KİK Kararı: 2025/UH.II-730 (12 Mart 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/011
Gündem No : 43
Karar Tarihi : 12.03.2025
Karar No : 2025/UH.II-730
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Sefer ALA,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tesisler Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1248149 İhale Kayıt Numaralı “2 (İki) Kısım Muhtelif Güç ve Gerilimlerdeki Elektrik Motorlarının Bakım ve Onarımı İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tesisler Dairesi Başkanlığı tarafından 31.10.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2 (İki) Kısım Muhtelif Güç ve Gerilimlerdeki Elektrik Motorlarının Bakım ve Onarımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Sefer ALA tarafından 19.02.2025 tarih ve 178612 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.02.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/426 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

2024/1248149 ihale kayıt numaralı “2 (İki) Kısım Muhtelif Güç ve Gerilimlerdeki Elektrik Motorlarının Bakım ve Onarımı İşi” ihalesinin 1’inci ve 2’nci kısımlarının üzerinde bırakıldığı Akmisan Pompa ve Makine A.Ş.nin teklifinin 08.01.2025 tarihli ve 2025/UH.II-133 sayılı Kamu İhale Kurulu kararıyla değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin 1’inci kısmında aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine karar verildiği, bunun üzerine idare tarafından 11.02.2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla Akmisan Pompa ve Makine A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin 1’inci kısmında aşırı düşük teklif sorgulama işleminin yenilendiği, firmalarının aşırı düşük teklif açıklamasını hazırladığı ve eksiksiz olarak sunduğu ancak 11.02.2025 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin iptaline karar verildiği ve iptal gerekçesi olarak da “İhale süreçlerinin uzamasından mütevellit ilgili birimin yılık ihtiyacının artması sebebiyle ve benzer iş kalemlerinin bölünerek ihale edilememesi, aynı zamanda yeni iş kaleminin ortaya çıkması nedeniyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerinden ihtiyaçların uygun şartlarla zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin göz önünde bulundurularak ihalenin iptal edilmesine komisyonumuzca
Oybirliği ile karar verilmiştir.” ifadelerine yer verildiği,

İhale iptal kararının, somut bir gerekçesinin bulunmadığı, idarece açıklanan gerekçenin özetle, ihtiyaçların artması ve yeni ihtiyaçların ortaya çıkmasından ibaret olduğu, ancak ihale konusu iş kapsamındaki ihtiyaçların artması halinde, iş artışı yapılmak suretiyle, bu ihtiyaçların giderilmesinin mümkün olabileceği,

İhtiyaç miktarının arttığı gerekçesinin yanı sıra ileri sürülen, yeni ihtiyaçların ortaya çıktığı yönündeki gerekçenin de iptal sebebi olmasının mümkün olmadığı, kamu ihale mevzuatında yeni ihtiyaçların ortaya çıkması halinde bunların birim fiyatlarının nasıl belirleneceği ve mevcut sözleşme dahilinde bu ihtiyaçların nasıl giderileceğinin detaylı olarak açıklandığı, dolayısıyla yeni iş kalemlerine ihtiyaç duyulması halinde, zaten mevcut sözleşme dahilinde karşılanması mümkün olan yeni ihtiyaçlar gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmesinin mümkün olmadığı,

İdarece ortaya konulan “yeni ihtiyaçların ortaya çıkması” şeklindeki gerekçenin doğruluğu ve gerçeğe uygunluğunun teyit edilemediği, zira hiçbir somut bilgi ve belgeye dayanmayan bu gerekçeye konu “yeni ihtiyaçların”; gerçekten yeni bir ihtiyaç olup olmadığını yahut bahse konu yeni ihtiyaçların, başvuru konusu ihale kapsamında kalan işler mi yoksa ayrıca ihale edilmesi gereken tamamen bağlantısız işler mi olduğunun anlaşılamadığı,

Yeni ihtiyaç ortaya çıktığında yahut ihtiyaç duyulan iş miktarı arttığında, bu artışın iptal sebebi olabilmesi için, %20 oranlı iş artışı yapılarak ihtiyacın giderilmesine imkan bulunmaması gerektiği, ne var ki bu konuda yapılmış bir hesaplama yahut ortaya konulmuş bir delilin bulunmadığı, bahse konu hususların iptal sebebi olabilmesi için, öncelikle somut bir dayanağının bulunması gerektiği, başka bir deyişle yeni ihtiyaçların ortaya çıktığını yahut ihtiyaç duyulan iş miktarının arttığını gösterir bilgi ve belgelerin bulunması gerektiği, ancak ihale komisyonu kararında, ihalenin iptal kararı alınıncaya kadar ortaya konulmuş olan ve yeni ihtiyaçların ortaya çıktığını yahut ihtiyaç duyulan iş miktarının arttığını gösterir hiçbir delilin bulunmadığı,

Özetle somut dayanaktan yoksun olan ihalenin iptali kararının iptal edilmesi ve ihalenin taraflarına bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 64’üncü maddesinde “(1) İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2 (İki) Kısım Muhtelif Güç ve Gerilimlerdeki Elektrik Motorlarının Bakım ve Onarım İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

1.Kısım: 88 kalem 11-250 kW arası Elektrik Motoru
2. Kısım: 23 kalem 500-1600 kW arası Elektrik Motoru

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer:

Yüklenici Kontrol teşkilatı gözetiminde bakım onarım yapılacak olan motorları idarenin belirlediği yerden teslim alarak kendi atölyesinde/fabrikasında bakım onarımını yapacaktır.

Teslim alınan motorların araca yüklenmesi, nakliyesi Yükleniciye aittir.
Motorlara Bakım Onarım yapıldıktan sonra uygun görülen yere indirilmesine kadar gereken tüm işlemler Yükleniciye aittir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tesisler Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “2024/1248149 İhale Kayıt Numaralı 2 (İki) Kısım Muhtelif Güç ve Gerilimlerdeki Elektrik Motorlarının Bakım ve Onarımı İşi” olduğu, bahse konu ihalenin 31.10.2024 tarihinde açık ihale usulü ile elektronik ihale olarak gerçekleştirildiği, ihalede 5 adet ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği, 19.11.2024 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararına göre ihalenin şikâyete konu 1’inci ve 2’nci kısmına 3’er isteklinin teklif verdiği, ihalenin 1’inci kısmında bu isteklilerden ICM Mühendislik Otomasyon Makine İnş. Tic. Ltd. Şti.nin sunmuş olduğu iş deneyim belgesi benzer iş tanımına uygun olmadığı için, 2’nci kısmında ise Golden Power Elekt.San. ve Tic. Ltd. Şti.nin geçici teminat mektubu uygun olmadığı için tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idare tarafından teklif tutarı sınır değer tutarının altında olan ihalenin 1’inci kısmında Akmisan Pompa ve Makine A.Ş. ve başvuru sahibi Sefer Ala’ya, 2’nci kısımda ise Akmisan Pompa ve Makine A.Ş.ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve anılan istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülerek, ihalenin her iki kısmında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak Akmisan Pompa ve Makine A.Ş.nin, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak ise başvuru sahibi Sefer Ala’nın belirlendiği görülmüştür.

Söz konusu ihale komisyonu kararına karşı başvuru sahibi Sefer Ala tarafından Kurumumuza yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine 08.01.2025 tarihli ve 2025/UH.II-133 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı alındığı, anılan kararda “Yapılan incelemede, yukarıda yer alan idarece sınır değerin altında teklif veren isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında ihalenin 1’inci ve 2’nci kısımlarında aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilerin açıklanmasını istediği iş kalemlerinin belirtildiği görülmüş olup, söz konusu maliyet kalemlerinin alt maliyet bileşenlerine ilişkin bir belirleme yapılmadığı, örneğin açıklanması istenilen iş kalemlerinden biri olan “B.F.01 11 kW 400V 1500-3000 d/dk motor Stator Sargı Yenilenmesi” iş kalemini oluşturulan alt maliyet bileşenlerinin ne/neler olduğunun belirtilmediği, bu kapsamda idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemleri kapsamında yapılan belirlemeler uyarınca aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı ve objektif kriterlere göre değerlendirilmesinin mümkün olmadığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede, ihalenin şikâyete konu edilen 1’inci kısmında teklif tutarı sınır değer tutarının altında iki istekli (Akmisan Pompa ve Makine A.Ş. ve başvuru sahibi Sefer Ala) olduğu, 2’nci kısımda ise Akmisan Pompa ve Makine A.Ş.nin olduğu görülmüştür. Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, Akmisan Pompa ve Makine A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmış olup, her ne kadar ihalenin 2’nci kısmında aşırı düşük teklif sorgulanmasının yenilenmesi gerekmekteyse de bahse konu kısımda sınır değer tutarının altında Akmisan Pompa ve Makine A.Ş. dışında istekli olmadığından, bu kısımda sorgulanmanın yenilenmesine gerek olmadığı, ancak ihalenin şikâyete konu edilen 1’inci kısmında açıklanması istenilen iş kalemlerinin alt bileşenlerinin idarece belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Anılan Kurul kararı doğrultusunda idarece alınan 11.02.2025 tarihli komisyon kararı ile ihalenin şikâyete konu edilen 1 ve 2’nci kısmında Akmisan Pompa ve Makine A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin 1’inci kısmında önemli teklif bileşenleri belirlenerek 22.01.2025 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen yazı ile Sefer Ala’ya aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapıldığı ve 8 (Sekiz) takvim günü içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasının yapılmasının istenildiği görülmüş olup, 14.02.2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda ve ekinde yer alan 11.02.2025 tarihli komisyon kararında “Geçen bu süre zarfında ihale sürecinin uzamasından dolayı ilgili birimin satın alma talebinde yıllık ihtiyacın arttığı ve yeni iş kalemlerinin ortaya çıkmasından dolayı ihtiyaç listesinin güncellendiği görülmektedir. Bu minvalde ihtiyacın artmasından ötürü benzer iş kalemlerinin bölünerek ihale edilememesi, aynı zamanda yeni iş kaleminin ortaya çıkması nedeniyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun temel ilkelerinden olan “ihtiyaçların uygun şartlarda zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması” ilkelerinin göz önünde bulundurularak ihalenin iptaline
Oybirliği ile karar verilmiştir.” ifadeleriyle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Kamu ihale mevzuatında yer alan düzenlemelerden, idarelerin yapmış oldukları ihaleleri iptal etme yetkisinin bulunduğu, ancak ihalenin iptali noktasında idarelerin sahip olduğu takdir yetkisinin sınırsız olmadığı; şöyle ki, idarelerin sahip olduğu takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. İhalenin iptal edilmesine ilişkin işlemlerin gerçekleştirilmesinde takdir yetkisinin, gerekçe belirtilmek suretiyle kullanımı bu işlemin hukuka uygunluğu noktasında önem arz etmekte olup, anılan Kanun’da ihalenin iptal edilmesi durumunda isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılması gerektiğine işaret edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirilerek idarenin iptal gerekçesi ile sınırlı olarak yapılan incelemede, idarenin iptal gerekçelerinin “ihtiyaç artışı” ve “yeni iş kalemlerinin ortaya çıkması” olarak belirtildiği, ancak söz konusu iptal kararına dayanak olarak ihale komisyonunca ihtiyaç artışının veya ihtiyaç duyulan yeni iş kalemlerinin ne/neler olduğu ve dayanağının somut ve açık bir şekilde ortaya konulmadığı, idarece ihtiyaç artışının veya ihtiyaç duyulan yeni iş kalemlerinin kamu ihale mevzuatında düzenlenen iş artışı ile karşılanamayacağına ilişkin somut bir belirlemenin yapılmadığı ve kamu yararı hususunun somutlaştırılmadığı tespit edilmiş olup, mezkûr ihalenin belirtilen gerekçelerle iptal edilmesinin idarenin ihaleyi iptal etme konusundaki takdir yetkisi kapsamında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğunun söylenemeyeceği, idarece iptale ilişkin gerekçenin somut ve bilgi/belgeye dayalı bir biçimde ortaya konulmadığı sonucuna varılmış olup, ihale sürecinde başvuru sahibinin ilk ihale komisyonu kararıyla ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olduğu hususu da dikkate alındığında, idarenin ihalenin 1’inci ve 2’nci kısımlarının iptali kararının iptal edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 152.021,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu iddiasında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 152.021,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.