verecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112’nci maddesinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından ödeneceği, farklı kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden kıdem tazminatı ödenmesi hâlinde, kıdem tazminatı ödemesini gerçekleştiren son kamu kurum veya kuruluşunun, ödenen kıdem tazminatı tutarının diğer kamu kurum veya kuruluşlarında geçen hizmet süresine ilişkin kısmını ilgili kamu kurum veya kuruluşundan tahsil edeceği, kıdem tazminatı tutarının, 4734 sayılı Kanunu’nun Ek 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde kıdem tazminatı ile ilgili açılacak bütçe tertibinden, (b) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde ise hizmet alımı gider kaleminden, ödeneğin yetip yetmediğine bakılmaksızın ödeneceği düzenlenmiş; bu madde çerçevesinde kıdem tazminatlarının ne şekilde kazanılacağı ve ne şekilde hesaplanacağı, Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir.

**** İhale konusu iş ile ilgili olarak hazırlanan yaklaşık maliyet incelendiğinde ihale konusu işin personel çalıştırmasına dayalı olmayan hizmet alımı olduğu, söz konusu ihalelerde, kıdem tazminatının ödenmesinde öncelikli muhatabın ilgili kamu kurum ve kuruluşları olmayacağı, söz konusu giderlerden asıl işveren konumundaki ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının alt işvereni olan yükleniciler ile birlikte sorumlu olduğunun açık olduğu anlaşılmıştır.

**** İhale dokümanı düzenlemelerine bakıldığında, başvuru sahibinin iddiasında yer alan “ ihbar ve kıdem tazminatından yüklenicinin sorumlu olduğu ” şeklinde açık bir düzenlemenin yer almadığı, yukarıda yer verilen İdari Şartname düzenlemesi uyarınca yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderlerinin (her türlü personel gideri, servis, yemek, kalibrasyon gerektiren tüm cihaz ve aletler ile bu aletlerin kalibrasyon ücretleri, personellere verilecek kıyafetleri, temizlik malzeme gideri vb.) yükleniciye ait olacağı, ayrıca sözleşme taraflarının sözleşmenin her aşamasında kanun hükümlerine uymak zorunda oldukları,

Öte yandan, ihale konusu iş süresince kaç personelin iş sözleşmesinin ihbar ve kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ereceği belirlenemeyeceğinden bu gidere ilişkin hesaplama yapılmasının mümkün olmadığı hususları bir arada değerlendirildiğinde, tekliflerin hazırlanmasında ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin maliyetlerin dikkate alınmasına gerek bulunmadığı ve bu durumun teklif verilmesine engel bir durum oluşturmadığı, bu nedenle de başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

11. Başvuru sahibinin 17’nci iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde “ İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır. ” hükmü,

“Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık” başlıklı 101’inci maddesinde “ Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz. ” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “ …78.22. Brüt asgari ücret veya üzerinde ücret ödenmesi öngörülen personelin varsa nakdi yol ve yemek bedeli dahil aylık (78.12 nci maddeye göre gün üzerinden teklif alınan hallerde günlük) ücreti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü, 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik günü ve yılbaşı günü) yapılacak çalışmalara ilişkin ücretler ile engelli işçi ücreti gibi ayrı ayrı hesaplanması gereken her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması, malzeme giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi zorunludur…

…

78.28. İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır. İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranının üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır… ” açıklaması,

**** İhaleye ait birim fiyat teklif cetveli aşağıda yer verildiği şekildedir.

“

”

**** Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 78.28’inci maddesinde yer alan engelli personele ilişkin açıklamaların personel çalıştırılmasına dayalı ihaleler bakımından geçerli olduğu, başvuruya konu ihalenin otobüs bakım ve onarımı hizmeti alımı işi olduğu, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı nitelikte bir hizmet alımı olmadığı, dolayısıyla engelli personel için ayrı satır açılması noktasında idarenin bir zorunluluğu bulunmamakla birlikte, ayrı satır açılmasının ve çalıştırılacak engelli personel sayısının belirlenmesinin mevzuata aykırılık teşkil etmeyeceği anlaşıldığından başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

12. Başvuru sahibinin 18’inci iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmenin tarafları” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Sözleşme, bir tarafta İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü (bundan sonra İdare olarak anılacaktır) ile diğer tarafta ........................................................... (bundan sonra Yüklenici olarak anılacaktır) arasında aşağıda yazılı şartlar dahilinde akdedilmiştir.” düzenlemesi,

Aynı Tasarı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

__

__

__

__

__

Ağır Aykırılık Halleri

” düzenlemesi yer almaktadır.

**** İlgili düzenlemelerden hakediş hesaplamalarına esas bilgi ve belgeleri bilerek yanlış düzenlemenin, idareyi ve çalışanlarını yanıltacak gerçeğe aykırı beyanda bulunmanın veya belge düzenlemenin, vermenin, idarece düzenlenen bilgi, kayıt ve belgeleri bozmanın, tağyir etmenin, yanlış düzenlenmesini sağlayacak eylem ve hareketlerde bulunmanın ağır aykırılık hali olarak düzenlendiği görülmüştür.

**** İlgili düzenlemede sayılan aykırılıkların sözleşmenin taraflarından olan idarenin sözleşmenin bir diğer tarafı olan yüklenici tarafından yanıltılmasına dönük eylemleri içerdiği, söz konusu eylemlerin yüklenici tarafından düzenlenen hakedişler ve idarece düzenlenen bilgi, kayıt ve belgelere yönelik olduğu, sayılan eylemlerin yüklenicinin kusuru olmadan gerçekleşemeyeceğinin açık olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıdaki tespit ve değerlendirmeler neticesinde başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için anılan Kanunun öngördüğü şekilde “ başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin aktarılan hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****