KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/040

Gündem No : 42

Karar Tarihi : 08.10.2025

Karar No : 2025/UH.I-2194

BAŞVURU SAHİBİ:

Real Atık Yönetimi Turizm Tem. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Anfa Ankara Altınpark İşletmeleri Limited Şirketi Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1286700 İhale Kayıt Numaralı “5 Kalem Binek Araç, Kamyon ve Nakil Vasıtaları Kiralama Hizmeti Alımı (12 Ay Süre ile-(Şoförsüz-Yakıtsız)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Anfa Ankara Altınpark İşletmeleri Limited Şirketi Müdürlüğü tarafından 23.09.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “5 Kalem Binek Araç, Kamyon ve Nakil Vasıtaları Kiralama Hizmeti Alımı (12 Ay Süre ile-(Şoförsüz-Yakıtsız)” ihalesine ilişkin olarak Real Atık Yönetimi Turizm Tem. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 17.09.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.09.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.09.2025 tarih ve 195245 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.09.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1955 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin 7.20’nci maddesinde yer alan kasko sigortasına ilişkin düzenleme ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin genel hükümlerinin kapsamının dışına çıkıldığı, ilgili düzenlemede yüklenicinin veya idare personelinin kullandığı araç ayrımı da yapılmadığından düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, konuya ilişkin emsal Kurul kararları bulunduğu,

2. Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde ihale konusu işte çalıştırılacak otomobil (tip 1-2-3) grubundaki binek araçların tamamının 2023 model ve 50.000 km’de istenilmesinin ihaleye katılımı engelleyeceği gibi mevzuata da aykırılık teşkil ettiği,

Netice itibarıyla söz konusu ihalenin iptal edilerek daha saydam, rekabet ortamının oluştuğu şeffaf bir ihaleye çıkılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. …” hükmü,

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Hizmet sunucularının sorumluluğu” başlıklı 34’üncü maddesinde “Hizmet sunucuları taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir.

Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır.

Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü,

Aynı Şartname’nin “Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere yüklenici,

(a) İşlerin yürütülmesine, tamamlanmasına ve işlerde olabilecek kusurların düzeltilmesine ilişkin olarak bütün kanun, KHK, tüzük, yönetmelik, kararname, genelge, tebliğ ve diğer ilgili mevzuata,

(b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” hükmü,

“Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde;

(a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak,

(b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır.

Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü,

“İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.

Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir.

Düzenlenen sigorta poliçelerinde, idare işveren sıfatıyla, yüklenici ise işi gerçekleştiren sıfatıyla ve varsa alt yükleniciler yer almalıdır. Kıymetler tam değer üzerinden sigorta ettirilmelidir.

Sözleşmesinde istenilmiş olması halinde, sigortalara ilişkin limitlerin işe başlama tarihinin yıl dönümündeki güncel değerlere yükseltilmesi zorunludur.

Yüklenici, idarelerce istenen söz konusu sigortalara ilişkin poliçeleri ve ödeme kanıtlarını, iş fiili olarak başlamadan önce idareye vermek zorundadır. Sigortalar tamamlanmadığı sürece avans ve hakediş ödemesi yapılmaz.

Sigorta poliçelerinde belirlenen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenici idareden bir istekte bulunamaz.

Sigorta yükümlülüğünün kabul süresinin sonuna kadar olan süreçte devam edip etmeyeceği veya ne ölçüde devam edeceği, bu süreci düzenleyen madde hükümleri de göz önünde tutularak sözleşme veya eklerinde belirtilir.

Sözleşmenin feshi veya işin/hesabın tasfiyesi halinde bu sigortalar, iş yeni yükleniciye ihale edilinceye kadar devam ettirilir ve bu süreye ilişkin sigorta giderleri ilk yükleniciye ait olur. Ancak bu süre, fesih veya tasfiye tarihinden başlamak üzere üç (3) ayı geçemez.” hükmü,

“Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiçbir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir.

Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “teklif fiyata dahil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21 inci maddesinde yer almaktadır.

76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır.

76.1.2 Tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dahil olan giderler” maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek … sigorta … teklif fiyatına dahildir.” ifadesine yer verilmiştir.

…

76.4. İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir.

Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir.

76.5. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilerek sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlendiği ihalelerde, isteklilerden ihale aşamasında sigortaya ilişkin herhangi bir belge (taahhütname, sigorta poliçesi vb.) sunmaları istenmeyecektir. Bu durumda, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından sigorta poliçesi sunulacağına ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 5 KALEM BİNEK ARAÇ, KAMYON VE NAKİL VASITALARI KİRALAMA HİZMETİ ALIMI (12 AY SÜRE İLE-(ŞOFÖRSÜZ-YAKITSIZ)

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Miktarı: 5 KALEM BİNEK ARAÇ, KAMYON VE NAKİL VASITALARI KİRALAMA HİZMETİ ALIMI (12 AY SÜRE İLE-(ŞOFÖRSÜZ-YAKITSIZ)

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: ANFA ANKARA ALTINPARK İŞLETMELERİ LTD.ŞTİ.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

İHALE, SÖZLEŞME VE TAAHHÜDÜN YAPILMASINA AİT HER TÜRLÜ NAKLİYE, ARAÇLAR İLE İLGİLİ HER TÜRLÜ BAKIM-ONARIM GİDERLERİ, ZORUNLU TRAFİK SİGORTASI, KASKO, ARAÇ TAKİP SİSTEMİ, UTTS (ULUSAL TAŞIT TANIMA SİSTEMİ) MONTAJ VE DEMONTAJ GİDERLERİ İLE VB. GİDERLER

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesine,

Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesine,

Teknik Şartname’nin “Çalışma Şekil ve Esasları” başlıklı 7’nci maddesinde _“… 7.19. Araçlarla ilgili kasko, sigorta, vergiler ve yasalardan kaynaklanacak düzenlemelerden oluşacak vergi ve ödemeler, muayene, egzoz emisyon ölçüm giderleri ve benzeri giderler yükleniciye aittir. Araçların trafik sigortası, zorunlu muayeneleri veya vergilerinin eksik olması nedeniyle kesilebilecek trafik cezaları yüklenici tarafından karşılanacaktır._Yüklenici araçların tam kasko sigortalarını (çok kullanıcıyı kapsayacak şekilde kaza, kırılma, hırsızlık, yangın, doğal afetler, terör, sabotaj, halk hareketleri vb. riskleri ve her türlü zarar-ziyanı kapsayacak şekilde) yaptırmak zorunda dır. Kasko ve trafik sigorta poliçelerinin yapılmaması veya zamanında yenilenmemesi halinde ortaya çıkabilecek her türlü maddi, manevi, hukuki sorumluluk ve zarar-ziyan yükleniciye aittir.

_7.20._Araçların herhangi bir trafik kazasına karışması durumunda araçlarda meydana gelecek maddi hasarlardan ve üçüncü şahıslara karşı Yüklenici sorumlu dur. Araçlardaki sürücü ve/veya yolcuların yaralanma veya ölümü halinde ödenecek tazminat miktarı zorunlu sigorta ve kasko poliçelerinde belirtilecektir. Kaza-hasar vb. durumlarda kaza raporu veya maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı aranmaksızın İdare'den ve sürücüden zarar ve ziyan için yüklenici tarafından herhangi bir bedel talep edilmeyecektir. …” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale dokümanında yer alan bilgilerden ihalenin konusunun 12 ay süre ile şoförsüz ve yakıtsız araç kiralanması işi olduğu anlaşılmaktadır.

Teknik Şartname’de araçların kasko ve trafik sigortası giderlerinin yükleniciye ait olduğu, yüklenicinin araçların tam kasko sigortalarını çok kullanıcıyı kapsayacak şekilde kaza, kırılma, hırsızlık, yangın, doğal afetler, terör, sabotaj, halk hareketleri vb. riskleri ve her türlü zarar-ziyanı kapsayacak şekilde yaptırmak zorunda olduğu belirtilmiştir.

Söz konusu Şartname’nin itirazen şikâyet başvurusuna konu 7.20’nci maddesinde, araçların herhangi bir trafik kazasına karışması durumunda araçlarda meydana gelecek maddi hasarlardan ve üçüncü şahıslara karşı yüklenicinin sorumlu olduğu, kaza/hasar durumunda, kaza raporu veya maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı aranmaksızın, yüklenici tarafından idareden ve sürücüden zarar ve ziyan için herhangi bir bedel talep edilmeyeceği ifade edilmektedir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında yapılan sözleşmelere ait hükümlerin uygulanmasında tarafların eşit hak ve yükümlülüklere sahip olduğu, ihale dokümanı ve sözleşmelerde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemeyeceği,

Yüklenicinin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülükleri ve yasakları ihlal ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zararlardan bizzat sorumlu olduğu,

Hizmet alımı ihalelerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar, iş yerinde her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türleri ile teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmede veya eklerinde belirtileceği, ilgili mevzuatı gereğince yaptırılması gereken sigortalara ait giderlerin ise İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yer alan teklif fiyata dâhil giderler arasında sayılması gerektiği, bu bağlamda iş ve/veya iş yerinin yüklenici tarafından korunmasının ve mevzuat uyarınca zorunlu olan sigortaların yüklenici tarafından yaptırılmasının mecburi olduğu, idare tarafından bunların yanı sıra ayrıca iş ve/veya iş yerinin sigortalanmasının istenilmesi durumunda, bu hususun Sözleşme Tasarısı’nın 21.1’inci maddesinde belirtilmesi ve uygulanacak sigorta türü ile limitlerinin de aynı Tasarı’nın 21.2’nci maddesinde ifade edilmesi gerektiği; sigorta türlerinin belirtilmediği hallerde, iş ve/veya iş yerinin sigortalanmasının istenmediği kabulünün yapılacağı, sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde ise sigortanın asgari limitler dâhilinde istenildiğinin kabul edileceği, sigorta poliçelerinde belirlenen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenicinin idareden istekte bulunamayacağı anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu araç kiralama ihalesine ait ihale dokümanında araçların zorunlu trafik sigortası ile kasko sigortası giderinin teklif fiyatına dahil giderler arasında sayıldığı, ayrıca araçların herhangi bir trafik kazasına karışması durumunda araçlarda meydana gelecek maddi hasarlardan ve üçüncü şahıslara karşı da yüklenicinin sorumlu olduğunun belirtildiği, ancak söz konusu ihalede şoförlerin yüklenici tarafından temin edilmeyeceği, araçların idare personeli tarafından kullanılacağı, söz konusu düzenleme ile idare personelinin kusurundan doğacak zararların da yüklenicinin sorumluluğu kapsamına alındığı, ilgili mevzuata göre yüklenicinin gerekli güvenlik ve sağlık tedbirlerini alma yükümlülüğü bulunmakla birlikte söz konusu düzenleme ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin genel hükümlerinin kapsamı dışına çıkıldığı, istekilerin sağlıklı teklif oluşturmasını engeller nitelikte olan bahse konu Teknik Şartname maddesinin mevzuata aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez. ...” hükmü,

17 Mayıs 2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleriyle İlgili 2024/7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Kapsam” başlıklı bölümünde “10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetveller kapsamındaki kamu idareleri ve bu idarelere bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları ile il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler, özelleştirme kapsam ve programına alınmış hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (TBMM Başkanlığı Genel Sekreterliği hariç) kendi bütçeleri veya tasarruflarındaki diğer kaynaklardan yapacakları yurt içi ve yurt dışı harcamaları ile taşınır ve taşınmazlarının kullanılmasında aşağıdaki tedbirlere uyacaklardır. ...” düzenlemesi,

Aynı Genelge’nin “Resmî Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” başlıklı bölümünde “… Bu Genelge kapsamında edinimine izin verilen taşıtlar, kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle temin edilecektir. Hizmet aracı olarak kullanılacak taşıtlarda baz veya standart donanımlı, yerli ve elektrikli, binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 1600 cc ve altındaki motor hacimli, işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtlar tercih edilecektir. Ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir. …” düzenlemesi yer almaktadır.

Birim Fiyat Teklif Cetveli aşağıda yer verildiği şekilde düzenlenmiştir.

Teknik Şartname’nin “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu teknik şartname Anfa Ankara Altınpark İşletmeleri Limited Şirketi'nin ihtiyacı için kiralanacak olan 5 Kalem aracın (şoförsüz - operatörsüz - yakıtsız) istek ve özelliklerini, denetim ve muayene metotlarını ve ilgili diğer hususları konu alır. …” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Genel İstek ve Özellikler” başlıklı 2’nci maddesinde “Kiralanacak araçların cinsi, model yılı ve miktarı;

” düzenlemesine,

“Kiralanacak Araçların Teknik Özellikleri” başlıklı 3’üncü maddesinde “Otomobil (Tip
1 )

    1. _Silindir hacmi 999 cc -1600 cc aralığında olacaktır._
    2. _Motor gücü en az 110hp - 140hp aralığında olacaktır._
    3. _Şanzıman tipi otomatik olacaktır._
    4. _Araçlar dizel olacaktır._
    5. _Araçlar sedan tip ve 4 kapılı olacaktır._
    6. _Araçlarda Klima, Abs, ESP, Geri görüş kamerası, hız sabitleyici, multimedya ekranı, park sensörü ve en az 4 hava yastığı olacaktır._
    7. _Araçlar en az 2023 model ve üzeri, kilometreleri en fazla 50.000km (ellibin) ve altında kilometrede olacaktır._
    8. _Araç renkleri (beyaz, gri, mavi ve tonları) olacaktır (farklı renkler için idarenin onayı alınacaktır)._
    9. _Araçların lastikleri en az 2023 model, mevsim şartına uygun ve diş derinlikleri yaz lastiği için en az 3 mm, kış lastikleri için 4 mm olacaktır._

• Otomobil (Tip
  2 )

    1. _Silindir hacmi 1461cc - 1550cc aralığında olacaktır._
    2. _Motor gücü en az 112hp ve üzeri olacaktır._
    3. _Şanzıman tipi otomatik olacaktır._
    4. _Araçlar led farlı olacaktır._
    5. _Yakıt tipi dizel olacaktır._
    6. _Anahtarsız çalıştırma özelliği olacaktır._
    7. _Araçlar sedan tip ve 4 kapılı olacaktır._
    8. _Araçlarda Klima, Abs, ESP, Geri görüş kamerası, hız sabitleyici, multimedya ekranı, park sensörü ve en az 4 hava yastığı olacaktır._
    9. _Araçlar en az 2023 model ve üzeri, kilometreleri en fazla 50.000km (ellibin) ve altında kilometrede olacaktır._
    10. _Araç renkleri (beyaz, gri, mavi ve tonları) olacaktır (farklı renkler için idarenin onayı alınacaktır)._
    11. _Araçların lastikleri en az 2023 model, mevsim şartına uygun ve diş derinlikleri yaz lastiği için en az 3 mm, kış lastikleri için 4 mm olacaktır._
  

  3. Otomobil (Tip
  3 ) 1. Silindir hacmi 1461cc - 1550cc aralığında olacaktır. 2. Motor gücü en az 112hp ve üzeri olacaktır. 3. Şanzıman tipi otomatik olacaktır. 4. Araçlar led farlı olacaktır. 5. Yakıt tipi dizel olacaktır. 6. Anahtarsız çalıştırma ve anahtarsız giriş özelliği olacaktır. 7. Araçlar sedan tip ve 4 kapılı olacaktır. 8. Araçlarda Klima, Abs, ESP, Geri görüş kamerası, hız sabitleyici, multimedya ekranı, ön ve arka park sensörü ve en az 6 hava yastığı olacaktır. 9. Araçlar en az 2023 model ve üzeri, kilometreleri en fazla 50.000km (ellibin) ve altında kilometrede olacaktır. 10. Araç renkleri Gri ve tonları veya beyaz ve tonları olacaktır (farklı renkler için idarenin onayı alınacaktır). 11. Araçların lastikleri en az 2023 model, mevsim şartına uygun ve diş derinlikleri yaz lastiği için en az 3 mm, kış lastikleri için 4 mm olacaktır. 4. 6 Teker Damper Kasalı Hafriyat Kamyonu 1. Araç 6 teker 2 dingil olacaktır. 2. Yük taşıma kapasitesi en az 3(üç) ton olacaktır. 3. Aracın kasa yanları en az 2 kapak şeklinde ve orta payandası sökülür takılır olacaktır. 4. Arka kapak hafriyat dökümü için üstten asılı ve damper kalkınca açılabilir alttan kancalı sistemli, istenildiğinde kancalardan kurtulmadan yana açılacak şekilde çerçeveli mekanizmalı olacaktır. 5. Yakıt tipi dizel olacaktır. 6. Aracın kupa rengi beyaz, kasa rengi sarı olacaktır. 7. Araç kupa üzeri en az 1.20 metre boyunda sarı renk led çakar lamba olacaktır. 8. Araçlarda ABS, ESP, geri vites ikaz kornası olacaktır. 9. Araçlar en az 2021 model ve üzeri, kilometreleri en fazla 150.000km (yüzellibin) ve altında kilometrede olacaktır. 10. Araçların lastikleri en az 2021 model, mevsim şartına uygun ve diş derinlikleri yaz lastiği için en az 4 mm, kış lastikleri için en az 6 mm olacaktır. 5. Çift Kabin Kamyonet (7 Kişilik - Damperli) 1. Silindir hacmi en az 1995 cc olacaktır. 2. Motor gücü en az 150 hp ve üzeri olacaktır. 3. Araçlar 6+1 kişilik olacaktır. 4. Araç kasaları damperli ve açık kasa olacaktır. Araç damperleri ruhsata işli olacaktır. 5. Araçların arka kapakları üstten askılı, damper kaldırılınca açılan kanca tip kilit sistemli ve damper kaldırmadan çivileri sökülüp yana açılabilir sistemli olacaktır. 6. Araçların arka aksları çift tekerli olacaktır. 7. Yakıt tipi dizel olacaktır. 8. Araç çift kabinli ve 4 kapılı olacaktır. 9. Araçlarda Klima, Abs, ESP, Geri görüş kamerası veya geri vites ikaz kornası olacaktır. 10. Araçlar en az 2020 model ve üzeri, kilometreleri en fazla 140.000km (yüzkırkbin) ve altında kilometrede olacaktır. 11. Araç renkleri ile ilgili idarenin onayı alınacaktır. 12. Araçların lastikleri en az 2022 model, mevsim şartına uygun ve diş derinlikleri yaz lastiği için en az 3 mm, kış lastikleri için 4 mm olacaktır.” düzenlemesine,

“İş Yeri, İşin Yapılma Süresi ve Teslim Şartları” başlıklı 4’üncü maddesinde “4.1. İşin süresi 12(oniki) aydır. …” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale dokümanında yer alan bilgilerden başvuruya konu ihale kapsamında 12 ay süresince 61 adet otomobil, 12 adet damper kasalı hafriyat kamyonu, 15 adet çift kabin kamyonet kiralanacağı anlaşılmaktadır.

Teknik Şartname’de, kiralanacak otomobillerin en az 2023 model ve kilometrelerinin en fazla 50.000 olması talep edilmektedir.

Başvuru sahibi tarafından söz konusu Teknik Şartname düzenlemesinin ihaleye katılımı engellediği ve mevzuata aykırılık teşkil ettiği iddia edilmekte olup; idarece şikayet başvurusuna verilen cevapta, model yılı düşük olan araçların tercih edilmesi halinde; yakıt tüketimi ve idame giderleri ile araç arızalarının artabileceği, can ve mal kayıplarının oluşabileceği, buna bağlı olarak idare ve yüklenicinin maddi kaybının artabileceği, kamu kaynaklarının verimli kullanılamayacağı, idare ve yüklenicilerin hukuki sorunlar yaşayabileceği, kamuya verilen hizmetlerin aksayabileceği ifade edilmektedir.

Yukarıda aktarılan 4734 sayılı Kanun hükümleri ile ilgili ikincil mevzuat düzenlemelerinden idarelerin bu Kanun kapsamında gerçekleştirdiği ihalelerde; rekabeti, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu,

İhale konusu işin teknik ayrıntılarını ve şartlarını belirtmek üzere idarelerce hazırlanan teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olmasının, rekabeti engelleyici hususlar içermemesinin ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

17 Mayıs 2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleriyle İlgili 2024/7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanmasına, bürokratik işlemlerin azaltılmasına ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına ilişkin tedbirlere yer verilmiş olup söz konusu tedbirlere göre hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine, ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla, model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilmesi gerekmektedir.

Söz konusu mevzuat hükümleri ile açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, kiralamaya konu otomobillerin en az 2023 model ve kilometrelerinin en fazla 50.000 olması gerektiği yönündeki Teknik Şartname düzenlemesinin rekabeti engeller nitelikte olduğu ve mevzuata uygun olmayacağı; idarenin, şikayet başvurusuna verdiği cevapta yer alan gerekçelerin, talep edilen model yılı ve kilometre şartını zorunlu kılmadığı, diğer bir deyişle araçların güvenlik ve verimliliğinin, salt model yılı ve kilometre ile ilişkilendirilemeyeceği, ayrıca söz konusu gerekçelerin objektif verilere de dayandırılmadığı, kamu alım süreçlerinde idarelerden beklenenin ihtiyacı karşılayacak optimum kalitedeki malı/hizmeti en uygun fiyata temin etmek olduğu, dolayısıyla anılan düzenlemelerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlama ilkesi ile de bağdaşmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 152.021,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddialarında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****