KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/023

Gündem No : 15

Karar Tarihi : 12.06.2025

Karar No : 2025/UH.I-1294

BAŞVURU SAHİBİ:

Mahmut ORAK,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Tunceli Belediye Başkanlığı

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/532209 İhale Kayıt Numaralı “Batman Tüpraş Rafinerisinden Tunceli Belediyesi Asfalt Plentine Bitüm Nakli Yapılması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tunceli Belediye Başkanlığı tarafından 28.04.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Batman Tüpraş Rafinerisinden Tunceli Belediyesi Asfalt Plentine Bitüm Nakli Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Mahmut Orak’ın 16.05.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.05.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.05.2025 tarih ve 184685 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.05.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/1045 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarenin Bilal Demir ile Gündem Yol İnşaat Petrol Ürünleri Nakliyat Hafriyat Taşımacılık Tarım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne gönderdiği aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “önemli teklif bileşenlerine” ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamış olmasının Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.1’nci maddesine aykırılık teşkil ettiği, bu nedenle idarece hukuka aykırı sorgulama yazısının iptal edilmesi ve yeniden aşırı düşük teklif sorgulama yapılmasına karar verilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı**** Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister… ” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “ (1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Verilen hizmetin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur….” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir….” açıklaması,

__

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Batman Tüpraş Rafinerisinden Tunceli Belediyesi Asfalt Plentine Bitüm Nakli Yapılması

…

e) Miktarı: 892 Ton Bitüm Nakli...” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Ödenecek vergi (KDV hariç), resim, harç, işçilik, nakliye, kantar tartım bedeli, her türlü sigorta giderleri ile diğer giderlerin tamamı teklif fiyata dahildir

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’de “1. İhale kapsamında Tunceli Belediyesi Asfaltlama Şantiyesin de bulunan asfalt plentinin stok silosuna Batman Tüpraş Rafinerisinden bitüm nakliye hizmeti alınacaktır.

…

4. İhale tarihinden sonra yüklenici vergilere zam gelmesi, yeni vergiler konulması, akaryakıtın artması, işçi ve nakliye ücretlerinin artması gibi sebeplerle fazla para verilmesi talebi ve süre uzatılması talebinde bulunamaz. Yükleniciye yapılacak ödemeler teklif etmiş olduğu birim fiyat üzerinden hesaplanacaktır. Fiyat farkı verilmeyecektir.

5. Bitüm malzemesi tankerlerle Tunceli ye getirilip boşaltma işlemine başlanmadan önce. Belediyemiz görevlileri nezaretinde kantarda boş ve dolu olarak tartılıp net bitüm ağırlığı bulunacak, her ne suretle olursa olsun, tartı işlemi yapılmadan boşaltma işlemi yapılmayacaktır. Rafineri tartısı ile İdaredeki tartı arasında fark olursa idare lehine olan kabul edilecektir. Rafineri tarafından tanker vanalarına vurulan mühürler, tanker tartı idare görevlileri nezaretinde açılacaktır. Aksi takdirde kabul edilmeyecektir. Boşaltma esnasında yüklenici her türlü emniyet tedbirlerini alacak, meydana gelebilecek kaza, kusur, noksanlık ve hasarlardan sorumlu olacaktır.

6. Nakliye ve boşaltma sırasında meydana gelebilecek her türlü kaza ve hasarın önlemini yüklenici almadığı takdir de oluşabilecek zarar ve hasarı tazminle mükellef olacaktır. Belediyemizin 3. şahıslara karşı hiçbir sorumluluğu yoktur. İdarenin belirttiği zaman ve şartlara uygun olarak boşaltma işlemi yapılacaktır.

7. Bitümlerin tüm kalite kontrol masrafları nakliyeci firmaya aittir. İdare istediği anda istediği yere analiz yaptırmak amacıyla; masrafları yüklenici ödemek kaydı ile numune gönderebilecektir. Numunelerde uygunsuzluklara rastlanılması ve bu eksiklik ve kusurlara yüklenicinin sebep olması durumda idarece belirlenecek tutarda (bitüm bedeli + nakliye ücreti) tazminat alınacaktır…

8. Yüklenici Tunceli Belediyesi Asfaltlama Şantiyesine bitüm boşaltmak için geldiği andan itibaren şantiyeyi terk edene kadar gerekli tüm iş sağlığı ve güvenliği ile trafik ve emniyet tedbirlerini almak ve uymakla mükelleftir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhaleye ait birim fiyat teklifi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

**** Tunceli Belediye Başkanlığı tarafından kısmı teklife kapalı olarak birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen Batman Tüpraş Rafinerisinden Tunceli Belediyesine asfalt plentine bitüm nakli yapılması ihalesinde, 9 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca sınır değerin 795.416,32 TL olarak hesaplandığı, bu tutarın altında teklif veren iki istekliye 30.04.2025 tarihinde Ekap’tan tebliğ edilen “Aşırı Düşük Teklif Açıklamalarının Sunulması” konulu yazı ile açıklamalarının 05.05.2025 tarihi mesai bitimine kadar sunulmasının istenildiği, yazının açıklama kısmında “Vermiş olduğunuz teklifin bileşenlerine ait açıklama” ibaresinin yer aldığı, her iki istekli tarafından sunulan açıklamaların uygun bulunarak ihalenin en düşük teklifi veren Bilal Demir üzerinde bırakıldığı, Gündem Yol İnşaat Petrol Ürünleri Nakliyat Hafriyat Taşımacılık Tarım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuatın ilgili maddelerinde açıkça aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenilmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

Şikâyete konu ihalede, idare tarafından isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında, ihale dokümanında düzenlenen teklif bileşenleri içerisinden önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili herhangi bir belirlemenin yapılmadığı, bir başka deyişle önemli teklif bileşenleri belirlenmeksizin ihale konusu işin tamamını kapsayacak şekilde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasının istenildiği anlaşılmıştır.

Ancak aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idarece teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden aşırı düşük tekliflerine yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin hiçbir tereddüde mahal bırakmayacak şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, bu itibarla idarece aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı yapılabilmesi ve tekliflerin eşit şartlarda değerlendirilebilmesi için sınır değerin altında teklif sunan isteklilerden ihale dokümanında yer alan teklif bileşenleri içerisinden önemli teklif bileşenleri açık ve net bir şekilde belirlenmek suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 50.640,00 TL başvuru bedelinin Kurum’un şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 50.640,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilmek suretiyle sınır değerin altında teklif sunan istekliden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. 4734 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Başvuru bedelinin, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****