KAMU İHALE KURULU KARARI

Toplantı No : 2023/059

Gündem No : 14

Karar Tarihi : 06.12.2023

Karar No : 2023/UH.I-1493

BAŞVURU SAHİBİ:

İsa Araç Kiralama Hiz. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Çaycuma Belediye Başkanlığı Makina İkmal, Bakım ve Onarım Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/1051571 İhale Kayıt Numaralı “Araç ve İş Makinesi Kiralama Hizmeti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Çaycuma Belediye Başkanlığı Makina İkmal, Bakım ve Onarım Müdürlüğü tarafından 03.11.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Araç ve İş Makinesi Kiralama Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak İsa Araç Kiralama Hiz. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 27.10.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.11.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.11.2023 tarih ve 116775 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.11.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/1264 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale kapsamında kiralanacak araçların yapacağı tahmini kilometre veya saat bilgilerine yer verilmemesinin bakım, lastik ve parça değişim maliyetlerini etkilediğinden sağlıklı teklif oluşturulmasını engellediği, söz konusu bilgi eksikliklerinin daha önce mevcut işi yapan yüklenici ile yapmayan istekliler arasında eşitsizlik yaratacağı,

2. İş makinelerinin çalışma alanlarındaki değişikliklere göre şehir içi ve şehir dışı nakillerinin yüklenici tarafından sağlanacağına yönelik düzenlemede hizmetin ifası süresince söz konusu nakillerin kaç sefer olacağına veya mesafelerine yer verilmemesinin isteklilere belirsiz yaratarak teklif oluşturmalarını engellediği,

3. Araçlarda kullanılacak “adblue” giderini karşılayacak tarafın belirsiz olduğu, söz konusu giderin istekli tarafından karşılanacağı düşünülse bile ilgili araçların yapacağı tahmini kilometre gibi bilgilere yer verilmemesinin ihaleye teklif verilmesini engellediği,

4. Teknik Şartname’nin 13’üncü maddesinde idareye tek taraflı sözleşmeyi fesih yetkisi veren düzenlemenin kendi içerisinde çelişkili olduğu gibi mevzuata da aykırılık oluşturduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Araç ve İş Makinası Kiralama Hizmeti ...

e) Miktarı: 11 Ay süre ile 13 Adet Araç ve İş Makinesi Kiralama (Çöp araçlarının şoförleri idarece karşılanacaktır.) ...

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Çaycuma Belediye ve mücavir alan sınırları ile görev olması halinde ilçe dışı yerler” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “... 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. KDV Hariç tüm vergiler ile birlikte sözleşme giderleri ve teknik şartnamede yer verilen ve teklif fiyata dâhil olması öngörülen giderlerin tamamı teklif fiyata dâhildir.

Kiralanacak araçların akaryakıt ihtiyacı hariç diğer tüm harcamalar, tamir, bakım, sigorta, vergi, harç vb. tüm giderler teklif fiyata dâhildir. …” düzenlemesine,

Teknik Şartname’nin “Hizmetin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “1.3. Araçlar 7 gün 24 saat esasına göre kilometre sınırı olmadan çalıştırılacak, araçların yakıtları idaremiz tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Araç ve İş Makinelerine Ait Teknik Özellikler” başlıklı 4’üncü maddesinde “4.1.Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu (En Az 8m 3 ) (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... Araç limitsiz KM üzerinden çalışacaktır.

4.2.Panelvan Kamyonet (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... Araç limitsiz KM üzerinden çalışacaktır.

4.3.Traktör (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... Araç limitsiz KM üzerinden çalışacaktır.

4.4.Çift Kabin Pick-Up Kamyonet (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... Araç limitsiz KM üzerinden çalışacaktır.

4.5.Kamyon 15m 3 (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... Araç limitsiz KM üzerinden çalışacaktır.

4.6.Beko-Loder (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... İş makinesi saat limiti olmadan çalışma yapacaktır.

4.7.Paletli Ekskavatör (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... İş makinesi saat limiti olmadan çalışma yapacaktır.

4.8.Çift Kabin kamyonet (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... Araç limitsiz KM üzerinden çalışacaktır.

4.9.Binek Araç (Yüklenici Malı veya Kiralık): ... Aracın yakıt tüketimler 5.5-5.0 (5.8-5.4) veya daha az olacaktır.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Sözleşmenin Uygulanması ve Çalışma Esasları” başlıklı 9’uncu maddesinde “f. Sözleşmesinin devamı müddetince araçların, bakım, onarım, motor yağı, yedek parça ve diğer masrafları yükleniciye aittir. Araç lastiklerinin, deformasyona uğrayan veya diş derinliği yasal sınırın altına düşen lastikler yüklenici tarafından değiştirilecektir. ...

j. Kiralanacak tüm araçlar, gerekli hallerde idarenin uygun göreceği bir zamanda, işlerin aksamasına sebep olmayacak şekilde, haftada en az bir kez mesai saatleri dışında, ayda bir kez ise tam gün olmak kaydıyla bakım yapılmak üzere izinli olabilecektir. Araçların bakımla ilgili diğer işleri kamu görevinde olmadıkları zamanlarda gerçekleştirilecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhaleye ait Birim fiyat Teklif Cetvelinin aşağıdaki şekilde düzenlendiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden; başvuruya konu ihalenin Çaycuma Belediyesi ve mücavir alan sınırları ile görev olması halinde ilçe dışı yerlerde çalıştırılmak üzere 11 ay süreli muhtelif çeşitte 13 adet araç ve iş makinesinin kiralanma hizmeti alımı olduğu, araçların akaryakıt hariç tamir, bakım, onarım, motor yağı, yedek parça, lastik gideri ve diğer tüm masraflarının istekliler tarafından karşılanacağına yönelik düzenleme yapıldığı, söz konusu araç ve iş makinelerinin 7 gün 24 saat esasına göre kilometre veya saat sınırı olmaksızın çalıştırılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

İhale kapsamında farklı türlerde 13 aracın yer aldığı, idarece araçların “ay” olarak kiralanması şeklinde ihaleye çıkıldığı, araçların yapacağı kilometre bilgilerine ilişkin belirleme yapılmadığı görülmekle birlikte idarece ihale konusu işte kullanılacak araçların işin süresi boyunca yapacağı toplam kilometrenin kesin olarak belirlenmesinin ve dokümanda düzenleme yapılmasının mümkün olmadığı, zira işin doğası gereği araçların öngörülenden az veyahut daha fazla kilometre yapmasının mümkün olduğu, araçların yapacağı kilometrenin çalışacağı görevin niteliğine göre farklılık göstereceği, yine araçların kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hizmetin ifasında kullanılacağı, ihale dokümanındaki düzenlemelerin kamu hizmetinin gereklerini aşacak şekilde değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.

Ayrıca araçların maliyetini etkileyen giderlerin, ihale konusu iş kapsamında yapılacak mesafe bilgisine bağlı olmakla birlikte akaryakıtın idare tarafından karşılanacağı, idarenin görevi ve yetkisi çerçevesinde kullanılacak araçların yapacağı mesafenin ve bağlı olarak amortisman, lastik, periyodik bakım ve onarım maliyetlerinin ihale konusu alanda faaliyet gösteren basiretli tacir niteliğini haiz istekliler tarafından araçlara ilişkin ihale dokümanında öngörülen süre ve koşullar doğrultusunda oluşturulabileceği, nitekim araç kiralamalarının belirlenen süre içerisinde sınırsız kilometre üzerinden yapılabildiği ve fiyatlandırılabildiği hususları bir arada değerlendirildiğinde ihalede birim fiyat teklif cetvelinde belirlenen süre içerisinde sınırsız kilometre üzerinden teklif verileceği düzenlemesinin teklif verilmeye engel teşkil etmediğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Özel Hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde “g. Araçların çalışacağı işyerleri Çaycuma Belediyesinin işyerleri ve şantiyeleridir. Ancak idarenin ihtiyaçları doğrultusunda araçlar şehir içi ve şehir dışı hizmetlerde de kullanılacaktır. ...

k. Çalışma gereği iş makinelilerinin görev sahasına nakli gerekmesi halinde bu nakil yüklenici tarafından sağlanacaktır. Bunun için bir bedel ön görülmeyecek yüklenici teklif bedelini hazırlarken bu durumu dikkate alacaktır. ” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuruya konu araç ve iş makinası kiralama hizmeti alımı ihalesinde kiralanacak araçların çalıştırılacağı yerlerin Çaycuma Belediyesi sınırları ile görev olması halinde ilçe dışındaki şehir içi veya dışı yerlerin olduğu, ihale kapsamında kiralanması öngörülen 2 adet Beko-Loder ile 1 adet Paletli Ekskavatör olmak üzere toplam 3 adet iş makinesinin görev sahasına nakillerinin yüklenici tarafından sağlanmasının istenildiği, yüklenici tarafından yapılacak söz konusu nakillerin teklif fiyata dâhil edilmesi gerektiği ve idare tarafından ayrıca herhangi bir bedel ödenmeyeceği anlaşılmaktadır.

Kiralanacak 3 adet iş makinesinin esas çalışma alanının belediyenin işyerleri ve şantiyeleri olduğu, ihtiyaç halinde ilçe sınırları dışındaki şehir dışı yerlere nakledilebileceği, iş makinelerinin çalışma alanının değişmesi durumunda özel nitelikteki taşıma araçları ile nakledilebilecekleri, idarenin kullanımına tahsis edilecek iş makinelerin yine idarenin hizmetleri ile sınırlı kullanılabileceği, iş süresince kaç sefer iş makinesi naklinin gerekeceği hususunun belirsizlik oluşturacağı görülmekle birlikte söz konusu maliyetin teklif fiyata dâhil edilmesi gerektiğinin düzenlendiği, isteklilerin söz konusu hususa ilişkin oluşabilecek giderlerini teklif fiyatına yansıtarak teklif verebileceği, idarenin işyerleri ve şantiyelerinin teklif hazırlanması aşamasında görülebileceği, iş makinelerinin idarenin farklı işyerlerinde ancak nakil yoluyla çalıştırılabilmesi sürecinin isteklinin sorumluluğunda olacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde anılan düzenlemenin isteklilerin eşit koşullarda teklif vermesine engel teşkil etmediğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde; kiralanacak araç ve iş makinelerinin akaryakıt hariç diğer tüm giderlerin teklif fiyata dâhil olarak istekliler tarafından karşılanacağına yönelik düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Araç ve iş makinelerinin sadece akaryakıt giderinin idarece karşılanacağının düzenlendiği, diğer tüm giderlerin teklif fiyatına dâhil edilmesinin istenildiği, dolayısıyla “adblue” maliyetinin isteklilere ait olduğu anlaşılabildiğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşmede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde “Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur: ...

t) Sözleşmenin feshine ilişkin şartlar. ...” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17’nci maddesinde “(5) Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “İşin Süresi” başlıklı 13’üncü maddesinde “İşin süresi sözleşme imzalanmasına müteakip en fazla 3 gün içerisinde başlanmak kaydı ile 11 aydır. Herhangi bir sebeple ihalenin yapılması veya sözleşmenin imzalanmasının gecikmesi halinde başlangıç tarihi ve işin süresi buna göre düzenlenecektir. İdarenin personel yapısında meydana gelen, yapılması düşünülen değişiklik veya mali açıdan ödemelerde sıkıntı yaşanması durumunda, idare tek taraflı olarak işi sonlandırma yetkisine sahiptir.

Bu durumda yüklenici yapmış olduğu masraflar ve mahrum kaldığı kar sebebiyle idaremizden herhangi bir maddi-manevi hak talep edemez. Bu uygulama 4735 sayılı Kamu sözleşme kanunu esasları uygulanarak bitirilen sözleşmelere ilişkin hükümler çerçevesinde gerçekleştirilir.” düzenlemesine,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. ...” düzenlemesine yer verilmiştir.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden; 4734 sayılı Kanun’a göre yapılan ihalelerdeki sözleşmenin feshine ilişkin şartların sözleşmelerde belirtileceği, sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanı düzenlemelerinin ise dikkate alınmayacağı anlaşılmaktadır.

İdare tarafından Teknik Şartname’nin 13’üncü maddesinde; personel yapısındaki değişiklik veya ödemelerde sıkıntı yaşanması durumlarında 4735 sayılı Kanun’daki esaslar uygulanarak idarenin tek taraflı olarak işi sonlandırma yetkisine sahip olduğuna, diğer bir anlatımla idarenin ilgili esasları uygulayarak söz konusu durumlarda sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih edebileceğine yönelik düzenleme yapıldığı görülmektedir.

Sözleşmenin feshine ilişkin şartların sözleşmede yer alması gerektiği ve ihale konusu iş kapsamında uygulanacak cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshi hususları ile ilgili sözleşme tasarısı dışında ihale dokümanındaki diğer düzenlemelerin dikkate alınamayacağı, dolayısıyla personel yapısındaki değişiklik veya ödemelerde sıkıntı yaşanması durumlarında idarenin tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih edebilmesine yetki veren Teknik Şartname’nin 13’üncü maddesinin uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı, diğer bir ifadeyle sözleşme aşamasında imzalanacak sözleşme tasarısının ilgili maddelerinde bulunmayan söz konusu teknik şartname maddesi gerekçe gösterilerek idarece tek taraflı olarak sözleşme sonlandırılamayacağından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için anılan Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin aktarılan hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesine imkân bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

****| ****| ****

****| ****| ****

****| ****| ****