KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/011
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 12.03.2025
Karar No : 2025/UH.I-701
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Asum Yemek A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Hatay İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1282617 İhale Kayıt Numaralı 2025-2026 Yılları Malzemeli (Yerinde) ve Taşımalı Yemek Hizmeti Alımı

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Hatay İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 19.11.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2025-2026 Yılları Malzemeli (Yerinde) ve Taşımalı Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Asum Yemek A.Ş. tarafından 28.02.2025 tarih ve 179362 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.02.2025 tarihli dilekçe ile doğrudan itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/488 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihalenin üçüncü kısmına ilişkin olarak yaptıkları itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 29.01.2025 tarihli ve 2025/UH.I-291 sayılı Kurul kararı ile AGV Gıda Yem. Tem. İnş. Taş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, bununla birlikte bahse konu itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesi sürecinde teklif geçerlik sürelerinin dolması üzerine idarece isteklilerden süre uzatım talebinde bulunulduğu ve bazı isteklilerin süre uzatımını kabul etmediği, sonuç olarak anılan Kurul kararı uygulanarak ihalenin üçüncü kısmının kendi üzerlerinde bırakılması gerekliliğinin ortaya çıktığı, ancak idarece ihalenin üçüncü kısmının iptaline karar verildiği, idarenin bu işleminin yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü bulunmaktadır.

İhalenin üçüncü kısmına ilişkin olarak Asum Yemek A.Ş. tarafından itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması üzerine 29.01.2025 tarihli ve 2025/UH.I-291 sayılı Kurul kararının alındığı, bu karar kapsamında aşırı düşük teklif açıklamaları yeterli bulunmayan AGV Gıda Yem. Tem. İnş. Taş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği görülmektedir.

Söz konusu Kurul kararına konu itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesi sürecinde teklif geçerlik sürelerinin sona erecek olması sebebiyle ilgili isteklilerden süre uzatımı talebinde bulunulduğu, ihalenin üçüncü kısmında başvuru sahibi Asum Yemek A.Ş. ile Danış Kur. Hizm. İnş. Yem. Hizm. Tem. Gıda San. ve Tic. A.Ş. tarafından bu talebin karşılandığı anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan sürecin neticesinde idarece ihalenin üçüncü kısmının iptaline karar verilmiş ve bu kararın gerekçesi “Üçüncü kısım için 11.12.2024 tarihli ihale kararında en düşük dördüncü geçerli teklifi veren ASUM Yemek A.Ş.’nin teklifi incelendiğinde, her ne kadar ihale komisyon kararında değerlendirme dışı bırakılmasa da sözleşmeye bağlanan birinci kısım ile kıyaslandığında işçilik maliyetlerinin aşırı derecede yüksek olduğu, örneğin diyetisyen kalemi için idaremizce 52.929,12 TL işçilik hesaplandığı halde bu kaleme 100.000,00 TL teklif verildiği, ana öğün olan normal yemek fiyatının birinci kısma ait fiyatın %72 üzerinde olduğu, aynı şekilde ikinci, dördüncü ve beşinci kısma ilişkin fiyatlar ile karşılaştırıldığında aşırı derecede yüksek kaldığı tespit edilmiştir. İstekliye ait teklifin kabul edilmesi halinde Kamu İhale Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil edeceği kanaatine varıldığından teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ilgili kısım için tekrar ihaleye çıkılmasının kamu yararına uygun olacağına karar verilmiştir.” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda aktarılan Kanun hükümleri çerçevesinde, idarelerin ihalelerde ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlaması gerektiği, öte yandan ihale komisyonu kararı üzerine idarenin verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu anlaşılmaktadır. İhalenin iptal edilmesi idarenin takdirinde olmakla beraber, idarenin iş ve işlemlerinin gerekçelendirilmesi ve bu gerekçelerin de yerinde olması gerektiği açıktır. Zira Anayasa’nın 125’inci maddesinin birinci fıkrasında, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu hüküm altına alınmış olup, idarenin eylem ve işlemlerinin hukukilik denetimi de ancak bunların bir gerekçeye dayanması durumunda gerçekleştirilebilecektir.

İdarenin iptal gerekçeleri incelendiğinde, isteklinin üçüncü kısımdaki işçiliğe ilişkin iş kalemleri ile “normal yemek” başlıklı iş kalemi için teklif ettiği tutarlar üzerinden değerlendirme yapıldığı ve işçiliğe ilişkin teklif fiyatları yaklaşık maliyette öngörülen bedellerle, yemeğe ilişkin teklif fiyatı ihalenin diğer kısımlarına teklif edilen tutarlarla kıyaslanarak Asum Yemek A.Ş.nin teklifinin uygun görülmediği anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan hususlar değerlendirildiğinde; isteklinin her bir iş kalemi için teklif ettiği tutarlar incelenerek teklifinin uygunsuzluğuna yönelik bir değerlendirmeye varılmasının yerinde olmadığı, zira kamu ihale mevzuatında, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi süreci ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3.1’inci maddesinde yer verilen, birim fiyat teklif cetvelinde işçilik maliyetleri için açılan satırlarda ilgili mevzuatına göre hesaplanacak sözleşme gideri ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunulması neticesinde ortaya çıkan ihale dokümanına aykırı teklif durumu haricinde tekliflerin bu şekilde iş kalemi bazında değerlendirilmesine dayanak teşkil edecek bir düzenleme bulunmadığı, kaldı ki aşırı düşük tekliflerin ve ihale dokümanına aykırı tekliflerin değerlendirilmesinde başvuruya konu durumdaki gibi tutarların yüksekliği değil düşüklüğünün irdelendiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, iptal kararına ilişkin gerekçede ilk ihale komisyonu kararında en düşük dördüncü geçerli teklifi veren Asum Yemek A.Ş.nin teklifinin kabul edilmesinin 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil edeceği değerlendirmesine de yer verildiği; ihalenin üçüncü kısmında ihale sürecinin uzaması nedeniyle idarece isteklilerden teklif geçerlik sürelerinin uzatılmasının talep edildiği, anılan kısım açısından bu talebin biri başvuru sahibi olmak üzere sadece iki istekli tarafından kabul edildiği, dolayısıyla ilk ihale komisyonu kararında teklifi geçerli olan ve teklif tutarı başvuru sahibinin teklifinden önemli düzeyde düşük olan iki isteklinin teklifinin salt teklif geçerlik süresi uzatılmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı; bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda, idarece başvuru konusu kısımda geçerli teklifler açısından ortaya çıkan nihai durum dikkate alınarak kısmın iptal edilmesinin temel ilkelere aykırılık oluşturduğundan söz edilemeyeceği; bu itibarla, söz konusu gerekçeyle ihalenin başvuruya konu kısmının iptal edilmesinin 4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde idarelere tanınan takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebileceği ve anılan takdir yetkisinin açık bir biçimde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı şekilde kullanıldığına yönelik bir tespit yapılması imkânı bulunmadığı; bu nedenlerle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü koşulun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, ihalenin şikâyete konu üçüncü kısmının yaklaşık maliyet tutarı dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 152.021,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 202.718,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 50.697,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.