KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/030

Gündem No : 49

Karar Tarihi : 30.07.2025

Karar No : 2025/UH.I-1627

BAŞVURU SAHİBİ:

Uzman Atık Yön. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Bayraklı Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/816548 İhale Kayıt Numaralı “Bayraklı İlçesi Sınırları İçerisinde Çöp Toplama Taşıma ve Kentsel Temizlik İşi Kapsamında Kullanılmak Üzere (İşçilik ve Akaryakıt Hariç) Araç ve İş Makinası Kiralanması İşi 1096 Gün” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bayraklı Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 30.06.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Bayraklı İlçesi Sınırları İçerisinde Çöp Toplama Taşıma ve Kentsel Temizlik İşi Kapsamında Kullanılmak Üzere (İşçilik ve Akaryakıt Hariç) Araç ve İş Makinası Kiralanması İşi 1096 Gün” ihalesine ilişkin olarak Uzman Atık Yön. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 24.06.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 01.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.07.2025 tarih ve 187664 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1358 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde, işin yürütülmesi için gerekli yüklenici tarafından temin edilecek makine ve ekipmanların amortisman, yedek parça, tamir-bakım, nakil, montaj demontaj ve adblue giderleri ile diğer tüm giderlerinin teklif fiyata dahil olduğunun düzenlendiği, ancak “adblue giderleri” kapsamında oluşacak giderler için İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde, b2 (diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı) katsayısına yer verilmediği,

2. Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde, ihale konusu işte çalıştırılacak tüm araç ve iş makinalarının kullanıcısının kusurlu bulunması durumunda, doğacak hasardan ve 3. şahıslara vereceği zararlardan, idare ve araç kullanıcısı ilgili mevzuat uyarınca resmi raporlar ve karar tutanaklarında verilen kusur oranında yüklenicinin de sorumlu olacağının düzenlendiği, şoförlerin idare tarafından temin edileceği, bu nedenle kullanıcı kaynaklı oluşabilecek hasarların sorumluluğunun idareye ve araç kullanıcısına bırakılması gerektiği, tüm araç ve iş makinalarının kullanıcısının kusurlu bulunması durumunda, doğacak hasardan ve 3. şahıslara vereceği zararlardan yüklenicinin sorumlu tutulmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın;

“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “(1) 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre Türk parası üzerinden sözleşmeye bağlanan hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkı bu Esaslara göre hesaplanır. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan hizmetlerden; araştırma ve geliştirme, piyasa araştırması ve anket, tanıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanatlar gibi nitelikleri itibarıyla kısa süreli hizmetler ile sigorta, muhasebe ve 4734 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde yer alan danışmanlık hizmetlerinden mali ve hukuki nitelikteki hizmetlere fiyat farkı ödenmez.

(2) 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerin, bu Kanundan istisna olmakla birlikte birinci fıkra kapsamında fiyat farkı hesaplanabileceği öngörülen hizmet alımlarının ihale dokümanlarında bu Esaslara uygun şekilde hazırlanmış açık bir düzenleme bulunması halinde bu Esaslar uygulanabilir…” hükmü,

“Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Fiyat farkı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır:

…

c) Diğer hizmet alımlarında;

__

F = A n x B x ( P n -1)

İ n AY n Y n G n M n

P n = a 1 + a 2 —— + b 1 —— + b 2 —— + b 3 —— + c ——

İ o AY o Y o G o M o

(2) Formüllerde yer alan;

a) F: Fiyat farkını (TL),

b) B: 0,90 sabit katsayısını,

c) A n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

ç) P n : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a 1 , a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

d) a 1 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı,

e) a 2 : Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

f) b 1 : Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

g) b 2 : Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

ğ) b 3 : Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı

h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı…

ifade eder.

(3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a 2 , b 1 , b 2 , b 3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a 1 katsayısı olarak alınır.

(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den;

a) İ o , İ n : İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti,

b) AY o : Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını,

AY n : Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

c) G o , G n : İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

ç) Y o , Y n : Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

d) M o , M n : Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ifade eder.

…

(7)__İşin gerçekleştirilmesinde kullanılacak malzeme ve makine ile ekipmanın niteliği dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b 1 , b 2 , b 3 ve c değerleri için aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Bu durumda, her bir endeksin nispi ağırlığı da belirlenir…” hükmü,

__ “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Bu hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlar çerçevesinde düzenleme yapılır.

a) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur.

b) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan;

1) İhale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6’ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilir.

2) Diğer hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilebilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesinde “ 81.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir.

81.2. 81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dâhil olduğu kabul edilir.

Örneğin fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde;

…

Araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri,

Personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri,

…

asli unsur olarak belirlenebilir.” açıklaması,

**** İdari Şartname’nin;

“İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Bayraklı İlçesi Sınırları İçerisinde Çöp Toplama Taşıma ve Kentsel Temizlik İşi Kapsamında Kullanılmak Üzere (İşçilik ve Akaryakıt Hariç) Araç ve İş Makinası Kiralanması İşi 1096 Gün

b) Türü: Hizmet alımı

…

e) Miktarı: Yüklenici malı 37 adet araç (makine ve ekipman) Çöp Toplama, Taşıma ve Çevre Temizlik Hizmetleri için Araçların Şoförsüz/Personel Çalıştırmaksızın Araç Kiralama Hizmet Alım İşi …” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ 25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Damga vergileri, Karar pulu, KİK payı, ilgili mevzuatı gereğince yapılacak ulaşım, nakliye, her türlü vergi (KDV hariç), resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.

İşin yürütülmesi için gerekli olan yüklenicinin temin edeceği araç ve iş makinalarının amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sigorta ve vb. diğer giderleri teklif fiyata dahildir. Araç giydirme giderleri teklif fiyata dâhildir. İdari Şartnamenin ve Sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan ve ihale dokümanı ile birlikte sunulan "Teknik Şartname"nin ilgili maddelerinde Yükleniciye ait olduğu ve Yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen tüm giderler yüklenici tarafından karşılanacak ve teklif birim fiyata dâhil edilecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

“Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “ 46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1.

_Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = An x B x ( Pn-1)
Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo

Formülde yer alan;
F: Fiyat farkını (TL),
B: 0,90 sabit katsayısını,
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
ifade eder.

Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.

Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n):_

__

__

düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin;

“İşin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “ Bayraklı Belediyesi sınırları içinde (İşçilik ve Akaryakıt Hariç) Çöp Toplama Taşıma ve Çevre Temizlik Hizmetleri için Araç Kiralama Hizmeti (Bayraklı İlçesindeki 24 mahallede, hidrolik sıkıştırmalı çöp kamyonları ile çöplerin toplanıp taşınması, cadde, sokak ve pazaryerlerinin makine ile süpürülmesi, açık kasa damperli kamyonetle atıkların toplanması ve taşınması, cadde, sokak ve pazaryerlerinin yıkanması, inşaat/yıkıntı atıklarının (molozların) toplanması ve taşınması işleri için gerekli 37 adet araç (makine ve ekipman) çalıştırılması işidir.” düzenlemesi,

“İşin Süresi” başlıklı 2’nci maddesinde “ İhale süresi 36 ay olup 01.08.2025- 31.07.2028 (dâhil) tarihleri arasında 1096 takvim gününü kapsar.” düzenlemesi,

“Makine Ekipmanın Çalıştırılmasına İlişkin Genel Şartlar” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında “İşin yürütülmesi için gerekli yüklenici tarafından temin edilecek makine ve ekipmanların amortisman, yedek parça, tamir-bakım, nakil, montaj demontaj, adblue giderleri ile diğer tüm giderler teklif fiyata dahildir.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin Bayraklı Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Çöp Toplama Taşıma ve Kentsel Temizlik İşi Kapsamında Kullanılmak Üzere (İşçilik ve Akaryakıt Hariç) Araç ve İş Makinası Kiralanması İşi 1096 Gün” işi olduğu, toplam 37 adet aracın sürücüsüz ve yakıt hariç olarak 36 ay süresince kiralanacağı,

Birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalede 33 adet ihale dokümanının indirildiği ve ihaleye 17 isteklinin katıldığı, 11 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, başvuru sahibinin de teklif verdiği, ancak “ Yeterlik Bilgileri Tablosunda geçici teminata ilişkin satırlar doldurulmamış ve EKAP üzerinde e-gtm bilgisine ulaşılamamıştır.” gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 04.07.2025 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Konak Kur. Per. Hizm. San. ve Tic. A.Ş. uhdesinde bırakıldığı, Postaş Lojistik A.Ş.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelinde araçların kaç gün kiralanacağına, ayrıca Teknik Şartname’de kiralanacak olan araçların sayısına ve teknik özelliklerine yer verildiği görülmüş, araçların ve iş makinalarının amortisman, yedek parça, tamir-bakım, nakil, montaj demontaj, adblue giderleri, sigorta, araç giydirme ve vb. diğer giderlerinin yüklenici tarafından karşılanacağı anlaşılmıştır.

İdarenin şikâyete verdiği cevapta “ …Söz konusu ihalede akaryakıt giderlerinin idare tarafından karşılanacağı ve araçların amortisman giderleri için c katsayısı, tamir bakım ve diğer giderleri için b3 katsayısı değerleri verildiği, teknik şartnamede özellikleri belirtilen araçların tümünün dizel motorlu olduğu, bu araçlar için b2 katsayısı ağırlık oranı içerisinde bulunan katı yada sıvı herhangi bir yakıt kullanılmadığı, günümüz teknolojisinde yakıt girdisi olarak adblue kullanımının dizel motorlu araçlarda emisyon değerlerini düşürerek çevreye zararlı gazların azaltılması amacıyla kullanılan bir ürün olduğu, teknik şartnamede bahsi geçen yakıt katkısının adblue olduğu, bu durumun teknik şartname üzerinde karışıklığa mahal vermemesi adına zeyilname düzenlenerek yakıt katkısının adblue olduğu belirtilmiştir…” hususlarının yer aldığı tespit edilmiştir.__

Öte yandan, idare tarafından Kurumumuza gönderilen 22.07.2025 tarihli ve 3339955 sayılı yazıda “İlgi sayılı yazıda tarafımızda başvuru sahibinin şikâyetine istinaden verilen cevapta belirtilen söz konusu zeyilname düzenlemesi sehven yazılmış olup 2025/816548 İhale Kayıt Numaralı Bayraklı İlçesi Sınırları İçerisinde Çöp Toplama Taşıma ve Kentsel Temizlik İşi Kapsamında Kullanılmak Üzere (İşçilik ve Akaryakıt Hariç) Araç ve İş Makinası Kiralanması İşi ile alakalı herhangi bir zeyilname düzenlenmemiştir.” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; fiyat farkının, hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplamasına ilişkin olarak 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan formüller kullanılarak hesaplanması gerektiği, söz konusu formüllerde yer alan fiyat farkı hesaplamasında kullanılacak olan katsayılardan (a1) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6’ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı, (a2) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını, (b1) katsayısının akaryakıtın ağırlık oranını, (b2) katsayısının diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını, (b3) katsayısının malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını (c) katsayısının ise makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı ifade ettiği anlaşılmaktadır.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesinin ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesinin zorunlu olduğu anlaşılmıştır.

İhale dokümanı düzenlemelerinden, ihale konusu işe başlama tarihinin 01.08.2025 ve işi bitirme tarihinin 31.07.2028 olduğu, dolayısıyla söz konusu ihalede sözleşme süresi 365 takvim gününü aştığından fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu, fiyat farkı ödenmesi hususuna ilişkin olarak idare tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda yer aldığı üzere, fiyat farkı katsayılarının işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde b3 katsayısının 0,2597, c katsayısının 0,7403 olarak belirlendiği, diğer katsayılara yönelik bir belirlemenin yapılmadığı görülmüştür.

Başvuruya konu ihalenin, işçilik ve yakıt hariç olmak üzere toplam 37 makine ve ekipmanın 36 ay süresince kiralanması işi olduğu, ihale konusu işte malzeme ve makine-ekipmana ilişkin amortisman giderlerine uygun şekilde b3 ve c katsayılarının belirlendiği, başvuru sahibinin iddiasına konu olan b2 katsayısının “ diğer katı veya sıvı yakıtlara ilişkin ağırlık oranı ”nı yansıttığı, iddia konusu edilen adblue girdisinin yakıt değil, dizel motorlu araçlarda emisyon değerlerini düşürerek çevreye zararlı gazların azaltılması amacıyla kullanılan bir ürün olduğu, dolayısıyla anılan girdi için malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayı olan “b3” katsayısının dikkate alınabileceği, ihale konusu hizmet alımının asli bir unsuru olan malzeme ve makine-ekipmanın amortisman girdilerinin katsayılarının idarece belirlendiği, ihalede yardımcı girdi olarak değerlendirilebilecek olan diğer katı ve sıvı yakıtların ağırlık oranına ilişkin b2 katsayısının ayrıca belirlenmemesinin mevzuata aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanun’a göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez.

Bu Kanun’da belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez.

Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin;

“Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir.

Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır.

Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü,

“Mevzuata uygunluk” başlıklı 12’nci maddesinde “İlgili bütün bildirimlerin ve bütün ödemelerin yapılması da dâhil olmak üzere yüklenici,

…

(b) Malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kurum ve kuruluşlarının düzenlemelerine uyacak ve bu hükümlerin ihlali nedeniyle ortaya çıkabilecek bütün sorumluluk ve cezalardan dolayı idarenin zararını karşılayacaktır.” düzenlemesi,

“Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde;

(a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak,

(b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır.

Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi,

“İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir…” düzenlemesi,

“Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiçbir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir.

Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya yüklenici ve varsa alt yüklenici tarafından kullanılmadıkça bir nükleer yakıttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunların gerektirdiği önlemler sonucunda meydana gelecek riskler gibi sigortalanması mümkün olmayan türden riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış kısımlarını teslim alarak kullanmasından dolayı doğacak riskler idareye aittir.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ 25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Damga vergileri, Karar pulu, KİK payı, ilgili mevzuatı gereğince yapılacak ulaşım, nakliye, her türlü vergi (KDV hariç), resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.

İşin yürütülmesi için gerekli olan yüklenicinin temin edeceği araç ve iş makinalarının amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sigorta ve vb. diğer giderleri teklif fiyata dahildir. Araç giydirme giderleri teklif fiyata dâhildir. İdari Şartnamenin ve Sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan ve ihale dokümanı ile birlikte sunulan "Teknik Şartname"nin ilgili maddelerinde Yükleniciye ait olduğu ve Yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen tüm giderler yüklenici tarafından karşılanacak ve teklif birim fiyata dâhil edilecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

**** Sözleşme Tasarısı’nın;

“Sözleşme bedeline dâhil olan giderler” başlıklı 7’nci maddesinde “7 .1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dâhil) yerine getirilmesine ilişkin Damga vergileri, Karar pulu, KİK payı, ilgili mevzuatı gereğince yapılacak ulaşım, nakliye, her türlü vergi (KDV hariç), resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.
İşin yürütülmesi için gerekli olan yüklenicinin temin edeceği araç ve iş makinalarının amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sigorta ve vb. diğer giderleri teklif fiyata dahildir. Araç giydirme giderleri teklif fiyata dâhildir. İdari Şartnamenin ve Sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan ve ihale dokümanı ile birlikte sunulan "Teknik Şartname"nin ilgili maddelerinde Yükleniciye ait olduğu ve Yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen tüm giderler yüklenici tarafından karşılanacak ve teklif birim fiyata dâhil edilecektir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dâhil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.” düzenlemesi,

“İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “ 21.1. İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19’uncu maddesinde düzenlenen esaslar dâhilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin;

“Makine Ekipmanın Çalıştırılmasına İlişkin Genel Şartlar” başlıklı 8’inci maddesinin sekizinci fıkrasında “ İhale konusu işte çalıştırılacak tüm araç ve iş makinalarının kullanıcısının kusurlu bulunması durumunda, doğacak hasardan ve 3. şahıslara vereceği zararlardan yüklenici, idare ve araç kullanıcısı ilgili mevzuat uyarınca resmi raporlar ve karar tutanaklarında verilen kusur oranında sorumludur.” düzenlemesi,

“Genel Çalışma Prensipleri” başlıklı 15’inci maddesinde “… 15.15. İhale konusu işte çalıştırılacak tüm araç ve iş makinalarının kullanıcısının kusurlu bulunması durumunda, doğacak hasardan ve 3. şahıslara vereceği zararlardan yüklenici, idare ve araç kullanıcısı ilgili mevzuat uyarınca resmi raporlar ve karar tutanaklarında verilen kusur oranında sorumludur. Ayrıca ihale dönemine ait her türlü trafik cezası (yüklenicinin kusuru haricinde) iş sona ermiş dahi olsa ceza tarihinde aracı süren kullanıcıya aittir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanında, kiralanacak araçların ve iş makinalarının amortisman, yedek parça, tamir-bakım, nakil, montaj demontaj, adblue giderleri, sigorta, araç giydirme ve vb. diğer giderleri ile "Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinde yükleniciye ait olduğu ve yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen tüm giderler”in yüklenici tarafından karşılanacağı anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan maddelerinde ise ihale konusu işte çalıştırılacak tüm araç ve iş makinalarının kullanıcısının kusurlu bulunması durumunda, doğacak hasardan ve 3. şahıslara vereceği zararlardan yüklenicinin, idare ve araç kullanıcısı yönünden ilgili mevzuat uyarınca tutulacak “resmi raporlar ve karar tutanaklarında verilen kusur oranında” sorumlu olacağının düzenlendiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, yüklenicilerin işin görülmesi esnasında Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağı belirli kılınmış olup idarenin de takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu bağlamda, yüklenicinin ilgili mevzuata göre alınması zorunlu olan güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu, şikâyete konu edilen Teknik Şartname düzenlemeleri ile kullanıcı kaynaklı oluşabilecek hasarların genel sorumluluğunun idareye ve araç kullanıcısına ait olduğu, yüklenicinin, kullanıcının kusurundan doğacak zararlardan, ancak kendi kusurunun da bulunması halinde “kusuru oranında” sorumlu tutulabileceği, bu hususların da ilgili mevzuat uyarınca resmi raporlar ve karar tutanakları ile tespit edilebileceği, bu bakımdan yapılan düzenleme ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin genel hükümlerinin kapsamının dışına çıkılmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****