KİK Kararı: 2021/UH.II-277
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Kamu İhale Kurumu Kararı
2021/UH.II-277
3 Şubat 2021
Elpa Temizlik Sosyal Hizm. Bilgis. İnsan Kayn. Sağ. Hizm. İnş. Tarım San. Ve Tic. Ltd. Şti.
Ankara Aile Çalışma Ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü
2020/622965 İhale Kayıt Numaralı "Ankara Aile, Çalışma Ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Çocuk Kuruluşları İle Kadın Konukevi Müdürlüklerinin, Kuruluş Mutfağında Ve Yüklenici Firmanın Mutfağında Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Dağıtım Ve Servisi" İhalesi
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/005
Gündem No : 13
Karar Tarihi : 03.02.2021
Karar No : 2021/UH.II-277
BAŞVURU SAHİBİ:
Elpa Temizlik Sosyal Hizm. Bilgis. İnsan Kayn. Sağ. Hizm. İnş. Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti.,
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ankara Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2020/622965 İhale Kayıt Numaralı “Ankara Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Çocuk Kuruluşları ile Kadın Konukevi Müdürlüklerinin, Kuruluş Mutfağında ve Yüklenici Firmanın Mutfağında Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Dağıtım ve Servisi” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Ankara Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 23.12.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ankara Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Çocuk Kuruluşları ile Kadın Konukevi Müdürlüklerinin, Kuruluş Mutfağında ve Yüklenici Firmanın Mutfağında Malzeme Dahil Yemek Hazırlama, Dağıtım ve Servisi” ihalesine ilişkin olarak Elpa Temizlik Sosyal Hizm. Bilgis. İnsan Kayn. Sağ. Hizm. İnş. Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 17.12.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.12.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 31.12.2020 tarih ve 59932 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.12.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2020/2206 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
-
İhale dokümanına yönelik başvurularının, idarece ihalenin gerçekleşmesinden sonra cevaplandığı, bu durumun ihaleye teklif vermelerini engellediği ve ihalenin iptalini gerektirdiği,
-
Sözleşme Tasarısı’nın Tip İdari Sözleşme’nin 16’ncı maddesine aykırı olduğu, idarece belirlenen ağır aykırılık halinin çok ağır olduğu ve uygulanabilmesi için yüklenicinin kusurunun delille ortaya konulması gerektiği,
-
Gıda Malzemeleri Teknik Şartnamesi’nde çay ve çikolata için tek bir markanın işaret edildiği, idarenin cevabından bitter çikolata istenildiğinin anlaşıldığı, bu özellikte bir markanın bulunduğu,
-
Özel gün menüsü için herhangi bir örnek menü listesi hazırlanmadığı, bu durumun teklif vermeye engel olduğu, iki haftalık örnek menüye Teknik Şartname’de yer verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, teklif fiyatının örnek menüye göre değil, teknik şartnamede yer alan gramaj listelerine göre hazırlanması gerektiği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde yer alan yemek miktarlarının net olmadığı,
-
Teknik Şartname’de gün içerisinde bir öğün et yemeği, bir öğün etli sebze yemeği verileceğinin düzenlendiği ancak ay içinde hangi gruptan hangi sıklıkla verileceğinin düzenlenmediği, pide çeşitlerinin ikinci kap yemekler arasında sayıldığı, ancak ana yemek olarak değerlendirilmesi gerektiği, aylık yemek listeleri oluşturulurken bu ürünlerden ay içinde kaç defa verileceğine dair düzenleme yapılmadığı, bu durumun teklif hazırlanmasına engel olduğu,
-
Teknik Şartname’de ilaçlama ile ilgili olarak haşere ilaçlarının teknik özelliklerinin belirtilmediği, ilgili mevzuatın esas alınmadığı, ilaçlama maliyetinin öngörülmemesinin belirsizliğe neden olduğu,
- Teknik Şartname’de kahvaltıda verilecek çeşitler bakımından çelişki bulunduğu,
-
Gıda Malzemeleri Teknik Şartnamesi’nde elma ve balık girdilerinin gramajları arasında çelişki bulunduğu, uskumru balığı için cins belirtilmesinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne aykırı olduğu,
-
Teknik Şartname uyarınca çupra balığının 250 gr olması gerekmekte olup, 250 gr çupra balığı getirmenin hayatın olağan akışına uygun olmadığı, 240 gr getirilmesi halinde ceza uygulanmasının kaçınılmaz olduğu, bu nedenle ceza uygulanmasının akla ve vicdana uygun düşmediği,
-
Teknik Şartname’nin makine ve teçhizata ilişkin düzenlemelerinde, idarenin olup yükleniciye teslim edilecek makine, ekipman ve cihazların bakımının ve kalibrasyonunun yaptırılması sorumluluğunun yüklenici üzerinde olduğu belirtilmiş, ancak bunların marka ve modelinin belirtilmediği, bu durumun teklif hazırlanmasını imkansız hale getirdiği,
-
Teknik Şartname’de tüm ürünlerin yerli malı olması gerektiği, ancak ihtiyaca göre ithal ürünlerin de talep edileceği düzenlemesinin yerli ve ithal mallar arasındaki fiyat farkı sebebiyle teklif hazırlamaya engel olduğu,
-
Kullanılacak tüm ürünlerin muayene edileceği hakkındaki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu,
-
Muayene sırasında meydana gelecek zararlardan satıcı firmanın sorumlu olduğu düzenlemesinin mevzuata aykırı olduğu,
-
Engelli personel çalıştırılmasına yönelik düzenleme yapılmadığı, birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmadığı, bu durumun mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
- Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak;
**** İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.
(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.
… ” hükmü,
**** Anılan Yönetmelik’in “Şikayet başvurusu üzerine inceleme” başlıklı 10’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “(3) İdare tarafından yapılan inceleme sonucunda on gün içerisinde 11 inci maddedeki kararlardan biri alınarak başvuru sonuçlandırılır. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır. ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikayet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında “ İlana veya dokümana karşı şikayet başvurusunda bulunulduktan sonra ihaleye teklif verilmiş olması Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulmasını engellemez.” açıklaması bulunmaktadır.
İhale ilanının 3’üncü maddesinde ihalenin “ b) Tarihi ve saati: 23.10.2020 - 10:00 ” düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemelerinden, ihale dokümanına yönelik şikayetlerin teklif sunulmadan önce en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılacağı; ihale dokümanına yönelik şikayetlerin idare tarafından da ihale tarihinden önce sonuçlandırılması gerektiği; başvuru sahiplerince ihale dokümanına yönelik şikayette bulunulmasından sonra ihaleye teklif verilmesinin mümkün olduğu ve aynı zamanda Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabileceği anlaşılmaktadır.
İhale tarihi 23.12.2020; ihale saati 10:00 olan ihalede, ihale dokümanına yönelik yapılacak şikayet başvurularının en geç 17.12.2020 tarihinde gerçekleşmesi gerekmektedir.
Başvuru sahibinin ihale dokümanını 17.12.2020 tarihinde EKAP üzerinden indirdiği, ihale dokümanına yönelik şikayetini 17.12.2020 tarihinde e-şikayet olarak gerçekleştirdiği, 23.12.2020 tarihinde gerçekleşen ihaleye teklif vermediği, idarenin şikayet üzerine 10 günlük karar alma süresi içinde 23.12.2020 tarihinde karar aldığı ve bu kararı EKAP üzerinden 23.12.2020 tarihinde saat 15:56’da başvuru sahibine EKAP üzerinden bildirdiği; idarenin cevap yazısında, başvuru sahibinin iddialarını mevzuata uygun bulmayarak, başvuruyu reddettiği anlaşılmıştır.
İdarece, ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının ihale tarihinden önce sonuçlandırılması esas olmakla birlikte, bu hususta bir zorunluluk bulunmadığı, başvuru sahibine on günlük karar alma süresi içinde ancak ihale saatinden sonra cevap verildi ise de şikayet başvurusunun idarece reddedildiği göz önüne alındığında ve mevzuatta başvuru sahibinin ihaleye teklif vermesinde ve Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunmasına bir engel bulunmadığı göz önüne alındığında, idarenin cevabının ihale saatinden sonra verilmesinin esasa etkili olmadığı; başvuru sahibinin Kuruma itirazen şikayet hakkını kullanarak iddialarının aşağıda ayrıntılı bir şekilde değerlendirildiği dolayısıyla iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
- Başvuru sahibinin 2'nci iddiasına ilişkin olarak;
Tip Sözleşme’nin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ _16.1. İdare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir: 16.1.1._26
16.1.2. 16.1.1 nci maddede belirtilen haller dışında kalan [bu kısımda özel aykırılık halleri ayrıca belirtilebilecektir] durumlarda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır] tutarında ceza uygulanacaktır. Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır.
16.1.3. Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30’unu geçmesi durumunda, bu orana kadar uygulanacak cezanın yanı sıra 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilecektir.
16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.
16.3. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi,
16.1.1’inci maddenin 26 numaralı dipnotunda ise “ Bu maddede, aşağıdaki bentlerden işin niteliğine uygun olanı idare tarafından belirtilecektir.
(1) Kısmi kabul öngörülmeyen işlerde, madde metni aşağıdaki şekilde düzenlenecektir:
Yüklenicinin işi süresinde bitirmemesi durumunda, en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır] tutarında ceza kesilecektir. Ancak gecikmeden kaynaklanan aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır.
(2) Kısmi kabul öngörülen işlerde, madde metni aşağıdaki şekilde düzenlenecektir:
Yüklenicinin işin kısmi kabule konu olan kısmını süresinde tamamlamaması durumunda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için süresinde tamamlanmayan kısmın bedelinin yüzde [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır] tutarında ceza kesilecektir. Ancak gecikmeden kaynaklanan aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır.
(3) İşin özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikteki işlerde, madde metni aşağıdaki şekilde düzenlenecektir:
İşin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır] tutarında ceza kesilecektir. Bu aykırılıkların [bu kısma 2’den az olmamak üzere asgari aykırılık sayısı yazılacaktır]’den fazla olması halinde ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Ancak [bu kısma ağır aykırılık halleri yazılacaktır] hallerinde, aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. ” düzenlemesi yer almaktadır.
İhale ilanının 2’nci maddesinde “ İhale konusu hizmetin
a) Niteliği, türü ve miktarı: Teknik şartnameye ek olarak sunulan “Öğün Sayıları Çizelgesinde” belirtildiği üzere toplan 1.029.132 öğün malzemeli mamul yemek alımı. Ayrıntılı bilgiye EKAP’ta yer alan ihale dokümanı içinde bulunan idari şartnameden ulaşılabilir.
….
c) Süresi: İşe başlama tarihi 01.04.2021, işin bitiş tarihi 31.12.2021 ” düzenlemesi,
İhale konusu işe ait Sözleşme Tasarısı’nın “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ 16.1. İdare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:
16.1.1. İşin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere sözleşme bedelinin Binde 1 tutarında ceza kesilecektir. Bu aykırılıkların 3 'den fazla olması halinde ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir. Ancak Yüklenici firma çalışanlarının ihmali ve tedbirsizliği sonucunda gıda zehirlenmesi nedeniyle kişilerin hayati faaliyetlerinin kesin olarak sona ermesi hallerinde, aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir.
16.1.2. 16.1.1 nci maddede belirtilen haller dışında kalan durumlarda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin Binde 1 tutarında ceza uygulanacaktır. Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır.
16.1.3. Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30'unu geçemez. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30'unu geçmesi durumunda, bu orana kadar uygulanacak cezanın yanı sıra 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilecektir.
16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.
16.3. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.
16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. ” düzenlemesi bulunmaktadır.
Şikayete konu ihalenin 01.04.2021 tarihi ile 31.21.2021 tarihleri arasında gerçekleşecek malzemeli yemek alımı işi olduğu, bu haliyle işin özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikte olduğu, işe ait Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde yer alan düzenleme incelendiğinde, 16.1.1’inci maddede Tip Sözleşmenin aynı maddesinde yer verilen düzenlemeye uygun olarak, işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleşmemesi halinde her bir aykırılık için ayrı ayrı olmak üzere sözleşme bedelinin binde biri tutarında ceza kesileceğinin; bu aykırılığın 3’ten fazla olması halinde ayrıca 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceğinin belirtildiği, diğer taraftan “ Yüklenici firma çalışanlarının ihmali ve tedbirsizliği sonucunda gıda zehirlenmesi nedeniyle kişilerin hayati faaliyetlerinin kesin olarak sona ermesi ” durumunun ağır aykırılık hali olarak belirlendiği ve bu aykırılık halinin bir defa gerçekleşmiş olması durumunda dahi 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedilebileceği düzenlenmiştir.
İhale konusu işe ait Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.1’inci maddesinin, Tip İdari Sözleşme’nin 16.1.1’inci maddesinin 26 numaralı dipnotuna uygun olduğu görülmüştür. Ayrıca işe ait Sözleşme Tasarısı’nın diğer maddelerinin de Tip İdari Sözleşme ile birebir uyumlu olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, ihale dokümanı kapsamında yer alan Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinin mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, idarece belirlenen ağır aykırılık halinin; yüklenicinin çalışanlarının ihmali ve tedbirsizliği sonucu gıda zehirlenmesi nedeniyle ölümlerinin gerçekleşmesi olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. İhale konusu işin niteliği göz önüne alındığında, idarece belirlenen bu aykırılık halinin makul ve kabul edilebilir olduğu ve ayrıca bu durumların gerçekleşmesi sonucunda doğal olarak ihmal ve tedbirsizlik ile ölümler arasındaki nedensellik bağının ortaya konulması gerekeceği açıktır. Ayrıca söz konusu düzenlemenin teklif hazırlamaya engel bir niteliği bulunmadığı da anlaşıldığından, iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
- Başvuru sahibinin 3'üncü iddiasına ilişkin olarak;
4734 sayılı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “ İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. ” hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinin ikinci fıkrasında “(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir. ” hükmü,
Gıda Malzemeleri Teknik Şartname’sinin “Çay” başlıklı maddesinde “ 1. Çay; yürürlükte olan “Türk Gıda Kodeksi Siyah Çay Tebliği” fiziksel ve kimyasal özelliklerine uygun olmalıdır. Yeni çıkacak tebliğ, kanun, tüzük ve eklerini de kapsamalıdır.
2. Piyasanın en iyi kalitelisi, 1.SINIF ve koyu renkli, kendine özel kokuda, yaprak halinde olacaktır. Çok kırıklı ve tozlu olanlar kabul edilmeyecektir.
3. Rutubeti %9’dan, külü %7’den fazla olmayacaktır. Çayın miktarı %5 gramdan eksik olmayacaktır. Avarya çaylar kabul edilmeyecektir. Gereğinde bu özellikler kimya muayenesi ile tespit ettirilecektir.
4. İçinde sap, yaprak artığı, kum, toz, çöp olmayacaktır. Küflenmiş, ıslak, dışarıdan yabancı koku çekmiş olmamalıdır.
5. Boyalı olmayacaktır.
6. Çay ortam sıcaklığında teslim olmalıdır.
7. Suda kaynatıldığı zaman berrak ve güzel kokulu olacaktır.
8. 1 kg’lık paketler halinde teslim edilecektir. Paketlerin üzerinde firma adı, adresi, üretim ve son kullanma tarihi ve barkodu bulunacaktır. Ambalaj üzerindeki işaretleme Gıda Kodeksi Yönetmeliğine uygun olarak yapılacaktır. Ambalaj üzerinde firma adı, adresi, malın adı, net ağırlığı, üretim ve son kullanma tarihi bulunmalıdır.
9. Taşıma ve Depolama Gıda Kodeksi Yönetmeliğine göre olacaktır.
10. Son kullanma tarihinden önce bozulan ve numuneden farklı çıkan çaylar yapılan sözleşmeye göre değiştirilecektir. ” düzenlemesi,
“Tüm Çikolatalar” başlıklı maddesinde “ 1. Tüm ürünler yürürlükte olan “Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Çikolata Ve Çikolata Ürünleri Tebliği” özelliklerine uygun olacaktır.
2. Çikolatalar 1.sınıf, piyasanın en kaliteli ürünlerinden olacaktır.
3. Kakao yağı dışında bitkisel yağ içeren çikolata ürünlerinde bu durum etiket üzerinde belirtilmelidir. Açıklama, içindekiler listesi ile aynı alanda kolayca görülebilen, listede ayrı göze çarpabilen, satış ismine yakın puntoda ve koyu olarak “Kakao yağına ek olarak bitkisel yağda içermektedir.” şeklinde ifade edilir. Ancak ürün adı bu zorunluluğa bağlı olmaksızın etiket üzerinde ayrıca başka bir yerde de bulunabilir.
4. Satış ismi diğer ürünlerle karışmaması için tanımlamalarda verilen ürün ismi ile birlikte kullanılır.
5. Bitter çikolata, sütlü çikolata, bol sütlü çikolata, beyaz çikolata, pralinler, çeşitler halinde birlikte satılabilir. Bu durumda satış isimleri ‘çeşitli çikolatalar’ veya ‘çeşitli dolgulu çikolatalar’ veya benzer isimlerle değiştirilebilir. Böyle durumlarda tek bir içindekiler listesi verilir.
6. Çikolata tozu, içilebilir çikolata, bitter çikolata, sütlü çikolata, bol sütlü çikolatalarda toplam kakao kuru maddesi etiket üzerinde beyan edilir. Bildirim “kakao kuru maddesi minimum % …. “ şeklinde ifade edilir.
7. Bitter çikolata, sütlü çikolata, kuvertür çikolataların ürün adlarına, kalite kriterlerine ilişkin bilgi ve ibareler eklenebilir. Bu taktirde:__· Bitter Çikolata, % 26’dan az olmayan kakao yağı ve %43’den az olmayan toplam kakao kuru maddesi içermelidir · Sütlü çikolata en az % 30 toplam kakao kuru maddesi ile kısmen koyulaştırılmış süt ya da süttozu, kısmen yağı alınmış süt ya da yağsız süt, krema veya kısmen koyulaştırılmış krema ya da krema tozu, tereyağı veya süt yağından elde edilen, en az %4.5’i süt yağı olan en az %18 süt kuru maddesi içermektedir.__· Kuvertür çikolata % 16’dan az olmayan yağsız kakao kuru maddesi içermektedir.
8. Haşereler tarafından yenmiş, nemlenmiş olmamalıdır.
9. İçine sağlığına zararsız dahi olsa hiçbir yabancı madde katılmış olmamalıdır. ” düzenlemesi bulunmaktadır.
İdarece yapılan düzenlemeler incelendiğinde, ürünlerin teknik özelliklerinin ayrıntılı şekilde belirlendiği, hizmetin niteliği gereği ürünlerde idarece istenilen özelliklerin marka model belirtilmeden düzenlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, ayrıca çay ve çikolata için bir marka adının belirtilmediği anlaşılmıştır. Diğer taraftan idarenin cevabında bitter çikolata istenildiğine dair herhangi bir ifade bulunmamakta olup, teknik şartnamede sadece bitter çikolata değil, sütlü, bol sütlü, beyaz çikolataya da ilişkin düzenlemeler bulunduğu göz önüne alındığında, piyasada bu çeşitlerde birden fazla marka çikolata bulunduğu anlaşılmıştır.
Teknik şartnamede çay ve çikolata için marka belirtilmediği, idarece sadece bitter çikolata istenilmediği, piyasada sütlü, bol sütlü vb. birden fazla marka çikolata olduğundan başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
- Başvuru sahibinin 4'üncü iddiasına ilişkin olarak;
__
__ 4734 sayılı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.
İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.
…
Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.
(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.
(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. ” hükmü,
Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;
a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,
b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,
c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,
ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,
d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,
izleyen günden itibaren başlar.
(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur. ” hükmü bulunmaktadır.
Bahsi geçen Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “ İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “ …İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz ” açıklaması bulunmaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet Alımı İhalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklilferin değerlendirilmesi” başlıklı 79.2.6’ncı maddesinde “ Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.” açıklaması yer almaktadır.
Teknik Şartname’nin “Özel Gün Menüsü” başlıklı A-5 maddesinde “ Özel gün menüsü İdare veya Diyetisyen tarafından yukarıdaki tablodan veya Gıda Rasyonunda belirlenecek 5 çeşitten istenildiği takdirde sözleşme süresince, ayda en fazla 1 (bir) defa olmak üzere özel günlerde verilebilecektir. Çerez hariç verilen diğer yiyecekler için, Gıda rasyonunda belirlenen 13 + / Yetişkin / Yaşlı / Personel / Misafir gurubundaki miktarlar esas alınacaktır. ” düzenlemesine,
Anılan Şartname’nin “6-Özel Gün Menüsü” başlıklı maddesinde “ 1. Gazlı meyveli içecekler (Pet) 2. Muz 3. Kuru pasta (hazır - tuzlu ve tatlı karışık olacaktır.) 4. Yaş pasta (Hazır) 5. Çerez – toplam 150 Gr. Olacaktır. (miktar olarak eşit oranlarda Badem, fındık, Antep fıstığı, kaju ve yer fıstığından oluşacaktır. ) – (İdarenin onayı doğrultusunda özel gün menüsünde değişiklik yapılabilecektir.) ” düzenlemesine,
Aynı Şartname’nin “Örnek Yemek Menüleri” başlıklı A-7’nci maddesinde ise “ İstekliler tarafından tekliflerin hazırlanması ve aşırı düşük tekliflerin açıklanmasının daha nesnel koşullar altında yapılmasının sağlanması amacıyla, İdaremizce “iki haftalık örnek normal yemek menüsü” ile “iki haftalık diyet yemek menüsü” hazırlanarak, teknik şartnameye ek olarak sunulmuştur. ” düzenlemesine yer verilerek normal ve diyet yemekler için ikişer haftalık örnek menünün ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verildiği görülmüştür.
Birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde de ihalenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı kısımlarında kaç öğün özel gün menüsü verileceğine ilişkin satır açıldığı görülmüştür.
**** Teknik Şartname’nin özel gün menüsü ile ilgili düzenlemelerinden, sözleşme süresince ayda en fazla bir kez verileceği, kaç çeşit ve ne miktarda verileceğinin belirtildiği, birim fiyat teklif cetvelinde de ihalenin hangi kısımlarında kaç öğün üzerinden özel gün menüsü verileceğine ilişkin satır açılmış olduğu görülmüştür.
Teknik Şartname’nin özel gün menüsü ile ilgili düzenlemelerinden, sözleşme süresince ayda bir kez verileceği, kaç çeşit ve ne miktarda verileceğinin belirtildiği, birim fiyat teklif cetvelinde de ihalenin hangi kısımlarında kaç öğün üzerinden özel gün menüsü verileceğine ilişkin satır açılmış olduğu göz önüne alındığında, teklif verilmesine engel bir durumun oluşmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.
Diğer taraftan, başvuru sahibinin iki haftalık örnek menüye Teknik Şartname’de yer verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, teklif fiyatının örnek menüye göre değil, teknik şartnamede yer alan gramaj listelerine göre hazırlanması gerektiği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde yer alan yemek miktarlarının net olmadığı iddiasına idareye yapılan şikayet başvurusunda yer verilmediği görülmüştür. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrası ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca söz konusu iddianın şekil yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Ayrıca 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesi hükmünden, başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik iddialarını, ihale dokümanı edinildiği tarihi izleyen 10 gün içinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar idareye sunabileceği, idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunabileceği anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede, şikayete konu ihalenin 23.12.2020 tarihinde gerçekleştiği göz önüne alındığında, ihale dokümanına yönelik iddialarda bulunacak istekli olabileceklerin, bu iddialarını, en geç 17.12.2020 tarihinde idareye ve sonrasında süresi içinde Kuruma yöneltebileceği açıktır.
Başvuru sahibinin, iki haftalık örnek menüye Teknik Şartname’de yer verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, teklif fiyatının örnek menüye göre değil, teknik şartnamede yer alan gramaj listelerine göre hazırlanması gerektiği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde yer alan yemek miktarlarının net olmadığı iddiasına ihale tarihinden 8 gün sonra ilk kez 31.12.2020 tarihinde, Kuruma sunduğu itirazen şikayet dilekçesinde yer verdiği görülmüş olup, söz konusu iddiaların süresi içinde uyuşmazlığı çözecek olan idareye ve Kuruma karşı ileri sürülmediği anlaşıldığından, başvuru süre yönünden de uygun bulunmamıştır.
- Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak;
Teknik Şartname’nin “Yemek Çeşitleri ve Öğün sayıları” II-A maddesinde örnek yemek çeşitleri tablosuna yer verilmiş, birinci kap yemekler (et yemekleri ve etli sebze yemekleri) ikinci kap yemekler ve üçüncü kap yemeklere yer verilmiştir. Bu tabloya göre birinci kap yemekler aşağıda gösterilmiştir.
ÖRNEK YEMEK ÇEŞİTLERİ TABLOSU
BİRİNCİ KAP YEMEKLER
ET YEMEKLERİ| ETLİ SEBZE YEMEKLERİ
Arnavut Ciğeri| Domates Tava
Bahçıvan Kebap| Etli Bakla
Buğu Kebap| Etli Bamya
Çiftlik Köfte| Etli Bezelye
Çoban Kavurma| Etli Dolması Çeşitleri
Dalyan Köfte| Etli Kapya Biber Dolma
Et Döner| Etli Kereviz Dolması
Et Kavurma| Etli Kış Türlüsü
Fırında Balık| Etli Kuru Dolma Çeşitleri
Fırında Koyun| Etli Kuru Fasulye
Haşlama Et| Etli Mantar Sote
İslim Kebabı| Etli Nohut
İzmir Köfte| Etli Patates Oturtma
Kadınbudu Köfte| Etli Pırasa
Kapalı Kavurmalı Pide| Etli Sarma Çeşitleri
Kıymalı Pide| Etli Taze Fasulye
Kuşbaşılı Pide| Etli Terbiyeli Kereviz
Kuzu/Koyun Haşlama| Etli Yaz Türlüsü
Macar Gulaş| Kabak Musakka
Orman Kebabı| Karnıyarık
Patlıcan Kebabı| Kıymalı Fırın Karnabahar
Rosto Et| Kıymalı Ispanak
Sebzeli Köfte| Kıymalı Kapuska
Tas Kebabı| Kıymalı Pazı
Tavuk But Pirzola| Kıymalı Semizotu
Tavuk Döner| Kıymalı Yeşil Mercimek
Tavuk Şiş| Kıymalı Yumurta
Tavuk Yahni| Patlıcan Musakka
Terbiyeli Köfte| Patlıcan Oturtma
__| Yumurtalı Ispanak
Anılan Şartname’nin “Öğlen ve akşam Yemekleri” başlıklı 3’üncü maddesinde “ Ana yemek öğünleri, 4 kap yemekten oluşacaktır. Ana yemekler, yukarıdaki “Örnek Yemek Menüleri Tablosunda” yer alan birinci, ikinci ve üçüncü kap yemeklerden birer tane, ya da Gıda Rasyonunda yer alan benzerlerinden seçilerek, 4 kap olacak şekilde verilecektir. Dördüncü kap yemek, ikinci veya üçüncü kap yemeklerden biri seçilerek oluşturulacaktır. Gün içerisinde bir öğün et yemeği, bir öğün etli sebze yemeği verilecektir. ” düzenlemesi bulunmaktadır.
Teknik şartname düzenlemelerinden,**** gün içinde örneğin öğlen yemeğinde et yemeği verilecekse akşam yemeğinde etli sebze yemeği verileceği, pide yemeklerinin birinci kap yemekler içinde olduğu görülmüştür.
Yukarıda yer verilen şartname düzenlemesinden, gün içinde örneğin öğlen yemeğinde et yemeği verilecekse akşam yemeğinde etli sebze yemeği verileceği anlaşılmakta olup, ihale konusu işle iştigal eden basiretli bir tacirin teklifini hazırlamasında tereddüt ortaya çıkmayacağı anlaşılmıştır. Diğer taraftan, idarece istekli olabileceklere ihale dokümanı kapsamında iki haftalık örnek menü verildiği de göz önüne alındığında, iddia yerinde bulunmamıştır.
Diğer taraftan, örnek yemek çeşitleri tablosunda, birinci kap yemeklerin içinde tüm pide çeşitlerine yer verildiği görülmüş olup, başvuru sahibinin, pidelerin ikinci grup içinde yer aldığı iddiasının da yerinde olmadığı, ayrıca Teknik Şartname’nin “Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” başlıklı II-A maddesi ile “Öğlen ve Akşam Yemekleri” başlıklı 3’üncü maddeleri ile iki haftalık örnek menünün düzenlendiği listeden yemek çeşitlerinin, öğün sayılarının açıkça anlaşıldığı görüldüğünden, başvuru sahibinin hangi yemeklerin ay içinde kaç defa verileceğinin belli olmadığı iddiasının da yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
- Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak;
İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “ 12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir.
12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işinin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır.
12.3. İstekli veya temsilcilerinin işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği binaya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir.
Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.” düzenlemesi,
Teknik Şartnamenin “j-Periyodik İlaçlama” başlıklı maddesinde “ 1 - Yüklenici firma, kendisi tarafından kullanılan, Kuruluşa ait yemekhane, mutfak ve kat uygulama mutfağı ile lavabolar vb. alanlarda; haşereler, (fare, böcek, sivrisinek, bit, pire) ve kemirgenlere karşı, insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde ayda asgari 2 (iki) defa ilaçlama yaptıracaktır. 2 - Yüklenici, yemek işi kapsamında hizmet verilen yerlerin ilaçlama işini, İdare ya da bu konuda danışmanlık hizmeti alınan firmanın hazırlayacağı program dâhilinde, Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik Hükümlerine uygun olarak yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişilere yaptıracak ya da bu Yönetmeliğe uygun olarak yetkilendirilmiş ise kendisi yapacaktır. 3 - İlaçlar hiçbir şekilde yemek veya yemek hazırlanmasında kullanılan malzemelerle temas etmeyecektir. İhmal sonucu, ilaçların zehirlenmeye yol açması halinde İdarenin ve üçüncü kişilerin uğrayacağı zararlar yükleniciye aittir.” düzenlemesi yer almaktadır.
**** Teknik şartname düzenlemelerinden, ilaçlama hizmetinin yerine getirilmesine ilişkin düzenlemelerin bulunduğu görülmüştür.
Şikayete konu malzemeli yemek ihalesinde, ilaçlama ile ilgili olarak teknik şartname düzenlemeleri incelendiğinde, ilaçlama hizmetinin nasıl yerine getirileceğine yönelik düzenlemeler yapıldığı ve hizmetin Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yerine getirileceği de belirtilmiş olduğundan, ihale konusu alanda faaliyet gösteren basiretli bir tacirin işin yapılacağı yeri görerek teklif fiyatını hazırlaması mümkün bulunduğundan, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
- Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak;
Teknik Şartname’nin “Kahvaltılar” başlıklı maddesinde “ Normal Kahvaltı ve diyet kahvaltılar, yukarıda belirtilen çeşitlerden veya Gıda Rasyonunda yer alan benzerlerinden dört tanesi seçilerek oluşturulacaktır. Yanında mutlaka içecek verilecektir. Haftada asgari iki defa içecek olarak 200 ml kutu süt verilecektir. Kahvaltılarda gıda rasyonunda belirtilen miktarda ambalajlı pet şişe su ve gıda rasyonunda belirtilen miktarda 50 gramlık roll ekmek verilecektir. Ekmek ve ekmek çeşitleri bir kap yemek olarak sayılmayacaktır. Kahvaltılarda verilen “Reçel+tereyağı”, “bal+tereyağı”, “Domates+Salatalık” ve “Domates+Biber” bir kap yemek olarak sayılacaktır. Sabah kahvaltılarında 1-2 yaş gurubuna içecek olarak, türk çayı yerine "Paket Bitkisel Çaylar" verilecektir. ” düzenlemesi yer almaktadır.
İhale dokümanı kapsamında verilen Örnek Menü içinde yer alan kahvaltı öğünü aşağıdaki gibidir.
| Gün | Kahvaltı |
|---|---|
| 1 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Beyaz peynir Paket tahin helva Yeşil zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 2 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Paket reçel+paket tereyağ Tulum Peynir Siyah Zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 3 | Paket Süt Yumurta Beyaz peynir Yeşil zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 4 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Paket bal+paket tereyağ Kaşar peynir Siyah Zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 5 | Paket Süt Tulum Peynir Paket bal+paket tereyağ Yeşil zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 6 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)__Omlet (Kaşar peynirli)_Paket reçel+paket tereyağ Yeşil zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 7 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Beyaz peynir Paket tahin helva Yeşil zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 8 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Paket reçel+paket tereyağ Tulum Peynir Siyah Zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 9 | Paket süt Yumurta Paket tahin+ pekmez Yeşil zeytin Gravyer peyniri Ekmek Pet Şişe su |
| 10 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Beyaz peynir Paket bal+paket tereyağ Siyah zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 11 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Tulum peyniri Paket reçel+paket tereyağ Siyah zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 12 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Kaşar peyniri Paket bal+paket tereyağ Yeşil zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 13 | Paket süt _Omlet (Kaşar peynirli)_Beyaz peynir Paket bal+paket tereyağ Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
| 14 | _Çay (1-2 yaş grubuna paket bitkisel çaylar)_Paket üçgen krem peynir Paket tahin helva Siyah zeytin Domates+Salatalık Ekmek Pet Şişe su |
Teknik Şartname’nin “Kahvaltılar” başlıklı maddesinde, kahvaltıların gıda rasyonunda yer alan benzerlerinden dört çeşitten oluşacağı, ekmeğin bir kap yemek olarak sayılmayacağı, yanında içecek verileceği, reçel-tereyağ veya domates-biber gibi yiyeceklerin bir kap sayılacağı, çocuklara çay yerine bitki çayı verileceği, haftada asgari iki defa kutu süt verileceği düzenlenmiş; yukarıda yer verilen iki haftalık örnek menüde yer alan kahvaltı öğünleri incelendiğinde ise bir kahvaltı öğününün ekmek ve içecek hariç dört çeşitten oluştuğu görülmüştür.
İdarece hazırlanan örnek menüde yer alan kahvaltı öğünü içeriği ile teknik şartname düzenlemesi karşılaştırıldığında, aralarında herhangi bir çelişki bulunmadığı görülmüş, iddia yerinde bulunmamıştır.
- Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak;****
__ 4734 sayılı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.
İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.
…
Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.
(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.
(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. ” hükmü,
Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;
a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,
b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,
c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,
ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,
d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,
izleyen günden itibaren başlar.
(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur. ” hükmü bulunmaktadır.
Bahsi geçen Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “ İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “ …İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz ” açıklaması bulunmaktadır.
Gıda Malzemeleri Teknik Şartnamesi’nin “Elma” başlıklı maddesinde “…7.Kesildiği zaman sert ve sulu olacak, tanelerin ağırlığı 150-200 gram olacaktır.” düzenlemesine,
Aynı Şartname’nin “Balıklar” başlıklı maddesinde “ ..16. Barbun balığının adet ağırlığı 40-60 gr arasında olmalıdır.
… ” düzenlemesine,
Yaş gruplarına göre porsiyon miktarlarının belirlendiği listede;
| Yemek adı | Malzeme Adı | 7-12 Aylık | 1-2 Yaş | 3-6 yaş | 7-12 yaş | 13+Yetişkin/Yaşlı/Personel/misafir |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Elma | Elma (gr) | 100 | 150 | 200 | 200 | 200 |
__
İfadelerine yer verilmiş; bahsi geçen listede, balık buğulama, balık ızgara, fırında balık, balık tava ve balık pane yemeklerinde bulunan “balık” girdisinin örneğin 13+ yaş grubu için 250 gr; diğer yaş gruplarında 100 gr ya da 150 gr olarak kullanılmasının öngörüldüğü anlaşılmıştır.
Gıda Malzemeleri Teknik Şartnamesi’nde elma ve balık ile ilgili olarak, ortalama ağırlıklarının kaç gr. olması gerektiğinin ve yaş gruplarına göre porsiyon miktarlarının nasıl belirleneceğinin düzenlendiği görülmüştür.
Elma ile ilgili olarak, Gıda Malzemeleri Teknik Şartnamesi’nde ortalama bir elmanın 150-200 gr olduğunun düzenlendiği, yaş gruplarına göre porsiyon miktarlarının belirlendiği listede ise 7-12 aylık yaş grubuna 100 gr., 13+ yaş grubuna 200 gr elma verileceğinin düzenlendiği anlaşılmakta olup, ihale konusu işle iştigal eden basiretli bir tacirin teklifini hazırlarken yaş gruplarına göre farklı gramajlarda elma verileceği sonucunu çıkarması beklenilmektedir. Bahsi geçen şartnamenin “elma”nın genel özelliğine; porsiyon miktarlarını belirleyen listenin ise teklif fiyatı oluştururken bir rehber niteliğinde olduğu sonucu çıktığından, aralarında çelişki bulunduğu iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Balık ile ilgili olarak, Gıda Malzemeleri Teknik Şartnamesi’nde “barbun” balığının adet ağırlığının 40-60 gr olması gerektiği düzenlenmiş; yaş gruplarına göre porsiyon miktarlarının belirlendiği listede ise taze balık veya balık filetonun kullanılacağı balık yemeklerinde yaş grubuna göre 100 ile 250 gr olarak bulunması gerektiği öngörülmüştür. Bahsi geçen teknik şartnamede bir adet barbun balığının gramajından bahsedildiği açık olup, porsiyon miktarlarının belirlendiği listede verilecek balık yemeği içinde bir adet barbun balığının bulunmayacağı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, anılan teknik şartname ile porsiyon miktarlarını belirleyen liste arasında bir çelişkiden söz edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, ihale konusu işle iştigal eden basiretli bir tacirin teklifini hazırlarken balık yemekleri içinde “bir adet barbun balığı” bulunmadığını bilmesi tabii olup, teklif fiyatını farklı yaş gruplarına farklı miktarlarda balık verileceğini düzenleyen listeye göre hazırlaması beklenilmektedir. Bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Ayrıca başvuru sahibinin uskumru balığı için cins belirtilmesinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne aykırı olduğu iddiasına idareye şikayet dilekçesinde yer vermediği görülmüştür. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrası ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği (şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç) anlaşılmaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiaya şikâyet başvurusunda yer vermediği anlaşılmış, bu iddianın İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm gereği şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesi hükmünden, başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik iddialarını, ihale dokümanı edinildiği tarihi izleyen 10 gün içinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar idareye sunabileceği, idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunabileceği anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede, şikâyete konu ihalenin 23.12.2020 tarihinde gerçekleştiği göz önüne alındığında, ihale dokümanına yönelik iddialarda bulunacak istekli olabileceklerin, bu iddialarını, en geç 17.12.2020 tarihinde idareye ve sonrasında süresi içinde Kuruma yöneltebileceği açıktır.
Başvuru sahibinin, uskumru balığı için cins belirtilmesinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne aykırı olduğu iddiasına, ihale tarihinden 8 gün sonra ilk kez 31.12.2020 tarihinde, Kuruma sunduğu itirazen şikayet dilekçesinde yer verdiği görülmüş olup, söz konusu iddiaların süresi içinde uyuşmazlığı çözecek olan idareye ve Kuruma karşı ileri sürülmediği anlaşıldığından, başvuru süre yönünden de uygun bulunmamıştır.
- Başvuru sahibinin 9, 10, 11, 12, 13 ve 14’üncü iddialarına ilişkin olarak;
__
4734 sayılı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.
İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.
…
Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.
(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.
(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. ” hükmü,
Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;
a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,
b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,
c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,
ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,
d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,
izleyen günden itibaren başlar.
(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur. ” hükmü bulunmaktadır.
Bahsi geçen Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “ İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “ …İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz ” açıklaması bulunmaktadır.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrası ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği (şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç) anlaşılmaktadır
Başvuru sahibinin, 9, 10, 11, 12, 13 ve 14’üncü iddialarına idareye sunduğu şikayet dilekçesinde yer vermediği anlaşılmış, bu iddiaların İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm gereği şekil yönünden reddedilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesi hükmünden, başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik iddialarını, ihale dokümanı edinildiği tarihi izleyen 10 gün içinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar idareye sunabileceği, idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunabileceği anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede, şikayete konu ihalenin 23.12.2020 tarihinde gerçekleştiği göz önüne alındığında, ihale dokümanına yönelik iddialarda bulunacak istekli olabileceklerin, bu iddialarını, en geç 17.12.2020 tarihinde idareye ve sonrasında süresi içinde Kuruma yöneltebileceği açıktır.
Başvuru sahibinin 9, 10, 11, 12, 13 ve 14’üncü iddialarına, ihale tarihinden 8 gün sonra ilk kez 31.12.2020 tarihinde, Kuruma sunduğu itirazen şikayet dilekçesinde yer verdiği görülmüş olup, söz konusu iddiaların süresi içinde uyuşmazlığı çözecek olan idareye ve Kuruma karşı ileri sürülmediği anlaşıldığından, başvuru süre yönünden de uygun bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi.
****| ****| ****
****| ****| ****
****| ****| ****
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.