KİK Kararı: 2025/UH.II-177 (15 Ocak 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/003
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 15.01.2025
Karar No : 2025/UH.II-177
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Şentur Turizm Taş. Araç Kir. ve Kur. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İsper İstanbul Personel Yönetim A.Ş.,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1261065 İhale Kayıt Numaralı “Muhtelif Projelerde Kullanılmak Üzere Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İsper İstanbul Personel Yönetim A.Ş. tarafından 05.11.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Muhtelif Projelerde Kullanılmak Üzere Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Şentur Turizm Taş. Araç Kir. ve Kur. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.nin 13.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.12.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.12.2024 tarih ve 173763 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.12.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1719 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin 8’inci kısmında ihale uhdesinde bırakılan Ens Atık Yön. Tem. Taş. Gıda ve San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

a) Amortisman maliyetlerinin açıklaması kapsamında sunulan amortisman tespit tutanağının YMM ya da Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından kaşelenip imzalanmadığı, hesaplamada araçların envanter kaydı olduğuna ilişkin belgenin bulunmadığı,

Bakım onarım ve sigorta gibi bazı maliyet bileşenlerinin kiralama maliyetinin içerisine dâhil edilmek suretiyle fiyat teklifi alınmasının uygun olmadığı, araçların özellikleri ile ilgili (marka-model-kapasite-ruhsat) bilgi ve belgelerin sunulması gerektiği,

b) Sözleşme giderleri yönünden;

Açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisinin ve sözleşme damga vergisi ile Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payının ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılmadığı,

Sözleşme bedeline dâhil olan giderlerden olan araç avadanlıkları (ilk yardım çantası, kriko, stepne, bijon anahtarı, kar zinciri, jant kapağı vs.) ile yangın tüpü, araç çekme halatı, trafik seti, paspas, anten ve radyo-teyp, cam kırma çekici (olması halinde), yazlık ve/veya kış lastiği bedelleri ve değişimleri, ek yakıt (ADBLUE) (dolum ve/veya sistem arızası) bedelleri giderlerine ilişkin ayrım yapılmadığı,

c) Kasko ve trafik sigortası maliyeti yönünden;

Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.3.4. maddesinde yapılan düzenleme doğrultusunda istekli tarafından sunulan belgelerde Genel Müdürlük veya Bölge Müdürlüğünden alınan teyit yazısının bulunmadığı, yetkili kişiler tarafından imzalanmadığı, işin süresini kapsamayan sigorta süreleri üzerinden yapılan açıklamaların reddinin gerektiği,

ç) Bakım – onarım maliyetleri yönünden;

Teklife konu araçların bakım onarım adetlerinin alınan fiyat teklifinde tam olarak yer almadığı, periyodik bakım onarım aralığını tevsik eden hiçbir belgenin sunulmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1 maddesine aykırı şekilde beyan yazılmaksızın fiyat teklifleri alındığı, fiyat tekliflerinin meslek mensubu olan SMMM ve YMM tarafından imzalanıp ve kaşelenmediği, teklife konu alanda faaliyet gösteren firmadan alınmadığı, yedek parça maliyetleri ile ilgili açıklama yapılmadığı,

d) Birden fazla yılı kapsayan ihale konusu işte önemli teklif bileşeni olarak belirlenen motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene giderlerinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenmediği,

e) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında alınan fiyat tekliflerinin dayanağı olan ve ekinde yer alan EK-O.5 ve EK-O.6 tutanaklarının sunulmadığı, mevzuata uygun şekilde düzenlenmediği, sunulan tutanaklarda tarih ve sayısının yer almadığı, tutanağın 3 numaralı kısmında yevmiye, işletme ve envanter defterlerinin tasdik makamı, tarih ve sayısına yer verilmemesinin uygun olmadığı, tutanağa esas 3 aylık sürenin hatalı olduğu, tutanakta yer alan bilgilerin fatura bilgileri ile tevsik edilmediği,

Bahse konu tutanaklarda mükellefin adı ve soyadı/ticaret unvanının hatalı yazıldığı, SMMM’ye ait faaliyet belgesinin sunulmadığı, sunuldu ise geçerlilik süresinin dolduğu, fiyat teklifi veren firmanın teklif vermeye ve tutanakları imzalamaya yetkili olduğunu gösterir ticaret sicil tasdiknamesinin ve imza beyannamelerinin sunulmadığı, tutanakların her sayfasının meslek mensubu ve mükellef tarafından imzalanıp kaşelenmediği, tutanakların 2 nüsha düzenlenmediği, 1’inci sayfasında yer alan SMMM bilgileri ile ilgili meslek mensubunun kaşe bilgilerinin birbirinden farklı olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin ve tutanakların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1 maddesinde yer alan şartları sağlamadığı, beyan yazılarının uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

…

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

…

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

...” hükmü,

Aynı maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde “Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri" başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

…

(3) Kuruma itirazen şikâyet süresi; şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alman iptal kararma karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. ” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında “Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

...

ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

…

ı) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir.

…

(4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmiştir.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikâyete konu ihalenin İsper İstanbul Personel Yönetim A.Ş. tarafından gerçekleştirilen “Muhtelif Projelerde Kullanılmak Üzere Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet Alım” işine ilişkin olduğu, 05.11.2024 tarihinde kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilen ihalede 35 adet ihale dokümanı indirildiği, ihalenin başvuruya konu 8’inci kısmına 15 istekli tarafından teklif sunulduğu, 03.12.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Ens Atık Yön. Tem. Taş. Gıda ve San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Şentur Tur. Taş. Araç Kir. ve Kur. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler" başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir. Dolayısıyla: söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikâyet yoluna başvurulmadan itirazen şikâyet yoluna başvurulamayacağından, şikâyet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikâyet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır. Bu çerçevede şikâyet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Yine, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; dilekçelerde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmış, aynı Yönetmelik’in 16’ncı maddesinde ise başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği konusunun Kuruma yapılan başvurularda öncelikle incelenmesi gereken hususlar arasında olduğu belirtilmiştir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in 8’inci maddesinde de, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerektiği yönünde bir açıklama yapılmıştır.

Başvuruya konu ihaleye yönelik olarak başvuru sahibi istekli tarafından düzenlenen idareye şikâyet başvuru dilekçesi incelendiğinde; “Aşırı düşük sorgulaması kabul edilen firmadan aşırı düşük sorgulamasında istenilen bilge belge ve dokümanların idarenize tamamıyla sunulup sunulmadığı aşırı düşük sorgulamasının evrak bazında bilgi belge ve doküman olarak uzun bir süreç ve titizlik gerektirdiği ve bu yüzden ilgili firmanın sunmuş olduğu bilge belge ve dokümanların idareniz tarafından kontrol edilip titizlikle incelenmesi ve buna göre karar verilmesi hususunu bilgilerinize arz ediyoruz.” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiş olup, soyut ve genel nitelikli olduğu anlaşılan söz konusu iddiaların kapsamının net olmadığı görülmüştür. Diğer taraftan ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının hangi neden/nedenlerle mevzuata aykırı olduğuna yönelik herhangi bir iddia belirtilmeksizin idareye sadece açıklamada yer alan tüm belgelerin sunulup sunulmadığına yönelik inceleme talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi istekli tarafından Kuruma sunulan itirazen şikayet başvuru dilekçesinde ise, idareye açık ve spesifik olarak ileri sürülmeyen iddiaların genişletilerek ve/veya tamamen başkalaştırılarak oluşturulduğu tespit edilmiş olup bir başka ifadeyle söz konusu iddiaların hiçbirinin idareye sunulan şikayet dilekçesinde yer almadığı görülmüştür.

Şikâyet başvurusu, itirazen şikâyet başvurusu gibi idari başvuru yolunun ilk aşaması olup, şikâyet başvurusunun amacı, başvuranlar bakımından hak aramak olduğu kadar idareler bakımından da iddia edilen mevzuata aykırılıklara ilişkin kendi görüşlerinin ortaya konulmasıdır. Dolayısıyla, şikâyet başvurusunun itirazen şikâyet başvurusundan bağımsız düşünülmemesi, bu anlamda hukuka aykırılık iddialarının açık, net ve gerekçeleriyle birlikte öncelikle idareye ileri sürülerek idarenin bu konudaki iradesinin ortaya çıkması, daha sonra Kuruma başvuruda bulunulması önem arz etmektedir.

Bu bağlamda, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların; şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşıldığından başvuru sahibinin anılan iddialarının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin altıncı fıkrasında “…Kısmi teklife açık ihalelerde…tekliflerin verilmesi ile bu aşamadan sonraki işlemlere ilişkin başvurularda, başvuru bedeli toplam yaklaşık maliyet üzerinden yatırılır. Başvuruya konu kısmın yaklaşık maliyetine göre fazla yatırıldığı tespit edilen tutar Kurum tarafından başvuru sahibine iade edilir” açıklaması bulunmaktadır. İhalenin başvuruya konu 8’inci kısım itibariyle 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi gereğince şikâyet bedeli olarak yatırılması gereken tutarın 118.286,00 TL olduğu anlaşıldığından, Kurum hesaplarına fazla ödendiği anlaşılan 39.447,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Başvurusunun reddine,

2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.