KİK Kararı: 2025/UH.II-873 (27 Mart 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/013
Gündem No : 69
Karar Tarihi : 27.03.2025
Karar No : 2025/UH.II-873
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1609048 İhale Kayıt Numaralı “2025 Yılı Personel Taşıma” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından 19.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2025 Yılı Personel Taşıma” ihalesine ilişkin olarak Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığının 27.02.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.02.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.03.2025 tarih ve 179608 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.03.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/525 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalede aynı IP üzerinden başka bir teklif verilmesi nedeni ile ihale dışı bırakıldıkları ve ihalenin iptal edildiği, teminatlarının gelir kaydedildiği, şikayet başvurusunda bulunmalarına rağmen teminatlarının iade edilmediği, ancak teminatın gelir kaydedilmesi hususuna yönelik mevzuatta bir düzenlemenin olmadığı, dolayısıyla teminatlarının iade edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. …” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında “Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır:

…

j) 17 nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde “İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.

c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.

d) Alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek.

e) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak.

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Geçici teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde “İhalelerde, teklif edilen bedelin % 3'ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. İhale dokümanında belirtilmesi şartıyla, danışmanlık hizmeti ihalelerinde geçici teminat alınması zorunlu değildir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58’inci maddesinde “17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İhalelere katılmaktan yasaklamaya ilişkin açıklamalar” başlıklı 28’inci maddesinde “…28.1.8. Teminatların gelir kaydedilmesi

28.1.8.1 İhale veya son başvuru tarihi itibarıyla haklarında yasaklama kararı bulunan aday veya isteklilerin;

1. İhaleye katılmaları halinde ihale dışı bırakılmaları ve geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi,

2. Bu durumlarının tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmış ancak ihale kararı ihale yetkilisince onaylanmamış olması durumunda, bu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi,

3. Bu durumlarının ihale kararı onaylandıktan sonra sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen süre içinde anlaşılması durumunda ihale kararının iptali ile duruma göre kesin teminatın veya geçici teminatın gelir kaydedilmesi,

4. Bu durumlarının sözleşme yapıldıktan sonra anlaşılması halinde, sözleşmenin 4735 sayılı Kanunun 21 inci maddesi hükmü uyarınca feshedilmesi ve hesabın genel hükümlere göre tasfiyesi ile kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedilmesi,

Gerekmektedir.

28.1.8.2. İhale veya son başvuru tarihi itibarıyla haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı bulunmayan aday veya istekliler hakkında, ihale süreci içerisinde herhangi bir idare tarafından yasaklama kararı verilmesi durumunda yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayım tarihinden önce teklif vermiş olan istekliler açısından yukarıdaki hükümlerin uygulanmasına imkan bulunmamaktadır. Bu durumda olan aday veya isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları iade edilecektir. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 5812 sayılı Kanunla değişik 40 ıncı maddesinin son fıkrası gereğince ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin her ikisinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilecektir. …” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Personel Taşıma Servis Hizmeti

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı:

2010 model ve üstü en az 35 kişi kapasiteli araç 3 adet

2010 model ve üstü en az 19 kişi kapasiteli araç 1 adet

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü” düzenlemesi yer almaktadır.

Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından 19.12.2024 tarihinde gerçekleştirilen incelemeye konu ihalede 13 adet ihale dokümanı indirildiği, 4 isteklinin ihaleye katıldığı, 20.12.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihaleye teklif sunan Elkin Turizm Tarım Temizlik İnşaat Gıda Yemek Hayvancılık Otomotiv İthalat İhracat Limited Şirketi ve Çalıkıran Turizm Taşımacılık Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.nin tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, başvuru sahibi Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığı ile Özkan Ada’nın aynı IP üzerinden teklif sundukları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, nihayetinde ise ihaleye katılan bütün isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması nedeniyle ihalenin iptal edildiği görülmüştür.

EKAP üzerinden yapılan sorgulamada başvuru sahibi Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığının teklifinin özel ortak Kazım Ada tarafından gönderildiği, teklifi gönderen IP adresinin 88.226.68.53 olduğu görülmüş olup söz konusu IP adresinin Özkan Ada’nın sunmuş olduğu teklifi gönderen IP adresi ile aynı olduğu anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyası üzerinde yapılan incelemede idare tarafından Orta Mal Müdürlüğü’ne gönderilen 03.01.2025 tarihli ve 2025/19 Muh sayılı yazı ile Kazım Ada’nın yatırmış olduğu 200.000,00 TL tutarlı geçici teminatın, 06.01.2025 tarihli ve 2025/20 Muh sayılı yazı ile Özkan Ada’nın yatırmış olduğu 206.000,00 TL tutarlı geçici teminatın hazineye irat olacağı hususunda gereğini bildirdiği ve ilgili yazıların gereğinin Orta Mal Müdürlüğü tarafından yerine getirildiği görülmüştür.

Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığı tarafından 30.01.2025 tarihli, 17.02.2025 tarihli, 18.02.2025 tarihli ve 27.02.2025 tarihli şikayet dilekçeleri ile idareden geçici teminatlarının iade edilmesini talep ettikleri, 30.01.2025 ve 17.02.2025 tarihli başvuruların özel ortak Kazım Ada tarafından yapıldığı ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin sekizinci fıkrasına uygun başvuruda bulunulmadığı gerekçesiyle reddedildiği görülmüştür.

Pilot ortak Rüştü Ada tarafından yapılan 18.02.2025 ve 27.02.2025 tarihli şikayet başvurularına yönelik olarak ise idarenin Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nden alınan görüş doğrultusunda cevap verdiği görülmüştür.

Bu bağlamda idare tarafından söz konusu şikayet başvurusu (18.02.2025 tarihli) üzerine Çankırı Cumhuriyet Başsavcılığı’na 19.02.2025 tarihli, 2025/91 Muh sayılı ve “Görüş Talebi hk.” konulu yazının gönderildiği, söz konusu yazıda “19.12.2024 tarihli 2024/1609048 ihale kayıt numaralı 2025 personel servis taşıma ihalemize istekli Özkan ADA ve istekli iş ortakları Rüştü ADA - Kazım ADA aynı IP üzerinden teklif vermelerinden dolayı teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları hâzineye irat kaydedilmiştir.

İsteklilere yasaklama hükümleri yerine getirilmek üzere ihale dosyası Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne gönderilmiştir. Söz konusu isteklilere 06.02.2025 tarihinde 1 yıl yasaklama kararı verildiği EKAP üzerinden teyit edilmiştir. İş ortakları Rüştü ADA - Kazım ADA firmasının gelir kaydedilen geçici teminatlarının taraflarına iadesi hakkında idaremize EKAP üzerinden şikayet başvurusunda bulunmuştur. Şikayet başvuru dilekçesine istinaden isteklilerin geçici teminatlarının gelir kaydedilip kaydedilmeyeceği, kaydedilmiş olma durumunda iade edilip edilmeyeceği konusunda verilecek cevabi yazıya esas teşkil etmek üzere Genel Müdürlüğümüz görüşlerinin bildirilmesi hususlarında;

Yazımızın Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'ne gönderilmesi arz olunur.” ifadelerine yer verildiği,

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün 26.02.2025 tarihli ve 40884 sayılı cevabi yazısında “…Orta Açık Ceza İnfaz Kurumu ihtiyacına binaen 19.12.2024 tarihinde gerçekleştirilen 2024/1609048 ihale kayıt numaralı “2025 Yılı Personel Servis Hizmet Alımı” ihalesine teklif veren Rüştü ADA - Kazım ADA isteklinin aynı IP adresi üzerinden teklif vermelerinden dolayı, aynı ihalede birbirleri ile meşru bir rekabet içerisinde olan gerçek veya tüzel kişilerin, aynı IP adresinden teklif vermeleri nedeniyle bahsi konu isteklilerin değerlendirme dışı bırakıldığı ve 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Yasak Fiil ve Davranışlar başlıklı 17 nci maddesinin (b) bendi; “İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararmı etkileyecek davranışlarda bulunmak. ” yasak fiil ve davranışa sebebiyet verdiği değerlendirilerek ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58 inci maddesi; "17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine

katılmaktan yasaklama kararı verilir" hükmü gereğince isteklilerin bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanması için gerekli işlemler başlatılmıştır.

Bu işlem doğrultusunda ilgi sayılı yazı ile istekli firmaların geçici teminatlarının akıbeti hususunda Genel Müdürlüğümüz görüşü talep edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliğ'in 28.1.8. Maddesinde yer alan "Teminatların Gelir Kaydedilmesi" hükümleri doğrultusunda işlem ifa edilmesi hususunda, Bilgi ve gereğini rica ederim.” ifadelerinin kullanıldığı görülmüştür.

İlgili yazışmalar sonucunda 18.02.2025 ve 27.02.2025 tarihli şikayet başvurularına yönelik olarak idare tarafından 27.02.2025 tarihli cevabi yazıda “…Şikayetinize binaen Genel Müdürlüğümüze görüş sorulmuş olup firmanız ve ortaklarına 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun "Yasak Fiil ve Davranışlar" başlıklı 17 nci maddesinin (b) bendine göre yasaklama verilmiştir. Geçici teminatınız Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri doğrultusunda gelir kaydedilmiştir. …” ifadeleri kullanılmak suretiyle başvuruların reddedildiği görülmüştür.

Netice itibarıyla başvuru sahibi Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığı ile Özkan Ada’ya ihalede aynı IP adresi üzerinden teklif sunmaları gerekçesiyle yasaklama ve geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi yaptırımlarının uygulandığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ihale dokümanı hükümleri çerçevesinde teminatın gelir kaydedileceği hallerin ortaya çıkmasına ilişkin bir güvence olarak ihale sürecinde isteklilerden teklifleri ile birlikte geçici teminat alındığı, geçici teminatın gelir kaydedilmesi halinin bir yaptırım türü olması hasebiyle hangi durumlarda geçici teminatın gelir kaydedileceğinin de mevzuatta açık olarak düzenlendiği, yukarıda yer verilen Kanun’un “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinin (b) bendinde belirtilen fiilleri gerçekleştirdiği tespit edilen isteklilerin geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi gerektiğine yönelik bir yaptırımın mevzuatta yer almadığı, başvuruya konu ihalede başvuru sahibi istekli ile Özkan Ada’nın aynı IP adresi üzerinden teklif sundukları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve başvuru sahibi istekliye 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 17'nci maddesinin (b) bendine aykırı şekilde ihaleye teklif verdiği gerekçesiyle mevzuatta öngörülen yaptırımların uygulandığı, bunun dışında söz konusu yasak fiil nedeniyle başvuru sahibi istekli tarafından sunulan geçici teminatın gelir kaydedilemeyeceği, dolayısıyla idarenin başvuru sahibi isteklinin geçici teminatını gelir kaydetmesinin mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından iddianın yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 50.640,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 50.640,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

20.12.2024 tarihli ihale komisyonu kararında başvuru sahibi Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığı ile Özkan Ada’nın aynı IP üzerinden teklif sundukları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, idare tarafından Orta Mal Müdürlüğü’ne gönderilen 06.01.2025 tarihli ve 2025/20 Muh sayılı yazı ile Özkan Ada’nın yatırmış olduğu 206.000,00 TL tutarlı geçici teminatın hazineye irat olacağı hususunda gereğini bildirdiği ve ilgili yazının gereğinin Orta Mal Müdürlüğü tarafından yerine getirildiği görülmüştür.

Başvuruya konu ihalede Özkan Ada ile başvuru sahibi Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığının aynı IP adresi üzerinden teklif sundukları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve başvuru sahibi isteklide olduğu gibi Özkan Ada’ya da 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 17'nci maddesinin (b) bendine aykırı şekilde ihaleye teklif verdiği gerekçesiyle mevzuatta öngörülen yaptırımların uygulandığı, bunun dışında söz konusu yasak fiil nedeniyle Özkan Ada tarafından sunulan geçici teminatın gelir kaydedilemeyeceği, dolayısıyla idarenin anılan isteklinin geçici teminatını gelir kaydetmesinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Rüştü Ada - Kazım Ada İş Ortaklığı ve Özkan Ada tarafından sunulan geçici teminatların iade edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.