KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/039

Gündem No : 15

Karar Tarihi : 01.10.2025

Karar No : 2025/UH.I-2111

BAŞVURU SAHİBİ:

Rtur Turizm Taşımacılık Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kay-Tur Kayseri Turizm Eğitim Kültür Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/1105153 İhale Kayıt Numaralı “12 Ay Süre ile Araç Kiralama ve Personel Taşıma Hizmeti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kay-Tur Kayseri Turizm Eğitim Kültür Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 21.08.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “12 Ay Süre ile Araç Kiralama Ve Personel Taşıma Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Rtur Turizm Taşımacılık Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından12.09.2025 tarih ve 193422 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.09.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1848 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece 03.09.2025 tarih ve 2025/DK.D-310 sayılı Kurul kararına istinaden ihaleye katılan Devtur Turz. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yakınlık kurarak irade birliği içinde aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verdikleri tespit edildiğinden geçici teminatlarının irat kaydedilmesine ve Kanunun 17.maddesinin (a) veya (b) bentleri çerçevesinde rekabeti veya ihale kararını etkilemeye ve/veya ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmaya yönelik davranış olarak kabul edilerek işlem yapılmasına ve ihalenin iptal edilmesine karar verildiği, ancak bahse konu idari işlemin mevzuata aykırı olduğu ve geçici teminatlarının irat kaydedilmesi işlemi ile haklarında yasaklılık işleminin başlatılması ve neticesinde ihalenin iptal edilmesinin yasal olmadığı, zira, aşırı düşük teklif açıklamalarında ihaleye katılan Devtur firmasından fiyat teklifi alınmasının ihale sonucunu etkileyen bir tarafının bulunmadığı, ayrıca Kanun'un 17'nci maddesinde teminatların gelir kaydedilmesi gerektiğine dair bir düzenlemenin bulunmadığı, öte yandan ihalenin iptal gerekçesinde ise ihalenin iptaline yönelik somut bir gerekçeye yer verilmediği iddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur… ” __ hükmü,

“İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 11’inci maddesinde “Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:

a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan veyahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlar.

…

Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.” hükmü,

“Yasak Fiil veya Davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde “ İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.

c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.

d) Alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek.

e) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak.

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde __ “ İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir ” __ hükmü,__

__

“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “ … İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.

İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü,

“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “ İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır… ” __ hükmü,

“Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “ …Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir… ” hükmü yer almaktadır.

Anılan maddenin gerekçesinde ise “ Kanunun muhtelif maddeleriyle idareye verilen iptal yetkisinin itirazen şikayet incelemesine tabi tutulması idareyi ihale yapmaya zorlamak anlamına geleceğinden ve esasen iptal edilen ihaleden sonra aynı amaçla açılan ihalelerin de idari başvuruya konu edilmesi zaten mümkün olduğundan, idarenin ihalenin iptali işlemlerinin itirazen şikayete konu edilemeyeceği öngörülmekte, ancak idareye yapılan şikayet üzerine Kanunun 54 üncü maddesi uyarınca idare tarafından ihalenin iptaline karar verilmesi durumunda veya 56 ncı maddesi uyarınca Kurul tarafından verilen kararların uygulanmasından kaçınmak için ihalenin iptaline karar verilmesi durumunda ise bu kararlara karşı doğrudan itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi öngörülmektedir. ” __ ifadelerine yer verilmiştir.

Anılan Kanun’un dördüncü kısmında yer alan “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58’inci maddesinde “17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir…” hükmü bulunmaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Kurum tarafından inceleme” başlıklı 18’inci maddesinde “ …** __**(3) Şikayet veya itirazen şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararına karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. … ” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.____

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması,) fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. ” açıklaması yer almaktadır.

03.09.2025 tarih ve 2025/DK.D-310 sayılı Kurul kararında “..Söz konusu Kanun hükmü ile Tebliğ açıklamalarından, ihalenin yaklaşık maliyetinin, sınır değeri de etkilediği anlaşılmakta olup isteklilerin aralarında anlaşma yaparak sınır değeri etkilemek amacıyla belirli aralıklarla tekliflerini oluşturdukları, bu sayede aşırı düşük teklif açıklaması istenecek ve istenmeyecek kişileri belirlemeye çalıştıkları ve nihai olarak ihale üzerinde bırakılacak isteklinin belirlenmesine yönelik hareket ederek ihale kararını doğrudan etkilemeyi amaçladıkları gözlemlenmektedir.

__

Bu açıdan bakıldığında, sınır değerin değişmesi ihale sonucunu değiştireceğinden serbest fiyat rekabeti içinde yarışması beklenen isteklilerin irade birliği içindeki bu hareketlerinin yaptırıma tabi tutulması gerektiği değerlendirilmektedir. Zira yukarıda yer verilen Kanun’un 10, 17, 58 ve 59 uncu maddesi hükümlerinden de kanun koyucunun bu tür fiil veya davranışların engellenmesini amaçladığında tereddüt bulunmamaktadır.

__

Yapılan tüm tespitler birlikte değerlendirildiğinde, sınır değeri ve buna bağlı olarak ihale sonucunu etkilemeye yönelik irade birliği içinde hareket edildiğini gösterecek şekilde isteklilerin teklif bedelleri ile yaklaşık maliyet ve/veya diğer teklif bedelleri arasında bariz bir yakınlık ve/veya uyum bulunduğunun, ilave bir araştırma yapılmasına gerek olmaksızın açıkça görülmesi halinde, bu fiil veya davranışların da Kanun’un 17’nci maddesinin (a) veya (b) bentleri çerçevesinde rekabeti veya ihale kararını etkilemeye ve/veya ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmaya yönelik davranış olarak kabul edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

__

Sonuç olarak,

__

1) Nakit teminatlara ilişkin olarak;

a) EKAP’ta tanımlı alana yüklenen belgelerde yer alan tutar bilgisinden farklı bir tutar bilgisinin beyan edilmesi ve yatırılan teminatın teklif edilen bedelin yüzde üçünden az olması,

b) Yüklenen belgenin ya da yatırılan teminatın farklı bir ihaleye ilişkin olması,

c) EKAP’ta tanımlı alana yüklenen belgenin teminat yerine başka bir belge olması,

ç) EKAP’ta tanımlı alana boş bir sayfa yüklenmesi,

durumlarında, şikayet ve/veya itirazen şikayet hakkının kullanılarak, ihale sürecinin uzamasına ve kamu hizmetinin kesintiye uğramasına neden olunması halinde, bu fiil veya davranışların Kanun’un 17’nci maddesinin (a) veya (b) bentleri çerçevesinde rekabeti veya ihale kararını etkilemeye ve/veya ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmaya yönelik davranış olarak kabul edilerek işlem tesis edilmesine,

__

2) Sınır değeri ve buna bağlı olarak ihale sonucunu etkilemeye yönelik irade birliği içinde hareket edildiğini gösterecek şekilde isteklilerin teklif bedelleri ile yaklaşık maliyet ve/veya diğer teklif bedelleri arasında bariz bir yakınlık ve/veya uyum bulunduğunun, ilave bir araştırma yapılmasına gerek olmaksızın açıkça anlaşılması halinde, bu fiil veya davranışların Kanun’un 17’nci maddesinin (a) veya (b) bentleri çerçevesinde rekabeti veya ihale kararını etkilemeye ve/veya ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmaya yönelik davranış olarak kabul edilerek işlem tesis edilmesine,..” kararı alınmıştır.

İdarece alınan 1 nolu ihale komisyonu kararında 21.08.2025 tarihinde e-ihale olarak gerçekleştirilen “12 ay süre ile araç kiralama ve personel taşıma hizmet alımı işi”nde 8 doküman indirildiği ve 6 istekli tarafından teklif verildiği, isteklilerin yeterlik bilgileri tablosu, teklif fiyatları ve geçici teminat bilgilerinin kontrol edilmesi sonucunda Ağaoğlu Danış. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti., Devtur Turz. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Uzman Atık Yön. Turz. Tem. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yeterlik kriterlerini sağlayamamasından dolayı tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve teklif veren diğer üç isteklinin belgelerinin uygun görülmesi üzerine ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren Rtur Turz. Taş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmasına, ekonomik açıdan avantajlı ikinci teklif olarak ise Şahika Seyahat Taş. Tur. Nak.ve İnş. Tic. Ltd.Şti.’nin belirlenmesine karar verilmiştir.

Yine idarenin 2 nolu ihale komisyonu kararında da, ilk komisyon kararı üzerine Acar Sey. Nak. Taah. Tic. Ltd.Şti.’nin 08.09.2025 tarihli şikayet dilekçesi neticesinde şikayetin uygun bulunduğu, Rtur Turz. Taş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Devtur Turz. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında belirli bir yakınlık olduğu ve irade birliği içinde aşırı düşük sorgulamasına cevap verildiğinin anlaşıldığı, bu durumun 03.09.2025 tarih ve 2025/DK.D-310 nolu Kamu İhale Kurulu kararına aykırılık teşkil ettiği hususuna yer verilerek iki isteklinin geçici teminatlarının gelir kaydedilmesine ve Kanunun 17’nci maddesinin (a) ve (b) bentleri çerçevesinde rekabeti veya ihale kararını etkilemeye ve/veya ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmaya yönelik davranış olarak kabul edilmek suretiyle işlem yapılmasına ve ihalenin iptal edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Yukarıdaki komisyon kararında bahsi geçen Acar Seyahat Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye yapılan şikayette 1 ve 2’nci avantajlı teklif sahibi olan isteklilerin iş deneyim belgesi ve bilanço bilgilerinin istenilen oranları karşılamadığı, anılan isteklilerin katılım belgesi olarak sundukları A1, K1, D2 yetki belgeleri ile seyahat acentesi işletme izin belgesi TÜRSAB belgelerinin ihale tarihi itibariyle kontrol edilmediği, ihale üzerinde bırakılan Rtur Turz. Taş. Otom. San.ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif savunmasında detaylı açıklama yapmadığı ve belgelerin yetersiz olduğu yönünde iddialara yer verildiği,

Söz konusu iddiaların idarenin görevlendirdiği raportörler tarafından değerlendirilmesi sonucunda 1 ve 2’nci avantajlı teklif sahibi isteklilerin iş deneyim belgelerin ve bilanço bilgilerinin uygun olduğu, A1,K1,D2 yetki belgeleri ile seyahat acentesi işletme izin belgesi TÜRSAB belgelerinin geçerlilik sürelerinin ihale tarihi itibariyle yeterli olduğu, ancak ihale üzerinde bırakılan Rtur Turz.Taş. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında Ek-1A, Ek-1B, Ek-O.6 1A ve Ek-O.6 1B fiyat teklifinde ihaleye teklif veren Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti. ile belirli bir yakınlık kurarak irade birliği içinde cevap verdiği ve bu durumun da 03.09.2025 tarih ve 2025/DK.D-310 sayılı Kurul kararına aykırı olduğu tespitiyle ihale komisyonu kararının tekrar incelenmesi gerektiğinin belirtildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde, ihale komisyonu kararı üzerine idarenin, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu, ihalenin iptal edilmesi halinde bu durumun bütün isteklilere derhal bildirileceği, idarenin bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği ancak talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerinin talep eden isteklilere bildirileceği hüküm altına alınmış olup bu çerçevede ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisinin tanındığı ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılması ve bu hususların değerlendirilmesinde somut olaya ilişkin koşulların dikkate alınarak Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, ihalenin iptal edilmesine ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesinde takdir yetkisinin, gerekçe belirtilmek suretiyle kullanımının bu işlemin hukuka uygunluğu noktasında önem arz ettiği ve anılan Kanun’da ihalenin iptal edilmesi durumunda isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılması gerektiği belirlenmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, idarece alınan ihale komisyonu kararında ihaleye katılan isteklilerden birinin şikayetine binaen ihale üzerinde bırakılan Rtur Turz. Taş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Devtur Turz. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında belirli bir yakınlık olduğu ve irade birliği içinde aşırı düşük sorgulamasına cevap verildiğinin anlaşıldığı, bu durumun 03.09.2025 tarih ve 2025/DK.D-310 nolu Kamu İhale Kurulu kararına aykırılık teşkil ettiği hususuna yer verilerek iki isteklinin geçici teminatlarının gelir kaydedilmesine ve Kanunun 17’nci maddesinin (a) ve (b) bentleri çerçevesinde rekabeti veya ihale kararını etkilemeye ve/veya ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmaya yönelik davranış olarak kabul edilmek suretiyle işlem yapılmasına ve ihalenin iptal edilmesine karar verildiği ve bu durumun isteklilere bildirildiği görülmüştür.

İdarece alınan ilk ihale komisyonu kararında, ihale üzerinde bırakılan Rtur Turz. Taş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin vermiş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında verilen cevabın incelenmesinde iki adet fiyat teklifi ile ona dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanaklarının yine ihaleye teklif veren Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.nden alınmasının aralarında belirli bir yakınlık kurulmuş olduğu ve irade birliği içerisinde hareket ettiklerini gösterdiği hususu incelendiğinde,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.nci maddesinde isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini açıklama yöntemlerinin belirlendiği ve 79.2.2.1 . inci maddesinde de __ teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınabileceği ve fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenleneceği, ayrıca üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerektiği anlaşılmış olup,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarında ihaleye katılan ve teklife konu alanda faaliyet gösteren Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.nden kiralamaya yönelik fiyat teklifi alınmasını kısıtlayan bir mevzuat düzenlemesinin bulunmadığı,

Ayrıca, bahse konu tespit dışında anılan isteklilerin ortak hareket ettiklerine ilişkin herhangi bir tespit veya bulgu olmaksızın fiyat teklifi verilmesi işleminin tek başına rekabeti ve ihale kararını etkileyebilecek davranış olduğu yönünde “kuvvetli karine” teşkil edecek nitelikte olmadığı ve söz konusu isteklilerin ortak hareket ettiklerine yönelik belirleyici bir gösterge olamayacağı ve dolayısıyla idarenin yaptığı değerlendirmelerin uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin geçici teminatının usulüne uygun olmaması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, anılan isteklinin yanında iki isteklinin daha aynı gerekçe ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmek suretiyle kalan üç isteklinin teklifleri üzerinden sınır değer hesaplaması yapılarak aşırı düşük teklifin belirlendiği, dolayısıyla Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin sınır değer hesabına katılmadığı tespit edilmiştir.

Netice itibariyle ihalede aşırı düşük teklif açıklaması sunan bir isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olan başka bir istekliden faaliyet alanında olan araç kiralama fiyat teklifi almasının, teklif bedellerinin yaklaşık maliyetin altında olduğu ve birbirinden rakamsal olarak farklı olduğu hususları da göz önünde bulundurulduğunda, bu durumun tek başına ihale sonucunu etkilemeye yönelik irade birliği içerisinde hareket edildiğini gösteren bir davranış kapsamında kabul edilemeyeceği,

4734 sayılı Kanun’un ihalelerde yasak fiil ve davranışları düzenleyen 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde tanımlandığı şekliyle isteklilerin ihalelerde ihale kararını menfi yönde etkilemeye yönelik fiil ve davranışlarda bulunması halinde haklarında Kanunda öngörülen idari yaptırımların uygulanması gerektiği, ihalelerde hangi durumlarda geçici teminatın gelir kaydedileceği hususunun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda açıkça düzenlendiği ve Kanun’un 17’nci maddesi kapsamında sayılan fiil veya davranışlardan (e) bendi hariç olmak üzere geçici teminatın irat kaydedileceğine ilişkin hüküm bulunmadığı,

Buradan hareketle de başvuru sahibi olan Rtur Turz. Taş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan geçici teminatın gelir kaydedilmesi işleminin mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisinin tanındığı, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, somut olaya ilişkin koşulların dikkate alınarak 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde karar verilmesi gerektiği hususları dikkate alındığında,

İdarenin serbest piyasa koşullarında rekabet ortamını gözeterek ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak sorumluluğu kapsamında hareket edilmek suretiyle, ihalenin iptali işleminin kamu yararına daha uygun olarak görüldüğü,

İhale süreci bir bütün olarak değerlendirildiğinde Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler doğrultusunda idarece ihalenin iptaline karar verilmesinde Kanun’un 39’uncu maddesinde yer verilen ihalenin iptali konusundaki takdir yetkisinin kullanılmasında, söz konusu yetkinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına yönelik bir tespitin de bulunmadığı, dolayısıyla idarenin öncelikleri doğrultusunda ihalenin iptaline karar verilmiş olmasının ihalenin iptali hususunda idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca söz konusu yetki kullanılırken kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı hareket edilmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Ayrıca başvuru sahibinin idarece haklarında yasaklılık işlem başlatılmasının mevzuata aykırı olduğu yönündeki iddiasının incelenmesinde de 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinde “ İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikâyetleri inceleyerek sonuçlandırmak.” hükmüne yer verilerek Kurumun görev ve yetkilerinin sayılması ve ihaleden yasaklama işlemlerinin başlatılmasına ilişkin işlemlerin ve yasaklama kararının hukuka uygunluğunu değerlendirme konusunda ise Kurumun yetkisinin olmaması dolayısıyla yasaklamaya ilişkin iddianın görev yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Yine ihaleye teklif veren Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale üzerinde bırakılan Rtur Turz. Taş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne aşırı düşük teklif açıklamalarında teklife konu alanda faaliyet gösterdiği kiralamaya yönelik fiyat teklifi vermesi üzerine idarece aralarında belirli bir yakınlık olduğu ve irade birliği içinde aşırı düşük sorgulamasına cevap verildiğinin anlaşıldığı ve bu durumun 03.09.2025 tarih ve 2025/DK.D-310 nolu Kamu İhale Kurulu kararına aykırılık teşkil ettiği hususuna yer verilerek yukarıda belirtilen Rtur Turz. Taş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin yanı sıra Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.nin de geçici teminatının gelir kaydedilmesine ve Kanunun 17’nci maddesinin (a) ve (b) bentleri çerçevesinde rekabeti veya ihale kararını etkilemeye ve/veya ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmaya yönelik davranış olarak kabul edilmek suretiyle işlem yapılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.nci maddesinde isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini açıklama yöntemlerinin belirlendiği ve 79.2.2.1 . inci maddesinde de __ teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınabileceği ve fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenleneceği, ayrıca üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerektiği anlaşılmış olup,

Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye aşırı düşük teklif açıklamalarında teklife konu alanda faaliyet gösterdiği kiralamaya yönelik fiyat teklifi vermesini kısıtlayan bir mevzuat düzenlemesinin bulunmadığı,

Ayrıca, bahse konu tespit dışında anılan isteklilerin ortak hareket ettiklerine ilişkin herhangi bir tespit veya bulgu olmaksızın fiyat teklifi verilmesi işleminin tek başına rekabeti ve ihale kararını etkileyebilecek davranış olduğu yönünde “kuvvetli karine” teşkil edecek nitelikte olmadığı ve söz konusu isteklilerin ortak hareket ettiklerine yönelik belirleyici bir gösterge olamayacağı düşüncesiyle idarenin yaptığı değerlendirmelerin uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.nin geçici teminatının usulüne uygun olmaması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, anılan isteklinin yanında iki isteklinin daha aynı gerekçe ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmek suretiyle kalan üç isteklinin teklifleri üzerinden sınır değer hesaplaması yapılarak aşırı düşük teklifin belirlendiği, dolayısıyla Devtur Turz. Oto San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin sınır değer hesabına katılmadığı tespit edilmiştir.

Netice itibariyle ihaleye katılan ancak teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olan bir isteklinin faaliyet alanında olan bir iş için aşırı düşük teklif açıklaması sunan başka bir istekliye fiyat teklifi vermesinin, teklif bedellerinin yaklaşık maliyetin altında olduğu ve birbirinden rakamsal olarak farklı olduğu hususları da göz önünde bulundurulduğunda, ihale sonucunu etkilemeye yönelik irade birliği içerisinde hareket edildiğini gösteren bir davranış kapsamında kabul edilemeyeceği,

4734 sayılı Kanun’un ihalelerde yasak fiil ve davranışları düzenleyen 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde tanımlandığı şekliyle isteklilerin ihalelerde ihale kararını menfi yönde etkilemeye yönelik fiil ve davranışlarda bulunması halinde haklarında Kanunda öngörülen idari yaptırımların uygulanması gerektiği, ihalelerde hangi durumlarda geçici teminatın gelir kaydedileceği hususunun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda açıkça düzenlendiği ve Kanun’un 17’nci maddesi kapsamında sayılan fiil veya davranışlardan (e) bendi hariç olmak üzere geçici teminatın irat kaydedileceğine ilişkin hüküm bulunmadığı,

Buradan hareketle de Devtur Turz. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan geçici teminat mektubunun gelir kaydedilmesi işleminin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Rtur Turz. Taş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Devtur Turz. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından sunulan geçici teminatların gelir kaydedilmemesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

__

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****