KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/021

Gündem No : 83

Karar Tarihi : 29.05.2025

Karar No : 2025/UH.I-1272

BAŞVURU SAHİBİ:

Ankalab Çevre Analiz Laboratuvarı Ölçüm Hizm. Müh. Danış. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1768434 İhale Kayıt Numaralı “Akredite Laboratuvar Tarafından Birim Fiyat Üzerinden Su ve Sediment Analizlerinin Yapılması Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 27.01.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Akredite Laboratuvar Tarafından Birim Fiyat Üzerinden Su ve Sediment Analizlerinin Yapılması Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Ankalab Çevre Analiz Lab. Ölçüm Hizm. Müh. Danış. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 12.05.2025 tarih ve 183740 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.05.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/954 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

Başvuruya konu ihalenin Çınar Çevre Laboratuvarı A.Ş. üzerinde bırakıldığı, yaklaşık maliyetin altında olan kendi tekliflerinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine yönelik yapmış oldukları itirazen şikayet başvurusu neticesinde Kurul tarafından alınan 16.04.2025 tarihli ve 2025/UH.I-932 sayılı karar ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu haliyle kendi tekliflerinin ihalede tek geçerli teklif olarak kaldığı,

Ancak idare tarafından; ihalede verilen teklifler arasında ciddi farklılıklar bulunduğundan bahisle ihalenin yaklaşık maliyetinin yanlış hesaplandığı, ihalenin güncel yaklaşık maliyetinin bedelinin 8.946.288TL olması gerektiği ve hesaplanması gereken yaklaşık maliyetin teklifi değerlendirme dışı bırakılan Çınar Çevre Laboratuvarı A.Ş.nin teklifiyle örtüştüğü gerekçeleriyle ihale yetkilisince ihalenin iptaline karar verildiği, söz konusu iptal gerekçelerinin uygun olmadığı, şöyle ki;

Yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanmasıyla ilgili değerlendirmenin ilk komisyon kararı alınırken yapılmış olması gerektiği, bu aşamada yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığından bahisle ihalenin iptal edilmesinin süre yönünden uygun olmadığı, nitekim ihalede yaklaşık maliyetle ilgili bir şikayet olması halinde bu başvuruların süre yönünden reddedildiği,

Ayrıca ihalede verilen teklifler arasında ciddi fiyat farkları bulunması nedeniyle ihalenin iptaline karar verilebilmesi için kıyasa konu edilen tekliflerin geçerli teklif olması gerektiği, ancak idare tarafından ihalenin iptal edilmesine gerekçe gösterilen isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu nedenle söz konusu isteklinin geçersiz teklifi ile yaklaşık maliyet tutarının ilişkilendirilemeyeceği,

İdare tarafından yaklaşık maliyet hesaplamasında teklifi değerlendirme dışı bırakılan Çınar Çevre Laboratuvarı A.Ş.nin fiyat tekliflerinin de kullanıldığı, söz konusu isteklinin ihalede vermiş olduğu ve geçersiz olarak belirlenen teklif tutarı ile yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılmak üzere vermiş olduğu teklif tutarı arasında fark olmasından bahisle, ihalede yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığına karar verilemeyeceği, idare tarafından yaklaşık maliyet hesaplamasında piyasa fiyatları ortalaması alınmak suretiyle yaklaşık maliyetin belirlendiği, bu durumda bu isteklinin vermiş olduğu fiyat teklifi ile diğer fiyat tekliflerinin ortalamasının alındığı, bu yönüyle de ihalenin iptal gerekçesinin yerinde olmadığı,

Bununla birlikte, idare tarafından idarenin daha önceden yapmış olduğu benzer bir ihalenin sözleşme bedeli güncellenerek bulunan tutarın yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığına gerekçe gösterildiği, ancak idarenin esas aldığı güncelleme endeksinin gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığı, ayrıca güncellenen tutarın ihalenin yaklaşık maliyeti değil sözleşme tutarı olduğu, her iki ihalenin sürelerinin farklı olduğu, diğer idareler tarafından yapılan benzer ihalelerde de yaklaşık maliyete esas birim fiyatların başvuruya konu ihaledeki gibi belirlendiği, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tarafından yayımlanan 2024 Yılı Asgari Fiyat Tarifesi üzerinden yapılan hesaplamalar neticesinde piyasa koşullarına uygun teklif verildiği, tüm bu nedenlerle başvuruya konu ihalede kamu zararının oluştuğunun gerekçe gösterilemeyeceği, ihalenin iptal edilme gerekçelerinin ihale mevzuatına uygun olmadığı, dolayısıyla başvuruya konu ihalede ihalenin iptal kararının iptal edilmesine yönelik düzeltici işlem belirlenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

“Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. …” hükmü,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır...” hükmü,

“Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “ … İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir… ” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 64’üncü maddesinde “(1) İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez…” hükmü bulunmaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından inceleme” başlıklı 14’üncü maddesinde “…(2) İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptali işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. …” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Akredite Laboratuvar Tarafından Birim Fiyat Üzerinden Su ve Sediment Analizlerinin Yapılması Hizmet Alımı İşi…” düzenlemesi,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi,

“İhale kararının onaylanması veya iptali” başlıklı 37’nci maddesinde “… 37.3. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

37.4. İhale; kararın ihale yetkilisince onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işin “Akredite Laboratuvar Tarafından Birim Fiyat Üzerinden Su ve Sediment Analizlerinin Yapılması Hizmet Alımı İşi” olduğu, ihalenin yaklaşık maliyetinin piyasadan edinilen 3 adet fiyat teklifinin (18.000.020,00TL,19.790.400,00TL, 23.569.155,00) aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle toplam 20.453.191,67 TL olarak belirlendiği, açık ihale usulüyle 27.01.2025 tarihinde gerçekleştirilen başvuruya konu ihaleye 3 istekli tarafından teklif sunulduğu, ihalede sınır değerin 12.889.408,04TL olarak hesaplandığı, idare tarafından teklifi sınır değerin altında olan 2 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği,

24.02.2025 tarihli ihale komisyonu kararına göre Alka İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Çınar Çevre Lab. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Ankalab Çev. An. Lab. Ölç. Hiz. Müh. Dan. San. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine yönelik 25.03.2025 ve 27.03.2025 tarihlerinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçeleri ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, Kamu İhale Kurulu tarafından alınan 16.04.2025 tarihli ve 2025/UH.I-1932 sayılı Kararı ile “… Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Çınar Çevre Lab. A.Ş.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. ...” şeklinde karar verildiği,

Bunun üzerine ihale komisyonunun 30.04.2025 tarihli kararına göre Çınar Çevre Lab. A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin başvuru sahibi Ankalab Çev. An. Lab. Ölç. Hiz. Müh. Dan. San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ancak söz konusu ihale komisyonu kararının ihale yetkilisi tarafından onaylanmayarak ihalenin iptal edildiği görülmüştür.

İdare tarafından ihalenin iptal edildiğine ilişkin istekliye EKAP üzerinden 05.05.2025 tarihinde gönderilen ve ihale yetkilisi tarafından onaylandığı görülen yazıda “Yönetim Kurulumuzun 19.11.2024 tarih ve 320 sayılı kararı ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19.maddesi gereği açık ihale usulü ile ihale edilmesine karar verilen "Akredite Laboratuvar Tarafından Birim Fiyat Üzerinden Su Ve Sediment Analizlerinin Yapılması Hizmet Alımı İşi ”nin ihalesi 27.01.2025 Pazartesi günü saat 10:30’da MESKİ Teknik Birimler Toplantı Salonunda yapılmıştır.

Genel Müdürlük Makamının 31.12.2024 tarih E71293584-934.2-324181 sayılı oluru ile teşkil edilen komisyonumuz ihale dosyasını tekrar incelemiş 16.04.2025 tarih ve 2025/UH.I-932 sayılı Kamu İhale Kurulu kararına istinaden

İhaleye ekonomik açıdan en avantajlı 1. ve 2. teklif veren istekliler ve teklif tutarları aşağıdaki gibidir.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif

Sahibinin Adı : Ankalab Çevre Hiz. Müh. Danışmanlık Ltd. Şti.

Tutarı : 15.855.000,00-TRY

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif

Sahibinin Adı : YOK

Tutarı : YOK

İhale Komisyonumuzca Ankalab Çevre Hiz. Müh. Danışmanlık Ltd. Şti.’nin 15.855.000,00- TRY tutarındaki teklifi uygun bulunarak işin adı geçen firmaya verilmesine
Oybirliği ile karar verilmiştir.

İhale komisyon kararının uygun görülmesi ve 17.05.2024 tarihli 32549 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan tasarruf tedbirleri ile ilgili 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanmasına, bürokratik işlemlerin azaltılmasına ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına ilişkin tedbirlere yer verilmekte olup özellikle “Bu genelgenin yayımlandığı tarih itibariyle kamu kurum ve kuruluşları tarafından sözleşmesi imzalanmamış tüm mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihaleleri gözden geçirilecek ve bu genelge hükümlerine uygun olmayan ihaleler iptal edilecektir.” hükmü de dikkate alınarak, söz konusu ihalenin onaylanması ve sözleşme imzalamak üzere Genel Müdür'e yetki verilmesi hususlarında karar alınmak üzere evrakın İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığı kanalı ile Yönetim Kurulu’na havalesini olur emirlerinize arz ederim, denilmektedir.

Konunun Yönetim Kurulunda görüşülmesinde; 27.01.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Akredite Laboratuvar Tarafından Birim Fiyat Üzerinden Su ve Sediment Analizlerinin Yapılması Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak söz konusu işin yaklaşık maliyetinin 20.453.191,67 TL olduğu, ihaleye üç teklif verildiği, Çınar Çevre Laboratuarı A.Ş. nin 6.864.100,00 TL, Alka İnşaat Tekstil Elektrik Çevre Sanayi ve Ticaret LTD ŞTİ’nin 9.772.600,00 TL, Ankalab Çevre Analiz Lab. Ölç. Hizm.Müh.Dan.San.LTD ŞTİ’nin de 15.855.000,00 TL teklif verdiği, Alka İnşaat’ın teklifinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmaması sebebiyle reddedildiği, ekonomik açından en avantajlı teklif olarak Çınar Çevre Laboratuarı A.Ş. nin 6.864.100,00 TL’lik teklifinin uygun bulunduğu, akabinde de her ne kadar bu teklife göre arada hayli fark olsa da yaklaşık maliyetin altında olduğu görülen Ankalab Çevre Analiz Lab. Ölç. Hizm.Müh.Dan.San.LTD ŞTİ’nin teklifinin de ikinci teklif olarak ihale komisyonu kararına yazıldığı, anılan ihale komisyonu kararının da 28/02/2025 tarih ve 55 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile ihale edildiği görülmüştür. Söz konusu ihaleye yönelik olarak Ankalab Çevre Analiz Lab. Ölç. Hizm.Müh.Dan.San.LTD ŞTİ tarafından yapılan şikayet başvurusunun İdaremizce reddi akabinde anılan şirket tarafından KİK’e itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, KİK’in 2025/UH.I-932 nolu kararında ise anılan şirketin 6 maddelik iddiasının ilk beş maddesindeki iddiaların yerinde olmadığına karar verdildiği, 6 ncı iddiasında ise a-b-c-d-e-f- ve g alt maddeleri ile ileri sürdüğü çok sayıdaki iddiaların sadece 6-b/c’de belirtilen itirazların yerinde olduğuna karar vererek “düzeltici işlem belirlenmesine” yönelik bir karar ittihazı cihetine gittiği görülmüştür.

Anılan kararın ifası maksadıyla her ne kadar ihale komisyonu tarafından bir karar verildi ise de Yönetim Kurulunca verilen tekliflerin gerek kendi içerisinde gerekse de yaklaşık maliyet ile örtüşmediği, bu aşamada gerek tekliflerin gerekse de yaklaşık maliyetin etraflıca değerlendirilmesi ve incelenmesi gerekliliği hâsıl olmuştur. Bir başka deyişle teklifler çerçevesinde en avantajlı birinci teklif ile ikinci teklif ve yaklaşık maliyet arasındaki oransal farklılık muvacehesinde yaklaşık maliyetin piyasa rayiç değerini yansıtıp yansıtmadığı noktasında kayda değer bir tereddüt oluşmuştur. Nitekim 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri de nazara alındığında Genel Müdürlüğümüzün mezkur ihale kapsamında saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ile kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu açık olup bu aşamada her iki teklif ile yaklaşık maliyet arasında kayda değer bir farkın olduğu, bu yaklaşık maliyetin piyasa koşullarını yansıtmaması, başka bir deyişle maliyet hesabına teklif veren şirketlerin yanıltıcı tutum ve hareketleri neticesinde yaklaşık maliyetin yüksek olarak belirlenmesi halinde ikinci teklife işin ihale edilmesi halinde açık ve bariz bir şekilde kamu zararına sebebiyet verilebileceğinden hareketle yaklaşık maliyetin etraflıca incelenmesi gerekmiştir.

Bu çerçevede yaklaşık maliyete teklif veren şirketler arasında Çınar Çevre Laboratuarı A.Ş. nin de olduğu, ihaleye 6.864.100,00 TL verirken yaklaşık maliyet için piyasa fiyat araştırma tutanağına yönelik istenen teklife ise 18.000.020 TL teklif verdiği, bu iki veri de nazara alındığında işin piyasa koşullarındaki rasyonel bedeli ile yaklaşık maliyet arasında bir uyumsuzluğun olduğu kanaati hasıl olmuştur. Öte yandan mezkûr işe dair bir tarifenin olmaması, serbest piyasa koşullarında beliren bedelin olabildiğince farklılık gösterdiği ve aynı şirket özelinde de farklılık arz ettiğinden bu aşamada yaklaşık maliyetin piyasa koşullarını yansıtmadığı değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan anılan işin yıllara sari bir şekilde Genel Müdürlüğümüzce yapılmasında hareketle işin daha önceki ihalesinin de incelenmesi gerekmiş olup yapılan tespitte evvelki işin ihale tarihinin 31.05.2023, sözleşme tarihinin 11/07/2023, sözleşme bedelinin ise 3.443.850 olduğu, 17 aylık bu iş kapsamında iki araç ve 545 adet su ve sediment analizinin olduğu, bu aşamada analiz başına bedelin 6.318,99 TL olduğu, anılan bedelin Mayıs 2023-Ocak 2025 Yİ-ÜFE endeksi ile güncellenmesi neticesinde analiz başı bedelin 11.182,86 TL olduğu, söz konusu iş kapsamında da 800 adet su ve sediment analizinin bu bedelle güncellenmesi neticesinde işin güncel bedelinin 8.946.288,00 TL olması gerektiği, ancak bu bedelin içinde iki kontrol aracının da olması dikkate alındığında 17 aylık süre zarfınca iki araç kiralama ve yakıt bedelinin de bu bedelden düşülmesi akabinde halihazırda önceki iş kapsamındaki bedelin güncellenmesi neticesinde bulunan yaklaşık bedel ile Çınar Çevre Laboratuarı A.Ş. nin ihaleye verdiği 6.864.100,00 TL’lik teklifin örtüştüğü, bu bağlamda mezkur işin yeterli inceleme ve analiz yapılmadan belirlenen 20.453.191,67 TL’lik yaklaşık maliyetinin piyasa koşullarını yansıtmadığı, dolayısıyla işin yaklaşık maliyetinin güvenilir ve piyasa koşullarını karşılayacak şekilde hesaplanmadığı hususu bu aşamada açıklık kazanmıştır.

Öte yandan bu aşamada yanlış ve hatalı olduğu görülen yaklaşık maliyete dayanılarak KİK’in yeniden işlem tesisi noktasında alınacak bir kararın ise açıkça kamu zararına sebebiyet vereceği de ortaya çıkmıştır. Nitekim bu Yönetim Kurulu Kararı ekinde yer verilen Mukayeseli Hesap nazara alındığında yaklaşık maliyet ile önceki işe ait bedelin güncellenmesi neticesinde bulunan yaklaşık maliyet arasında kamu zararına yol açması kat’i bir farklılığın bulunduğu da sabittir.

Yukarıda yer verilen bilgi, açıklama ve güncellenen önceki ihaleye dair bedelin mukayesesi muvacehesinde “Akredite Laboratuvar Tarafından Birim Fiyat Üzerinden Su ve Sediment Analizlerinin Yapılması Hizmet Alımı İşi” ihalesi kapsamında KİK’in verdiği düzeltici işlem tesisine dair kararın ifası sırasında, mezkur iş kapsamında verilen teklifler ile yaklaşık maliyetin arasında kayda değer bir farkın olması sebebiyle bu aşamada yaklaşık maliyetin rasyonel ve piyasa rayicini yansıtmayacak derecede güvenilir bir şekilde hazırlanmadığı, daha önceki 17 aylık iş kapsamındaki sözleşme bedelinin güncellenmesi neticesinde elde edilen bedel ile ihaleye dayanak olan yaklaşık maliyet arasında önemli bir farklılığın olduğu tereddüte mahal vermeyecek bir şekilde anlaşılmış olup, bu aşamada 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerinden olan saydamlığın, rekabetin, eşit muamelenin, güvenirliğin ve kaynakların verimli kullanılmasının tesisi ile bilhassa açık ve bariz bir şekilde oluşacak kamu zararına yol açılmamasını teminen mezkur ihalenin kamu yararı gözetilerek 4734 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesine istinaden ihale iptal edilmiştir." ifadelerine yer verilerek ihalenin iptal edildiğinin bildirildiği görülmüştür.

İhale yetkilisi tarafından alınan söz konusu kararda yer verilen iptal gerekçesinde, gelinen aşamada, ihaleye verilen tekliflerin gerek kendi içerisinde gerekse de yaklaşık maliyet ile örtüşmediğinden bahisle Yönetim Kurulunca ihalede tekliflerin ve yaklaşık maliyetin etraflıca değerlendirilmesi ve incelenmesi gerektiğinin ifade edildiği, bunun üzerine ihalede sunulan iki teklif ile yaklaşık maliyet arasında kayda değer bir farkın bulunması nedeniyle yaklaşık maliyetin yanlış olarak piyasa fiyatlarının üzerinde belirlenmesi halinde, ihalede tek geçerli teklif olan başvuru sahibinin üzerinde ihalenin bırakılmasının kamu zararına neden olabileceğinden yaklaşık maliyetin doğru hesaplanıp hesaplanmadığının tespit edilmesine yönelik araştırma yapılmasına karar verildiği,

Bu araştırmada ilk olarak, yaklaşık maliyet hesaplamasında fiyat teklifi alınan ve aynı zamanda ihaleye teklif sunan Çınar Çevre Lab. A.Ş.nin yaklaşık maliyet hesaplamasında esas alınan fiyat teklifi ile ihaleye sunmuş olduğu teklif tutarının arasında ciddi fark olmasından hareketle ve ihale konusu işe ait bir tarifenin bulunmaması nedeniyle hesaplanan yaklaşık maliyetin piyasa koşullarını yansıtmadığının değerlendirildiği,

Akabinde aynı idare tarafından 2023 yılında gerçekleştirilen benzer bir ihalenin sözleşme bedelinin başvuruya konu ihale tarihine kadar Yİ-ÜFE endeksi kullanılarak ve iki ihalede olmayan iş tutarları çıkartılarak güncellenmesi neticesinde bulunabilecek tutar ile başvuruya konu ihalenin yaklaşık maliyeti arasında ciddi fark bulunması nedeniyle yaklaşık maliyetinin güvenilir ve piyasa koşullarını karşılayacak şekilde hesaplanmadığı hususunun açıklık kazandığının ifade edildiği,

Bu nedenle gelinen nihai aşamada başvuruya konu ihalenin yaklaşık maliyetinin yüksek tutarda yanlış hesaplandığı, bu nedenle başvuruya konu ihalede bariz bir şekilde oluşacak kamu zararına yol açılmamasını temin etmek üzere ihalenin kamu yararı gözetilerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40’ıncı maddesine istinaden iptal edildiği ifade edilmiştir.

Bu kapsamdai dare tarafından yaklaşık maliyetin yüksek tutarda olacak şekilde yanlış hesaplandığını göstermek üzere; gerek ihaleye sunulan teklif fiyatları ile yaklaşık maliyetin arasındaki farkın yüksek olması, gerek ihaleye teklif sunan bir isteklinin yaklaşık maliyet hesaplamasında verdiği fiyat teklifi ile ihalede sunduğu fiyat teklifi arasındaki farkın yüksek olması, gerekse de idarece önceden gerçekleştirilen ihalenin sözleşme bedelinin güncellenmesi neticesinde bulunan tutar ile yaklaşık maliyet arasındaki farkın yüksek olmasından bahisle başvuruya konu ihalede hesaplanan yaklaşık maliyetin yüksek tutarda yanlış olarak hesaplandığının, ihaleye bu şekilde devam edilmesi halinde kamu zararına neden olunacağı gerekçelerine yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerinden idare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvurularının idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği, ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği, ihale yetkilisinin karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylayacağı veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal edeceği, ihalenin; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılacağı anlaşılmaktadır.

Ayrıca anılan Kanun’un 5’inci maddesinde, Kanun kapsamında yapılacak ihalelerde, idarelerin rekabeti ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmış olup, bu bağlamda bahse konu Kanun hükmüyle idarelere ayrıca bir sorumluluk yüklendiği anlaşılmaktadır. İdarelerin, kendilerine Kanun’la verilen bu sorumluluğu yerine getirilebilmesi için, ihale süreci içerisinde ihale işlemleri ile ilgili olarak alınacak kararlarda takdir haklarının bulunduğu, ancak bu takdir haklarının mutlak ve sınırsız olmadığı ve kamu yararı gerektiren durumlarda kullanılması gerektiği anlaşılmıştır.

İhale yetkilisi tarafından iptal edilen başvuruya konu ihalenin iptal gerekçelerinde yer verilen hususların, iddia edildiği gibi ihalede yaklaşık maliyetin güncellenmesi veya yeni yaklaşık maliyet hesaplanmasına yönelik olarak değil, yaklaşık maliyetin yüksek tutarda yanlış hesaplandığını ortaya koymak üzerine olduğu ve gelinen aşamada bu şekilde ihaleye devam edilmesi halinde kamu zararı oluşacağından bahisle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin altında olduğu görülmekle birlikte, bir ihalede yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanması halinde tekliflerin yaklaşık maliyetle mukayesesinde yanlış hesaplandığı tespit edilen yaklaşık maliyet tutarının referans alınmasının doğru sonuçlar vermeyeceği açıktır. Bu bağlamda idarenin ihaleyi iptal etme gerekçesinde yer verilen yaklaşık maliyetin yüksek tutarda yanlış hesaplandığına yönelik tespitlerinin bulunduğu ve ihalede tek geçerli teklif kaldığı dikkate alındığında, hatalı hesaplandığı tespiti yapılan yaklaşık maliyet tutarı ile tek geçerli teklif tutarı arasında değerlendirmeye esas alınacak nitelikte bağ kurulamayacağı ve gelinen aşamada yaklaşık maliyetin yanlış olarak piyasa fiyatlarının üzerinde belirlenmesi halinde ihale işlemlerine devam edilmesinin kamu ihale mevzuatına uygun olmayacağı değerlendirilmiştir.

Bu itibarla, başvuruya konu ihalede idarenin ihalenin iptali kararının 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler ile örtüşmediğini ortaya koyacak bir hususun bulunmadığı, alınan iptal kararında idarenin bu husustaki yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ilişkin bir tespit bulunmadığı, dolayısıyla ihalenin iptali kararının bu hususta Kanunda idareye verilen takdir yetkisi çerçevesinde olduğu değerlendirildiğinden başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “ başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması ” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****