KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2025/017

Gündem No : 33

Karar Tarihi : 30.04.2025

Karar No : 2025/UH.I-1023

BAŞVURU SAHİBİ:

Büşra ALAGÖZ,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/96375 İhale Kayıt Numaralı “2025 Mali Yılı Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların 9 Aylık Mamul Yemek” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 03.03.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2025 Mali Yılı Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların 9 Aylık Mamul Yemek” ihalesine ilişkin olarak Büşra Alagöz’ün 25.02.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.03.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.03.2025 tarih ve 180567 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.03.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/610 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1)**** İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25’inci maddesinde yer alan “ Yemek ve yol giderleri: personelin yemeği ayni olarak verilecek olup, aylık 26 gün üzerinden günlük 45,00 Türk Lirası yol bedeli ödenecek olup bordroda gösterilecektir.” düzenlemesinde yol ücretinin brüt veya net olarak verileceğine dair bir açıklamanın bulunmamasının isteklilerin maliyet hesaplamasına yönelik sorun teşkil edeceği,

2. a-) Sözleşme Tasarısı’nın “Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar" başlıklı 33'üncü maddesi, Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin eki Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme'nin 33'üncü maddesinde yer alan "33.1. İhale konusu hizmet alımlarında, montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ihtiyaç duyulması halinde bunlara ait şartlar ayrıntılı olarak burada belirtilecektir." hükmüne aykırı şekilde montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartları belirlenmeden düzenlenmiş olduğundan, idarece yapılan düzenlemenin mevcut haliyle Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme'nin 39'uncu dipnotuna aykırı olduğu,

b-) Anılan Tasarı’nın 36.5’inci maddesinde yer alan “ İdare tarafından gerekli görüldüğü takdirde yüklenici, yeterli sayıda personeli akşam veya gece kuruluşta bulundurmak zorundadır.” şeklindeki düzenlemenin idarenin isteklilerden akşam ve gece kuruluşta bulundurmayı zorunlu kıldığı, personel sayısını net olarak bildirmediğinden istekliler açısından öngörülemeyen bir maliyetin ortaya çıkmasına neden olacağı,

c-) İşin yürütülmesi sırasında yüklenici ile kontrol teşkilatı tarafından tutulması öngörülecek kayıt ve tutanakların işin niteliğine göre Genel Şartnamedeki usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenmesi gerekirken Sözleşme Tasarısının “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinde herhangi bir şey düzenlenmemiş olmasının EK-7 Hizmet Tip Sözleşmesi’nin 29 numaralı dipnotuna aykırı olduğu,

d-) İşçi maaşlarının ödenmesinin gecikmesinde yüklenicinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı, ödemedeki gecikmenin tek nedeninin idarenin hakediş tutarlarının geç ödemesi olduğu durumlarda yükleniciye ek külfet yükleyecek şekilde hem sözleşme bedelinin binde 2'si oranında ceza kesilecek olması hem de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından yılı için belirlenen idari para cezası verilmek üzere anılan İl Müdürlüklerine bildirim yapılması hususunun hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu,

e-) Sözleşme Tasarısı'nın "Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi" başlıklı 16.1.3’üncü maddesinin 2’nci satırında ağır aykırılık hali olarak doktor raporu ve yemek analizleri sonucunda yapılan tespit doğrultusunda, herhangi bir ana veya ara öğünde yenilen yemeğe bağlı olarak bir veya birden fazla kişide gıda zehirlenmesi vakasının meydana gelmesi durumunda sözleşmenin feshedileceği düzenlenmiş olmasına rağmen, Sözleşme Tasarısı' nın 36.4'üncü maddesinde hekim tasdikli besin zehirlenmesi raporu alanlar, iaşe olunan kişilerin en az %10'u olduğu takdirde, bu kişilerin sağlık masrafları ve işgücü kayıplarının maddi tazminatının bütünü ile yüklenici tarafından karşılanacağına ilişkin düzenlemenin karmaşa yarattığı, söz konusu yaptırımların kaç kişide besin zehirlenmesi yaşanması durumunda uygulanacağının belirsiz olduğu,

f-) Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinin 10 sıra nolu özel aykırılık halinde ihale kapsamında çalışanların kurumdan hizmet alanlar, diğer müracaatçılar veya kurum personeline genel ahlak kurallarına aykırı davranması veya gizlilik ilkeleriyle ilgili hususları ihlal etmesi durumunda cezai müeyyide uygulanacağı düzenlenmiş olsa da genel ahlak kuralları ya da gizlilik ilkelerine ilişkin ayrıntılı bir düzenleme bulunmadığı,

3. a-)Teknik Şartname’de yer alan işin yürütülmesi aşamasında kuruluşlarda yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanan özel beslenme menüsü verileceği düzenlenmişse de ihale dokümanında, özel beslenme menüsünün içeriği ve yükleniciye bunun ödemesinin nasıl ve ne şekilde yapılacağı ile ilgili herhangi bir düzenleme yapılmadığı, bu durumun maliyet hesaplamasına ve teklif hazırlanmasına yönelik sorun teşkil edeceği,

b-) Anılan Şartname’nin 11’inci sayfasında “3.Kahvaltı, öğle ve akşam yemeklerinde her öğün ve her ara öğün için kişi başı 1 Adet en az 180 ml’lik pet su verilecektir.” düzenlemesi yer alırken gıda rasyonunun “İçecekler” başlıklı bölümünde tüm yaş grupları için “250 ml pet bardak su” verileceği düzenlemesi, ihale dokümanı ekinde yer alan Gıda Malzemeleri Özellikleri Teknik Şartnamesi’nde “SU (PET BARDAK)” başlıklı bölümde de bir pet bardak suyun asgari gramaj miktarına ilişkin düzenlemenin yer aldığı, dolayısıyla içme suyu ihtiyacının “180 ml pet su” olarak mı yoksa “200 ml pet bardak su” olarak mı yoksa “250 ml pet bardak su” olarak mı karşılanacağı hususunda ihale dokümanı düzenlemeleri arasında çelişki olduğu, bu çelişkinin sağlıklı fiyat teklifi hazırlanabilmesine engel teşkil edeceği,

c-) Teknik Şartname’nin "MADDE III- GENEL HUSUSLAR:" başlıklı bölümünde (17.sayfa) "4- Yemeğin üretiminde kullanılacak yağlar yemeklik ayçiçeği yağı olacak, ancak Gıda Rasyonunda göre "yemeklik bitkisel margarin" ve "tereyağı" kullanılarak üretilecek yemeklerde söz konusu gıda ürünleri kullanılacaktır." düzenlemesinin yer aldığı, bu düzenlemeden, yemeklerin hazırlanmasında ayçiçek yağı, tereyağı veya yemeklik bitkisel margarin kullanılması gerektiğinin anlaşıldığı, gıda rasyonu incelendiğinde ise birçok yemeğin içeriğinde "zeytinyağı" girdisine yer verildiği, bu durumda yemeklerin hazırlanmasında/pişirilmesinde kullanılacak yağ ürünü çeşidi hususunda ihale dokümanı düzenlemeleri arasında bir çelişki bulunduğu,

d-) Anılan Şartname’nin “1. KAHVALTILAR:" başlıklı bölümünde "Normal Kahvaltı ve diyet kahvaltılar, yukarıda belirtilen çeşitlerden veya Gıda Rasyonunda yer alan benzerlerinden dört tanesi seçilerek oluşturulacaktır… ” düzenlemesinin yer aldığı ancak birim fiyat teklif cetvelinde normal kahvaltı ve diyet kahvaltı diye bir ayrımın bulunmadığı, kahvaltıların ne kadarının diyet ne kadarının normal olacağına dair bir düzenleme olmadığı,

e-) Teknik Şartname’nin 19’uncu sayfasında “ 29- Ramazan ayında nöbet tutan personel ve kurum bakımından faydalanan kişiler için iftar ve sahur yemeği verilecektir. Yüklenici iftar ve sahurda personel bulundurmak zorundadı r.” şeklinde düzenlemeye yer verilmiş olmasına rağmen sahur ve iftar yemeği için düzenlenmiş herhangi bir örnek menü bulunmadığı bu nedenle istekliler açısından sağlıklı fiyat teklifi oluşturmanın mümkün bulunmadığı,

f-) Teknik Şartname’nin 5’inci sayfasında “7. Kısım Öğün Sayıları Çocuk Evleri Sitesi -0-6 Yaş Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü” başlıklı tabloda 03-06 yaş grubu için 11.250 adet ara öğün verileceği belirtilmiş olmasına rağmen Eskişehir Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü-0/6 Yaş Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü’ne ait Birim Fiyat Teklif Cetveli incelendiğinde ise, 03-06 yaş grubu için ara öğün sayısının belirlenmediği, 03-06 yaş ara öğün için iş kalemi belirlemesi yapılmadığı, ayrı bir satır açılmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78’inci maddesinde “… 78.9. İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarları dikkate alınacaktır.

…

78.13. Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir.…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

HALİS TOPRAK HUZUREVİ YAŞLI BAKIM VE REH. MERKEZİ nde çalışacak 2 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası, 4 servis ve bulaşık personeli için brüt asgari ücret ,

MAİDE BOLEL HUZUREVİ 2 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası, 6 servis ve bulaşık personeli için brüt asgari ücret ,

SİVRİHİSAR NASRETTİN HOCA YAŞLI BAKIM VE REH. MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası,4 servis ve bulaşık personeli için brüt asgari ücret

BAKIM REHABİLİTASYON 2 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası, 4 servis ve bulaşık personeli için brüt asgari ücret ,

HACI SÜLEYMAN ÇAKIR HUZUREVİYAŞLI BAKIM VE REH. MERKEZİ 2 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası, 4 servis ve bulaşık personeli için brüt asgari ücret ,

SAFİYE GÖNÜL BAYAR HUZUREVİ 2 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası, 6 servis ve bulaşık personeli için brüt asgari ücret ,

ÇOCUK EVLERİ SİTESİ -0-6 YAŞ ÇOCUK EVLERİ SİTESİ 1 SORUMLU PERSONEL İÇİN BRÜT ASGARİ ÜCRETİN % 50 FAZLASI 2 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası , toplam 7 servis ve bulaşık, sürücü personeli için brüt asgari ücret ,

1. KADIN KONUKEVİ MÜDÜRLÜĞÜ 1 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası,1 servis ve bulaşık personeli için brüt asgari ücret ,

2. KADIN KONUKEVİ MÜDÜRLÜĞÜ 1 aşçı personel için asgari ücretin % 30 fazlası, 2 servis ve bulaşık personeli için brüt asgari ücret, teklif fiyata dahildir.Aşçı

sorumlu Personel Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri 1 personel için toplam 12 gün Brüt asgari ücretin % 50 fazlası

Aşçı Personel Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri 16 personel için toplam 192 gün Brüt asgari ücretin % 30 fazlası

Bulaşık ve servis personeli Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri 38 personel için toplam 456 gün Brüt asgari ücret teklif fiyata dahildir.

25.3.2. Yemek ve yol giderleri: Personelin yemeği ayni olarak verilecek olup, aylık 26 gün üzerinden günlük 45,00 Türk Lirası yol bedeli ödenecek olup bordroda gösterilecektir.

25.3.3. Malzeme giderleri:

Yemeğin hazırlanması pişirilmesi taşınması dağıtımı ve servisine ilişkin hertürlü malzeme, giyecek malzemesi, teknik şartnamede talep edilen makina techizat ve malzeme giderleri teklif fiyata dahildir.” düzenlemesi yer almaktadır.

__

**** Yukarıda yer verilen İdari Şartname düzenlemesinden ihale kapsamında çalıştırılacak personele aylık 26 gün üzerinden günlük 45,00 Türk Lirası yol bedeli ödeneceği anlaşılmaktadır.

Aktarılan Tebliğde, ihale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarlarının dikkate alınacağı açıklanmış olup idarenin şikayete cevap yazısında da bu hususun belirtildiği, dolayısıyla söz konusu 45,00 TL’lik tutarın kesinti (SGK, vergi vb.) öncesi brüt tutar olarak anlaşılması gerektiği değerlendirildiğinden başvuru sahibinin 1’inci iddiası yerinde görülmemiştir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

**** 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32’nci maddesinde “…Ücret en geç ayda bir ödenir…” hükmü,

“Ücretin gününde ödenmemesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “ Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz.” hükmü,

**** “Ücret ile ilgili hükümlere aykırılık” başlıklı 102’nci maddesinde “ Bu Kanunun;

a) 32 nci maddesinde belirtilen ücret ile işçinin bu Kanundan veya toplu iş sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasden ödemeyen veya eksik ödeyen, 39 uncu maddesinde belirtilen komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye ödemeyen veya noksan ödeyen, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına ödemeyen işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiye bu durumda olan her işçi ve her ay için yüzyirmibeş Türk Lirası idari para cezası,

b) 37 nci maddesine aykırı olarak ücrete ilişkin hesap pusulası düzenlemeyen veya işçi ücretlerinden 38 inci maddeye aykırı olarak ücret kesme cezası veren veya yaptığı ücret kesintisinin sebebini ve hesabını bildirmeyen 52 nci maddedeki belgeyi vermeyen işveren veya işveren vekiline dörtyüzelli Türk Lirası idari para cezası,

c) 41 inci maddesinde belirtilen fazla çalışmalara ilişkin ücreti ödemeyen, işçiye hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında kullandırmayan, fazla saatlerde yapılacak çalışmalar için işçinin onayını almayan işveren veya işveren vekiline, bu durumda olan her işçi için ikiyüzyirmi Türk Lirası idari para cezası,

verilir. ” hükmü,

“İdari para cezalarının uygulanmasına ilişkin hususlar” başlıklı 108’inci maddesinde “Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları, 101 ve 106 ncı maddelerdeki idari para cezaları hariç, gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir. 101 inci ve 106 ncı maddeler kapsamındaki idari para cezaları ise doğrudan Türkiye İş Kurumu il müdürü tarafından; birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlere uygulanacak idari para cezası ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu yerdeki Türkiye İş Kurumu il müdürünce verilir ve genel esaslara göre tahsil edilir. 106 ncı maddeye göre verilecek idari para cezası için, 4904 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (h) bendindeki tutar esas alınır.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Gizlilik” başlıklı 13’üncü maddesinde “Yüklenici, işle ilgili olarak elde ettiği her tür bilgi ve dokümanı özel ve gizli tutacak ve idarenin önceden yazılı izni olmaksızın sözleşmeye ait her hangi bir detayı ifşa etmeyecek veya yayınlamayacaktır. Türk yargı mercilerinin kararları saklı kalmak kaydıyla, sözleşmenin amaçları doğrultusunda her hangi bir ifşa veya yayınlama gerekliliği konusunda bir uzlaşmazlık ortaya çıkarsa idarenin bu konudaki kararı nihai olacaktır. Gizlilik yükümlülüğü, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesinden sonra da devam eder.” düzenlemesi,

“İlgili kayıtlar” başlıklı 34’üncü maddesinde “İşyerinde, işin sözleşme ve eklerine ve iş programına uygun olarak yapılmasını temin ve bunun kontrolü için idarenin sözleşmesinde belirlediği kayıtlar, yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatı tarafından tutulur. Yüklenici bu kayıtları ve ilgili belgeleri imzalamak zorundadır. Bunlardan imzalı birer kopya yükleniciye verilir.

Yüklenici, bu belgeler ve defterleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur. Bu belgeleri imzalamaz veya ihtirazı kayıtla imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için, kayıt ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere, on (10) gün süre verilir. Bu süre içinde karşı görüşlerini yazı ile bildirmezse belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılır ve bu durumu tespit eden bir tutanak düzenlenerek kayıtlara eklenir.

Sözleşme konusu iş, belli bir hizmetin dönemler halinde ( günlük, haftalık, vs ) ifa edilmesi suretiyle yapılan sürekli nitelikte bir iş ise, yukarıda sözü edilen kayıtlar bu dönemler itibariyle tutulur ve kayıtlara itiraz da kayıtların tutulduğu sırada yapılır. Bu kayıtlarda işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı, işlerdeki hata, kusur ve eksiklikler, kaç kişinin çalıştığı ve hangi makine ve ekipmanın kullanıldığı ve kontrol teşkilatı tarafından gerek görülen diğer hususlar belirtilir. Bu kayıt ve itirazlar hem hakediş ödemelerinde, hem de sözleşmenin sona erdiği tarihte kabul komisyonu tarafından gerçekleştirilecek kabul işlemlerinde esas alınır.” düzenlemesi,

“Çalışanların Özlük Hakları” başlıklı 38’inci maddesinde “Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır.

Kontrol teşkilatı, yüklenici veya alt yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlüdür.

Bu amaçla yüklenicinin hakediş istemesi üzerine, bu istek ve hakedişin ödeneceği tarih (yaklaşık olarak), şantiye şefliği, işyeri ilan tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilan asılmak suretiyle duyurulur. İlanın yapıldığı, kontrol teşkilatının ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir kopyası hakedişin ödeme yerine gönderilir.

Personel alacakları, hakediş raporunun düzenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakların üç (3) aylık tutarından fazlası hakkında idareye herhangi bir sorumluluk düşmez.

İdare tarafından gerek resen gerekse de başvuru üzerine bordroların ve/veya ücret ödemesini gösterir diğer bilgi ve belgelerin (yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları, puantaj, hesap pusulaları gibi) incelenmesi neticesinde ücret ve/veya yan ödemelerin eksik ödendiğinin veya ödenmediğinin tespit edilmesi halinde bu durumun yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş raporu ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Aynı zamanda, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmı yüklenicinin hakedişinden kesilir ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır. Bu husus ayrıca bir tutanağa da bağlanır.

Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır.

Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve yönetici personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer kopyasını, bordroların düzenlenmesi tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, kontrol teşkilatına verecek ve bu bordrolarda teknik ve yönetici personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir.

Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır.

Kontrol teşkilatı, ihale konusu iş kapsamında istihdam edilen işçilerin hak ettikleri yıllık ücretli izinlerini 4857 sayılı İş Kanununa uygun bir şekilde kullanıp kullanmadıklarını kontrol etmekle yükümlüdür. Bunun için yüklenici tarafından en fazla üç ayda bir izin kayıt belgesinin bir örneğinin kontrol teşkilatına verilmesi gerekmektedir. Kontrol teşkilatınca yapılan inceleme neticesinde, yıllık ücretli izni kullandırılmayan veya eksik kullandırılan bir işçinin tespiti halinde, bu iznin 4857 sayılı Kanuna uygun bir şekilde ilgili yıl içerisinde kullandırılması sağlanır.” düzenlemesi,

“Hakediş Ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde**** “ a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi:

Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4 üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.

İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.

Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.

İşe başladığından beri meydana getirilen işler, kontrol teşkilatı tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte hesaplanır ve bulunan miktarlar, teklif edilen birim fiyatlarla çarpılmak suretiyle sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna geçirilir.

Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için, yüklenici veya işbaşında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir.

Yüklenici veya vekili, bildirilen günde, hakedişe esas hesaplamaların yapılmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı hesaplamaları tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez.

Hakediş raporu düzenlendikten sonra bir hafta içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı, hakediş raporunu idareye gönderir ve rapor yüklenici tarafından imzalanıncaya kadar idarede hiçbir işlem yapılmaksızın bekletilir. Yüklenici hakediş raporlarını zamanında imzalamazsa, ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikayet ve istekte bulunamaz.

Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu, tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise, esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama bulunmak şartı ile, yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir.

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekine ait Tip Sözleşme’nin 19.1’inci maddesine ilişkin 29 numaralı dipnotunda “İşin yürütülmesi sırasında Yüklenici ile birlikte Kontrol Teşkilatı tarafından tutulması öngörülecek kayıt ve tutanaklar işin niteliğine göre Genel Şartnamedeki usul ve esaslar çerçevesinde burada düzenlenecektir.” düzenlemesi,

33’üncü maddesine ilişkin 39 numaralı dipnotta “İhale konusu hizmet alımlarında, montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ihtiyaç duyulması halinde bunlara ait şartlar ayrıntılı olarak burada belirtilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinin 12.1.1’inci alt maddesinde “ Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.” düzenlemesi,

**** “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ 16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin Binde 5'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

…16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

__| Aykırılık Hali| İlk Sözleşme
Bedeli
Üzerinden
Kesilecek
Ceza
Oranı| Aykırılık
Sayısı
---|---|---|---
… 4| Yüklenicinin Sözleşmenin "Diğer Hususlar" bölümünün 36.24. maddesinde belirtilen hususlara aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi| Binde
2| 10…

__

__

__

__

16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Ağır Aykırılık Halleri

16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık hali nedeniyle ayrıca ilk sözleşme bedelinin %2’si oranında ceza uygulanacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin bu madde dışında ceza oranı belirlenmiş olması halinde söz konusu düzenleme dikkate alınmayacak ve ilk sözleşme bedelinin %2'si oranı dışında ceza uygulanmayacaktır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinin boş bırakıldığı görülmüştür.

Anılan Tasarı’nın “Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Tasarı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “… 36.5. İdare tarafından gerekli görüldüğü takdirde yüklenici, yeterli sayıda personeli akşam veya gece kuruluşta bulundurmak zorundadır.

…

36.24. Yüklenici çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorundadır.(Son ödeme tarihinin resmi tatile denk gelmesi halinde, işçi ücretlerinin resmi tatilin başlangıcından önceki iş günü ödenmesi gerekir.) Ancak idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapılır. Yüklenici hak ediş alamamasını, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremez. Sözleşmede son aylık hak ediş ödemesi yapılmadan önce yüklenici firma işçi ücretlerini süresinde ödeyecek ve işçi ücretleri ödendikten sonra son aylık hak ediş ödemesi yapılacaktır.

36.25. İşçi ücretlerinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 10.maddesi ile bu Sözleşmenin 17.maddesinde belirtilen mücbir sebepler dışında yüklenici tarafından süresinde ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda, 4857 sayılı İş Kanununun 102 ve 108.maddeleri uyarınca gerekçesi belirtilerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından yılı için belirlenen idari para cezası verilmek üzere anılan İl Müdürlüklerine bildirilecektir. ” düzenlemesi yer almaktadır.

**** Başvuru sahibinin 2 a) iddiasına ilişkin olarak:

**** İdare tarafından Sözleşme Tasarısı’nın**** “Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar” başlıklı 33’üncü maddesinin boş bırakılmış olduğu görülmüştür.

**** Yukarıda yer verilen Tip Sözleşme’nin “Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar” başlıklı 33’üncü maddesine ait 39 no’lu dipnotunda ihale konusu hizmet alımlarında, montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ihtiyaç duyulması halinde bunlara ait şartların ayrıntılı olarak bu maddede (Sözleşme Tasarısı’nın 33’üncü maddesinde) yer verileceğinin düzenlendiği, dolayısıyla bu maddenin ihaleye konu iş kapsamında destek hizmetlerine ihtiyaç duyulmaması halinde boş bırakılabileceği, başvuru sahibinin iddiasında da söz konusu ihalede montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi hangi destek hizmetlerine ihtiyaç duyulabileceği yönünde somut bir açıklamasının bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2 b) iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın itirazen şikâyete konu maddesinde, idare tarafından gerekli görüldüğü takdirde yüklenicinin, yeterli sayıda personeli akşam veya gece kuruluşta bulundurmak zorunda olduğu düzenlenmiştir.

Yapılan incelemeler neticesinde ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı anlaşılmış olup söz konusu çalışmanın idarece gerek görülmesi halinde yaptırılacağı, dolayısıyla personel sayısının önceden belirlenmesinin mümkün olmadığı, ayrıca ihale dokümanında ihale konusu işte çalışacak personel sayısının, niteliğinin ve işin süresinin belirtildiği ancak işçilere fazla çalışma yaptırılacağına yönelik düzenleme yapılmadığı hususları göz önünde bulundurularak hizmetin gereklerinin eksiksiz şekilde yerine getirilmesi sorumluluğu kapsamında ihale dokümanında yer alan düzenlemelere göre maliyet hesaplaması yapılarak tekliflerin hazırlanabileceği sonucuna varılmış ve iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 2 c) iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür.

Yapılan tespitler neticesinde, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda yer verilen maddesi uyarınca tutulacak kayıtların sözleşme tasarısında belirtilmesi gerekmekte ise de, işin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilip getirilmediğinin tespitine yönelik olarak tutulacak kayıtların, işin ifası sırasında yüklenici ve idare tarafından belirlenebileceği, bu kayıtların esas işlevinin yapılan işin sözleşmeye uygun olarak yapıldığının tespit ve tevsikine yönelik olduğu, sözleşmenin ifası sürecinde ihale konusu işin niteliği, hakediş ödemelerinde esas alınacak iş miktarı, ödenecek cezalar, ihale dokümanında belirtilen edimlerin yerine getirilmesine ilişkin her bir unsurun ve hangi tutanakların tutulacağının sayılmamasının esasa etkili bir aykırılık teşkil etmediği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2 d) iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nu gereğince, işçilerin iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasten ödemeyen veya eksik ödeyen işverene idari para cezası uygulanacağı, söz konusu cezaların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verileceği, birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlere uygulanacak idari para cezasının ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu yerdeki Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüklerince verileceği hüküm altına alınmıştır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 38’inci maddesinde, kontrol teşkilatının, yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlü olduğu, ücret ve/veya yan ödemelerin, ödenmeyen kısmının yüklenicinin hakedişinden kesileceği ve tabi olunan mali mevzuat hükümleri çerçevesinde idare tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılacağı ve bu hususun ayrıca bir tutanağa da bağlanacağı, hakediş ödemelerini düzenleyen 42’nci maddesinde ise, sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemelerinin yapılacağı, yüklenici tarafından yapılan işlerin bedellerinin, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödeneceği ve geçici hakediş raporlarının yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenleneceği, gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporunun bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci günü düzenleneceği anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihalede itirazen şikayet başvurusuna konu edilen Sözleşme Tasarısı’ndaki düzenlemeler incelendiğinde;

Sözleşme Tasarısı’nın 12.1.1’inci maddesinde hakediş raporunun, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağı,

Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde yer alan tablonun 4’üncü satırında, yüklenicinin Sözleşmenin 36.24’üncü maddesinde belirtilen hususlara aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi halinde her bir gün için ilk sözleşme bedelinin binde 2’si oranında ceza kesileceğinin düzenlendiği,

Sözleşme Tasarısı’nın 36.24’üncü maddesinde, yüklenicinin işçilerin aylık ücretlerini takip eden ayın 1'i (biri) ile 10'u (onu) arasında ödemek zorunda olduğu, idarenin ödeneği bulunması halinde, yüklenicinin işçilere ücretini ödemesini beklemeksizin hakediş ödemesi yapacağı, ancak yüklenicinin hakediş alamamasını, cezalı almasını ya da geç almasını, işçi ücretlerini süresi içinde ödememek için gerekçe gösteremeyeceği hususlarının düzenlendiği, 36.25’inci maddesindeki düzenlemeden ise, işçi ücretlerinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 10’uncu maddesi ile bu Sözleşmenin 17’nci maddesinde belirtilen mücbir sebepler dışında yüklenici tarafından süresinde ödenmemesi veya geç ödenmesi durumunda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 102’nci ve 108’inci maddeleri uyarınca gerekçesi belirtilerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri tarafından yılı için belirlenen idari para cezası verilmek üzere anılan İl Müdürlüklerine bildirileceği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak ifa edilmesi niteliğinde olduğu, bu durumda kesin ödeme mahiyetinde olmamak üzere yüklenicinin başvurusu üzerine geçici hakediş ödemelerinin yapılacağı ve sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenleneceğinin ifade edildiği, hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağı, hakediş ödemesinin yapılmaması ya da geç yapılması durumunda dahi işçi ücretlerinin zamanında ödenmesi gerektiği, bu durumun 4857 sayılı İş Kanunu’ndan doğan bir zorunluluk olduğu, ayrıca Sözleşme Tasarısı’nda işçi ücretlerine dair İş Kanunu’nun ilgili maddesi göz önünde bulundurularak en geç ayda bir ödenmesine ilişkin olarak bir düzenleme yapıldığı, kaldı ki söz konusu Sözleşme Tasarısı düzenlemesinde de ayın 1’i (biri) ile 10’u (onu) arasında yüklenicilere ödeme serbestisi sunulduğu anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, idare ile yüklenici arasında yapılan sözleşme ile yüklenici ile çalışanlar arasında yapılan iş akdinin birbirinden bağımsız iki akit olduğu, işveren olarak yüklenicinin işçilere çalışmaları karşılığında iş akdinde öngörülen ücretleri süresinde ödeme zorunluluğunun bulunduğu, idarenin hakedişleri ödeme süreci ile işçilerin maaşlarının ödenmesi arasında doğrudan bir ilişkinin bulunmadığı, idarece hakedişlerin süresinde ödenmemesi halinde dahi işçi ücretlerinin sözleşmede belirtilen süre içerisinde yüklenici tarafından ödenmesi gerektiği, işçi ücretlerinin zamanında ödenmemesi halinde yükleniciye sözleşmede yer alan yaptırımların uygulanmasında mevzuata aykırılığın bulunmadığı, 4857 sayılı İş Kanunu gereğince, uygulanması öngörülen idari para cezasının ise Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüklerince verileceği, Sözleşme Tasarısı’nda idare tarafından İl Müdürlüklerine yapılacak bildirim hususunun düzenlendiği anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, Sözleşme Tasarısı ve İş Kanunu hükümlerinin işçilerin ücret ödemeleri sürecinin farklı konularına ilişkin düzenlemeleri içerdiği ve Sözleşme Tasarısı düzenlemelerinin işçi haklarının korunması ve işin sağlıklı yürütülmesi amaçlarını taşıdığı, bu düzenlemelerle 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde ücretlerin zamanında ödenmesinin amaçlandığı, ücretlerin ödenmemesi haline yönelik olarak da bir tedbir ve caydırıcı olması yönüyle ceza uygulanmasının öngörüldüğü, idarelerin İş Kanunu’na ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na aykırı olmamak üzere ihale dokümanında işçiyi koruyucu düzenlemelere yer verebileceği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

**** Başvuru sahibinin 2 e) iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede, Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde sözleşmeye aykırılık halleri ve cezai müeyyidelerin ihale dokümanı kapsamında nerede düzenlenebileceğinin açıkça düzenlendiği, bunun dışında ihale dokümanı kapsamında düzenlenen cezai müeyyidelerin mevzuat gereğince uygulanabilirliğinin bulunmadığı, Sözleşme Tasarısı’nın 36.4’üncü maddesinde yer alan düzenlemede yüklenicinin kusurundan kaynaklı tazminat sorumluluğunun düzenlendiği, dolayısıyla Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde aykırılık hallerinin düzenlendiği, bu düzenlemenin dışındaki aykırılık hallerinin sözleşme kapsamında uygulanamayacağı anlaşıldığından anılan Sözleşme Tasarısı düzenlemelerinin mevzuata aykırı olmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır

**** Başvuru sahibinin 2 f) iddiasına ilişkin olarak:

Yukarıda aktarılan düzenlemelere göre, yüklenicinin iş süresince ve sonrasında gizlilik yükümlülüğünü ihlal etmemesi gerektiği, yüklenici tarafından istihdam edilen personelin kurumdan hizmet alan kişilere, diğer müracaatçılara ve kurum personeline yönelik olarak genel ahlak kurallarına aykırı davranması veya gizlilik ilkeleriyle ilgili hususları ihlal etmesi durumunda her aykırılık halinde ilk sözleşme bedelinin binde 2’si oranında ceza kesileceği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, idarenin yüklenici üzerinde denetim yetkisinin bulunduğu, ihale konusu iş kapsamında görev yapan personel tarafından kurumdan hizmet alan kişilere, diğer müracaatçılara veya kurum personeline yönelik olarak genel ahlak kurallarına aykırı davranılması durumunda ceza kesilmesinin denetim yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, genel ahlak kurallarının sayma yöntemiyle düzenlenemeyeceği, iş süresince gerçekleştirilecek bir fiilin genel ahlak kurallarına aykırı olup olmadığının basiretli bir tacir tarafından bilinebileceği, öte yandan, yine aynı düzenlemeye göre gizlilik ilkeleriyle ilgili hususların ihlal edilmesi durumunda cezai müeyyide uygulanacak olmasının Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda aktarılan hükmü doğrultusunda yapılan bir düzenleme olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği” başlıklı 12’nci maddesinde “(1) İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartname, sözleşme tasarısı ve teknik şartname ile gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. …

(3) İhale veya ön yeterlik dokümanında yapılan düzenlemeler birbirine aykırı olamaz. ” hükmü,

“Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dâhil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur… ” hükmü yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “A-Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” başlıklı bölümünde “…İşin yürütülmesi aşamasında kuruluşlarda yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanan özel beslenme menüsü verilecektir. Hastaya bireysel olarak hazırlanan yemeklerin hastanın tedavisi için gerekli günlük enerji ve besin öğeleri gereksinimlerini sağlayacak yiyeceklerin menüleri; uygun miktar, çeşit, tat, kıvam ve görünüşte olmak üzere her türlü yiyeceği kapsayabilir. Yemeklerin pişirilme şekli, miktarı ve servisinin diyetisyenin ve/veya doktorun öngördüğü tedavi ilkelerine uygun olması zorunludur. İstekliler, bu hususa ilişkin teklif verirken diyet listeleri öngörülemediğinden belirtilen sağlık sorunları gözönünde bulundurarak teklif verecektir. ” düzenlemesi,

“A.2.Öğün Sayıları” başlıklı maddesinde “… Kahvaltı, öğle ve akşam yemeklerinde her öğün ve her ara öğün için kişi başı 1 Adet pet bardak su (En az 180 ml) verilecektir. …

3. ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ:

… Öğlen ve akşam yemeklerinde verilecek pet Su (En az 180 ml) ve ekmek kap/yemek olarak sayılmayacaktır.

…

” düzenlemesi,

İhale dokümanı eki Gıda Rasyonu Tablolarında: “

Yaş Gruplarına Göre Porsiyon Miktarları İçecekler

Yemek Adı| Malzeme Adı| 7-12 aylık| 1-2 yaş| 3-6 yaş| 7-12 yaş| _13+/yetişkin/yaşlı/_personel/misafir
…| …| …| …| …| …| …
Pet Bardak Su| Pet Bardak Su (ml)| 0| 250| 250| 250| 250
Pet Şişe Su| Pet Şişe Su (ml)| 0| 500| 500| 500| 500
…| …| …| …| …| …| …
| | | | | | |
| | | | | | | | | | | | |

” düzenlemesi,

İhale dokümanı eki olan Gıda Malzemeleri Özellikleri başlıklı belgede “… SU (PET BARDAK)

1. Temin edilecek suyun yürürlükte olan “İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte” belirtilen özellik ve şartlarda olması gerekmektedir. Yeni çıkacak tebliğ, kanun, yönetmelik, tüzük ve eklerini de kapsamalıdır.

2. Su temininde 1. Kalite, doğal kaynak suyu sağlanacaktır. (İçme suyu, işlenmiş su, işlenmiş içme suyu, ve benzeri türler kabul edilmeyecektir.)

3. İçerisinde hiçbir şekilde yabancı madde bulunmayacaktır.

4. Doğal kaynak suyu, kendine has tat, renk ve kokuda olacaktır.

5. Bir pet bardak doğal kaynak suyunun miktarı asgari 200 ml olacaktır. …” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Madde I - İşin Konusu” başlıklı maddesinde “Bu işin konusu; kuruluş mutfaklarında yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleridir. …

Yemeklere uygulanacak gramajlar, ekte verilen Gıda Rasyonuna göre olmalıdır. Bu listelerde gösterilen et, sebze, meyve vb. yiyecekler işlem gördükten sonra bir porsiyona girecek NET ağırlıklardır. Listede ismi olmayan yemekler Diyetisyen tarafından benzer yemeklerdeki gramajlar göz önüne alınarak standartlaştırılacak ve uygulamalar buna göre yapılacaktır. Meyve çeşitleri dilimlenmek, ayıklanmak suretiyle de verilebilecektir.” düzenlemesi,

“Madde III - Genel Hususlar” başlıklı maddesinde “… 4- Yemeğin üretiminde kullanılacak yağlar yemeklik ayçiçeği yağı olacak, ancak Gıda Rasyonunda göre “yemeklik bitkisel margarin” ve “tereyağı” kullanılarak üretilecek yemeklerde söz konusu gıda ürünleri kullanılacaktır.” __ düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Madde III-Genel Hususlar” bölümünün 29’uncu maddesinde “ Ramazan ayında nöbet tutan personel ve kurum bakımından faydalanan kişiler için iftar ve sahur yemeği verilecektir. Yüklenici iftar ve sahurda personel bulundurmak zorundadır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “7.Kısım Öğün Sayıları Çocuk Evleri Sitesi -0-6 Yaş Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü” başlıklı maddesinde: “

”düzenlemesi yer almaktadır.

Gıda Rasyonu’nda ise zeytinyağlı yemeklerin içeriğinde ve zeytinyağlı yemek tanımlamasına girmeyen diğer yemeklerin içeriğinde kullanılacak zeytinyağı miktarlarına yer verildiği görülmüştür.****

Başvuru sahibinin 3 a) iddiasına ilişkin olarak:

Yukarıda aktarılan Teknik Şartname düzenlemesinde yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle (ishal, kabızlık, çölyak, fenilketönüri vb.) özel beslenmesi (yüksek protein, düşük protein, yüksek karbonhidrat, glütensiz, diyet, laktozsuz, tuzsuz vb.) gerektiğinin doktor raporuyla belgelendirilmesi halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacak özel beslenme menüsü verilmesinin istenildiği ancak ihale dokümanında özel beslenme menüsüne ihtiyaç duyabilecek tahmini kişi sayısının belirtilmediği ve örnek bir menünün de yer almadığı görülmüştür.

Yapılan incelemede, idarenin ihtiyaç halinde ve doktor raporuyla belgelendirilmesi koşuluyla, yükleniciden “özel beslenme menüsü” verilmesini talep edeceği, mevcut durumda kaç kişinin bu tür bir beslenme şekline ihtiyaç duyacağının bilinmediği ve özel beslenmeye ihtiyaç duyabilecek kişi sayısının değişkenlik gösterebileceği, gerekli olması halinde özel beslenme menüsü içeriğinin doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacağı dikkate alındığında, ihale konusu alanda faaliyet gösteren ve tecrübe sahibi olması beklenen basiretli tacir niteliğini haiz isteklinin mevcut koşulları dikkate alarak teklifini oluşturması gerektiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır

Başvuru sahibinin 3 b) iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’de kahvaltı, öğle ve akşam yemeklerinde her öğün ve her ara öğün için kişi başı 1 adet en az 180 ml’lik “pet su” verileceğinin düzenlendiği ve iki haftalık örnek yemek menüsünde yer aldığı Gıda Rasyonu’nda ise verilecek “pet bardak su” miktarının 250 ml olarak belirlendiği, “su” miktarının ise çeşitli yaş gruplarına göre 500 ml olarak verileceğinin düzenlendiği, Gıda Malzemeleri Özellikleri başlıklı belgede ise pet bardak doğal kaynak suyunun miktarının asgari 200 ml olacağının düzenlendiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinde ihale veya ön yeterlik dokümanında yapılan düzenlemelerin birbirine aykırı olamayacağı, teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği ifade edilmiştir.

Teknik Şartname’de, ihale dokümanı ekleri Gıda Rasyonu’nda ve Gıda Malzemeleri Özellikleri başlıklı belgede yer alan düzenlemeler kapsamında; “pet bardak su” girdisi için farklı gramaj düzenlemelerinin bulunduğu, söz konusu düzenlemeler göz önüne alındığında, “pet bardak su” için Teknik Şartname’de ve iki haftalık örnek menüde “en az 180 ml” şeklinde düzenleme yapıldığı, diğer yandan Gıda Rasyonu’nda yer alan tabloda “Pet bardak su” için “250 ml”, “Gıda Malzemeleri Özellikleri” başlıklı belgede ise pet bardak suyun miktarının asgari “200 ml” olacağı yönünde düzenleme yapıldığı görülmüş olup, bahse konu düzenlemeler arasında çelişki bulunduğu ve söz konusu düzenlemelerin isteklilerin teklif maliyetini hesaplarken belirsizliğe ve tereddüde sebebiyet vereceği anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 3 c) iddiasına ilişkin olarak:

Yukarıda aktarılan Teknik Şartname’de yer alan düzenlemede yemeklerde kullanılacak yağların yemeklik ayçiçek yağı olarak kullanılacağı, Gıda Rasyonu’na göre yemeklik bitkisel margarin ve tereyağı kullanılarak üretilecek yemeklerde söz konusu ürünlerin kullanılacağı, söz konusu maddede zeytinyağı girdisine yer verilmediği görülmekle birlikte aynı Teknik Şartname’de yemeklere uygulanacak gramajların ekte verilen Gıda Rasyonuna göre olması gerektiğinin düzenlendiği, bu doğrultuda ise Gıda Rasyonu’nda yer alan yemeklerde kullanılacak zeytinyağı miktarlarına yer verildiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, Teknik Şartname’nin “Madde III - Genel Hususlar” başlıklı maddesinde kullanılacak yağlar arasında zeytinyağı sayılmadığı görülmekle birlikte, Teknik Şartname’nin “Madde I - İşin Konusu” başlıklı maddesi uyarınca yemeklere uygulanacak gramajların Gıda Rasyonu’na göre olması gerektiğinin düzenlendiği, bu nedenle “Madde III - Genel Hususlar” başlıklı maddede ayrıca belirtilmemiş olsa da Gıda Rasyonu’nda zeytinyağı girdisinin kullanılacağı belirtilen yemeklerde zeytinyağının kullanılması gerektiğinin anlaşılabileceği, dolayısıyla söz konusu hususun istekliler açısından tekliflerin sağlıklı bir şekilde hazırlanmasına engel teşkil edecek bir husus olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 3 d) iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan düzenlemesinden normal kahvaltı ve diyet kahvaltıların, belirtilen çeşitlerden veya Gıda Rasyonunda yer alan benzerlerinden dört tanesi seçilerek oluşturulacağı, suyun haricinde kahvaltılarda mutlaka içecek verileceği haftada iki defa içecek olarak 200 ml paket süt verileceği düzenlenmiştir.

Ayrıca Teknik Şartname’de yemek hizmetinden faydalanan herhangi birinin sağlık sorunları nedeniyle diyet menüye ihtiyaç duyması halinde, söz konusu kişiye/kişilere doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacak özel beslenme menüsü verilmesinin istenildiği ancak ihale dokümanında diyet menüsüne ihtiyaç duyabilecek tahmini kişi sayısının belirtilmediği ve örnek bir menünün de yer almadığı görülmektedir.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalede kural olarak ihale dokümanı kapsamında yer verilen yemek çeşitleri kullanılarak yemeklerin hazırlanacağı, yemek hizmeti alımlarında yemeklerde değişiklik yapılmasına ihtiyaç duyulabileceği, idarenin ihtiyaç halinde yükleniciden diyet menüsü verilmesini talep edebileceği, ihale konusu işin doğası gereğince diyet yemeklerine ilişkin öğün sayısının, yemek türlerinin ve gramajların belirlenme imkânının olmadığı, zira diyet yemek verilecek kişi sayısının önceden bilinemeyeceği, ayrıca verilecek diyet yemeklerin türünün ve bu yemeklerin malzeme gramajlarının kişiden kişiye değişeceği, bu kapsamda diyet menünün gerekli olması halinde, diyet menüsü içeriğinin doktor veya diyetisyen tarafından hazırlanacağı ve Gıda Rasyonu’nda yer alan çeşitlerden seçilerek oluşturulabileceği dikkate alındığında, diyet öğünlerinin içeriklerine, çiğ girdi miktarlarına ve öğün sayısına ilişkin net bir belirleme yapılmamış olmasının bir aykırılık olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin 3 e) iddiasına ilişkin olarak:

İhale dokümanı kapsamında iftar ve sahur yemeklerine ve çeşit sayılarına ilişkin herhangi bir düzenlemenin yapılmadığı, Teknik Şartname kapsamında yer alan iki haftalık örnek menüde de Ramazan menüsünün yer almadığı anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede ihale dokümanında Ramazan ayına özel olarak ayrıca bir menü belirlemesinin yapılmadığı, bununla birlikte Ramazan ayının başlangıç ve bitiş tarihleri konusunda bir tereddüt bulunmadığı, ihale dokümanı kapsamında Ramazan ayında iftar ve sahur için Teknik Şartname’de belirlenen yemekler içerisinden menü hazırlanması gerekeceği, diğer yandan söz konusu ayda oruç tutacak kişi sayısı belirli olmadığından iftar ve sahur yemeği miktarının önceden bilinemeyeceği, bu miktarın sözleşmenin uygulanması aşamasında belirlenebileceği, bu bağlamda basiretli bir tacirin bu hususu dikkate alarak tekliflerini oluşturabileceği, kaldı ki İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesindeki teklifi hazırlamak için gerekli bilgilerin temin edilmesi sorumluluğu kapsamında ilgililerce idareden daha önceki yıllara ilişkin iftar ve sahur yemeği miktarlarının ve menülerinin talep edilebileceği ve bu doğrultuda sağlıklı öngörülerde bulunulabileceği; bu bakımdan söz konusu düzenlemelerin teklif oluşturulmasına engel teşkil edecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 3 f) iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan incelemede Teknik Şartname’nin “7.Kısım Öğün Sayıları Çocuk Evleri Sitesi -0-6 Yaş Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü” başlıklı maddesinde “

”şeklinde her yaş grubu için ara öğün miktarlarına yer verildiği, birim fiyat teklif cetvelinde ise “

”şeklinde 01-02 Yaş Grubu ile 13+ Yaş Grubu için ara öğün miktarlarına yer verildiği, 03-06 Yaş grubu için Teknik Şartname’de düzenleme olmasına rağmen birim fiyat teklif cetvelinde bahse konu yaş grubunun ara öğünü için satır açılmadığı, söz konusu farklılığın istekliler açısından hem maliyet belirleme hususunda hem de işin yürütülmesi aşamasında hizmetin eksiksiz yerine getirilmesi hususunda aksaklıklara neden olacağı değerlendirildiğinden başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****