KİK Kararı: 2025/UY.I-843 (27 Mart 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/013
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 27.03.2025
Karar No : 2025/UY.I-843
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Wox Yapı Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Yapı İşleri Genel Müdürlüğü Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/159004 İhale Kayıt Numaralı “Malatya İli 43’Üncü Paket 200 Adet Hafif Çelik Konut, Altyapı ve Tesisler Yapım İşi (P265)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Yapı İşleri Genel Müdürlüğü Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 10.02.2025 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “Malatya İli 43’Üncü Paket 200 Adet Hafif Çelik Konut, Altyapı ve Tesisler Yapım İşi (P265)” ihalesine ilişkin olarak Wox Yapı Anonim Şirketinin 04.03.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.03.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.03.2025 tarih ve 180575 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.03.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/613 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Söz konusu ihalede tekliflerinin cirolarının yetersiz olduğundan bahisle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale komisyon kararında gerekçenin tam olarak ortaya konulmadığı, ihale tarihinin 10.02.2025 olduğu düşünüldüğünde 2024 yılına ilişkin ciro bilgilerinin sunulabilmesinin yanında 2023 yılına ait ciro bilgilerinin de sunulabileceği, bu durumun hem toplam ciro için hem de yapım işlerinden elde edilen ciro için geçerli olduğu, idarenin yapım işlerinden elde edilen ciroya ilişkin değerlendirmesinde 2024 yılını sıfır kabul ederek 2023 yılı ciro tutarlarını dikkate alarak yaptığı hesaplamanın mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgedir.

(2) Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına kadar olan ve iş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir. Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde ise yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin sunulması gerektiğine yönelik düzenleme yapılabilir. Bu durumda aday veya isteklinin idarece istenilen ilgili belgeyi sunması gereklidir.

(3) Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin, toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,

…

gerekir. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihaleler hariç olmak üzere, yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.

(4) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır…

(6) Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

…

(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İş hacmine ilişkin belge tutarlarının güncellemesi” başlıklı 37’nci maddesinde “(1) İş hacmine ilişkin belge tutarları aşağıdaki şekilde güncellenir:

a) Yıllık toplam ciro, gelirin elde edildiği yılın Haziran ayına ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

b) Yapım işleri ciro tutarı, fatura tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı 60/A maddesinde “(1) İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

…

(5) e-teklifler EKAP üzerinden, yalnızca teklif mektubu ve ekleri doldurularak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Özel Hükümler” başlıklı İkinci Kısmının “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususlar” başlıklı Birimci Bölümünde yer alan “Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “36.1. Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki kriterleri, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda sağlayamayan aday veya istekliler, ihalenin yapıldığı yıldan önceki son altı yıla kadarki belgelerin ortalaması üzerinden söz konusu kriterleri sağlayabilirler. İş hacmini gösteren belge olarak gelir tablosu sunulması durumunda, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait gelir tablolarının sırasıyla sunulması zorunludur. Örneğin; 2011 yılı Eylül ayında yapılacak olan bir ihalede, 2010 yılına ait gelir tablosu ile yeterlik kriterini sağlayamayan bir isteklinin, 2009-2010, 2008-2009-2010, 2007-2008-2009-2010, 2006-2007-2008-2009-2010 veya 2005-2006-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait gelir tablolarını sunmak suretiyle yeterlik kriterini sağlaması mümkündür. Ancak 2006 yılına ait gelir tablosu sunulmadan, 2005-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait gelir tabloları sunulmak suretiyle yeterlik kriterinin sağlanması mümkün değildir.

…

İhalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait yapım işleri faturaları üzerinden düzenlenecek olan anılan belgelerde, fatura bulunmayan yıllara ait yapım işleri ciro tutarı sıfır olarak belirtilecek ve yapım işleri cirosu bulunan ve bulunmayan yılların ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacaktır. Örneğin; 2019 yılı Eylül ayında yapılacak olan bir ihalede sunduğu Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosunda 2017 yılı yapım işleri cirosu sıfır olarak belirtilen ancak 2018 ve 2016 yıllarına ait yapım işleri cirosu bulunan bir isteklinin yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlamadığının tespiti için isteklinin 2017 yılı cirosu sıfır olarak kabul edilerek, 2018-2017-2016 yılları üzerinden son üç yılın ortalaması dikkate alınarak değerlendirme yapılacaktır…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.4.3. İş hacmini gösteren belgeler

İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgeler,

İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale tarihi yılın ilk dört ayında olduğundan, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.” düzenlemesi,

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelerden; istekliler tarafından yeterlik bilgileri tablosunda, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam cirosunun veya yapım işleri cirosuna ilişkin fatura tutarının beyan edilmesi ve isteklilerin toplam ciro tutarının güncellenmiş halinin; teklif ettikleri bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosu tutarının güncellenmiş halinin ise teklif ettikleri bedelin % 15'inden az olmaması gerektiği, anılan kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanların, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki bilgileri beyan edebilecekleri anlaşılmaktadır.

Ayrıca, kamu ihale mevzuatının; ihale tarihi yılın ilk dört ayı içerisinde olan ihalelerde; bir önceki yıla ait toplam cirosunu beyan edemeyen istekliler için iki önceki yılın; ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmesine imkân tanıdığı, bu imkânın tanınmasının temel sebebinin, yılın ilk dört ayında bir önceki yıla ait mali tabloların tekemmül etmemiş olma ihtimalinin varlığı olduğu, öte yandan; yapım işleri faturaları üzerinden hesaplanacak olan yapım işleri cirosuna ilişkin olarak bahse konu ihtimalden söz edilemeyeceği, nitekim kamu ihale mevzuatında da anılan imkânın yapım işleri cirosuna ilişkin olarak değil toplam ciroya ilişkin olarak tanındığı dolayısıyla 10.02.2025 tarihinde yapılan itirazen şikayete konu ihalede istekliler tarafından iş hacminin yapım işlerine ait fatura tutarı ile tevsik edilecek olması durumunda iki önceki yılın; ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 36.1’inci maddesinde; istekliler tarafından iş hacmine ilişkin olarak toplam cironun beyan edilmesi durumunda, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait bilgilerin yıl atlanmadan sırasıyla beyan edilmesi gerektiği, aksi halde isteklinin toplam cirosunun, toplam ciro tutarı beyan edilmeyen yıl ile o yıldan gerideki yıllar da dahil edilmek suretiyle hesaplanmasının mümkün olmayacağı belirtilmişse de, söz konusu imkansızlığın yalnızca toplam ciro için ifade edildiği, dolayısıyla istekliler tarafından ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere son altı yıldan herhangi birine ilişkin yapım işleri cirosunun beyan edilmemesi durumunda, o yılın/yılların cirosunun sıfır olduğu kabul edilerek beyan edilen en gerideki yıla kadar olan tutarların ortalaması dikkate alınmak suretiyle değerlendirme yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede İdarenin ihale komisyonunun kararında “İstekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda 2022 ve 2023 yıllarına ait cirosunun beyan edildiği, sunmuş olduğu teklife göre sağlaması gereken asgari güncel ciro tutarının: 759.297.549,55 x 0,25 = 189.824.387,39 TL olması gerekmekte olup, 2022 ve 2023 yıllarına ait güncel yapım işleri ciro ortalama tutarın: 98.428.054,89 TL olduğundan İdari Şartnamenin 7.4.3. maddesine göre sağlanması gereken asgari ciro tutarını karşılamadığı,

Ayrıca; Yeterlik Bilgileri Tablosunun ihalede katılım ve/veya yeterlik kriteri olarak belirlenen İşe ait idari şartnamenin 7.4.3. maddesi ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 36. maddesi gereği İstekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda 2023 yılına ait "yapım işleri cirosunun (faturalarının) da" beyan edildiği, sunmuş olduğu teklife göre sağlaması gereken asgari güncel tutarın: 759.297.549,55 x 0,15 = 113.894.632,43 TL olması gerekmekte olup, Kamu İhale Kurulunun 29.04.2013 tarihli ve 2013/UY.I-1917 sayılı kararı, 20.03.2024 tarihli 2024/UY.I-465 sayılı kararları doğrultusunda; 2024 yılına ait yapım işleri cirosunun beyan edilmesinin zorunlu olduğu dolayısıyla da 2024 yılından geriye doğru son altı yıla ait yapım işlerine ait cirolar (faturalar ) beyan edilebileceğinden, iş hacmini tevsik etmek üzere yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen 2023 yılı yapım işleri cirosu (faturalar) değerlendirmeye alınmış olup, beyan edilmeyen 2024 yılına ait yapım işleri cirosu (faturası) 0 (sıfır) kabul edilerek yapılan hesaplama sonucunda güncel ortalama tutar: 59.906.961,74 TL olduğundan İdari Şartnamenin 7.4.3. maddesine göre sağlanması gereken asgari yapım işleri ciro tutarını karşılamadığı tespit edilmiş, ekonomik ve mali yeterlilik kritere/kriterlerine ilişkin şartlar sağlanamadığından isteklinin teklifinin DEĞERLENDİRME DIŞI BIRAKILMASINA karar verilmiştir.” ifadelerine yer verdiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile Tebliğ açıklamaları doğrultusunda; başvuru sahibi isteklinin yalnızca 2023 yılına ait yapım işleri faturaları üzerinden hesaplanan tutarı beyan ettiği, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olan 2024 yılına ilişkin fatura tutarının ise beyan edilmediği, dolayısıyla 2024 yılı yapım işleri cirosu sıfır olarak kabul edilmek suretiyle 2024 ve 2023 yıllarının ortalaması üzerinden hesaplanması gerektiği anlaşıldığından idarenin yukarıda yer alan ihale komisyon kararında yer verildiği üzere bu yönde işlem yaparak başvuru sahibinin teklifini değerlendirme dışı bırakmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı dolayısıyla başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.