KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/031

Gündem No : 15

Karar Tarihi : 06.08.2025

Karar No : 2025/UH.I-1655

BAŞVURU SAHİBİ:

Geylani Medikal İnşaat Gıda Temizlik Hizmetleri İthalat İhracat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Batman İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/557561 İhale Kayıt Numaralı “Müdürlüğümüze Bağlı Kozluk Devlet Hastanesi İçin 24 Aylık Yemek Hizmeti Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Batman İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 27.05.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Müdürlüğümüze Bağlı Kozluk Devlet Hastanesi İçin 24 Aylık Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Geylani Medikal İnşaat Gıda Temizlik Hizmetleri İthalat İhracat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.nin 30.06.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.07.2025 tarih ve 187774 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1362 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Sınır değerin altında teklif sunan istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği'ne ve ilgili ihale dokümanı düzenlemelerine uygun olmadığı, anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2. Sınır değerin altında teklif sunan ilgili firmalar tarafından iş deneyimini tevsik için sunulan belgelerin asgari yeterlik kriterlerini karşılamadığı,

3. İhaleye iştirak eden bütün isteklilerle birlikte, teklif mektuplarını imzalayan, vekalet veren veya şirket hisselerinin yarısından fazlasına sahip şirket ortaklarının yasaklılık teyitlerinin yapılmadığı,

4. Sınır değerin altında teklif sunan ilgili firmalar tarafından sunulan geçici teminatların İdari Şartname'nin 26'ncı maddesinde yer alan asgari şartlara uygun olmadığı,

5. İlgili firmalar tarafından İdari Şartname'nin 7.1'inci maddesinde istenilen teklif verilmeye yetkili olunduğuna ilişkin yeterliğin sağlanamadığı, ilgili firmalar tarafından sunulan vekaletnamelerin mevzuata uygun olmadığı,

6. İlgili firmalar tarafından sunulan bilanço ve ciroların İdari Şartname'nin 7.4.2 ve 7.4.3'üncü maddelerinde yer alan asgari şartları karşılamadığı,

7. İlgili firmalar tarafından sunulan işletme kayıt belgelerinin ihale tarihi itibariyle geçerli olmadığı, belge üzerinde yer alan adresin farklı olduğu, anılan belgelerin uygun görülmemesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

__

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır” hükmü,

Aynı Kanun’un 37’nci maddesinde “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

__

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Aynı Kanun’un 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Aynı Kanun’un 53’üncü maddesinde “a) Bu Kanunla verilen görevleri yapmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve malî özerkliğe sahip Kamu İhale Kurumu kurulmuştur. Kamu İhale Kurumu, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkilidir.

Kurumun ilişkili olduğu Bakanlık Maliye Bakanlığıdır. Kurumun merkezi Ankara'dadır.

Kurum görevini yerine getirirken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci ve kişi Kurumun kararlarını etkilemek amacıyla emir ve talimat veremez.

Kamu İhale Kurumu; Kamu İhale Kurulu, Başkanlık ve hizmet birimlerinden oluşur.

b) Bu Kanuna göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurumun görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır:

1) İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak.

2) Bu Kanuna ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek.

3) İhale mevzuatı ile ilgili eğitim vermek, ulusal ve uluslararası koordinasyonu sağlamak.

4) Yapılan ihaleler ve sözleşmelerle ilgili Kurum tarafından belirlenen şekilde bilgi toplamak, adet, tutar ve diğer konular itibariyle istatistikler oluşturmak ve yayımlamak.

5) Haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilenlerin sicillerini tutmak.

6) Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunmak.

7) İhale ilânları ile ilgili esas ve usulleri düzenlemek, basılı veya elektronik ortamda Kamu İhale Bültenini yayımlamak.

8) Yerli isteklilerin, yabancı ülkelerde açılan ihalelere katılmalarına engel olunduğunun tespit edilmesi halinde, bu uygulamanın yapıldığı ülkenin isteklilerinin de, bu Kanun kapsamında yapılan ihalelere katılmalarının önlenmesine yönelik tedbirlerin alınmasını ve gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamak üzere (Değişik ibare: 2/7/2018-KHK-703/171 md.) Cumhurbaşkanına teklifte bulunmak.

9) Kurumun yıllık bütçesi ile kesin hesabını ve yıllık çalışma raporlarını hazırlamak, Kurum bütçesinin uygulanmasını, gelirlerin toplanmasını ve giderlerin yapılmasını sağlamak….” hükmü,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

__ Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.

__ Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

__ Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin adı, soyadı veya unvanı ve adresi.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

e) İtirazen şikayet başvurularında idareye yapılan şikayetin ve varsa şikayete ilişkin idare kararının bildirim tarihi.

…

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline,

b) İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine,

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir.

…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı,

b) Başvuru ehliyeti,

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

ç) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı, unvanı, adresi, imzası ile başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgelerin ve imza (Değişik ibare: 20/06/2021-31517 R.G./3 md., yürürlük: 20/07/2021) beyannamesinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin bulunup bulunmadığı,

…

ı) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği,

yönlerinden sırasıyla incelenir.

__

(2) Başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçilir.…” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 36, 37 ve 38’inci maddesinde tekliflerin değerlendirme sürecine ilişkin kurallara yer verilerek, değerlendirmenin ihale komisyonu tarafından ihale dokümanına uygun olarak yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Başvuru sahibinin iddiaları incelendiğinde ise ihale dokümanında yer verilen tüm yeterlik kriterlerinin kendi teklifinden düşük tüm geçerli istekliler tarafından sağlanmadığının, aşırı düşük teklif sorgulama sürecinin, ihalenin birinci oturumunun ve yasaklılık teyidi gibi teklif değerlendirme sürecinde yapılması gereken tüm işlemlerin mevzuata uygun olmadığının ifade edildiği, bu yönüyle de başvurunun anılan Kanun’un 54’üncü ve devamı maddelerinde koruma altına alınan menfaat ihlalinin önlenmesine yönelik hak arama yolunun kullanılması yerine tekliflerin değerlendirilmesine ve ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik ilişkin tüm ihale işlemlerinin yeniden yapılmasına yönelik olduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kurumu’nun yetki ve görevleri 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinde hüküm altına alınmış olup, söz konusu maddede Kamu İhale Kurumu’nun görevleri arasında ihale komisyonunun yerine geçerek 4734 sayılı Kanun’un kapsamında yapılan ihalelere ilişkin tüm teklif değerlendirme işlemleri ile ihale sürecinde ortaya çıkan tüm durumların değerlendirme ve tespitlerini idare adına yapma görevi yer almamaktadır.

Dolayısıyla, Kurum’un ihale komisyonlarının yerine geçip re’sen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetki ve görevinin bulunmadığı dikkate alındığında, ihale komisyonunun görev ve yetkisi dahilinde incelediği hususların Kurum tarafından yeniden incelenmesi veya araştırılması talebini içeren söz konusu başvuruların kamu ihale mevzuatına uygun bir başvuru olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Keza İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde de; dilekçelerde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmış, aynı Yönetmelik’in 16’ncı maddesinde ise başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği konusunun Kuruma yapılan başvurularda öncelikle incelenmesi gereken hususlar arasında olduğu belirtilmiştir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında da, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerektiği yönünde açıklama yapılmıştır.

Öte yandan, ihale komisyonunun ve Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkileri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat ile belirlenmiş olup, söz konusu görevler arasında, Kurumun ihale komisyonunun yerine geçip yeterlik değerlendirmesinin tamamını idare adına yapma şeklinde bir görevi bulunmamaktadır.

İhalelere yönelik başvuru süreci, hukuka aykırılıkların tespit edilerek hak ihlallerinin önlenmesi amacını taşıyan önemli bir denetim mekanizması olup bu süreçte tarafların gerçek bir iddia temelinde hareket etmeleri gerekmektedir. Zira somut bir bilgiye dayanmayan, herhangi bir kanıt veya emare ile desteklenmeyen başvurular, hukuki sürecin amacı dışında kullanılması nedeniyle ihale sürecinin sekteye uğramasına sebebiyet vermekte, kamunun ihtiyaçlarının zamanında karşılanmasını engellemektedir.

Yukarıda yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibi tarafından, sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifine ilişkin genel nitelikli, somut delillere dayanmayan, ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilen tüm işlemlerin hatalı olduğu yönünde iddiaların itirazen şikâyete konu edildiği anlaşılmış olup, sınır değer altında kalan isteklilere yönelik iddiaların Kanun’da yer alan eşit muamele ilkesi ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi gereğince bütün isteklilerin belgelerinin incelenmesini gerektirdiği hususu da dikkate alındığında, ihaleye teklif veren isteklilerin sunmuş olduğu tüm bilgi ve belgelerin Kurum tarafından yeniden incelenmesi talepli başvuruların, Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, resen inceleme sonucunu doğuracak şekilde bütün işlemleri baştan sona yeniden yapması anlamına geldiği, bu durumun ise 4734 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır.

Açıklanan gerekçelerle, itirazen şikâyet başvurusunun reddinin gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) bendinin 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) bendinin 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****