KİK Kararı: 2025/UY.I-337 (29 Ocak 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/005
Gündem No : 79
Karar Tarihi : 29.01.2025
Karar No : 2025/UY.I-337
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ardu İnşaat Taah. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Arsuz Belediyesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1759536 İhale Kayıt Numaralı “Parke Taşı Temini ve Yol Kaplama Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Arsuz Belediyesi Başkanlığı tarafından 18.12.2024 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “Parke Taşı Temini ve Yol Kaplama Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ardu İnşaat Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin 30.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.01.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.01.2025 tarih ve 175743 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.01.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/132 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, kesinleşen ihale komisyonu kararında, yaklaşık maliyetin 30.170.550,00 TL olduğu, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihalede geçerli 2 teklifin bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin de yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, yaklaşık maliyetin, ihale tarihi esas alınarak birim fiyat teklif cetvelindeki kalemlerin güncellenerek 35.772.214,00 TL olarak hesaplandığının belirtildiği, ancak idarece yaklaşık maliyetin güncellenmesi ile ilgili olarak herhangi bir açıklamanın yapılmadığı, güncellemeye ilişkin ödenek durumu, kamu yararı ve hizmet gereklerine ilişkin bir bilginin yer almadığı, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 11.3’üncü maddesinde idarelerin yaklaşık maliyeti ilk ilan ya da davet tarihine kadar güncellemesi gerektiğine ilişkin hükmün yer aldığı, ancak idare tarafından ise yaklaşık maliyetin ihale komisyonu kararında güncellendiği, yaklaşık maliyetin güncellenmesi hususunun mevzuatta belirtilen durumlarla sınırlı olarak yapılması, bu koşulların mevcut olmaması gibi somut olgular nazara alındığında idare tarafından yaklaşık maliyetin güncellenmesini gerektirecek herhangi bir durumun bulunmadığı, ihalelerde yeterlik kriterleri, aşırı düşük teklif sınır değeri, yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler ve ödenek gibi birçok hususun yaklaşık maliyete göre belirlendiği dikkate alındığında yaklaşık maliyetin doğru hesaplanmasının önem arz ettiği, şikâyet konusu ihalenin davet tarihinin 12.12.2024, ihale tarihinin ise 18.12.2024 olduğu ve yaklaşık maliyetin ihale tarihinde güncellendiği göz önüne alındığında 6 günde yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybetmesinin mümkün olmadığı, mevcut durumda idarece hesaplanan ilk yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı veya ihale tarihinde yaklaşık maliyet için güncelleme gerektirecek bir husus bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktar veya kapsam esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3)İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinde “(1) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir…” açıklaması,

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: PARKE TAŞI TEMİNİ VE YOL KAPLAMA YAPIM İŞİ

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı:

Karosiman terrazo karo 1000 M2
4 cm kalınlığında andezit levha ile döşeme yapımı 1200 M2
6 cm yük. beton parke taşı döşeme yapımı 1000 M2
6 cm yük. beton parke taşı alımı 4000 M2
8 cm yük. beton parke taşı döşeme yapımı 40000 M2
8 cm yük. beton parke taşı alımı 12000 M2
50 x 20 x 10 cm boyutlarında normal çim.buhar kürlü beton bordür döşeme 4000 MT
Parke, Beton Plak, Adi Kaldırım Ve Blokaj Sökülmesi 5000 M2

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Arsuz ilçe belediyesi sınırları dahilindeki mahallelerde” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinden ihale konusu işin “Parke taşı temini ve yol kaplama yapım işi” olduğunun anlaşıldığı, birim fiyat teklif alınmak suretiyle pazarlık usulü ile 18.12.2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye ilişkin olarak, idare tarafından 12.12.2024 tarihinde EKAP üzerinden 6 istekliye doküman almaya ve teklif vermeye davet yazısının tebliğ edildiği, bahse konu ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği, 18.12.2024 tarihinde toplanan ihale komisyonunca yapılan değerlendirmede, başvuru sahibi Ardu İnşaat Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin geçici teminatının yetersiz olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Emr Altyapı İnş. Enerji Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ve İmfalt Yol Yapı San. Tic. A.Ş.nin ise teklif mektupları ile geçici teminatlarının uygun olduğu ve yeterlik bilgileri tablosunun uygun bir şekilde doldurulduğunun ifade edildiği,

Akabinde 18.12.2024 tarihinde EKAP üzerinden yapılan tebligat ile anılan 2 isteklinin son fiyat tekliflerini vermeye davet formunun gönderildiği ve her iki istekli tarafından da son tekliflerin verildiği, ihale komisyonunca son fiyat teklifleri üzerinden yapılan değerlendirmede ihalenin Emr Altyapı İnş. Enerji Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirlenmesi ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilmesi gerektiği, buna ilişkin ayrıntılı hususların Yönetmelik’in yukarıda yer verilen ilgili maddelerinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda idare tarafından Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından açıklanan birim fiyatlar esas alınarak yaklaşık maliyetin 30.170.550,00 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale yetkilisi tarafından 26.12.2024 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararında “… Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.2’nci maddesine istinaden yaklaşık maliyetin üzerinde atılan teklifler için yaklaşık maliyetin güncellenerek yeniden hesaplanması gerektiğinden; komisyonumuzca ihale tarihinde ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelindeki kalemlerin oluşturduğu yaklaşık maliyet güncellenerek 35.772.214,00 TL olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan güncel yaklaşık maliyet bilgilerine bağlı olarak Emr Altyapı İnş. Enerji Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin uygun fiyat verdiği komisyonumuzca tespit edilmiştir…” ifadelerine yer verildiği, yaklaşık maliyetin ihale tarihi esas alınarak Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2024 yılı Şubat ayı birim fiyatlarına ÜFE-TÜFE kat sayıları üzerinden yapılan güncelleme sonucunda 35.772.214,00 TL olarak hesaplandığı ve bu doğrultuda ihalede ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklifin Emr Altyapı İnş. Enerji Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.(30.990.000,00 TL) olarak belirlendiği ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin ise belirlenmediği anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; ihalede sunulan geçerli teklif tutarlarının yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesi uyarınca ihale komisyonunun yaklaşık maliyet tutarını incelediği ve ihale tarihi esas alınarak Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2024 yılı Şubat ayı birim fiyatlarına ÜFE-TÜFE kat sayıları üzerinden yapılan güncelleme sonucunda bulunan tutar esas alınarak ihalenin yaklaşık maliyet tutarının üzerinde teklif sunan istekli üzerinde bırakıldığı, ihale komisyonu kararı incelendiğinde, idarenin ihalenin ilk oturumunda açıklamış olduğu yaklaşık maliyet tutarı üzerinde bir değişiklik yapmadığı, ihale komisyonunun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesi doğrultusunda yaklaşık maliyet tutarını incelediği, maliyeti oluşturan iş kalemlerinin 2024 yılı Şubat ayı birim fiyatlarına ÜFE-TÜFE kat sayıları üzerinden güncellenmiş tutarı dikkate alınarak yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifin kabul edilebilir nitelikte bulunduğu, diğer bir ifadeyle idare tarafından ilk hesaplanan yaklaşık maliyet hesabında bir değişiklik yapılmadığı, yalnızca tekliflerin değerlendirmesine esas teşkil edecek şekilde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesindeki açıklamalar doğrultusunda yaklaşık maliyetin ÜFE-TÜFE kat sayıları üzerinden güncellenmiş tutarı üzerinden ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlendiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.