KİK Kararı: 2025/UH.II-657 (5 Mart 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/010
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 05.03.2025
Karar No : 2025/UH.II-657
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kandemirler Muş Vip Turizm İnş. Nak. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Muş Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1554487 İhale Kayıt Numaralı “2025 Yılı Sürücülü ve Yakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Muş Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 16.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2025 Yılı Sürücülü ve Yakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Kandemirler Muş Vip Turizm İnş. Nak. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin 23.01.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 31.01.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.02.2025 tarih ve 177915 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.02.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/360 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen sözleşmeye davet yazısında 4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına ilişkin belgeler ile birlikte Teknik Şartame’nin 4.22, 4.25 ve 4.28’inci maddesinde belirtilen belgelerin de istenildiği, anılan düzenlemeye yönelik süresi içerisinde yapılmış bir başvuru olmadığından ihale dokümanının bu haliyle kesinleştiği,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından Teknik Şartname’nin ilgili maddesinde belirtilen belgelerin sunulmadığı, sözleşme imzalanmadan önce sunulması gereken belgeler ve ilgili belgelerin sunulmaması halinde uygulanacak yaptırımların mevzuatta yer aldığı, bu çerçevede anılan istekliye ilişkin olarak geçici teminatın gelir kaydedilerek Kanun’un 58’inci maddesi uyarınca yasaklılık işlemlerinin başlatılması gerekirken anılan istekli hakkında yasaklılık işlemlerinin başlatılmadığı,

2. İhale konusu işte ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendikleri, idarece ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatı ile kendi teklif fiyatı aralarındaki fark ile Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edildiği, teklif fiyatlarının yaklaşık maliyetin altında olduğu, sadece ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile aralarındaki teklif fiyatı farkı gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmesinin mevzuata uygun olmadığı, ayrıca ihalenin iptali kararının ihale komisyonu kararı ile alınması gerekirken ihale komisyonu başkanının teklifi ve ihale yetkilisi oluru ile alındığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “a) İflas eden, tasfiye halinde olan, işleri mahkeme tarafından yürütülen, konkordato ilân eden, işlerini askıya alan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan.

b) İflası ilân edilen, zorunlu tasfiye kararı verilen, alacaklılara karşı borçlarından dolayı mahkeme idaresi altında bulunan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan.

c) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan.

d) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan.

e) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, mesleki faaliyetlerinden dolayı yargı kararıyla hüküm giyen. ...

g) İhale tarihi itibariyle, mevzuatı gereği kayıtlı olduğu oda tarafından mesleki faaliyetten men edilmiş olan. …

Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,

“Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dâhil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.

İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü,

“Sözleşmeye Davet” başlıklı 42’nci maddesinde ise “41’inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir.” hükmü,

“Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 44’üncü maddesinde “İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43’üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir.

Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir. Ancak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanabilmesi için, 42’nci maddede belirtilen on günlük sürenin bitimini izleyen üç gün içinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye 42’nci maddede belirtilen şekilde tebligat yapılır…” hükmü,

“İhalelere katılmaktan yasaklanma” başlıklı 58’inci maddesinde “17nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeyi imzalamaması” başlıklı 68’inci maddesinde “(1) İhale üzerinde kalan isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihinde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair bilgi ve/veya belgeleri veya kesin teminatı vermemesi ya da sözleşme imzalamaması durumunda, Kanunun 44’üncü maddesi hükümlerine göre, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının, ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilir.

(2) Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ancak sözleşme imzalanmadan önce ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. İdare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihinde Kanunun 10 uncu maddesinin 4’üncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair bilgi ve/veya belgeleri ve kesin teminatı vermesini istemek zorundadır.

(3) Mücbir sebep halleri dışında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli de, yasal yükümlülüklerini yerine getirerek sözleşme imzalamak zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, bu isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilerek Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, Kanunun 10’uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere idareye sunulan bilgi ve/veya belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, bu isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İsteklilerden 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre istenecek belgeler” başlıklı 17’nci maddesinde “… 17.6.1. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin “İhale dışı bırakılma” başlıklı maddelerinde; İhale üzerinde kalan istekliden, 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce istenilmesinin zorunlu olduğu ve bu belgelerin, ihale usulüne göre son başvuru ve/veya ihale tarihinde isteklinin anılan bentlerde belirtilen durumlarda olmadığını göstermesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

…

17.6.2. İhale üzerinde kalan isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihi itibarıyla 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeleri veya kesin teminatı vermemesi ya da sözleşme imzalamaması durumunda, Kanunun 44’üncü maddesi hükümlerine göre, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının, ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilecektir.

17.6.2.1. Anılan belgelerin isteklilerin son başvuru ve/veya ihale tarihindeki durumunu göstermesi gerektiğinden, isteklilerin ilgili idarelere (vergi daireleri, sosyal güvenlik il müdürlükleri vb.) yaptığı başvurularda bu belgeleri ihale tarihindeki durumlarını gösterecek şekilde istemeleri, adı geçen idarelerin de isteklilerin ihale tarihindeki durumunu gösterecek şekilde belgeleri düzenleyerek vermeleri gerekmektedir.

17.6.3. 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentleri gereğince, ihaleye katılan isteklinin teklifinin başka bir sebeple değerlendirme dışı bırakılıp bırakılmadığı, bu isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olup olmadığı veya ihalenin iptal edilip edilmediğine bakılmaksızın, isteklilerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlarının bulunduğunun anlaşılması (sosyal güvenlik prim veya vergi borcu bulunması gibi) halinde, bu durumda olanların ihale dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi, ancak haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmemesi gerekmektedir.

17.6.4. İhale üzerinde kalmasına rağmen süresi içinde sözleşme imzalamaya gelmeyenlerin ise Kamu İhale Kanununun 44’üncü maddesi gereğince geçici teminatının gelir kaydedilmesi ve anılan Kanunun 58’inci maddesi uyarınca kamu ihalelerinden yasaklanması gerekmektedir. Bu çerçevede; sözleşme imzalamaya davet edilen istekli tarafından taahhüt edilen hususlara ilişkin yukarıda belirtilen belgelerin sözleşme imzalama süresi içinde sunulmaması halinde, bu istekli hakkında 4734 sayılı Kanunun 58’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar” kapsamında değerlendirme yapılacak ve ayrıca anılan Kanunun 44’üncü maddesi gereğince geçici teminatı gelir kaydedilecektir.

Ancak, 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerine ilişkin belgelerin ihale üzerinde kalan istekli tarafından ilgili yerlerden temin edilerek süresi içerisinde ihaleyi yapan idareye sunulması ve bu belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içerdiğinin anlaşılması (sosyal güvenlik prim veya vergi borcu bulunması gibi) halinde, sonradan ihalenin iptal edilip edilmediğine bakılmaksızın, bu durumda olanların ihale dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi, fakat haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmemesi gerekmektedir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde 2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2025 YILI SÜRÜCÜLÜ VE YAKITSIZ ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIM İŞİ

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

1 ADET 2025 YILI SÜRÜCÜLÜ VE YAKITSIZ ARAÇ KİRALAMA HİZMET ALIM İŞİ

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Muş Merkez” düzenlemesi,

“Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 41’inci maddesinde “41.1. İhale üzerinde bırakılan istekli, sözleşmeye davet yazısının bildirim tarihini izleyen on gün içinde, ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğüne ve ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeler ile kesin teminatı verip diğer yasal yükümlülüklerini de yerine getirerek sözleşmeyi imzalamak zorundadır.

…

41.4. Mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, sözleşmeyi imzalamaması durumunda, geçici teminatı gelir kaydedilerek, hakkında 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere sunulan belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, geçici teminatı gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında yasaklama kararı verilmez.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin sorumlulukları” başlıklı 4’üncü maddesinde “…4.22 Yüklenici sözleşme imzalanmadan önce iş kapsamında çalıştırılacak olan araçlara ait marka, model, tip ve kasko değerleri türünden bilgileri içeren çizelgeyi idareye (Kontrol Teşkilatına) sunacak ve idarenin (Kontrol Teşkilatının) çizelgedeki araçları uygun görmesi halinde sözleşme imzalanacaktır.

…

4.25. Çalışacak şoförler kullanacağı araca yeterli ehliyete sahip olacaktır. Ayrıca ilgili Kanun ve yönetmelik gereği sürücülerde kombi için yük taşımaya uygun, diğer araçlar için yolcu taşımaya uygun SRC belgesi sahibi olacaktır. Tüm şoförlerde bulaşıcı hastalık olmadığına dair rapor, göz muayene raporu, ikametgâh, ev ve cep telefonu, sürücü belgesi, SRC belgesi, sabıka kaydı ve psikoteknik belgesi sözleşme imzalanmadan önce idareye sunması zorunludur.

…

4.28. Araçlara il dışı görevlendirme yapılabildiği için, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından istekli adına düzenlenmiş ve ihale tarihi itibariyle geçerliliği olan A Grubu Seyahat Acentesi İşletme Belgesi (TÜRSAB belgesi), sözleşme aşamasında yüklenici tarafından diğer belgelerle birlikte idareye sunulacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işin Muş Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne ait “2025 Yılı Sürücülü ve Yakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alım İşi” olduğu, 16.12.2024 tarihinde yapılan ihaleye 2 isteklinin katıldığı, 20.12.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Taner Yıldırım üzerinde bırakıldığı,

İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan Taner Yıldırım’a 31.12.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen “Sözleşmeye davet” konulu yazıda “2025 Yılı Sürücülü ve Yakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alım İşi işine ait ihale uhdenizde kalmıştır. Tebliğ tarihini izleyen günden itibaren en geç on gün içinde ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c),(d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığınıza dair belgeler ile %6,00000 oranında kesin teminatı vermek ve diğer yasal yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle ihale konusu işe ilişkin sözleşmeyi imzalamanız gerekmektedir.

Teknik Şartnamede Yapılan Düzenleme Gereği Firmanız Tarafından Sözleşme İmzalanmadan Önce;

4.22.Yüklenici sözleşme imzalanmadan önce iş kapsamında çalıştırılacak olan araçlara ait marka, model, tip ve kasko değerleri türünden bilgileri içeren çizelgeyi idareye (Kontrol Teşkilatına) sunacak ve idarenin (Kontrol Teşkilatının) çizelgedeki araçları uygun görmesi halinde sözleşme imzalanacaktır.

4.25.Çalışacak şoförler kullanacağı araca yeterli ehliyete sahip olacaktır. Ayrıca ilgili Kanun ve yönetmelik gereği sürücülerde kombi için yük taşımaya uygun, diğer araçlar için yolcu taşımaya uygun SRC belgesi sahibi olacaktır. Tüm şoförlerde bulaşıcı hastalık olmadığına dair rapor, göz muayene raporu, ikametgâh, ev ve cep telefonu, sürücü belgesi, SRC belgesi, sabıka kaydı ve psikoteknik belgesi sözleşme imzalanmadan önce idareye sunması zorunludur.

4.28.Araçlara il dışı görevlendirme yapılabildiği için, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından istekli adına düzenlenmiş ve ihale tarihi itibariyle geçerliliği olan A Grubu Seyahat Acentesi İşletme Belgesi (TÜRSAB belgesi), sözleşme aşamasında yüklenici tarafından diğer belgelerle birlikte idareye sunulacaktır.” ifadelerine yer verilerek başvuru sahibinin sözleşmeye davet edildiği görülmüştür.

İdarenin söz konusu sözleşmeye davet yazısı üzerine 09.01.2025 tarihinde ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından;

4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan belgeler,

Kasko değer listeleri,

D2 ve K1 belgeleri,

Kesin teminat mektubu,

İhale karar pulu ve damga vergisinin yatırıldığına dair tahsilat makbuzu,

SRC Belgeleri, ehliyetler ile adli sicil kayıtları,

A grubu seyahat acentesi işletmesi belgesi (TÜRSAB) belgelerinin idareye teslim edildiği, ancak sözleşmeye davet yazısında belirtilen “Tüm şoförlerde bulaşıcı hastalık olmadığına dair rapor, göz muayene raporu, ikametgâh, ev ve cep telefonu”na ilişkin belgelerin bu kapsamda yer almadığı, bir başka ifade ile sözleşme imzalanması aşamasında idareye teslim edilmediği görülmüştür.

İdarece düzenlenen 09.01.2025 tarihli tutanakta “…4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerindeki belgeler ile kesin teminat, ihale karar pulu ve damga vergisini yatırdığına dair tahsilat makbuzunu 09.01.2025 tarihinde saat 13:00’da idaremize teslim ederek, İdari Şartname’de belirtilen belgeleri eksiksiz ve tam teslim etmiştir.

Ancak Teknik Şartnamenin 4.28 maddesinde “Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından istekli adına düzenlenmiş ve ihale tarihi itibariyle geçerliliği olan A grubu seyahat acentesi işletmesi (TÜRSAB)” sözleşme aşamasında yüklenici tarafından diğer belgelerle birlikte idareye sunacaktır. İfadesi yer almasına rağmen, ilgili kendisine ait TURSAB belgesini vermesi gerekirken farklı bir firmaya ait TURSAB belgesini teslim etmiştir. Bu nedenle geçersiz olan mevcut belge uygun görülmemiş olup, 1’inci en avantajlı teklifi veren Taner YILDIRIM firması değerlendirme dışı bırakılarak sözleşme imzalanmamıştır.” ifadelerine yer verildiği,

Bunun üzerine ihale komisyonu başkanı M. A. tarafından ihale yetkilisi M. A. T. oluruna sunulan 10.01.2025 tarihli ve ihale iptali konulu yazıda “İl Müdürlüğümüzce 16.12.2024 tarihinde saat 11:00'de 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 19. Maddesine göre açık ihale usulü ile 2024/1554487 ihale kayıt numaralı "2025 Yılı Sürücülü ve Yakıtsız Araç Kiralama Hizmet Alını İşi" ihalesi yapılmıştır.

Söz konusu ihaleye iki firma teklif vererek, ekonomik açıdan en avantajlı Linçi teklif 2.980.021,02 TL ile Taner YILDIRIM firmasında ihale kalmıştır. İhale üzerinde kalan istekliye 31.12.2024 tarihinde sözleşme öncesi Kamu İhale Genel Tebliği'nin "İsteklilerden 4734 sayılı Kanunun 10'uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre istenecek belgeler" ile kesin teminat ve teknik şartnamede istenen belgeleri sözleşme öncesi teslim etmesi istenmiş olup, adı geçen firma 09.01.2025 tarihinde sözleşme yapmak üzere İdari Şartnamede istenilen belgeleri tam ve eksiksiz teslim etmiş fakat teknik şartnamede istenilen firmaya ait TURSAB belgesinin farklı firma adına olması nedeniyle belge geçersiz sayılarak firma ile sözleşme imzalanmamıştır.

Bu itibarla, 1'inci avantajlı teklif elendiği için 2'nci en avantajlı teklif değerlendirilmiş olup, ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklifin sahibi Kandemirler Muş Vip Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi olup, teklif ettiği tutar 4.175.894,40 TL’dir. Her iki teklif arasındaki fark 1.195.873,38 TL'dir. Ekonomik açıdan en avantajlı 2.nci teklif 1’inci tekliften %40,13 daha fazla olduğundan, 17.05.2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamında Kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin ve kamu yararı gözetilerek ihalenin iptal edilmesi hususunu; Olurlarınıza arz ederim.” ifadelerine yer verildiği ve ihale yetkilisi oluru ile ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede uyuşmazlığa sebep iddia konusunun Teknik Şartame’nin 4.22, 4.25 ve 4.28’inci maddelerinde yer verilen düzenlemeler uyarınca ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sözleşme imzalanmadan önce sunulması gereken belgelere ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Sözleşme öncesi sunulması gereken belgeler ve ilgili belgelerin sunulmaması halinde uygulanacak yaptırımlara ilişkin olarak ilgili mevzuatta ve ihale dokümanında düzenlemeler yer almaktadır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sözleşme imzalanması için mevzuatın öngördüğü 4734 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgelerin, %6 oranında kesin teminatın ve diğer yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekmektedir.

Teknik Şartname düzenlemeleri incelendiğinde, sözleşme öncesi istenilebilecek belgelere ek olarak anılan Şartname’nin 4.22 ve 4.25’inci maddelerinde belirtilen belgelerin de sözleşme imzalanmadan önce idareye sunulması gerektiğinin belirtildiği, ancak aynı Şartname’nin 4.28’inci maddesinde belirtilen, istekli adına düzenlenmiş ve ihale tarihi itibariyle geçerliliği olan A Grubu Seyahat Acentesi İşletme Belgesinin (TÜRSAB belgesi) sözleşme aşamasında sunulmasının istenildiği, söz konusu düzenlemede yer verilen belgenin yükleniciden (ihale üzerinde bırakılarak kendisiyle sözleşme imzalanan istekli) ve sözleşme aşamasında diğer bir ifade ile sözleşme imzalanmasını müteakip sunulmasının talep edildiği, anılan düzenlemelerine yönelik olarak süresi içerisinde itirazen şikâyet başvurusu bulunmadığı ve doküman düzenlemelerinin mevcut haliyle kesinleştiği, söz konusu belgelerin sözleşme davet yazısında da aynı şekilde talep edildiği görülmektedir.

Sözleşmeye davet yazısında belirtilen yükümlülüklerin tamamının yerine getirilmesi şartıyla sözleşme imzalanabileceği, belirtilen belgelerin eksik sunulmasının ise sözleşme imzalanması için gereken yükümlülüklerin yerine getirilmediği anlamına geleceği açıktır.

Bu itibarla Teknik Şartname’nin 4.22 ve 4.25’inci maddelerinde yer verilen belgelerin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sözleşme imzalanmadan önce idareye sunulması gerektiği, ancak anılan şartnamenin 4.28’inci maddesinde belirtilen TÜRSAB belgesinin sözleşme imzalanmadan önce sunulmasına gerek bulunmadığı, söz konusu belgenin sözleşme aşamasında diğer bir ifade ile sözleşme imzalanmasını müteakip idareye sunulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sözleşme imzalanmadan önce idareye sunulan belgeler kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde; idare tarafından Teknik Şartname’nin 4.28’inci maddesinde belirtilen TÜRSAB belgesinin istekli adına düzenlenmediği, dolayısıyla sözleşme imzalanması için gerekli yükümlülüğün yerine getirilmediği gerekçesiyle anılan istekli ile sözleşme imzalanmadığı fakat geçici teminatın gelir kaydedilmediği görülmekle birlikte, Teknik Şartname’nin 4.28’inci maddesinde belirtilen TÜRSAB belgesinin sözleşme imzalanmadan önce sunulmasına gerek bulunmadığı, anılan belgenin sözleşme imzalanmasını müteakip idareye sunulması gerektiği, ancak yukarıda yer verilen tespitlerden anlaşılacağı üzere ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sözleşme imzalanmadan önce idareye sunulması gereken Teknik Şartname’nin 4.25’inci maddesinde yer verilen “Tüm şoförlerde bulaşıcı hastalık olmadığına dair rapor, göz muayene raporu, ikametgâh, ev ve cep telefonu” na ilişkin belgelerin idareye sunulmadığı, bir başka ifade ile anılan istekli tarafından sözleşmenin imzalanmasına ilişkin yükümlülüklerin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmediği, dolayısıyla aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca anılan istekliye ait geçici teminatın gelir kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibinin “yasaklama işlemlerine başlanılmamasının mevzuata aykırı olduğu” iddiasına ilişkin olarak, Kanun’un 53’üncü maddesinde Kurum’un görev ve yetkileri sayılmış olup, yasaklamaya ilişkin işlemlerin Kurumun görev alanında bulunmadığından anılan iddianın görev yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.

…” hükmü,

“Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 44’üncü maddesinde “İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43 üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir.

Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir. Ancak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanabilmesi için, 42 nci maddede belirtilen on günlük sürenin bitimini izleyen üç gün içinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye 42 nci maddede belirtilen şekilde tebligat yapılır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de sözleşmeyi imzalamaması durumunda ise, bu teklif sahibinin de geçici teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin İhalenin karara bağlanması ve onaylanması başlıklı 65’inci maddesinde “(1) Yapılan değerlendirme sonucu ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır ve ihale komisyonunca alınan gerekçeli karar ihale yetkilisinin onayına sunulur.

…

(3) İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

(4) İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.

…” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine bildirim” başlıklı 42’nci maddesinde “42.1. İhale üzerinde bırakılan istekliyle sözleşmenin imzalanamaması durumunda, belirlenmiş ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden ihale yetkilisinin ihale komisyonunun gerekçeli kararı üzerine ihale kararını onaylayacağı veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal edebileceği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sözleşme imzalanmasına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalanabileceği anlaşılmaktadır

Yukarıda ayrıntılarına yer verildiği üzere ihale üzerinde bırakılan istekli ile sözleşmenin imzalanamamasını müteakip ihale komisyonu başkanının “İhale iptali” konulu yazısı üzerine ihale yetkilisi oluru ile ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi arasındaki %40.13’lük fiyat farkı bulunduğu, Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin kamu yararı gözetilerek ihalenin iptal edildiği görülmüştür.

Bu çerçevede; İdarelerin ihaleyi iptal etme noktasında takdir yetkilerinin bulunduğu, ancak idarelere kanun ile verilen bu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı kullanılması gerektiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, Kanun’un 44’üncü maddesinde ihale üzerinde kalan isteklinin 42 ve 43’üncü maddelerine göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorunda olduğu, bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilerek ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, Kanun’da belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalanabileceği hüküm altına alınmıştır. Ancak, idarenin ihale üzerinde bırakılan isteklinin sözleşme imzalanabilmesi için gerekli olan zorunlulukları yerine getirmemesi durumunda ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalama yönünde bir zorunluluğunun bulunmadığı, Kanun’da da zorunluluk öngörülmediğinden idarenin iki isteklinin teklifi arasındaki fiyat farkından bahisle ihalenin iptalinde aykırılık bulunmadığı, söz konusu durumda sözleşmenin ihale yetkilisince uygun görülmesi durumunda imzalanabileceğinden, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için anılan Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin aktarılan hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesine imkân bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Taner Yıldırım’a ait geçici teminatın gelir kaydedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.