KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2023/003

Gündem No : 64

Karar Tarihi : 11.01.2023

Karar No : 2023/UY.II-102

BAŞVURU SAHİBİ:

İnelsan İnşaat Elektrik San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1055119 İhale Kayıt Numaralı “Orta Mesarya Ovası Sulaması İletim Hattı Yapımı 2. Kısım” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından 08.11.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Orta Mesarya Ovası Sulaması İletim Hattı Yapımı 2Kısım” ihalesine ilişkin olarak İnelsan İnşaat Elektrik San. ve Tic. A.Ş. nin 23.11.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.12.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.12.2022 tarih ve 66059 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.12.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1507 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 11.11.2022 tarihinde taraflarından OM2-01, OM2-02, OM2-03 ve OM2-05 iş kalemlerine yönelik olarak aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, 16.11.2022 tarihinde aşırı düşük teklif açıklama talebinde yer alan bazı hususların netleştirilmesi için idareden açıklama talebinde bulundukları, idare tarafından 18.11.2022 tarihinde taraflarına tebliğ edilen cevabi yazı ile taleplerinin reddedildiğinin bildirildiği ancak idarece taleplerinin reddedilmesinin ve sadece fiyat teklif almak suretiyle açıklama yapmak zorunda bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

a) - “OM2-01 2540 mm anma çapında 16 Atm basınç dayanımlı (t:22 mm) çelik boruların ve özel parçaların temin ve döşenmesi” iş kaleminin,

• “OM2-02, 2540 mm anma çapında 10 Atm basınç dayanımlı (t:16 mm) çelik boruların ve özel parçaların temin ve döşenmesi” iş kaleminin,

• “OM2-03 2235 mm anma çapında 16 Atm basınç dayanımlı (t:20 mm) çelik boruların ve özel parçaların temin ve döşenmesi” iş kaleminin,

• “OM2-05 1829 mm anma çapında 16 Atm basınç dayanımlı (t:16 mm) çelik boruların ve özel parçaların temin ve döşenmesi” iş kaleminin,

Analiz girdilerinden olan “NAK-BORU ORTM3 boru ve özel parçaların nakli (deniz nakli)”nin açıklanması için 2022-3 yılı Liman ve Deniz İnşaatı İşlerine Ait Birim Listesinde yer alan 74.007.0006 nolu “Deniz yolu ile 100 mil mesafeye kadar yapılan taşımalar (ton)” ve 74.007.0007 nolu “Deniz yolu ile 100 milden fazla mesafelere kadar yapılan taşımalar (ton)” pozlarının kullanılmasının mümkün olduğu, bu sebeple anılan analiz girdisinin biriminin “metre” olarak istenmemesi, “ton” olarak __ değiştirilmesi gerektiği,

Ayrıca söz konusu formüllerle açıklama yapılabilmesi için Türkiye-KKTC arası deniz nakli mesafesinin deniz mili olarak taraflarına verilmesi gerektiği talep edildiği halde nakliye formülleri ile açıklama yapamayacakları ve deniz taşıması için piyasada faaliyet gösteren taşıma firmalarından fiyat teklifi almak suretiyle açıklama yapmaları gerektiğinin bildirildiği ancak açıklamalarında kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanan rayiçlerin ve taşıma formüllerinin kullanılmasının mümkün olduğu halde idarece açıklamada kullanabilecekleri yöntemin sadece piyasadan komple tır gemi taşımacılığı yapan lisanslı bir firmadan fiyat teklifi alınması olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu,

b) -“OM2-01 2540 mm anma çapında 16 Atm basınç dayanımlı (t:22 mm) çelik boruların ve özel parçaların temin ve döşenmesi” iş kaleminin,

• “OM2-02, 2540 mm anma çapında 10 Atm basınç dayanımlı (t:16 mm) çelik boruların ve özel parçaların temin ve döşenmesi” iş kaleminin,

• “OM2-03 2235 mm anma çapında 16 Atm basınç dayanımlı (t:20 mm) çelik boruların ve özel parçaların temin ve döşenmesi” iş kaleminin,

• “OM2-05 1829 mm anma çapında 16 Atm basınç dayanımlı (t:16 mm) çelik boruların ve özel parçaların temin ve döşenmesi” iş kaleminin

Analiz girdilerinden olan “ÖZELÇELİK1800-16 Ø1829mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:16,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “ÖZELÇELİK2235-16 Ø2235mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:20,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “OZELÇELİK2500-10 Ø2540mm 10 Atm Basınç Dayanımlı (t:16,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “OZELÇELİK2500-16 Ø2540mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:22,0 mm) Çelik Boru Bedeli”nin boru bedelleri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığınca yayımlanan boru çapı aynı et kalınlıkları farklı olan benzer boru rayiçleri ile çelik boruların bedellerinin enterpolasyonla tespit edilebilmesi için gereken her bir çelik borunun birim boy ağırlıklarının taraflarına verilmesi gerektiği talep edildiği halde borular için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ilan edilen rayiçlerin kullanılmasının uygun olmadığı, piyasadan fiyat teklifi alınarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılması gerektiğinin taraflarına bildirildiği, açıklamalarında kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanan rayiçlerin kullanılmasının mümkün olduğu halde idarece açıklamada kullanabilecekleri yöntemin sadece fiyat teklifi olarak sınırlanmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

…

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

__

__

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları yer almaktadır.

**** İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: ORTA MESARYA OVASI SULAMASI İLETİM HATTI YAPIMI 2.KISIM

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2015A01-2192 ( - Anamur Alaköprü Sulaması)

d) Kodu:

e) Miktarı:

Brüt 9.720 ha tarım arazisine sulama hizmetinin verilebilmesi için gerekli olan 48.021 m uzunluğundaki İletim Boru Hattının 44.221 m kısmının boru döşeme işleri ve iletim hattı üzerindeki sanat yapıları ile yaklaşık 1400 m² işletme binası yapılması işidir.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti” düzenlemesi yer almaktadır.

Uyuşmazlığa konu ihalenin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “Orta Mesarya Ovası Sulaması İletim Hattı Yapımı 2 Kısım” işi olduğu, ihalenin 08.11.2022 tarihinde 12 isteklinin katılımıyla gerçekleştirildiği, yapılan sınır değer hesaplanması sonucunda sınır değerin altında tek teklif sahibi olan itirazen şikayet başvuru sahibi İnelsan İnşaat Elektrik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, isteklinin sunduğu açıklamanın uygun bulunmaması üzerine ihalenin Derinsu Proje İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-Abu Yapı Taahhüt İnşaat Anonim Şirketi-Ark Su İnşaat Proje Mühendislik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı ve Mehmet Güneş İnşaat Yatırım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

8.11.2022 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonrasında itirazen şikayet başvuru sahibi istekliden 11.11.2022 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği, yazı ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi ve açıklama istenen analiz girdileri ile açıklama istenmeyen analiz girdilerinin istekliye tebliğ edildiği ve isteklinin açıklamalarını 18.11.2022 mesai bitimine kadar sunmalarının istendiği görülmüştür.

İstekli tarafından 16.11.2022 tarihinde idareye aşırı düşük teklif açıklama talebinde yer alan bazı hususların net olmadığı, açıklama talebinde yer alan;

• “NAK-BORU ORTM3 boru ve özel parçaların nakli (deniz nakli)” analiz girdisi için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yayınlanan deniz ulaştırma taşıma formüllerinin kullanılabilmesi için metre cinsinden istenen açıklamanın ton cinsinden istenmesi gerektiği ve Mersin limanı ile Girne limanı arası deniz mili mesafesinin taraflarına bildirilmesi,

• Analizlerde yer alan çelik boru bedelleri için özel poz olarak değil, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın rayiçleri ile açıklama istenmesi gerektiği, bu kapsamda boru çapı aynı et kalınlıkları farklı ara çapların rayiç fiyatlarının enterpolasyonla hesaplanması için ihalede kullanılacak olan her bir çelik borunun birim uzunluk ağırlıklarının taraflarına verilmesi gerektiği hususları bakımından açıklama talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.

İdare tarafından 18.11.2022 tarihinde isteklinin açıklama talebine cevabın verildiği ve bu cevabın tüm diğer isteklilere de tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Cevabi yazıda “ İdaremizce boru nakliyesinin deniz aşırı kısmının, Mersin Limanı ile Girne Limanı arasında olacağı öngörülmüştür. Bu limanların konumları belli olmakla birlikte limanın hangi bölümleri arasında taşıma yapılacağı ve taşıma koşullarının istekliler tarafından belirleneceği değerlendirilerek mesafe bildirilmemiştir. Çelik boruların fabrikadan tır üzerinde Mersin Limanına karayolu ile nakledileceği, tırların gemiye yüklenerek Girne Limanına oradan da karayolu ile şantiye sahasına götürüleceği ve boruların şantiyede boşaltılacağı öngörülmüştür. Çelik boru boylarının konteyner ebatlarına uygun olmaması sebebiyle Mersin Limanında boşaltılarak konteynerlere yüklenmesi mümkün olmadığından tır üzerinde gemilere yüklenerek Girne Limanına nakledilmesi gerektiği, gemi taşımacılığı yapan firmaların "ton" üzerinden değil her bir tırın karşı limana nakledilmesi üzerinden fiyat belirlemesi yaptığı, iş kapsamında döşenmesi planlanan boru çapları göz önünde bulundurulduğunda bir tırda sadece tek bir boru taşınacağı hesabıyla gemi nakliyesi "m" üzerinden belirlenerek fiyat analizi yapılmıştır. Bu sebeple çelik boruların deniz nakliyesinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca 2022 yılı için hazırlanan Birim Fiyat Listesinin kullanılması uygun olmayacaktır. Piyasadan (komple tır gemi taşımacılığı yapan lisanslı bir firmadan) sağlanacak teklif fiyatın sunulması gerekmektedir.

İş kapsamında kullanılacak olan Çelik borular, DSİ Çelik Boru şartnamesindeki niteliklere uygun olarak iş başında temin edilecektir. Gerek söz konusu işin Özel Teknik Şartnamesinde gerekse Birim Fiyat tariflerinde döşenecek çelik boruların ihale dokümanı ekinde verilen DSİ Çelik Boru Şartnamesine uygun olarak temin edileceği vurgulanmaktadır. İşin Özel Teknik Şartnamesinde çelik boruların boyut ve şekil toleranslarının TS EN 10051'e uygun olacağı dolayısıyla dar tolerans belirlendiği açık olduğundan üretim şartları da farklılaşan çelik borular için Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 2022 yılı için hazırlanan Birim Fiyat Listesinde yer olan rayiçlerin kullanılması uygun olmayacaktır. Piyasadan (üretici uygunluğu bulunan bir boru üreticisinden) sağlanacak teklif fiyatın sunulması gerekmektedir.” hususlarının yer aldığı ve isteklinin açıklamalarını 25.11.2022 tarihi mesai bitimine kadar idareye sunmaları gerektiği bilgisinin bulunduğu anlaşılmıştır.

İstekli tarafından 23.11.2022 ve 24.11.2022 tarihli iki ayrı dilekçe ile aşırı düşük teklif açıklamasının bu şekilde istenmesi ile Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olarak kamu kurum kuruluşlarınca ilan edilen rayiç ve taşıma katsayıları ile açıklama yapmaları mümkünken sadece piyasadan fiyat teklifi almak suretiyle açıklama yapmak zorunda bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Yine istekli tarafından 25.11.2022 tarihinde idareye aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu görülmüştür.

İstekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi neticesinde 14.12.2022 tarihli ihale komisyonu kararının alındığı ve kararda başvuru sahibi ile ilgili olarak “…geçerli tekliflerden; İNELSAN İnş. Elektrik San. ve Tic. A. Ş. adlı istekliye ait teklifin aşırı düşük olduğu tespit edilmiştir.

Daha sonra, teklifi sınır değer altında kalan söz konusu firmadan Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinin birinci bendi kapsamında İdaremizce hazırlanan “Sıralı İş Kalemleri Listesi” kullanılarak tespit edilen ve yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren toplam 4 (dört) adet iş kaleminin analizlerinde yer alan girdi maliyetlerinin (açıklanması istenmeyen girdi maliyetleri hariç), işe ait İdari Şartnamenin 33’üncü maddesinin ikinci bendine ve Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşın düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesi ve alt bentleri ile ilgili diğer madde hükümlerine göre ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun olarak açıklanması ve belgelendirilmesi ile yine İdari Şartnamenin 36.1. maddesinde belirtildiği üzere elektronik ortamda beyan ettikleri bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kuruluşları ile kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan belgeleri ekleri ile birlikte 11.11.2022 tarih ve 2868555 sayılı yazı ile İdari Şartnamenin 7.9 maddesine uygun olarak 18.11.2022 tarihine kadar İdaremize sunması istenmiştir.

Aşırı düşük savunma açıklaması istenilen firma İNELSAN İnş. Elektrik San. ve Tic. A. Ş. 16.11.2022 tarih ve 2888291 sayı ile İdareye sunulan dilekçesinde özetle; Açıklama istenilen dört iş kaleminin (OM2-01, OM2-02, OM2-03 ve OM2-05) açıklama istenilen analiz girdisi olan NAK- BORU-ORTM3 numaralı “Boru ve Özel Parçaların Nakli (Deniz Nakli)” girdisinin biriminin “metre” olarak verildiği, 2022-3 yılı Liman ve Deniz İnşaatı İşlerine Ait Birim Listesinde yer alan 74.007.0006 nolu “Deniz yolu ile 100 mil mesafeye kadar yapılan taşımalar(ton)” ve 74.007.0007 nolu “Deniz yolu ile 100 milden fazla mesafelere kadar yapılan taşımalar(ton)” pozlarında deniz yolu taşımalarının birimlerinin “ton” olduğu gerekçesiyle söz konusu kurum pozları ile açıklama yapılabilmesi için NAK-BORU-ORTM3 pozundaki analiz girdisinin biriminin “m” değil “ton” olarak değiştirilmesi gerektiği, ayrıca söz konusu formüllerle açıklama yapılabilmesi için Türkiye-KKTC arası deniz nakli mesafesinin deniz mili olarak taraflarına verilmesi, söz konusu işe ait Birim Fiyat Tariflerinde “OM2-01 ~ OM2-05: 0... mm Anma Çapında... Atm Basınç Dayanımlı (t:... mm) Çelik Boruların ve Özel Parçaların Temini ve Döşenmesi” iş kalemlerinin tarifinde belirtilen çelik boru özelliklerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı tarafından yayımlanan birim fiyat kitabındaki çelik boru rayiçlerinin açıklamalarıyla uyumlu olduğu gerekçesiyle, açıklama istenilen dört iş kaleminin açıklama istenilen analiz girdileri olan ÖZELÇELİK2500-16, ÖZELÇELİK2500-10, ÖZELÇELİK2235-16 ve ÖZELÇELİK1800-16 analiz girdilerinin özel çelik boru bedelleri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığınca yayımlanan boru çapı aynı et kalınlıkları farklı benzer boru rayiçleri ile açıklama yapılması, et kalınlıkları farklı olan aynı çaplardaki çelik boruların bedellerinin enterpolasyonla tespit edilebilmesi için gereken her bir çelik borunun birim boy ağırlıklarının taraflarına verilmesini talep etmiştir.

İdaremizce teklifi sınır değerin altında kalan firmaya gönderilen 18.11.2022 tarihli 2888291 sayılı cevabi yazıda özetle; İdaremizce boru nakliyesinin deniz aşın kısmının, Mersin Limanı ile Girne Limanı arasında olacağının ayrıca çelik boruların fabrikadan tır üzerinde Mersin Limanına karayolu ile nakledileceği, tırların gemiye yüklenerek Girne Limanına oradan da karayolu ile şantiye sahasına götürüleceği ve boruların şantiyede boşaltılacağının öngörüldüğü, çelik boru boylarının konteyner ebatlarına uygun olmaması sebebiyle Mersin Limanında boşaltılarak konteynerlere yüklenmesi mümkün olmadığından tır üzerinde gemilere yüklenerek Girne Limanına nakledilmesi gerektiği, gemi taşımacılığı yapan firmaların “ton” üzerinden değil her bir tırın karşı limana nakledilmesi üzerinden fiyat belirlemesi yaptığı, iş kapsamında döşenmesi planlanan boru çapları göz önünde bulundurulduğunda bir tırda sadece tek bir boru taşınacağı hesabıyla gemi nakliyesi “m” üzerinden belirlenerek fiyat analizinin yapıldığı, bu sebeple çelik boruların deniz nakliyesinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca 2022 yılı için hazırlanan Birim Fiyat Listesinin kullanılması uygun olmayacağı, piyasadan (komple tır gemi taşımacılığı yapan lisanslı bir firmadan) sağlanacak teklif fiyatın sunulması gerektiği bildirilmiştir. Ayrıca iş kapsamında kullanılacak olan Çelik boruların, DSÎ Çelik Boru şartnamesindeki niteliklere uygun olarak iş başında temin edileceği, işin Özel Teknik Şartnamesinde çelik boruların boyut ve şekil toleranslarının TS EN 10051'e uygun olacağı dolayısıyla dar tolerans belirlendiği açık olduğundan üretim şartları da farklılaşan çelik borular için Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 2022 yılı için hazırlanan Birim Fiyat Listesinde yer olan rayiçlerin kullanılmasının uygun olmayacağı, piyasadan (üretici uygunluğu bulunan bir boru üreticisinden) sağlanacak teklif fiyatın sunulması gerektiği bildirilerek aşırı düşük teklif açıklaması ve yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettiği bilgi ve belgeleri tevsik eden belgeler ile aşın düşük teklif açıklama sunulması sürelerinin 25.11.2022 tarihine kadar uzatıldığı bildirilmiştir.

Daha sonra teklifi sınır değer altında kalan istekli İNELSAN İnş. Elektrik San. ve Tic. A. Şti. 24.11.2022 tarihli ve 1631213 sayılı sonrasında 27.11.2022 tarihli ve 1633240 sayılı dilekçeler ile daha önce sundukları dilekçede belirtikleri hususlara ilişkin İdareye şikayet başvurusunda bulunmuştur. Şikayet başvuruları 02.12.2022 tarihli ve 2936487 sayılı yazı ile cevaplandırılarak, isteklinin şikâyetinde bahsedilen iddiaların yerinde olmadığı gerekçesi ile şikayet başvurusu reddedilmiştir.

İNELSAN İnş. Elektrik San. ve Tic. A. Şti. adlı istekli 25.11.2022 tarihli ve 1636815 sayılı dilekçe ekinde Yeterlilik Bilgiler Tablosunda beyan ettiği bilgileri tevsik edici belgeler ve aşırı düşük açıklama dosyasını İdareye sunmuştur. Komisyon tarafından yapılan incelemede isteklinin beyan ettiği bilgiler ile bu bilgileri tevsik etmek amacıyla sunmuş olduğu belgelerin aynı olduğu ihale komisyonunca doğrulanmıştır. İstekli sunduğu aşın düşük açıklama dosyasında; Açıklama istenilen dört iş kaleminin (OM2-01, OM2-02, OM2-03 ve OM2-05) açıklama istenilen analiz girdisi olan NAK-BORU-ORTM3 numaralı “Boru ve Özel Parçaların Nakli (Deniz Nakli)” girdisi için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 74.007.0007 poz no’lu “100 milden fazla mesafelere yapılan deniz yolu taşımaları(ton)” formülü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 15.100.1005 “1 ton çelik borunun taşıtlara yükleme, boşaltma ve istifi” pozunu kullanmak suretiyle analiz oluşturarak açıklama sunduğu tespit edilmiştir. İdarece açıklama istenilen ÖZELÇELİK2500-16, ÖZELÇELİK2500-10, ÖZELÇELİK2235-16 ve ÖZELÇELİK1800-16 çelik boru döşenmesi analiz girdileri için sırasıyla 10.450.2376, 10.450.2326, 10.450.2373 ve 10.450.2369 numaralı Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait kurum pozlarının kullanıldığı, söz konusu kurum pozlarındaki çelik boru et kalınlıkları ile idarece istenilen çelik boru et kalınlıkları farklı olduğundan birim kilogram hesabından birim kilogram fiyatlandırması yapılarak fiyat belirlendiği ve belirlenen birim fiyatın üzerinde bir bedelle açıklama yapıldığı tespit edilmiştir. İdaremizce aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilere gönderilen açıklama yazısında NAK-BORU-ORTM3 poz numaralı nakliye ve ÖZELÇELİK2500-16, ÖZELÇELİK2500-10, “ Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.8. maddesi “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir...” değerlendirmelerinin yapıldığı ve isteklinin teklifinin reddedilmesine karar verildiği görülmüştür.

İdare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında NAK-BORU-ORTM3 numaralı “Boru ve Özel Parçaların Nakli (Deniz Nakli)” analiz girdisi ve ÖZELÇELİK2500-16, ÖZELÇELİK2500-10, ÖZELÇELİK2235-16 ve ÖZELÇELİK1800-16 numaralı çelik boru analiz girdilerinin maliyetinin piyasadan fiyat teklifi alınarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İsteklinin iddialarının ise;

**** “NAK-BORU ORTM3 boru ve özel parçaların nakli (deniz nakli)” analiz girdisi için;

- Nakliye maliyetlerinin hesaplanmasında deniz taşıma katsayılarının kullanılabilmesi için analiz girdisinin biriminin ton olarak değiştirilmemesinin ve

• Türkiye-KKTC arası deniz nakli mesafesinin deniz mili olarak taraflarına verilmemesinin,
• Nakliye hesabının yapılmasında kamu kurum ve kuruluşlarının nakliye formülünün kullanımının uygun bulunmayarak sadece piyasadan alınacak fiyat teklifi ile açıklama yapmak zorunda bırakılmalarının,

ÖZELÇELİK2500-16, ÖZELÇELİK2500-10, ÖZELÇELİK2235-16 ve ÖZELÇELİK1800-16 numaralı çelik boru analiz girdileri için ise;

• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığınca yayımlanan boru çapı aynı olan ve et kalınlığı farklı olan benzer boru rayiçleri ile kıyaslanmak suretiyle hesaplanabilmesi için her bir çelik borunun birim boy ağırlıklarının taraflarına verilmemesinin,
• Aynı kalite standartlarına sahip oldukları halde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığınca yayımlanan çelik boru rayiçlerinin kullanımının uygun bulunmayarak sadece piyasadan üretici uygunluğu bulunan bir boru üreticisinden alınacak fiyat teklifi ile açıklama yapmak zorunda bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu yönünde olduğu anlaşılmıştır.

**** “NAK-BORU ORTM3 boru ve özel parçaların nakli (deniz nakli)” analiz girdisi bakımından yapılan incelemede idarece; ihalede kullanılacak çeşitli niteliklerdeki boruların Mersin Limanı’ndan Girne Limanı’na taşınacağı ve boruların nitelikleri gereği konteynırla taşınmasının mümkün olmadığı ve bu sebeple ancak gemiye tırla yüklenerek taşınmalarının mümkün olduğu, gemi taşımacılığı yapan firmaların ise “ton” üzerinden değil her bir tırın karşı limana nakledilmesi üzerinden fiyat belirledikleri, bu sebeple analiz girdisinin biriminin “ton” olarak belirlenemediği ve buna bağlı olarak da Liman ve Deniz İnşaatı İşlerine Ait Birim Listesinde yer alan ve “ton” birimi üzerinden hesaplama yapmaya imkan veren deniz taşıma formüllerinin kullanılmasının mümkün olmadığı, limanların hangi bölümleri arasında taşıma yapılacağı ve taşıma koşullarının istekliler tarafından belirleneceği, beyanları çerçevesinde uyuşmazlığa konu analiz girdisinin taşıma koşullarının klasik bir karayolu ya da denizyolu taşıma işinden farklı olduğu ve kendi özel koşulları içerisinde gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu analiz girdisinin özel gerçekleştirme koşullarının da 18.11.2022 tarihinde idare tarafından istekliye bildirilerek açıklamasını bu koşullar çerçevesinde yapmasının istendiği anlaşılmıştır. İhalede kullanılacak boruların özel nitelikleri dikkate alındığında bu analiz girdisi bakımından kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen nakliye formülünün kullanılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

ÖZELÇELİK2500-16, ÖZELÇELİK2500-10, ÖZELÇELİK2235-16 ve ÖZELÇELİK1800-16 numaralı çelik boru analiz girdileri bakımından yapılan incelemede idarece; söz konusu işin Özel Teknik Şartnamesinde ve Birim Fiyat tariflerinde döşenecek çelik boruların ihale dokümanı ekinde yer verilen DSİ Çelik Boru Şartnamesine uygun olarak temin edileceği, işin Özel Teknik Şartname’sinde çelik boruların boyut ve şekil toleranslarının TS EN 10051'e uygun olacağı, dolayısıyla dar tolerans belirlendiği açık olduğundan üretim şartları da farklılaşan çelik borular için Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 2022 yılı için hazırlanan Birim Fiyat Listesinde yer alan rayiçlerin kullanılmasının uygun olmadığı değerlendirmesi yapılmış olup ihale dokümanı incelendiğinde işin yürütümünde kullanılması istenen boruların taşıması gereken niteliklerin ve uygun olması gereken standartların belirlendiği görülmüştür. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ilan edilen 2022/3 rayiç fiyatları incelendiğinde Spiral Kaynaklı Çelik Borular’ın [(TS EN 10217-1) İçi Epoksi (TS EN 10289'a göre), Dışı PE kaplı (TS 5139'a göre)] standartlarına uygun olduğu görülmüştür. Ancak çelik borunun kendisine ilişkin olmayan fakat üretiminde kullanılan levha/sac’a ait standarda uygunluğun ise bu listeler üzerinden tespit edilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu çerçevede listelerde rayiç fiyatları ilan edilen anılan boruların boyut ve şekil toleranslarının TS EN 10051'e uygun olduğuna ilişkin herhangi bir bilginin bulunmaması sebebiyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ilan edilen boru rayiçlerinin işbu ihale bakımından Özel Teknik Şartname’ye uygun olmadığı gerekçesiyle kullanılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının da reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****

FARKLI GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine** ”** __ karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin; aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklanması istenilen iş kalemlerinin analiz girdilerinden olan “ÖZELÇELİK1800-16 Ø1829mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:16,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “ÖZELÇELİK2235-16 Ø2235mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:20,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “OZELÇELİK2500-10 Ø2540mm 10 Atm Basınç Dayanımlı (t:16,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “OZELÇELİK2500-16 Ø2540mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:22,0 mm) Çelik Boru Bedelinin açıklanmasına ilişkin olarak özetle, “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen kurulunca Yayımlanan boru çapı aynı et kalınlıkları farklı olan benzer boru rayiçleri ile çelik boruların bedellerinin enterpolasyon ile edilebilmesi için gereken her bir çelik borunun birim boy ağırlığının taraflarına verilmesi gerektiği ve Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanan rayiçlerin kullanılmasının mümkün olduğu… ” iddiasına yönelik Kurul Çoğunluğunca alınan karar incelendiğinde;

“ÖZELÇELİK2500-16, ÖZELÇELİK2500-10, ÖZELÇELİK2235-,l6 ve ÖZELÇELİK1800-16 numaralı çelik boru analiz girdileri bakımından yapılan incelemede idarece; söz konusu işin Özel Teknik Şartnamesinde ve Birim Fiyat tariflerinde döşenecek çelik boruların ihale dokümanı ekinde yer verilen DSİ Çelik Boru Şartnamesine uygun olarak temin edileceği, işin Özel Teknik Şartnamesinde çelik boruların boyut ve şekil toleranslarının TS EN 10051'e uygun olacağı, dolayısıyla da tolerans belirlendiği açık olduğundan üretim şartları da farklılaşan çelik borular için Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 2022 yılı için hazırlanan Birim Fiyat Listesinde yer alan rayiçlerin kullanılmasının uygun olmadığı değerlendirmesi yapılmış olup ihale dokümanı incelendiğinde işin yürütümünde kullanılması İstenen boruların taşıması gereken niteliklerin ve uygun olması gereken standartların belirlendiği görülmüştür. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ilan edilen 2023/3 rayiç fiyatları incelendiğinde spiral Kaynaklı Çelik Boruların [(TS EN 10217-1) İçi Epoksi (TS EN10289’a göre) Dışı PE Kaplı (TS 5139’a göre)] standartlarına uygun olduğu görülmüştür. Ancak çelik borunun kendisine ilişkin olmayan fakat üretiminde kullanılan levha/Sac'a ait standarda uygunluğun ise bu listeler üzerinden tespit edilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu çerçevede listelerde rayiç fiyatları ilan edilen anılan boruların boyut ve şekil toleranslarının TS EN l0051'e uygun olduğuna ilişkin herhangi bir bilginin bulunmaması sebebiyle. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ilan edilen boru rayiçlerinin işbu ihale bakımından Özel Teknik Şartnameye uygun olmadığı gerekçesiyle kullanılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının da reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” denilmektedir.

Kararda da yer verildiği üzere 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” 45’inci maddesinde aşırı düşük sınır değerin nasıl belirleneceği, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamasının nasıl istenileceği, açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde açıklanmış ve isteklilerin açıklanması istenilen iş kalemleri/iş grupları ile analiz girdilerini kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları ve rayiç fiyatlarla açıklanmasına engel bulunmamaktadır.

Başvuru sahibi iddiasının bu yönüyle yapılan inceleme neticesinde; aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklanması istenilen iş kalemlerinin analiz girdilerinden olan “ÖZELÇELİK1800-16 Ø1829mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:16,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “ÖZELÇELİK2235-16 Ø2235mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:20,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “OZELÇELİK2500-10 Ø2540mm 10 Atm Basınç Dayanımlı (t:16,0 mm) Çelik Boru Bedeli”, “OZELÇELİK2500-16 Ø2540mm 16 Atm Basınç Dayanımlı (t:22,0 mm) Çelik Boru Bedelinin açıklanmasına ilişkin olarak sırasıyla 10.450.2376, 10.450.2326, 10.450.2373 ve 10.450.2369 numaralı Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait Spiral Kaynaklı Çelik Borular kurum pozlarının kullanıldığı görülmüştür.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca Yayımlanan 2022 yılı Malzeme Rayiç Fiyatlarının İlgili Bölümü incelendiğinde;

“ 1-Ara çapların rayiç fiyatlarının enterpolasyon ile bulunacağı,

2- Çelik sınıfı değişmeyen ancak et kalınlıkları farklı olan aynı çaplardaki çelik borulara, birim fiyatı belli olan borunun birim boy ağırlığı esas alınarak bu çapa ait diğer boruların fiyatlarının belirleneceği ” açıkça ifade edilmiş olup, yukarıda zikredilen ve aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklanması istenilen iş kalemlerinin analiz girdilerinden olan çelik boruların çelik sınıflarının aynı olduğu, et kalınlıklarının farklı aynı çaplı borular olduğu, dolayısıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca Yayımlanan birim fiyat kitabında belirtildiği üzere birim boy ağırlığı esas olarak diğer boruların fiyatlarının belirleneceği (çapı aynı et kalınlığı farklı borular) tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi iddiasının, söz konusu rayiç fiyatları ilan edilen anılan boruların boyut ve şekil toleranslarının TS EN l0051'e uygun olduğuna ilişkin herhangi bir bilginin bulunmaması sebebiyle. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ilan edilen boru rayiçlerinin işbu ihale bakımından Özel Teknik Şartnameye uygun olmadığı gerekçesiyle kullanılmasının mümkün olmadığı yönüyle yapılan incelemede ise;

İhale dokümanı eki Özel Teknik Şartnamenin gerek yapılan atıflar gerekse şartname içeriği incelendiğinde, söz konusu TS EN l0051 standardıyla ilgili herhangi bir atıf ya da söz konusu borulara ait boyut ve şekil toleransının TS EN l0051’e uygun olması gerektiği ile ilgili bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Diğer taraftan idarece hazırlanan yaklaşık maliyetin hazırlanması aşamasında kullanılan söz konusu boru bedelleri için ERCİYAS Çelik Boru Sanayi A.Ş, Hatboru San. ve Tic. A.Ş. ve Emek Boru Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş. firmalarından alınan fiyat teklifleri incelendiğinde ise TS EN l0051'e uygun olduğuna ilişkin herhangi bir bilginin bulunmadığı, ancak imalat standartlarının (Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca Yayımlanan birim fiyat kitabında belirtildiği üzere) TS EN 10217-1’e uygun olduğu ifade edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığa konu ihalede, yukarıda yapılan değerlendirme ve tespitler doğrultusunda, başvuru sahibi İnelsan İnşaat Elektrik San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklanması istenilen OM2-01, OM2-02, OM2-03 ve OM2-05 iş kalemlerinin analiz girdilerinden ÖZELÇELİK2500-16, ÖZELÇELİK2500-10, ÖZELÇELİK2235-16 ve ÖZELÇELİK1800-16 numaralı çelik boru analiz girdilerini Çevre ve Şehircilik Bakanlığının birim fiyatları ile açıklamasında mevzuata aykırılık bulunmadığından başvurunun bu kısmına ilişkin olarak “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile başvurunun kurul çoğunluğunca alınan “itirazen şikayet başvurusunun reddine** ”** niteliğindeki karara katılıyorum.