KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2023/003

Gündem No : 52

Karar Tarihi : 11.01.2023

Karar No : 2023/UH.II-92

BAŞVURU SAHİBİ:

Yapı Merkezi İnşaat ve San. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/724049 İhale Kayıt Numaralı “Polatlı-Konya Hat Kesiminde Tesis Edilen Yüksek Hızlı Tren Sinyalizasyon, Haberleşme, GSM-R ve Ankara CTC Kumanda Merkezi Sistemleri ile Alt Sistemlerinin 3 Yıl Süre ile Bakım İşlerinin Yaptırılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından 14.10.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Polatlı-Konya Hat Kesiminde Tesis Edilen Yüksek Hızlı Tren Sinyalizasyon, Haberleşme, GSM-R ve Ankara CTC Kumanda Merkezi Sistemleri ile Alt Sistemlerinin 3 Yıl Süre ile Bakım İşlerinin Yaptırılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Yapı Merkezi İnşaat ve San. A.Ş.nin 25.11.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.12.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.12.2022 tarih ve 66541 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.12.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1517 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından 14.10.2022 tarihinde gerçekleştirilen 2022/724049 İhale Kayıt Numaralı, “Polatlı-Konya Hat Kesiminde Tesis Edilen Yüksek Hızlı Tren Sinyalizasyon, Haberleşme, GSM-R ve Ankara CTC Kumanda Merkezi Sistemleri ile Alt Sistemlerinin 3 Yıl Süre ile Bakım İşlerinin Yaptırılması İşine” yönelik ihaleye 168.999.999,96 TL bedel ile iştirak ettikleri, ihalenin yaklaşık bedelinin 227.027.745,37 TL olarak açıklandığı, ihaleye iştirak eden diğer firmalardan Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin ihale konusu işe ilişkin olarak 128.885.804,37 TL, Gurmesan Gıda Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise 57.742.428,00 TL teklif sunduğu, sınır değerin ise 140.589.849,59 TL olarak tespit edildiği,

İhale konusu işe yönelik alınan ihale komisyonu kararı ile, ihaleye teklif veren firmalardan Gurmesan Gıda Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.1’inci maddesi gereğince hesaplanan sınır değerin altında kaldığı, bu gerekçe ile aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği tespit edilerek anılan firmadan açıklama istendiği, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük açıklamalarının incelenmesi sonucunda, teklifin istenilen şartları sağladığı sonucuna varıldığı, bu çerçevede, 15.11.2022 tarihli kesinleşen ihale kararı ile söz konusu ihalenin Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. üzerinde bırakılmasına karar verildiği, anılan kararın 17.11.2022 tarihinde kendilerine tebliğ edildiği,

1. Aşırı düşük teklif açıklamalarının, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi’nde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından sunulan teklifin, sınır değerin altında olduğu ve aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiğinin ihale komisyonu kararında tespit edildiği ve idarenin 25.10.2022 tarihli yazısı ile; 5 No.lu Poz: Makas tahrik ve kilitleme tahkik sistemleri bakımı, 8 No.lu Poz: Ray devreleri dahili ekipmanları bakımı, 9 No.lu Poz: Ray devreleri harici ekipmanları bakımı, 25 No.lu Poz: Arıza müdahale ekibi (üç vardiya), poz no gözetilmeksizin üretici destek beyanları iş kalemlerine ait açıklamaların, ilk ilan tarihinde geçerli ilgili mevzuat çerçevesinde belgelendirilmesinin istenildiği, ihale komisyonu kararında, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından yapılan açıklamanın içeriğine herhangi bir şekilde yer verilmeksizin, aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi sonucunda teklifin istenilen şartları sağladığı sonucuna varıldığının belirtildiği,

Bilindiği üzere, ihale konusu teklifler kapsamında aşırı düşük teklif açıklanması talep edildiği takdirde, bu isteklilerin söz konusu açıklamayı yaparken kullanabilecekleri yöntemlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde açıklandığı, anılan maddede, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri bakımından idareye sunulacak maliyet tespit tutanağı, satış tutarı tespit tutanağı ya da isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlar bakımından sunulacak maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının Kamu İhale Genel Tebliği ekinde yer alan matbu formlara uygun olması gerektiği, tutanakların, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nde “meslek mensubu” olarak tanımlanan Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler tarafından imzalanmış olması gerektiği, tutanakların Genel Tebliğin 79.2.4’üncü maddesi uyarınca son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi gerektiği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.1’inci maddesi uyarınca, ancak 79.2.2’nci maddede belirtilen yöntemler çerçevesinde, usulüne uygun olarak açıklama yapan isteklilerin tekliflerinin geçerli kabul edileceği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda “İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.” hükmünün bulunduğu, 4734 sayılı Kanun’un mezkur hükmünden de açıkça görüldüğü üzere ihale komisyonu kararlarının gerekçeli şekilde tesis edilmesi gerektiği, ancak Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ne şekilde yapıldığı ve hangi gerekçe ile uygun kabul edildiğine yönelik olarak ihale komisyonu kararında hiçbir gerekçe tesis edilmediği,

Bu çerçevede, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde yer alan yöntemlerden biri ile yapılmış ve yine aynı madde içeriğinde belirtilen tutanaklarla desteklenmiş olması halinde yeterli olarak kabul edilebileceği, aksi halde açıklamanın yetersiz bulunarak teklifin reddedilmesi gerektiği,

2. Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Poz No gözetilmeksizin “üretici destek beyanlarına” ilişkin fiyat tekliflerinin, üretici firmalardan alınarak idareye sunulması gerektiği, ihale komisyonu kararı içeriğinde de açıkça ifade edildiği üzere Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.den, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında Poz no gözetilmeksizin üretici destek beyanlarına ilişkin açıklama talep edildiği,

Söz konusu talep uyarınca Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin ihale konusu iş kapsamında, İdari Şartname’de belirtilmiş olan iş kalemlerinin tamamına ilişkin olarak üretici firmalardan alınan fiyat tekliflerinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde açıklanan yöntemler çerçevesinde idareye sunulması gerektiği, şikayete konu ihaleye ilişkin olarak iş kalemleri ve bunların üretici firmalarının (üretici firmaların bir kısmı isim değiştirdiği için hâlihazırda üretici desteği vermekte olan firmalar) aşağıdaki tabloda belirtildiği,

No / Sistem / Üretici Firma (halihazırda üretim desteği veren firma)

1.CTC Kumanda Merkezi / Siemens Rail Automation S.A.U.

2.İstasyon Lokal Kumanda Konsolu / Siemens Rail Automation S.A.U.

3.Ray Devreleri / Siemens Rail Automation S.A.U.

4.ETCS / Siemens Rail Automation S.A.U.

5.RBC / Siemens Rail Automation S.A.U.

6.Makas Motorları / Vossloh Cogifer ve Thales

7.Makas Isıtıcıları / Revenga Ingenieros S.A.

8.Hot Box Dedektör ve Apleti Sistemi / Revenga Ingenieros S.A.

9.Otomatik Tren Koruma (ATP) ve Kontrol Sist. / Siemens Rail Automation S.A.U.

10.Anklaşman / Siemens Rail Automation S.A.U.

11.Sinyaller / Siemens Rail Automation S.A.U.

12.Dispetcher Sistemi / Frequentis

13.GSM-R Sistemleri / Kotron Transportation Austria AG

14.Transmisyon (SDH, İletim ve Erişim) Sist./ Kotron Transporta. Austria AG ve Huawei

15.Klimalar / Arçelik ve Mitsubishi

16.Ray Kırığı Algılama Sistemi / Enekom Enerji Bilişim ve Mühendislik San. Tic. A.Ş.

17.CCTV Kamera Sistemi / Axis ve Hikvision

Belirtilen tablodan da görüleceği üzere poz no gözetilmeksizin üretici destek beyanlarına ilişkin açıklama kapsamında Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin, tüm bu üretici firmalardan, üretici desteğine ilişkin olarak almış oldukları fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’inci maddesine uygun olarak sunması gerektiği,

Örnek olarak; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.den açıklama talep edilen 5 No.lu Poz: makas tahrik ve kilitleme tahkik sistemleri bakımı için, üretici firma olan Vossloh Cogifer ve Thales’den destek beyanı ve fiyat teklifini, 8 No.lu Poz: Ray devreleri dahili ekipmanları bakımı için ray devreleri üretici firması olan Siemens Rail Automation S.A.U.dan üretici destek beyanı ve bu çerçevede fiyat teklifini, 9 No.lu Poz: Ray devreleri harici ekipmanları bakımı için ray devreleri üretici firması olan Siemens Rail Automation S.A.U.dan üretici destek beyanı ve bu çerçevede fiyat teklifi sunması gerektiği, belirtilen hususların mevzuata uygun olup olmadığının incelenmesi gerektiği,

3. Üretici destek beyanlarının bizatihi üretici firmaların kendisinden alınması gerektiği, tüm bu hususlara ilaveten, tablo içeriğinden de görüleceği üzere ihale konusu iş kapsamında bakım işleri yapılacak sistemlerin önemli bir kısmının Siemens Rail Automation S.A.U. tarafından üretildiği ve on yıla yakın bir zamandır hat üzerindeki üretici desteğinin de bu firma tarafından verildiği, keza, işe ilişkin Teknik Şartname içeriğinde de;

- 4.2.1. madde’de CTC kumanda merkezi’nin üretici firmasının Siemens Rail Automation S.A.U. olduğu;

- 4.4.1. madde’de ray devrelerinin üretici firmasının Siemens Rail Automation S.A.U. olduğu;

- 4.7.1. madde’de otomatik tren koruma (ATP) ve kontrol sistemleri ERTMS/ETCS Seviye 1 ve Seviye 2 üretici firmanın Siemens Rail Automation S.A.U. olduğu;

- 4.8.1. madde’de anklaşman bakımından üretici firmanın Siemens Rail Automation S.A.U. olduğunun belirtilmiş olduğu,

Yukarıda da ifade edildiği üzere Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından, aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak hangi belge ve gerekçelerle ne gibi bir cevap sunulduğuna ilişkin olarak ihale komisyonu kararında herhangi bir bilgi yer almadığı, bu çerçevede, diğer iş kalemleri hakkında olduğu gibi, üretici destek beyanlarına ilişkin olarak Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından ne gibi bir açıklama yapıldığının bilinmediği,

Bununla birlikte, söz konusu sistemlerin üretici firmasının ihaleye teklif veren Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. değil, Siemens Rail Automation S.A.U. olduğunun belirtilmesi gerektiği, bu iki firma arasında isim benzerliği olsa dahi birbirlerinden ayrı tüzel kişiliklere sahip iki farklı firmalar oldukları, ihaleye teklif vermiş bulunan tüm istekliler gibi Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin de, üretici firma Siemens Rail Automation S.A.U.’dan üretici destek beyanı alması ve söz konusu desteğe ilişkin olarak üretici firma Siemens Rail Automation S.A.U.dan almış olduğu fiyat teklifini, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesine uygun olarak sunması gerektiği, söz konusu üretici firmanın yurt dışı menşeili olduğu gözetildiğinde, bu firmadan alınarak sunulacak tutanakların, fiyat tekliflerinin, proforma faturaların ve her nevi belgenin kendi ülkesinde resmi makamlarca tasdik edilmesi, söz konusu belgelere APOSTILLE şerhi düşülmesi, ardından belgelerin yurt içi tasdiklerinin gerçekleştirilmesi gerektiği, söz konusu belgelerin tasdik işlemlerinin ne şekilde gerçekleştirileceği ve idareye hangi şartlar altında sunulacağının Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31/3’üncü maddesinde hüküm altına alındığı, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından, Siemens Rail Automation S.A.U.dan ya da diğer yurt dışı üretici firmalardan alınarak idareye sunulması gereken her türlü belgenin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin mezkûr hükmüne uygun şekilde sunulması gerektiği,

4. Söz konusu işin Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından sunulan fiyat ile yapılmasına imkân bulunmadığı, yaklaşık maliyetin 227.027.745,37 TL olarak belirlenmiş olduğu, Yapı Merkezi İnşaat ve Sanayi A.Ş. olarak firmalarının Temmuz 2009’da başlayan Ankara Konya YHT Projesi kapsamında, Polatlı-Konya hat kesimi tüm hat üstyapısı, elektrifikasyon, sinyalizasyon, telekomünikasyon ve merkezi kontrol sistemlerinin tasarım, üretim, montaj, işletmeye alınma ve personel eğitim hizmetlerini üstlenmiş olduğu, anılan projenin Ağustos 2011 yılında geçici kabulü yapılarak hizmete girdiği, 2013 yılı içerisinde projenin kesin kabulünün yapıldığı ve 19.10.2013 tarihinden bu yana on yıla yakın bir süredir hattın sinyalizasyon, haberleşme, GSM-R ve Ankara CTC kumanda merkezi sistemleri ile alt sistemlerinin bakım işlerinin kendileri tarafından gerçekleştirildiği, bu çerçevede, ihale konusu işin, mevcut ekonomik ortamda hangi fiyatlarla gerçekleştirilebileceğini bildikleri, firmaları tarafından sunulan teklifin üretici firmaların tamamından alınan fiyat teklifleri çerçevesinde hazırlandığı,

İhale konusu işin, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından sunulan 128.885.804,37 TL bedelle gerçekleştirilmesine olanak bulunmadığı, ihale konusu işin, belirtilen bedel üzerinden Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. üzerine bırakılmasının, söz konusu işin anılan bedel ile gerçekleştirilememesine, ihale konusu işin aksamasına ve bunun sonucunda da kaçınılmaz şekilde kamu zararının ortaya çıkmasına neden olacağı, anılan gerekçelerle, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından sunulan teklifin ve aşırı düşük teklif açıklamasının tekrardan değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38’inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder .

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.

…” hükmü bulunmaktadır. __

__

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “ 33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale dokümanında yapılan düzenlemelerden şikâyete konu ihalenin 3 yıl süre ile Polatlı-Konya hat kesiminde tesis edilen yüksek hızlı tren sinyalizasyon, haberleşme, GSM-R ve Ankara CTC kumanda merkezi sistemleri ile alt sistemlerinin bakım işlerinin yaptırılması hizmet alımı işi olduğu, ihalenin birim fiyat teklif alınmak suretiyle ve elektronik ortamda teklif alınarak açık ihale usulü ile 14.10.2022 tarihinde gerçekleştirildiği, işin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 1095 (BinDoksanBeş) gün olduğu, söz konusu ihaleye 3 isteklinin teklif verdiği, GURMESAN Gıda Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Yeterlik Bilgileri Tablosu’nda beyan etmesi gereken belge ve bilgilere yer verilmediği ve geçici teminatını beyan etmediği için teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 16.11.2022 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. üzerinde bırakıldığı, Yapı Merkezi İnş. ve San. A.Ş.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

16.11.2022 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararında teklifi değerlendirme dışı bırakılan GURMESAN Gıda Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin hangi gerekçe ile değerlendirme dışı bırakıldığının ayrıntısına yer verildiği, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve kendisinden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istendiği, sunulan açıklamaların incelendiği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesi ve ilgili mevzuata uygun bulunduğu ifade edilerek aşırı düşük açıklamalarının kabul edildiğinin belirtildiği, ancak anılan isteklinin hangi bileşene ilişkin hangi tür açıklama yaptığı bilgisinin yer almadığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddesinde ihale komisyonunun gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunacağı, kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığını, ihale yapılmamış ise nedenlerinin belirtileceği hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ikinci kısım birinci bölümünde yer alan “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususlar”a ilişkin kısımda ise aşırı düşük açıklamaları kabul edilmeyen isteklilerin açıklamalarının kabul edilmeme gerekçesinin sadece mevzuatın ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesinin zorunlu olduğu açıklanmıştır. Her ne kadar Tebliğ’de yapım işlerine ilişkin özel hususların yer aldığı bölümde açıklanmış olsa da hizmet alımı ihalelerinde de aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerine ilişkin detaya kesinleşen ihale komisyonu kararında yer verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

Mevzuatta aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi usullerle yapıldığı ve hangi nedenlerle uygun bulunduğuna ilişkin ayrıntının kesinleşen ihale komisyonu kararında yer verilmesi gerektiğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı anlaşıldığından, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi yöntemlerle yapıldığı ve hangi gerekçelerle kabul edildiği detayına kesinleşen ihale komisyonu kararında yer verilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesinde “ (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında idareler; belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini isterler. Bu kapsamda sunulan fatura örnekleri de asıl olarak kabul edilir. Adaylar veya istekliler, istenen belgelerin aslı yerine ihale veya son başvuru tarihinden önce idare tarafından “aslı idarece görülmüştür” veya bu anlama gelecek şerh düşülen suretlerini başvuruları veya teklifleri kapsamında sunabilirler. Bu yönde yapılacak başvuruların, ihaleden önce idarenin ilgili birim yetkilisi veya bu hususta görevlendirilmiş personelince karşılanması zorunludur.

(2) Noter onaylı belgelerin aslına uygun olduğunu belirten bir şerh taşıması zorunlu olup, sureti veya fotokopisi görülerek onaylanmış olanlar ile “ibraz edilenin aynıdır” veya bu anlama gelecek bir şerh taşıyanlar geçerli kabul edilmez. Ancak, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesi’nin 9’uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, Gazete idaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca “aslının aynıdır” şeklinde onaylanarak verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri veya bunların noter onaylı suretleri de kabul edilir.

(3) Türkiye Cumhuriyetinin yabancı ülkelerde bulunan temsilcilikleri tarafından düzenlenen belgeler dışında yabancı ülkelerde düzenlenen belgeler ile yabancı ülkelerin Türkiye’deki temsilcilikleri tarafından düzenlenen belgelerin tasdik işlemi aşağıdaki şekilde yapılır:

a) Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesine taraf ülkelerde düzenlenen ve bu Sözleşmenin 1’inci maddesi kapsamında bulunan resmi belgeler, “apostil tasdik şerhi” taşıması kaydıyla Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu veya Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden muaftır. Apostil tasdik işleminden, belgedeki imzanın doğruluğunun, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığının ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyidi işlemi anlaşılır. Belgedeki imzanın doğruluğunun, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığının ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun; düzenlendiği ülkedeki yetkili diğer mercilerce teselsülen tasdik edilmiş olması ve apostil tasdik şerhinin tasdik silsilesindeki bir önceki merciye ilişkin olması halinde de belgenin usulüne uygun olarak sunulduğu kabul edilecektir.

b) Türkiye Cumhuriyeti ile diğer devlet veya devletler arasında, belgelerdeki imza, mühür veya damganın tasdik işlemini düzenleyen hükümler içeren bir anlaşma veya sözleşme bulunduğu takdirde, bu ülkelerde düzenlenen belgelerin tasdik işlemi, bu anlaşma veya sözleşme hükümlerine göre yaptırılabilir.

c) (a) veya (b) bendi kapsamında sunulmayan belgeler ise aşağıdaki yöntemlerden biri ile tasdik edilmelidir:

1) Belge, doğrudan düzenlendiği ülkenin Dışişleri Bakanlığı ya da düzenlendiği ülkedeki yetkili diğer mercilerin tasdikini müteakip o ülkenin Dışişleri Bakanlığı tarafından tasdik edildikten sonra o ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu tarafından tasdik edilmelidir. Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunun bulunmadığı ülkelerde ise tasdik işlemi bu ülkeyle ilişkilerden sorumlu Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu tarafından yapılır. Düzenlendiği ülkedeki yetkili diğer mercilerin tasdiki ile belgenin düzenlendiği ülke Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden; belgedeki bir önceki imzanın doğruluğunun, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığının ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyidi işlemi anlaşılır. Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu tasdik işleminden ise; imzanın doğruluğunun ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyidi işlemi anlaşılır.

2) Belge, sırasıyla düzenlendiği ülkenin Türkiye’deki temsilciliği ile Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından tasdik edilmelidir. Düzenlendiği ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinin tasdik işleminden; belgedeki bir önceki imzanın doğruluğunun, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığının ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyidi işlemi anlaşılır. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden ise; imzanın doğruluğunun ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyidi işlemi anlaşılır.

ç) Teselsülen yapılan tasdik işlemlerinde teyit edilecek unsurlara ilişkin eksikliklerin veya hataların sonraki merciler tarafından tasdik kapsamında giderilmesi veya düzeltilmesi halinde de belgenin usulüne uygun olarak sunulduğu kabul edilir.

d) Yabancı ülkenin Türkiye’deki temsilciliği tarafından düzenlenen belgeler, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından tasdik edilmelidir. Bu tasdik işleminden belgedeki imzanın doğruluğunun ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyidi işlemi anlaşılır.

e) Fahri konsolosluklarca düzenlenen belgelere dayanılarak işlem tesis edilemez.

f) İdare, tasdik işleminden muaf tuttuğu resmi niteliği bulunmayan belgeleri ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede belirtir.

(4) Başvuru veya teklif kapsamında sunulacak belgelerin tercümeleri ve bu tercümelerin tasdik işlemi aşağıdaki şekilde yapılır:

a) Yerli istekliler ile Türk vatandaşı gerçek kişi ve/veya Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişi ortağı bulunan iş ortaklıkları veya konsorsiyumlar tarafından sunulan ve yabancı dilde düzenlenen belgelerin tercümelerinin Türkiye’deki yeminli tercümanlar tarafından yapılması ve noter tarafından onaylanması zorunludur. Bu tercümeler Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden muaftır.

b) Yabancı istekliler tarafından sunulan ve yabancı dilde düzenlenen belgelerin tercümeleri ile bu tercümelerin tasdik işlemi aşağıdaki şekilde yapılır:

1) Tercümelerin tasdik işleminden, tercümeyi gerçekleştiren yeminli tercümanın imzası ve varsa belge üzerindeki mührün ya da damganın aslı ile aynı olduğunun teyidi işlemi anlaşılır.

2) Belgelerin tercümelerinin, düzenlendiği ülkedeki yeminli tercüman tarafından yapılmış olması ve tercümesinde “apostil tasdik şerhi” taşıması halinde, bu tercümelerde başkaca bir tasdik şerhi aranmaz. Bu tercümelerin “apostil tasdik şerhi” taşımaması durumunda ise tercümelerdeki imza ve varsa üzerindeki mühür veya damga, bu ülkedeki ilgili Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu tarafından veya sırasıyla belgenin düzenlendiği ülkenin Türkiye’deki temsilciliği ile Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından tasdik edilmelidir.

3) Türkiye Cumhuriyeti ile diğer devlet veya devletler arasında belgelerdeki imza, mühür veya damganın tasdik işlemini düzenleyen hükümler içeren bir anlaşma veya sözleşme bulunduğu takdirde, belgelerin tercümelerinin tasdik işlemi de anlaşma veya sözleşme hükümlerine göre yaptırılabilir.

4) Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğunun bulunmadığı ülkelerde düzenlenen belgelerin tercümelerinin, o ülkedeki yeminli tercüman tarafından yapılmış olmakla birlikte, “apostil tasdik şerhi” taşımaması durumunda ise; söz konusu tercümedeki imza ve varsa üzerindeki mühür veya damganın, sırasıyla bu ülkenin Dışişleri Bakanlığı, bu ülkeyle ilişkilerden sorumlu Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu veya bu ülkenin Türkiye’deki temsilciliği ve Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından tasdik edilmesi gereklidir.

(5) Yabancı dilde düzenlenen belgelerin tercümelerinin, Türkiye’deki yeminli tercümanlar tarafından yapılması ve noter tarafından onaylanması halinde ise, bu tercümelerde başkaca bir tasdik şerhi aranmaz.

…

(7) İhaleye katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin sunulan belgelerin veya bu belgelerde yer alan bilgilerin EKAP üzerinden veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden temin edilebilmesi veya bu bilgilerin teyidinin yapılabilmesi durumunda, bu belgeler için belgelerin sunuluş şekline ilişkin şartlar aranmaz.” hükümleri yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “ …79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

__

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./21. md.) Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2’nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

…

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.

...” açıklamaları yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “6.1 Yüklenici bakım-onarım ve arızaların giderilmesi işlerinin kapsamında bulunan; sinyalizasyon (Ray Devresi, ETCS, Anklaşman, RBC, CTC), ve GSM-R (BTS, BSS, TRAU, OMC-R vb.) sistemlerinin üreticileri ile sözleşme kapsamı ve süresi boyunca; önleyici bakım sürecinin takibi, uzaktan erişim ve destek, gerektiğinde arızaya müdahale ve ayrıntılı raporlama amacıyla yer teslim tarihinden itibaren 30 (Otuz) takvim günü içerisinde üreticilerden Seviye 2 ve 3 kapsamında (yurtiçi ve yurtdışı üretici desteği) destek beyanı getirecektir.

6.2 Yüklenici üretici desteği gereken arıza durumları veya TCDD’nin talebi halinde; madde 6.1’de belirtilen kapsamda sağlayacağı üretici desteğini en geç arıza başlangıcı veya TCDD talebinin (sözlü veya yazılı talep) iletilmesinden itibaren 2 saat içerisinde sağlayacaktır.

6.3 Yüklenici üretici desteği kapsamında mevcut sistemde ve TCDD’nin talebi halinde güncel yazılım desteğini sürekli sağlayacaktır. Yüklenici yazılım güncellemesi için TCDD’den ayrıca ücret talep etmeyecektir.

6.4 Yüklenici üretici desteği kapsamında yapacağı çalışmalar sonrasında 7 gün içerisinde detaylı çalışma raporunu (mevcut sisteme müdahale, yazılım ve donanım değişikliği, sistem log kayıt bilgileri vb. çalışmalar) TCDD’ye sunacaktır.

6.5 TCDD’nin talebi halinde madde 6.1’de belirtilen alanlarda üretici, bakım-onarım ve arıza giderme işlerine katılacaktır.

6.6 Bu Teknik Şartname’nin 6.1 maddesinde bahsedilen Ray Devresi, ETCS, Anklaşman, RBC, CTC, ve GSM-R sistemleri için istenen beyan belgelerinden herhangi birinin belirtilen süre içerisinde İdareye teslim edilmemesi durumunda her bir belge için sözleşme bedelinin %2 (iki) oranındaki bedeli aylık hakedişlere bölünerek her hakediş bedelinden kesinti uygulanır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Kesinleşen ihale komisyonu kararında idarece söz konusu ihalede aşırı düşük sınır değerinin 140.589.849,59 TL olarak hesaplandığı ve teklifi hesaplanan bu sınır değerin altında olan Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve idarenin 25.10.2022 tarih ve 310983 numaralı yazısı ile aşırı düşük teklif açıklamalarını Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun şekilde sunulmasının istenildiği, anılan yazıda 5 No.lu Poz: Makas tahrik ve kilitleme tahkik sistemleri bakımı, 8 No.lu Poz: Ray devreleri dahili ekipmanları bakımı, 9 No.lu Poz: Ray devreleri harici ekipmanları bakımı, 25 No.lu Poz: Arıza müdahale ekibi (üç vardiya), poz no gözetilmeksizin üretici destek beyanlarının teklifin önemli bileşeni olarak belirlendiği ve bu bileşenlere ilişkin açıklamaların belirtilen süre içerisinde idareye sunulmasının talep edildiği belirlenmiştir.

Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin 04.11.2022 tarihli yazı ekinde aşırı düşük açıklamalarının sunulduğu ihale komisyonu tarafından yapılan inceleme neticesinde açıklamaların kabul edilerek anılan isteklinin 16.11.2022 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı istekli olarak belirlendiği görülmüştür.

Teknik Şartname’de yapılan düzenlemelerden, birim fiyat teklif cetvelinde istekliler tarafından teklif edilen birim fiyatların üretici destek kısmı maliyeti ve isteklinin kendi maliyeti kısımlarından oluştuğu, dolayısıyla açıklama istenen iş kalemlerinde belirtilen fiyatlar açıklanırken iki aşamalı olarak hem üretici destek maliyetinin, hem de isteklinin kendi marifetiyle yapacağı kısımda kullanılacak personel ve diğer giderlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun şekilde açıklanması gerekmektedir.

Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin 04.11.2022 tarihli yazı ekinde aşırı düşük açıklamalarını idareye sunduğu, söz konusu açıklamalar kapsamında açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin maliyetlerin detayları için EK-O.5 maliyet tespit tutanağının, üretici destek beyanı ve tekliflerinin, ilgili meslek mensubunun faaliyet belgesinin ve bazı ürünler için internet satış siteleri üzerinden alınan diğer tekliflerinin sunulduğu belirlenmiştir. Maliyet tespit tutanağının detayları incelendiğinde söz konusu tutanağında açıklama istenilen her bir iş kalemi için ayrı ayrı tablolar düzenlendiği, söz konusu kalemlerin birim işçilik maliyetlerinin ve diğer maliyetleri gösterir tablolarının ayrı ayrı hazırlandığı, birim işçilik maliyetleri ve diğer maliyetlerin toplamının; birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerine ilişkin fiyatların aşağısında olduğu belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile yapılması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenleneceği ve açıklamalar kapsamında sunulacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu yöntemle açıklama yapılması durumunda öncelikli olarak üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması, fiyat tekliflerinin Tebliğ’de belirtilen usule uygun olması ve ekinde dayanağı olan maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının sunulması gerekmektedir. Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, satış tutarı tespit tutanağında belirtilen birim fiyatlar esas alınarak alınmış bir fiyat teklifinin açıklamalar kapsamında bulunmadığı, ayrıca maliyet satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O5) ihale ilan tarihinde yürürlükte olan son standart forma uygun şekilde 6 numaralı “Ağırlıklı Ortalama/Toplam Birim Maliyetin tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgiler” tablosuna yer verilmediği, dolayısıyla maliyet satış tespit tutanağına dayanak olan fatura bilgilerinin bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca açıklamalar kapsamında Siemens Rail Automation S.A.U’dan alınan bir sözleşme taslağının ve fiyat teklifinin sunulduğu, ancak söz konusu belgelerin İngilizce olduğu ve Türkçe tercümelerinin sunulmadığı görülmüştür. Bunun dışında, bazı bileşenler ile ilgili Neteş Mühendislik ve Dış Tic. A.Ş.den alınan fiyat teklifinin alındığı ancak fiyat teklifinin Tebliğ’in yukarıda aktarılan maddelerine uygun olmadığı, fiyat teklifinin ilgili meslek mensubu tarafından onaylanmadığı, ayrıca açıklamalar kapsamında e-mail ortamında alınan fiyat tekliflerinin ve bazı ürünlere ilişkin farklı farklı dijital pazarlama platformlarından alınan fiyatları gösterir ekran görüntülerinin eklendiği tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesi ihaleye katılım ve yeterlik kriteri olarak belirlenen belgelerin sunulmasına yönelik kurallar ve onaylara ilişkin kriterleri içermekte olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan ve açıklamalara dayanak teşkil edecek belgelerin kamu ihale mevzuatı gereğince belgelerin sunuluş şekline uygun şekilde sunulması şartının aranmasının, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında açıkça talep edilmedikçe uygun olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca ihalelerde yurtdışında bulunan bir firmadan (üretici destek paketi kapsamında) fiyat teklifinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulması durumunda, bu fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde aranan şekil şartları taşımasının beklenmeyeceği, belgenin düzenlendiği ülke mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, fakat mutlaka sunulan fiyat teklifinin ekinde, verilen fiyatın dayanaklarına ilişkin belgelerin de bulunması gerektiği anlaşılmıştır. Ancak yurtdışından alınan fiyat tekliflerinin dayanağı belgelerin açıklamalar kapsamında sunulmadığı belirlenmiştir.

Dolayısıyla yukarıda açıklanan nedenlerle ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından söz konusu iddialar yerinde bulunmuştur.

3. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “ (1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1) Verilen hizmetin ekonomik olması,

2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyeti Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde ikinci fıkranın (a) veya (b) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur.” hükümleri,

Anılan Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı 59/A maddesinde “… İhale komisyonu tarafından 59 uncu madde kapsamında seçilen yönteme bağlı olarak ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespitinde aşağıdaki esaslar dikkate alınır:

…

b) Aşırı düşük teklif açıklamasının isteneceği ihalelerde, teklif fiyatı sınır değerin altında olan tüm isteklilerden; aşırı düşük teklif açıklamaları ile birlikte yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları istenir. Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeleri tevsik edici belgeleri veya aşırı düşük teklif açıklamasını sunmayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Sunulan bilgi ve belgeler ile aşırı düşük teklif açıklamaları çerçevesinde;

1) Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlamadığı anlaşılan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.

2) Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağladığı anlaşılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları incelenir ve açıklamaları uygun görülmeyenlerin teklifleri reddedilir.” hükümleri,

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır.

35.1.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

35.1.2. Bu madde boş bırakılmıştır.

35.2 Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin birden fazla istekli tarafından verilmiş olması halinde ilgili uygulama yönetmeliğinde düzenlenen usule göre ihale sonuçlandırılacaktır.

35.2.1. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin birden fazla istekli tarafından verilmiş olması halinde; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 63’üncü maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen kriterler sırasıyla dikkate alınarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenir.

35.3. Fiyat avantajı uygulanması:

35.3.1.Tekliflerin değerlendirilmesinde yerli istekliler lehine fiyat avantajı uygulanmayacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

__

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edileceği ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifinin reddedileceği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiası kapsamında yapılan inceleme neticesinde Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı belirlenmiştir.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiasının uygun olduğu ve Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeyerek teklifinin reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Siemens Mobility Ulaşım Sistemleri A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeyerek teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****