KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/011
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 12.03.2025
Karar No : 2025/UH.I-699
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Makro Yemek Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii Anonim Şirketi (Türasaş) Satın Alma Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1745863 İhale Kayıt Numaralı “TÜRASAŞ Sivas Bölge Müdürlüğü Malzemeli Yemek Pişirilmesi, Dağıtımı Ve Sonrası Temizlik Hizmetleri Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii Anonim Şirketi (TÜRASAŞ) Satın Alma Daire Başkanlığı tarafından 21.01.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “TÜRASAŞ Sivas Bölge Müdürlüğü Malzemeli Yemek Pişirilmesi, Dağıtımı ve Sonrası Temizlik Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Makro Yemek Gıda İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 15.01.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.01.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.01.2025 tarih ve 176771 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.01.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/233 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Teknik Şartname'nin "Diğer hususlar" başlıklı 4.3'üncü maddesinde üçüncü kişilerin talep etmesi halinde sözleşme bedelinin %15'ini geçmeyecek şekilde ücretini idareye ödemek suretiyle yemek hizmetinden faydalanacağının belirtildiği, idarenin personeli olmayan üçüncü kişilere ücret karşılığı yemek satmasının mevzuata uygun olmadığı, yüklenicinin üçüncü kişilere hizmet verme yükümlülüğünün olmadığı,
İdari Şartname'nin 7'nci maddesinde "gıda üretim izin belgesi veya işletme kayıt belgesi"nin yeterlik belgesi olarak belirlendiği ve iş ortaklığı durumunda tüm ortaklar tarafından sunulması gerektiğinin belirtildiği, İdari Şartname içerisinde ihale konusu hizmetin hazır yemek tabldot yemek üretimi faaliyeti olduğu,
Teknik Şartname’nin 3.2’nci maddesinde yemeklerin hazırlanması 3.2.3’üncü maddesinde tatlıların nasıl üretileceğinin belirtilmediği, dışarıdan temin ile mutfakta üretim arasında maliyet farkı olacağından, anılan belirsizliklerin sağlıklı teklif verilmesini engeller nitelikte olduğu,
Teknik Şartname’nin “Diğer Hususlar” kısmının 4.maddesinde üçüncü şahıslara yönelik sunulan yemek hizmetlerinde oluşabilecek rizikolara karşıda yüklenicinin sorumlu olduğu ve yemek yiyecek kişi sayısının belirsiz olmasının sigorta poliçesinin nasıl düzenleneceği hususunda karmaşa oluşturduğu, maliyet hesaplamasını zorlaştırırken, yemek satışının idare tarafından yapılıp riskin yükleniciye yüklenmesinin de mevzuata aykırı olduğu,
Teknik Şartname’nin 3.4.4’üncü maddesinde, elektrik ve şebeke suyun bedelsiz sağlanacağı belirtilirken, ilgili şartnamenin 4.3’üncü maddesinde bu giderler için %15 kesinti yapılacağının ifade edildiği, anılan düzenlemelerin birbiri ile uyumsuz olduğu,
Teknik Şartname’nin 1’nci maddesinde işin konusunun; 700 ± % 20 kişi için günlük bir öğünde en az 1600 kalorilik yemek hizmeti alımı olduğunun belirtildiği, kişi sayısı için verilen % 20 artı/eksi opsiyonun günlük 150 kişiye tekabül ettiği, günlük verilecek yemek sayısının net bir şekilde belirlenmemesinin tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasına engel teşkil ettiği,
Teknik Şartnamenin 4.4’üncü maddesinde, oluşabilecek risklere karşı sigorta poliçesi yapılması gerektiği belirtilmiş olduğu ancak bu madde diğer personellerin iaşesiyle ilgili bir hüküm içermediği, ilgili Şartnamede bu konuda herhangi bir düzenleme bulunmadığından dolayı maliyet çalışmasına engel oluşturduğu,
Teknik Şartname’nin 3.2.4’üncü maddesinde, cumartesi ve tatil günlerinde fazla mesai yapacak işçilerin yemek mevcudunun yükleniciye bir gün önceden bildirileceğinin belirtildiği, ancak Sözleşme Tasarısı’nın 36.1.19’uncu maddesinde bu hükmün dikkate alınmayacağı ifade edildiğinden teknik şartname ile sözleşme tasarısı arasında açık bir çelişki bulunduğu,
Teknik Şartname’nin 4.3’üncü maddesinde, diğer firma çalışanların ve misafirlerin ücret karşılığında yemek hizmetinden faydalanabileceğini belirtildiği ancak bu kişilerin ilgili Şartnamenin 1’inci maddesindeki mevcut personel sayısına dâhil edilmesinin öngörüldüğü, katılımın isteğe bağlı ve değişken olmasının, yemek yiyecek kişi sayısını belirsiz hale getirdiği ve maliyet hesaplamasına engel teşkil ettiği,
Teknik Şartname’de yer alan 3.4.1’inci maddesinde, yüklenicinin temin etmesi gereken malzemeler arasında günlük kullanılan, miktarı değişkenlik gösteren ürünlere de yer verilmiş olduğu bu tür ürünlerin demirbaş listesinde bulunmasının gereksiz ve eksilmeleri durumunda ağır yaptırımlar uygulanmasının, özellikle tespitlerinin zor olması nedeniyle hukuka aykırılık teşkil ettiği ayrıca bazı ürünlerin miktarlarının fazla belirtildiği, bu durumun yüklenici ve kamuda mali zarara yol açabileceği,
Teknik Şartnamesi’nin “Demirbaş Malzeme ve Tesisat Kullanımı” başlıklı 3.4.5’inci maddesinde belirtilen doğalgaz tüketim miktarını teklif fiyata dahil etmenin mümkün olmadığı, katılımcı firmaların aylık sarfiyatı tahmin etmesinin mümkün olamayacağı, şartnamede tüketim miktarının belirtilmemesi nedeniyle firmaların sağlıklı şekilde maliyet hesaplaması yapmasının engellendiği,
Teknik Şartname’nin 4.2’nci maddesinde, idare tarafından görevlendirilen kontrol teşkilatı üyelerine yemeğin bedelsiz olarak verileceğinin belirtildiği, anılan durumun mevzuata aykırı olduğu,
Teknik Şartname’nin 2’nci Maddesinde, “…Mutfak, yemekhane, iaşe ambarı, depo, kiler vb. yerlerin temizliğinin yapılması…” düzenlenmiş olan temizlik işlerinin, faaliyet konusu işi kapsamadığı ve sorumluluğun yükleniciye ait olmaması gerektiği,
İdari Şartname'nin 7.6’ncı maddesinde yer alan benzer iş tanımının mevzuata uygun olarak düzenlenmediği, mevcut benzer iş tanımı gereği özel sektörde gerçekleştirilen malzemeli yemek hizmeti işlerinin kapsamda olmadığı, rekabeti daraltıcı şekilde belirlenmiş olan benzer iş tanımı dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi gerektiği,
Teknik Şartname’nin 5.11’inci maddesinde “TÜRASAŞ 30.20.05 NACE kodu ile TEHLİKELİ SINIFTA bulunduğundan, yüklenici iş yeri hekimi ve İSG Uzmanı hizmeti alacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, ihalenin konusunun yemek alımı olması nedeniyle az tehlikeli sınıfta olduğu ve İSG uzmanı çalıştırma sorumluluğunun bulunmadığı, ayrıca idarenin fabrikasının tehlikeli sınıfta olması sebebiyle de İSG biriminin mevcutta bulunduğu, yükleniciden ayrı bir İSG uzmanı çalıştırılmasının talep edilmesinin mevzuata uygun olmayacağı,
Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin alt maddesi olan 16.1.3’üncü maddesinde özel ve ağır aykırılık hallerinin nasıl tespit edileceğinin belirtilmediği bundan dolayı da 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Temel İlkeler" başlıklı 5’inci maddesindeki saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği bozduğu ve verilecek cezanın çok ağır bir yaptırım olduğu,
Teknik Şartnamesinde yemek listesi ve yemeklerin gramajları belirtilmesine rağmen bazı yemeklerin içeriğindeki baharat ve sebze çeşitleri belirtilmediği, et döner ve tavuk şiş yemekleri üretilmeden önce sos ve baharatlar ile terbiye edilmesi gerektiği, anılan sos ve baharatlara ilişkin gerekli bilgilerin verilmediği, yardımcı gider listesinin düzenlenmediği, anılan belirsizliklerin tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olduğu,
Teknik Şartname’nin 6.9’ncu maddesinde “Atık yağlar yüklenici tarafından biriktirilecek, Belediye veya yetkili bertaraf kuruluşlarına İdare yetkilileri tarafından tutanak ile teslim edilecektir. Alınan tutanak TÜRASAŞ İSG ve Çevre birimine gönderilecektir.” şeklinde ifade edilen yöntemin idare tarafından değil de yüklenici tarafından yapılması gerektiği aksi takdirde mevzuata aykırı olduğu, kaldı ki Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın sitesi üzerinden tutanakla teslim edildiği,
Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde rutin olarak ayda bir olmak üzere ilgili mevzuata göre ilaçlama yapılması gerektiğinin düzenlendiği ancak bunun hatalı olduğu ilgili mevzuata gereği 21 günde bir ilaçlama yapılması gerektiği, durumunda ilaçlama sayısındaki belirsizlik nedeniyle maliyetin değişkenlik göstereceği ve tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasına engel teşkil edeceği,
İdari Şartname’nin 46.1’inci maddesinde fiyat farkı ile ilgili düzenlemelere yer verildiği belirtilmiş olup fiyat farkı hesaplamasına ilişkin esasların ve formüllerin hizmet alımı ihalelerine özgü fiyat farkı hükümleriyle uyumlu olmadığı, fiyat farkı hesaplama formülü ve kullanılan katsayı değerlerinin, hizmet alımı ihalelerinde uygulanacak belirli fiyat farkı esaslarına göre yeniden düzenlenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde

“a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi :

Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4 üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler (emekli olan ancak yüklenici bünyesinde çalışmaya devam eden personel için prime esas kazançlar üzerinden kesilen sosyal güvenlik destek primi ve benzeri) de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.

İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.

Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.

İşe başladığından beri meydana getirilen işler, kontrol teşkilatı tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte hesaplanır ve bulunan miktarlar, teklif edilen birim fiyatlarla çarpılmak suretiyle sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna geçirilir.

Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için, yüklenici veya işbaşında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir.

Yüklenici veya vekili, bildirilen günde, hakedişe esas hesaplamaların yapılmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı hesaplamaları tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez.

Hakediş raporu düzenlendikten sonra bir hafta içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı, hakediş raporunu idareye gönderir ve rapor yüklenici tarafından imzalanıncaya kadar idarede hiçbir işlem yapılmaksızın bekletilir. Yüklenici hakediş raporlarını zamanında imzalamazsa, ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikayet ve istekte bulunamaz.

Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu, tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise, esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama bulunmak şartı ile, yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir.

…

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır…” hükmü,

İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesinde “İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: TÜRASAŞ Sivas Bölge Müdürlüğü Malzemeli Yemek Pişirilmesi, Dağıtımı ve Sonrası Temizlik Hizmetleri Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 168.400 Öğün …” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde “Bu teknik şartnamenin konusu, TÜRASAŞ Sivas Bölge Müdürlüğünde çalışanlar ile bu şartnamenin 4.4. maddesinde belirtilen diğer personellerin iaşesi için hafta içi günlük 700 (±%20) kişilik, cumartesi günleri için 400 (±%20) ve Ramazan ayı için günlük (cumartesiler dahil) 150 (±%20) kişilik, şartname ekinde yer alan aylık yemek listeleri dikkate alınarak hazırlanacak olan, günlük bir öğünde en az 1600 kalorilik yemek hizmeti alımıdır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 3.2.4’üncü maddesinde “İşbaşı yapan işçi sayısı ve yemek yiyecek memur sayısı, en geç sabah saat 09:00'a kadar Kontrol Teşkilatı tarafından yükleniciye bildirilecektir. Yükleniciye ödenecek yemek bedeli, işçi personel için yemek yenen günlerde saat 09.00’da yükleniciye bildirilen yemek yiyecek personel sayısı üzerinden; memurlar için de, fiili olarak yemek yiyen memur sayısı üzerinden yapılacaktır. Cumartesi ve tatil günlerinde fazla mesai yapacak işçiler için yemek mevcudu bir gün önceden yükleniciye bildirilecektir…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 4.3’üncü maddesinde: “…Yüklenici, Bölge Müdürlüğümüz sahasında çalışan diğer firmalar tarafından talep olması halinde, İdarenin onayıyla bu personellere ve/veya İdareye gelen misafirlere, sözleşme bedelinin %15 fazlasını geçmeyecek şekilde bedeli yararlananlar tarafından İdareye Ödenmek suretiyle yemek verebilecektir. Bu şekilde yemek yiyeceklerin sayısı, şartnamenin 1. maddesindeki mevcutların içinde değerlendirilecektir.

Bu şekilde yemek yiyenlerden elde edilen bedelden, ay sonunda mutfak giderleri, elektrik, su, demirbaş malzeme kullanımı karşılığı olarak %15 oranında kesinti yapıldıktan sonra kalan tutar yüklenicinin hakedişine eklenecektir…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 4.4’üncü maddesinde “Yüklenici sözleşmenin yürütülmesi aşamasında mutfakta, yemekhanede cana ve mala gelebilecek zararlara ve besin zehirlenmesi, yangın, deprem, sel ve su baskınları, fırtına, hırsızlık denıirbaş/makİne hasarları gibi rizikolara karşı önlemleri almak zorundadır. Yüklenici kazana dahil edilmek suretiyle yemek hizmeti verilen, TÜRASAŞ ve TCDD’ye bağlı kuruluş personeli ile aynı zamanda İdarede görevli 3. Şahıslara (Bölge Müdürlüğümüz sahasında çalışan diğer firma personellerine) ve/veya İdareye gelen misafir ve ayın zamanda idare bünyesinde çalışan memur, sözleşmeli memur, işçi ve eğilim gören stajyer öğrencilere karşı hizmetten yararlandırılması esnasında doğabilecek her türlü besin ve gıda zehirlenmeleri ile maddi, manevi zararları tazmin etmek ile yükümlü olup ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Bu durumlardan dolayı İdare herhangi bir tazminat ödemek zorunda kalırsa bu bedel yükleniciye rücu ettirilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan ihale dokümanı düzenlemeleri doğrultusunda, ihale konusu işin TÜRASAŞ Sivas Bölge Müdürlüğü’nde çalışan personele, gelecek olan misafirlere, stajyer öğrencilere, Bölge Müdürlüğü’nün sahasında çalışan diğer firma personellerine yemek hizmetini kapsadığı, günlük yemek yiyecek kişi sayısının Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde belirtildiği üzere günlük hafta içi günlük 700 (±%20) kişilik, cumartesi günleri için 400 (±%20) ve Ramazan ayı için günlük (Cumartesiler dahil) 150 (±%20) kişilik, olacak şekilde hazırlanacağı, yemek yiyecek kişi sayısı ve öğün sayısının her gün en geç saat 09:00 saatinde yükleniciye bildirileceği, idare bünyesinde çalışmayan kişilerin sözleşme birim fiyatlarını %15 üzerinde geçmeyecek şekilde yemek bedelini idareye ödemelerinin gerektiği, idarenin de anılan bedel üzerinden genel mutfak kullanım giderleri, elektrik, su ve demirbaş kullanım giderleri adı altında %15’lik bir kesinti yapacağı, geriye kalan bedelin de yükleniciye hakkediş olarak ödeneceğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Öncelikle, idarenin malzemeli yemek hizmetini 4734 sayılı Kamu İhale kapsamındaki ihale usullerinden biri ile temin edebileceği, sözleşmenin tarafı olan yüklenicinin ödemeler ve işin kabulü kısmında tek muhatabının sözleşmeyi imzalayacak olan idare olduğu, hakedişlerin idare tarafından yükleniciye ödenmesinin gerektiği ve başka bir kişi veya kuruluş tarafından kabulü yapılan işlere ilişkin bedelin yükleniciye ödenmesinin mümkün olmadığı, yüklenicinin temel sorumluluğunun ihale dokümanında belirtilen yerde iş süresince idarece belirlenmiş sayı ve nitelikte yemeği hazırlanması, servisi ve sonrasındaki işleri yapmak olduğu anlaşılmıştır.

Mevcut durumda, idarenin anılan hizmeti temin etmesinde mevzuata aykırı bir durumun bulunmadığı, günlük tüketilecek öğün miktarının Teknik Şartname’nin 1, 3 ve 4’üncü maddeleri uyarınca yükleniciye bildirileceği, yüklenicinin anılan sayıda öğünü kriterlere uygun bir biçimde hazırlaması gerektiği, idare bünyesinde çalışan veya çalışmayan kişilerinde ayrıma gidilmeden Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde belirlenmiş olan kişi ve öğün sayı sınırlamalarına dahil edildiği hususları da göz önüne alındığında günlük yemek hizmetini kullanacak olan kişi sayısının belirsiz olduğuna ilişkin iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, hakediş ödemelerinin yalnızca idare tarafından yükleniciye yapılacağının belirtildiği bu nedenle idare dışında üçüncü kişilerin yükleniciye ödeme yapması gibi bir durumdan söz edilemeyeceği, dokümana göre hazırlanmış ve sunulmuş öğün bedelinin alınamaması durumunda da yüklenicinin muhatabının yalnızca idare olduğu, yemek hizmeti alan kişiler ile yüklenici arasında ödemelere ilişkin bağın kurulmadığı hususları da göz önüne alındığında başvuru sahibinin hakediş ve ödemelerin de mevzuata aykırı şekilde yapılacağı yönündeki iddialarının da yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 2 ve 14’üncü iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü,

13.12.2024 tarihinde yayınlanan İhale İlanı’nın 4’üncü maddesinde “… 4.1.1.3’üncü maddesinde “İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgeler, Gıda Üretim İzin Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesi” düzenlemesi,

...

4.3.1. İş deneyimini gösteren belgelere ilişkin bilgiler:

Son beş yıl içinde bedel içeren bir sözleşme kapsamında kabul işlemleri tamamlanan ve teklif edilen bedelin % 25 oranından az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler veya teknolojik ürün deneyim belgesi.

4.4. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler

4.4.1 Yemek pişirme, dağıtımı ve sonrası temizlik hizmeti işleri benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

ı) İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler:

Belge Adı

Açıklama

Ortak Girişimlerde

Gıda Üretim İzin Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesi

İstekliler Gıda Üretim İzin Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesini tekliflerinde sunacaklardır.

Tüm ortakların sunması gerekmektedir.

i) Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen iş deneyiminin 13/1/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 195 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince pay çoğunluğuna dayanarak kurulan şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde bu hukuki ilişkiyi ve bu ilişkinin süresini tevsik eden belge

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Yemek pişirme, dağıtımı ve sonrası temizlik hizmeti işleri benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan Kanun hükmü gereği, açık ihale usulü ile yapılan ihalelerde mevzuata aykırılı olduğu iddia edilen idari işlemin farkına varıldığı ve varılmış olması gereken tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği, ilanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresinin ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresinin ise dokümanın temin edildiği tarihte başlayacağı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi iddiasında şikâyete konu ihalede yeterlik belgesi olarak belirlenmiş olan Gıda Üretim İzin Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesinin ilgili alt gruplarının yeterlik kriteri olarak belirlenmemesi durumunun ve benzer iş tanımının mevzuata aykırı şekilde düzenlendiği ifade edilmiş olsa da, anılan düzenlemenin 13.12.2024 tarihinde yayınlanan İhale İlanı’nda yer alması dolayısıyla ilan yayın tarihini izleyen 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, anılan süre aşılarak 15.01.2025 tarihinde şikayet başvurusunda bulunduğu tespit edilmiş olup anılan iddianın mevzuata yer alan süreler içerisinde şikayete konu edilmediği ve iddiaya ilişkin başvurunun bu gerekçe ile reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Yemekhane İaşe Teknik Şartnamesi’nin “Genel Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinde “…3.1.2.Yemek yapımı ve diğer işler için yüklenicinin alacağı tüm gıda maddeleri ile diğer sarf malzemeler; birinci kalitede, TSE, Türk Gıda Kodeksi ve Umumi Hıfzıssıhha Kanununa ve Teknik Şartname ve eklerinde yer alan kalite ve miktar özelliklerine uygun olacaktır.

3.2. Yemeklerin Hazırlanması

…

3.2.3 Yemek Menü Listelerinde yer alan tatlılar (Sütlaç, Ayva Tatlısı) yemekhane mutfağında hazırlanacak; diğer tatlılar (Baklava, Burma Kadayıf, Tulumba, Kalburabastı, Şekerpare) kaliteli ve şartname esaslarına uygun şekilde piyasadan temin edilecektir…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin ekinde yer alan “Yemekte Kullanılacak Malzeme Özellikleri ve Dikkat Edilecek Hususlar” başlıklı maddesinde “…g- TATLI, HOŞAF VE KOMPOSTOLAR: Hamur işleri, süt mamulleri, meyve kompostoları, dondurma gibi yiyecekler olup uygun tat, kıvam ve tazelikte olacaktır. Tatlı, hoşaf ve kompostolarda sadece pancar şekeri kullanılacak olup şerbetli tatlıların şerbetlerinde glikoz şurubu kullanılmayacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda anılan düzenleme incelendiğinde “EK-1- Yemekte Kullanılacak Malzeme Özellikleri ve Dikkat Edilecek Hususlar” listesinde et, kuru gıda, sebze, meyve, tatlı/hoşaf/komposto, süt/süt ürünleri, meşrubat, salata, turşu, yağ, salça ve ekmek ürünlerine, genel hatlarıyla yer verildiği tespit edilmiş olup anılan listede yer verilmeyen ürünler için TSE, Türk Gıda Kodeksi ve Umumi Hıfzıssıhha Kanununa yer alan genel niteliklere uygun gıdaların ve çiğ girdilerin kullanılması gerektiği anlaşılmıştır.

Teknik Şartname kapsamında yer verilen tatlıların sadece Sütlaç ve Ayva Tatlısı’nın yemekhane mutfağında hazırlanacağı açıkça sayma yolu ile düzenlendiği, ilgili düzenlemeden bahse konu olan tatlılar dışındaki tatlıların yemekhanede üretilmesinin zorunlu olmadığı ve Teknik Şartname’de yer alan kriterleri karşılayacak şekilde piyasadan temin edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibi iddiasında, Teknik Şartname’nin 3.2.3’üncü maddesinde belirtilmeyen tatlı çeşitlerinin nerede imal edileceğine ilişkin açık ve net düzenleme olmamasının belirsizlik yarattığı, ayrıca her bir tatlının içeriğinin verilmemesi durumu tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olduğu ve sözleşme sürecinde yemeklerin kontrolü aşamasında sorunlar yaratabileceği ifade edilmiş olsa da, basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin Teknik Şartname’nin 3.2.3’üncü maddesini yalnızca sütlaç ve ayva tatlısının yemekhane mutfağında üretilmesi gerektiği şeklinde yorumlanabileceği, idarenin cevabında da bu hususun ifade edildiği, toplam gramajları belli olan tatlı çeşitlerinin TSE, Türk Gıda Kodeksi ve Umumi Hıfzıssıhha Kanununa yer alan genel niteliklere uygun olacak şekilde yüklenici tarafından belirlenebileceği, anılan durumun idarenin teklifini hazırlayacak olan isteklilere ve işi yürütecek olan yükleniciye sunduğu bir inisiyatif alanı olarak değerlendirilebileceği, söz konusu durumun da rekabeti ve tekliflerin oluşturulmasını engellemediği hususları göz önünde bulundurulduğunda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 4 ve 7’nci iddialarına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” 76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesinde “İş yerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır. … ifadesine yer verilmiştir. … 76.4.…İhale dokümanında iş ve/veya iş yerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir. Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/iş yerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/veya iş yerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir…” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve iş yerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır. Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir. Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir. Düzenlenen sigorta poliçelerinde, idare işveren sıfatıyla, yüklenici ise işi gerçekleştiren sıfatıyla ve varsa alt yükleniciler yer almalıdır. Kıymetler tam değer üzerinden sigorta ettirilmelidir. Sözleşmesinde istenilmiş olması halinde, sigortalara ilişkin limitlerin işe başlama tarihinin yıl dönümündeki güncel değerlere yükseltilmesi zorunludur. Yüklenici, idarelerce istenen söz konusu sigortalara ilişkin poliçeleri ve ödeme kanıtlarını, iş fiili olarak başlamadan önce idareye vermek zorundadır. Sigortalar tamamlanmadığı sürece avans ve hakediş ödemesi yapılmaz. Sigorta poliçelerinde belirlenen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenici idareden bir istekte bulunamaz. Sigorta yükümlülüğünün kabul süresinin sonuna kadar olan süreçte devam edip etmeyeceği veya ne ölçüde devam edeceği, bu süreci düzenleyen madde hükümleri de göz önünde tutularak sözleşme veya eklerinde belirtilir. Sözleşmenin feshi veya işin/hesabın tasfiyesi halinde bu sigortalar, iş yeni yükleniciye ihale edilinceye kadar devam ettirilir ve bu süreye ilişkin sigorta giderleri ilk yükleniciye ait olur. Ancak bu süre, fesih veya tasfiye tarihinden başlamak üzere üç (3) ayı geçemez. ” hükmü yer almaktadır.

Tip Sözleşme’nin 21.2’nci maddesinde “Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri: 21.2.1……” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Tip Sözleşme maddesine ait 34 ve 35’inci dipnotlarda ise “34. İşin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılması isteniyorsa bu sorumluluğun da yükleniciye ait olduğu hususu burada belirtilecektir. 35. 21.1. maddesinde işin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılacağı belirtilmişse, işin nitelik ve özelliğine göre, sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitleri tereddüde yer bırakmayacak şekilde burada belirtilecektir. İdare tarafından 21.1. maddesinde işin ve/veya iş yerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılmasına ilişkin bir düzenleme yapılmaması halinde ise 21.2.1. maddesine “Bu madde boş bırakılmıştır.” yazılacaktır.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İhaleye ilişkin damga vergileri ile taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin ilgili mevzuat gereğince ödenecek vergi, resim, harç ve benzeri tüm giderler ile ulaşım, taşıma, boşaltma, istifleme, her türlü sigorta giderleri ve benzeri tüm giderler teklif fiyatına dâhil edilecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Kısa vadeli sigorta prim oranları: %2,25.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunması ile işin ve/veya işyerlerinin sigortalattırılmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dâhilinde yükleniciye aittir. 21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri: 21.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) TÜRASAŞ Genel Müdürlüğü Mali İşler Dairesi Başkanlığı ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir. Her aya ait ayrı ayrı hakedişler düzenlenecektir. 1487-P No.lu Teknik Şartnamede detaylandırılmıştır. 12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır. 12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder. 12.3. Yüklenici yapılan işe ilişkin hakediş ve alacaklarını idarenin yazılı izni olmaksızın başkalarına devir veya temlik edemez. Temliknamelerin noterlikçe düzenlenmesi ve idare tarafından istenilen kayıt ve şartları taşıması zorunludur… “ düzenlemesi,

Yemekhane İaşe Teknik Şartnamesi’nin “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde “ Bu teknik şartnamenin konusu, TÜRASAŞ Sivas Bölge Müdürlüğünde çalışanlar ile bu şartnamenin 4.4. maddesinde belirtilen diğer personellerin iaşesi için hafta içi günlük 700 (±%20) kişilik, cumartesi günleri için 400 (±%20) ve Ramazan ayı için günlük (cumartesiler dahil) 150 (±%20) kişilik, şartname ekinde yer alan aylık yemek listeleri dikkate alınarak hazırlanacak olan, günlük bir öğünde en az 1600 kalorilik yemek hizmeti alımıdır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Genel Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinde “… 3.2.4. İşbaşı yapan işçi sayısı ve yemek yiyecek memur sayısı, en geç sabah saat 09:00'a kadar Kontrol Teşkilatı tarafından yükleniciye bildirilecektir. Yükleniciye ödenecek yemek bedeli, işçi personel için yemek yenen günlerde saat 09.00’da yükleniciye bildirilen yemek yiyecek personel sayısı üzerinden; memurlar için de, fiili olarak yemek yiyen memur sayısı üzerinden yapılacaktır. Cumartesi ve tatil günlerinde fazla mesai yapacak işçiler için yemek mevcudu bir gün önceden yükleniciye bildirilecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde “…4.3. Yüklenici, Bölge Müdürlüğümüz sahasında çalışan diğer firmalar tarafından talep olması halinde, İdarenin onayıyla bu personellere ve/veya İdareye gelen misafirlere, sözleşme bedelinin %I5 fazlasını geçmeyecek şekilde bedeli yararlananlar tarafından İdareye ödenmek sureliyle yemek verebilecektir. Bu şekilde yemek yiyeceklerin sayısı, şartnamenin 1. maddesindeki mevcutların içinde değerlendirilecektir. Bu şekilde yemek yiyenlerden elde edilen bedelden, ay sonunda mutfak giderleri, elektrik, su, demirbaş malzeme kullanımı karşılığı olarak %15 oranında kesinti yapıldıktan sonra kalan tutar yüklenicinin hakedişine eklenecektir.

4.4. Yüklenici sözleşmenin yürütülmesi aşamasında mutfakta, yemekhanede cana ve mala gelebilecek zararlara ve besin zehirlenmesi, yangın, deprem, sel ve su baskınları, fırtına, hırsızlık demirbaş/makine hasarları gibi rizikolara karşı önlemleri almak zorundadır. Yüklenici kazana dahil edilmek suretiyle yemek hizmeti verilen, TÜRASAŞ ve TCDD’ye bağlı kuruluş personeli ile aynı zamanda İdarede görevli 3. Şahıslara (Bölge Müdürlüğümüz sahasında çalışan diğer firma personellerine) ve/veya İdareye gelen misafir ve ayın zamanda idare bünyesinde çalışan memur, sözleşmeli memur, işçi ve eğilim gören stajyer öğrencilere karşı hizmetten yararlandırılması esnasında doğabilecek her türlü besin ve gıda zehirlenmeleri ile maddi, manevi zararları tazmin etmek ile yükümlü olup ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Bu durumlardan dolayı İdare herhangi bir tazminat ödemek zorunda kalırsa bu bedel yükleniciye rücu ettirilecektir.

4.5. Yüklenici, sözleşme aşamasında 4.4. maddesinde belirtilen rizikolara karşı sigorta yaptırarak İdareye teslim edecektir. Herhangi bir nedenle Sigorta Şirketi'nce ödenmeyen hasar veya tazminat tutarı, yüklenici tarafından karşılanacaktır. Hasar, sigortanın tespit ettiği değerden fazla olursa fark yüklenici tarafından ödenecektir. Bu poliçenin limiti en az:

Şahıs başına bedeli: 500.000,00-TL

Kaza başına bedeli: 1.000.000,00-TL

Ayrıca her gıda zehirlenmesi olayında kişi başı 500.000,00-TL limitli ve olay başına 1.000.000,00- TL olacak teminat, sigorta poliçesinde mutlaka belirtilecektir. Birden fazla gıda zehirlenmesi gerçekleşmesi halinde de teminatın geçerli olması sağlanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından; yüklenici tarafından iş ve/veya iş yerinin sigortalanmasının istenilmesi durumunda, bu hususun Sözleşme Tasarısı’nın 21.1’inci maddesinde belirtilmesi ve uygulanacak sigorta türü ile limitlerinin de aynı Tasarı’nın 21.2’nci maddesinde ifade edilmesi gerektiği; sigorta türlerinin belirtilmediği hallerde, iş ve/veya iş yerinin sigortalanmasının istenmediği, sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde ise iş ve/iş yerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabullerinin yapılacağı anlaşılmaktadır.

İhale dokümanı bir bütün halinde değerlendirildiğinde, üretilecek olan yemeklerden kaynaklı oluşabilecek hasar ve zararlara ilişkin istenilen limit ve teminat bedellerine Teknik Şartname’nin 4.5’inci maddesinde yer verildiği, anılan hususlarda herhangi bir belirsizlik bulunmadığı, ayrıca idare tarafından tüketilecek öğün ve personel sayısının günlük olarak yükleniciye bildirileceğinin belirtildiği, yüklenicinin sorumluluğunun ihale dokümanı düzenlemeleri çerçevesinde idarece belirlenen sayıda ve nitelikte yemeği günlük olarak hazırlanması şeklinde tanımlandığı, ayrıca söz konusu yemek hazırlama hizmetinden kaynaklı hasar, zarar veya zehirlenmelerden belirlenmiş olan limitler dahilinde de sorumlu olacağı anlaşılmış olup anılan düzenlemelerde belirsizlik veya mevzuata aykırı bir durum olmadığı kanaatine varıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yemekhane İaşe Teknik Şartnamesi’nin 3.4.4’üncü maddesinde “Elektrik ve şebeke suyu İdare tarafından bedelsiz olarak yüklenicinin kullanımına sunulacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 4.3’üncü maddesinde “Yüklenici, Bölge Müdürlüğümüz sahasında çalışan diğer firmalar tarafından talep olması halinde, İdarenin onayıyla bu personellere ve/veya İdareye gelen misafirlere, sözleşme bedelinin %15 fazlasını geçmeyecek şekilde bedeli yararlananlar tarafından İdareye ödenmek suretiyle yemek verebilecektir. Bu şekilde yemek yiyeceklerin sayısı, şartnamenin 1. maddesindeki mevcutların içinde değerlendirilecektir. Bu şekilde yemek yiyenlerden elde edilen bedelden, ay sonunda mutfak giderleri, elektrik, su, demirbaş malzeme kullanımı karşılığı olarak %15 oranında kesinti yapıldıktan sonra kalan tutar yüklenicinin hakedişine eklenecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin yukarıda anılan maddeleri birlikte incelendiğinde, 3.3.4’üncü maddesinde yüklenici tarafından kullanılacak olan elektrik ve şebeke suyuna ilişkin herhangi bir bedel talep edilmeyeceğinin ifade edildiği, anılan Şartname’nin 4.3’üncü maddesinde de idarenin onayı ile idare personeli dışında kalan misafir veya diğer firma çalışanlarına da sözleşme birim fiyatlarının %15 fazlasını geçmeyecek şekilde bedeli yararlananlar tarafından idareye ödenmek suretiyle yemek hizmetinden faydalanabileceği, anılan durumda %15 oranında elektrik, su ve demirbaş malzeme kullanımı gibi giderler adı altında kesinti yapılacağı, kalan tutarında yüklenicinin hakedişine ekleneceğinin belirtildiği, başka bir ifade ile fazladan alınan %15 kısmın söz konusu giderler için idarece alındığı, yüklenicinin her koşulda elektrik ve su gibi giderlere ilişkin bir ödeme yapmasının gerekmediği sonucuna ulaşılmış olup anılan düzenlemelerde elektrik ve su giderlerinin kim tarafından ödeneceğine ilişkin bir belirsizliğin olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur.

Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü,

Yukarıda yer alan doküman düzenlemelerinden, idarenin sözleşme süreci boyunca hafta içi günlük 700 (±%20) kişilik, Cumartesi günleri 400 (±%20) ve Ramazan ayı için günlük (Cumartesiler dahil) 150 (±%20) kişilik yemeği hazırlamasının öngörüldüğü, günlük öğünlerin asgari 1600 kalorilik olması gerektiği, yemek hizmetini kullanacak olan işçi sayısının ve memur sayısının en geç sabah saat 09:00’a kadar kontrol teşkilatı tarafından yükleniciye bildirileceği, işçiler için günlük bildirilen sayı kadar ve memurlar için ise tüketilen öğün miktarı kadar ödeme yapılacağı anlaşılmıştır.

Şikayete konu ihale sonucunda birim fiyatlar üzerinden sözleşme imzalanacağı, anılan durumdan sözleşme süresince iş artış ve eksilişlerin muhtemel olacağı ve kamu kaynakların verimli kullanılması adına fazla veya eksik ödemelerden azami oranda kaçınılabileceği, idare tarafından öğün sayılarının hafta içi 700 ve Cumartesi günleri için 400 kişilik olarak planlandığı, 4735 sayılı Kanun’un anılan 24’üncü maddesi gereğince %20 oranına kadar iş artışı ve eksilişinin idarenin takdirine bırakılmasından dolayı idarece belirlenmiş olan öğün miktarlarına söz konusu oranlarında eklendiği, şikayete konu düzenlemede yemek hizmeti gibi öğün sayılarının sözleşmenin her günü için önceden net bir şekilde belirlenmesi mümkün olmayan bir iş için Kanun’un öngördüğü %20 sınırının kullanılmasının mevzuatın idareye tanıdığı takdir hakkı içerisinde değerlendirilebileceği kanaatine varılmış olup başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği” başlıklı 12’nci maddesinde “(1) İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartname, sözleşme tasarısı ve teknik şartname ile gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur.

(2) Belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılacak ihalelerin ön yeterlik dokümanında; adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir. Ayrıca, yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın ihaleye davet edilmesinin öngörüldüğü hallerde, sıralama kriterleri ve puanlama yöntemi ile beşten az olmamak üzere listeye alınacak aday sayısı da ön yeterlik dokümanında belirtilir.

(3) İhale veya ön yeterlik dokümanında yapılan düzenlemeler birbirine aykırı olamaz.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İhale ve ön yeterlik dokümanında değişiklik veya açıklama yapılması” başlıklı 26’ncı maddesinde “(1) İlan yapıldıktan sonra ihale ve ön yeterlik dokümanında değişiklik yapılmaması esastır. Değişiklik yapılması zorunlu olursa, bunu gerektiren sebep ve zorunluluklar bir tutanakla tespit edilerek önceki ilanlar geçersiz sayılır ve ihale yeniden aynı şekilde ilan olunur. Ancak, teklif ve başvuruların hazırlanmasını etkileyebilecek maddi veya teknik hatalar veya eksikliklerin idarece tespit edilmesi ya da idareye yazılı olarak bildirilmesi halinde, zeyilname düzenlenmek suretiyle dokümanda değişiklik yapılabilir. Yapılan bu değişikliklere ilişkin zeyilname, ihale dokümanının bir parçası olarak EKAP’a yüklenir ve ihale veya son başvuru tarihinden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde, EKAP üzerinden e-imza kullanarak doküman indirenlerin tamamına bildirim ve tebligat esasları çerçevesinde gönderilir. Ancak, belirlenen maddi veya teknik hataların veya eksikliklerin ilanda da bulunması halinde ise ihale sürecine devam edilebilmesi, Kanunun 26 ncı maddesine göre düzeltme ilanı yapılması ile mümkündür.

(2) Yapılan değişiklik nedeniyle tekliflerin veya başvuruların hazırlanabilmesi için ek süreye ihtiyaç duyulması halinde, ihale veya son başvuru tarihi bir defaya mahsus olmak üzere en fazla yirmi gün zeyilname ile ertelenebilir. Zeyilname düzenlenmesi halinde; tekliflerini vermiş veya başvurularını yapmış olan istekli veya adaylara teklif veya başvurularını geri çekerek, yeniden teklif verme veya başvuru yapma imkanı tanınır.” hükmü,

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer Hususlar” başlıklı 36’ncı maddesine idare tarafından 10.01.2025 tarihinde düzenlenen zeyilname ile eklenen 36.1.19’uncu maddesinde “Teknik Şartname 3.2.4 maddesinde belirtilen “… Cumartesi ve tatil günlerinde fazla mesai yapılacak işler için yemek mevcudu bir gün önceden yükleniciye bildirilecektir.” hükmü dikkate alınmayacaktır…” düzenlemesi,

Yemekhane İaşe Teknik Şartnamesi’nin “Genel Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.2. Yemeklerin Hazırlanması

…

3.2.4 İşbaşı yapan işçi sayısı ve yemek yiyecek memur sayısı, en geç sabah saat 09:00'a kadar Kontrol Teşkilatı tarafından yükleniciye bildirilecektir. Yükleniciye ödenecek yemek bedeli, işçi personel için yemek yenen günlerde saat 09.00’da yükleniciye bildirilen yemek yiyecek personel sayısı üzerinden; memurlar için de, fiili olarak yemek yiyen memur sayısı üzerinden yapılacaktır. Cumartesi ve tatil günlerinde fazla mesai yapacak işçiler için yemek mevcudu bir gün önceden yükleniciye bildirilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yönetmelik’in anılan maddeleri gereğince, idarelerin ihale dokümanını hazırlarken doküman içerisinde yer alan düzenlemeler içeriğinde birbiri ile aykırı olacak ifadelerden kaçınmaları gerektiği, birbiri ile çelişkili ve/veya hatalı düzenlemelerin ihale dokümanı içerisinde tespit edilmesi halinde idare tarafından düzenlenecek zeyilname ile bu hataların giderilebileceği, yayınlanacak olan zeyilnamelerin de ihale dokümanın bir parçası olarak kabul edilmesi gerektiği, isteklilerin ihale dokümanını bir bütün olarak ele almaları, teklif verirken dokümanda yer alan tüm düzenlemelerin okunup kabul edildiği beyanıyla tekliflerini sunmaları gerektiği anlaşılmaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın 36.1.19’uncu maddesinde yer alan “Teknik Şartname 3.2.4 maddesinde belirtilen “… Cumartesi ve tatil günlerinde fazla mesai yapılacak işler için yemek mevcudu bir gün önceden yükleniciye bildirilecektir.” hükmü dikkate alınmayacaktır…” düzenlemesi ile Teknik Şartname’nin 3.2.4’üncü maddesinde yer alan “Cumartesi ve tatil günlerinde fazla mesai yapacak işçiler için yemek mevcudu bir gün önceden yükleniciye bildirilecektir.” düzenlemesi birlikte değerlendirildiğinde, iki madde arasında çelişki olduğundan bahsedilse de, basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin ihaleyi bir bütün olarak ele almaları gerektiği ve iki düzenlemenin birlikte değerlendirilmesi durumunda Teknik Şartname’nin 3.2.4’üncü maddesinde yer alan “Cumartesi ve tatil günlerinde fazla mesai yapacak işçiler için yemek mevcudu bir gün önceden yükleniciye bildirilecektir” düzenlemeyi dikkate almadan tekliflerini oluşturabilecekleri, anılan öğünlerin de diğer genel öğünler aynı gün en geç saat 09:00’a kadar yükleniciye bildirileceğinin anlaşılabileceği, anılan durumun gerek tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını gerekse değerlendirilmesini engellemediği sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Genel Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinde “…3.2.6 Kontrol Teşkilatınca yapılacak denetimlerde, o günkü yemeğin yükleniciden kaynaklanan nedenlerle saatinde yetişmeyeceği veya Teknik Şartname ve eklerine uygun olmadığının tutanakla tespit edilmesi halinde, yemek saatine yetişecek şekilde Yüklenici tarafından dışarıdan emsal nitelikte hazır yemek temin edilecektir. Bu yolla temin edilecek hazır yemeğin seçimi, Kontrol Teşkilatının onayı dahilinde yapılacaktır.

3.3.7 Yüklenici firma, işe başlamadan aşağıdaki listede yer alan malzemeler ile yemekhanede bulunan 7 (yedi) adet yemek bankosunun başına, porselen tabakların konulması için her bir bankoya 1 adet olmak üzere (80x100 cm) krom-çelik servis masaları ve bulaşık yemek tabakların toplanacağı uygun nitelikte 20 adet, en az 30 bölmeli taşıma arabasını (paslanmaz çelik) İdarenin iaşe merkezine getirecektir. Yüklenici sözleşmenin bitiminde kendine ait malzemeleri geri alacaktır.

…

3.4.Demirbaş Malzeme ve Tesisat Kullanımı:

3.4.1. Yüklenici, İdareye ait kiler, soğuk hava deposu, derin dondurucu, masa, sandalye, ocak, fırın vb. demirbaşları sözleşme süresince kullanabilecektir. Bu malzeme ve gereçler sözleşme başlangıcında sayılarak bir tutanakla teslim edilecek ve sözleşme bitiminde bu miktar üzerinden sağlam olarak testim alınacaktır. Yükleniciye teslim edilen demirbaş malzemelerin haricinde, 3.3.7. maddesinde belirtilen malzemeler yüklenici tarafından temin edilip Sivas Bölge Müdürlüğü yemekhanesine getirilmek ve hazır bulundurulmak zorundadır. Eksik malzemeden kaynaklı yemeğin yetişmemesi veya yemek hizmetinin aksaması durumunda 3.2.6. maddesindeki hükümler uygulanır…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 3.3.7’nci maddesinin devamında bir tablo halinde idarece yüklenicinin temin etmesi gereken araç ve gereçlere ayrıntılı şekilde yer verildiği, anılan araç gereçler içerisinde çeşitli bıçaklar, teraziler, kesme tahtaları gibi birden fazla kullanabilecek araçlar ile tek kullanımlık tepsi kağıdı, saklama kabı, kürdan vb. malzemelere de yer verildiği, anılan sayı ve nitelikteki malzemelerin hazır halde bulundurulmaması ve bu eksikliğin yemeğin süresinde temin edilmemesi sebebiyet vermesi durumunda da Teknik Şartname’nin 3.2.6’ncı maddesi gereğince yemeğin dışardan temin edileceği ve sorumluluğun yüklenici de olacağı anlaşılmıştır.

Öncelikle, Teknik Şartname’nin 3.3.7’nci maddesinde yer alan tablo içerisinde belirtilmiş olan araç ve gereçlerin nitelikleri ile miktarları bakımından bir belirsizliğin bulunmadığı, isteklilerin anılan giderleri eşit koşullarda tekliflerine ekleyebilecekleri, ihale konusu hizmeti alacak olan idarenin hizmet konu işin kalitesini ve kurallarını belirlemede takdir yetkisine sahip olduğu, anılan yetkinin sınırsız olmadığı ve Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler ile sınırlı olduğu, mevcut durumda idarenin gerek tek kullanımlık gerekse sürekli kullanılacak olan malzemelere ilişkin sayı ve nitelik belirlememesi durumun bu takdir yetkisinde değerlendirilebileceği, tek kullanımlık ürünlerin yüksek miktarlarda belirlenmesi durumunu hizmetin aksamasını önlemek amacıyla yapılabileceği ve ihale konusu işin yaklaşık maliyeti ve kapasitesi düşünüldüğünde anılan giderlerin katılımı daraltıcı nitelikte bir etken olmayacağı hususları göz önüne alındığında başvuru sahibinin anılan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu yönündeki iddiasını yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 11’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’inci maddesinde “… 79.2.6 Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.” açıklaması,

Teknik Şartname’nin “Genel Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinde “… Demirbaş Malzeme ve Tesisat Kullanımı:

…

3.4.5 Doğalgaz bedeli yüklenici tarafından karşılanacaktır. Yüklenici firma, İşin süresi boyunca kullanacağı doğalgazın abonelik işlemlerini sözleşme aşamasında gerçekleştirecektir. Bu maddede belirtilen giderler teklif fiyata dahil olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda anılan Şartname maddesinde, yüklenicinin yemeği hazırlayacağı yemekhanede kullanılacak olan doğalgaz giderlerinin teklif bedeline dahil olduğu, sözleşme aşamasında gerekli doğalgaz abonelik işlemlerini tamamlaması gerektiği anlaşılmış olup basiretli tacir sıfatını haiz ve öncesinde benzer nitelikte malzemeli yemek hizmeti vermiş olan isteklilerin ihale dokümanında belirtilmiş olan öğün miktarının sözleşme süresince üretimi için gereken doğalgaz miktarını öngörebileceği, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin anılan maddesinde de söz konusu doğalgaz giderinin yardımcı gider olarak belirlendiği ve mevzuat gereği teklifte önemli bir bileşen olarak da görülmediği hususları göz önüne alındığında başvuru sahibinin tüketilecek doğalgaz miktarının dokümanda belirtilmemesi durumunun tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasını engeller nitelikte olduğuna ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 12’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 4. maddesinde “… 4.2 Yüklenici tarafından kendi personeline (25 kişi), İdare tarafından görevlendirilen Kontrol Teşkilatı üyelerine (5 kişi) ve İdare yetkililerine (3 kişi) olmak üzere toplam 33 kişilik yemek bedelsiz olarak verilecek olup maliyet, teklif fiyatına dahil edilecektir. İdare tarafından bildirilecek günlük yemek mevcuduna bu miktar eklenecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda anılan Şartname maddesi içeriğinde, yüklenicinin ihale konusu iş süresince istihdam edeceği 25 personele, idarece görevlendirilecek olan kontrol teşkilatında yer alan 5 üyeye ve idarenin belirleyeceği 3 idare yetkilisi olmak üzere toplam 33 kişiye bedelsiz olarak yemek sunacağı, anılan 33 kişinin yemek maliyetlerinin de teklif fiyata dahil edilmesi gerektiği, idarece günlük olarak iletilecek olan öğün miktarına söz konusu 33 öğünün de ekleneceği anlaşılmış olup isteklilerin teklif bedellerini oluştururken idarenin dokümanda belirtmiş olduğu günlük 33 öğün maliyetini de birim fiyatlara dahil etmeleri gerekeceği, anılan durumda yüklenicinin 33 öğünü bedelsiz sunması gibi bir durumun olmadığı, idarenin anılan bedelleri birim fiyatlar dahilinde yükleniciye ödeyeceğinin şikayete konu Şartname düzenlemesinden anlaşılabileceği, anılan durumun tekliflerin oluşturulmasını veya değerlendirilmesini engellemediğinden başvuru sahibinin anılan düzenleme dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin 13’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “Bu teknik şartname genel olarak aşağıdaki işlerin yüklenici tarafından yerine getirilmesini ve bunlara ilişkin şartları kapsar.

a) Yemeklik malzemenin satın alınması, temizlenmesi ve hazırlanması,

b) Yemeğin pişirilmesi ve self servis olarak porselen tabak ve kâselerle dağıtımı,

c) Yemek ile birlikte doğal kaynak suyu ve ekmek dağıtımı,

d) Bulaşıkların yıkanması, tüm yemek takımlarının hazır bulundurulması,

e) Mutfak, yemekhane, iaşe ambarı, depo, kiler vb. yerlerin temizliğinin yapılması,

f) Rutin olarak ayda bir olmak üzere ilgili mevzuatına göre ilaçlama yapılması, bunun haricinde ilaçlama gerektiren zorunlu hallerin ortaya çıkması halinde ilaçlamanın ivedi bir şekilde yapılması.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 3.5.1’inci maddesinde “Yemek sonrasında mutfak, hazırlama ve dağıtım bölümlerinin temizliği, hijyen şartlarına uygun olarak yüklenici tarafından yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanının incelenmesi neticesinde, ihale konusu işin 25 personel ile 11 ay 5 gün boyunca Teknik Şartname’de belirtilen sayı ve nitelikteki öğünlerin hazırlanması, sunulması ve sonrasındaki temizlik işlerini kapsadığı, Teknik Şartname’nin yukarıda anılan maddelerinde yemeğin hazırlanıp servis edileceği mutfak ve yemekhane ile gıda malzemelerin muhafaza edileceği depo ve kiler gibi yerlerin temizlenmesinin talep edildiği, söz konusu yerlerin temizlenmesi işinin malzemeli yemek hazırlanması ve sonrasındaki işler içerisinde doğal olarak değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu düzenlemelerden idarenin yemeklerin hazırlanması ve depolanması dışındaki yerlerinin de temizliğini yükleniciden talep edeceği yorumuna ulaşmanın mümkün olmadığı kanaatine varılmış olup başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 15’inci iddiasına ilişkin olarak:

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde” (1) Bu Kanunun uygulanmasında;

…

ğ) İşveren: Çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları,

h) İşyeri: Mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile çalışanın birlikte örgütlendiği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçları da içeren organizasyonu,

…

r) Tehlike sınıfı: İş sağlığı ve güvenliği açısından, yapılan işin özelliği, işin her safhasında kullanılan veya ortaya çıkan maddeler, iş ekipmanı, üretim yöntem ve şekilleri, çalışma ortam ve şartları ile ilgili diğer hususlar dikkate alınarak işyeri için belirlenen tehlike grubunu,

…

ifade eder.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Tehlike sınıfının belirlenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “ (1) İşyeri tehlike sınıfları; 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 83 üncü maddesine göre belirlenen kısa vadeli sigorta kolları prim tarifesi de dikkate alınarak, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürünün Başkanlığında ilgili taraflarca oluşturulan komisyonun görüşleri doğrultusunda, Bakanlıkça çıkarılacak tebliğ ile tespit edilir.

(2) İşyeri tehlike sınıflarının tespitinde, o işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınır.” hükmü,

Teknik Şartname’nin 5.11’inci maddesinde “TÜRASAŞ 30.20.05 NACE kodu ile TEHLİKELİ SINIFTA bulunduğundan, yüklenici iş yeri hekimi ve İSG Uzmanı hizmeti alacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda anılan Kanun hükümlerinden işyeri tehlike sınıfının tespitinde, o işyerinde yapılan asıl işin dikkate alınması gerektiği, tehlike sınıfı tanımı içerisinde çalışma ortam ve şartlarının da tehlike sınıfının belirlenmesi etkilediği, İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesinde işin yapılacağı yerin TÜRASAŞ Sivas Bölge Müdürlüğü binası olarak belirtildiği, Teknik Şartname’nin ilgili maddesinde idarenin binasının 30.20.05 NACE kodu ile tehlikeli sınıfta olduğunun belirtildiği, yüklenicinin de bu bina içerisinde yer alan yemekhanede hizmeti ifa edeceğinin düzenlendiği, anılan durumlar bir arada değerlendirildiğinde yüklenicinin kullanacağı yemekhanenin aynı ortamda bulunduğu ve aynı tehlike sınıfına tabii olarak değerlendirilebileceği, anılan durumun sözleşme aşamasında bir belirsizlik uyuşmazlık yaratmaması adına idarece anılan hususun Teknik Şartname içerisinde açıklığa kavuşturulduğu, isteklilerin tekliflerini oluştururlarken iş yeri hekimi ve İSG uzmanı hizmet maliyetlerini göz önünde bulundurmaları gerektiği, anılan durumun gerek tekliflerin hazırlanması gerekse değerlendirilmesi aşamasında eşitlik ilkesini zedelemediği anlaşılmış olup başvuru sahibinin Teknik Şartname’nin 5.11’inci maddesin gereğince ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 16’ncı iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarenin sözleşmeyi feshetmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:

a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,

b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,

Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü,

Aynı Kanunu’nun “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 25’inci maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek. b) Sahte belge düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.

c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak.

d) Taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar vermek.

e) Bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak veya 29 uncu madde hükümlerine aykırı hareket etmek.

f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek.

g) Sözleşmenin 16 ncı madde hükmüne aykırı olarak devredilmesi veya devir alınması.”

hükmü,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “ 16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir.

16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin Binde 3'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 30 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Özel Aykırılık Halleri

Aykırılık Hali

İlk Sözleşme
Bedeli Üzerinden
Kesilecek
Ceza Oranı

Aykırılık
Sayısı

Yükleniciye personel maaşlarını Teknik Şartnamede yer alan düzenlemeye uygun olarak zamanında yatırmaması halinde gecikme cezası uygulanır.

Binde
1

Yüklenici Teknik Şartnamede belirtilen gerekli miktarda ekipman bulundurma şartına uymaması halinde ceza uygulanır.

Binde
1

Teknik Şartnamenin 3.2.6. maddesinde yer alan ve yükleniciden kaynaklanan hallerin ortaya çıkması durumunda ceza uygulanır.

Binde
1

Teknik Şartnamede yer alan ve işin yürütülmesi için idare tarafından yükleniciye teslim edilen demirbaşların bakım, onarım ve tamir sorumluluğunun yerine getirilmemesi ve işin aksamasına sebebiyet verilmesi halinde ceza uygulanır.

Binde
1

Yüklenici Teknik Şartnamede belirtilen sayıda personel çalıştırma şartına uymaması halinde ceza uygulanır.

Binde
1

16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

Ağır Aykırılık Halleri

Şartname gereği ödenen ücret ya da yan ödemelerin personelden geri talep edildiğinin tespit edilmesi durumunda, bu durumun yasak fiil ve davranış olarak 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. Maddesinin a) bendi kapsamında olduğu kabul edilecektir.

16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık hali nedeniyle ayrıca ilk sözleşme bedelinin %2’si oranında ceza uygulanacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin bu madde dışında ceza oranı belirlenmiş olması halinde söz konusu düzenleme dikkate alınmayacak ve ilk sözleşme bedelinin %2'si oranı dışında ceza uygulanmayacaktır.

16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin % 30’unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2 nci ve 16.1.3 üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3 üncü madde dikkate alınır.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için ilk sözleşme bedeli üzerinden 16.1.1 inci maddede belirtilen ceza oranında (kısmi kabul öngörülmüşse süresinde tamamlanmayan kısmın ilk sözleşme bedeli üzerinden) gecikme cezası uygulanır. Yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gecikmenin yol açtığı aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.

16.3.1. İşin tamamının ya da varsa kısmi kabule konu kısmının süresinde bitirilmemesi haline ilişkin olarak 16.1.2 nci veya 16.1.3 üncü maddelerde yapılan düzenlemeler uygulanmaz.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarelerin Kanun kapsamında yapacağı hizmet alımı ihalelerinde Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde gerekli düzenlemeleri ayrıntılı şekilde yapmaları gerektiği, anılan madde içerisinde özel aykırılık hallerine, özel aykırılık hallerinin oluşması durumunda kesilecek olan ilk sözleşme bedeli üzerinden ceza oranlarına, sözleşmenin feshedilmesini neden olacak olan her bir özel aykırılık hallerinin tekrar sayısına ve toplam özel aykırılık hal sayısına, bir defa bile gerçekleşse dahi sözleşmenin feshine neden olabilecek olan ağır aykırılık hallerine, ağır ve özel aykırılık halleri dışında kalan aykırılık halleri dışında kalan aykırılık durumlarına ilişkin genel ceza oranlarına yer verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Şikayete konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesi incelendiğinde, özel aykırılık hallerinin ayrı ayrı olarak tabloda düzenlendiği, anılan aykırılık hallerinin tespiti durumunda kesilecek olan cezaların ilk sözleşme bedeli oranı cinsinden miktarlarına yer verildiği, ağır aykırılık halinin ayrıca düzenlendiği, özel ve ağır aykırılık halleri dışında aykırılık hallerine ilişkin cezanın ilk sözleşme bedelinin onbinde 3’ü olarak düzenlendiği anlaşılmış olup söz konusu özel ve ağır aykırılık hallerinin neler olduğuna ilişkin düzenlemelerde bir belirsizlik olmadığı, basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin söz konusu düzenlemeleri yorumlayıp cezai sorumluluklarını anlayabilecekleri, Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesinde düzenlenmiş olan “Şartname gereği ödenen ücret ya da yan ödemelerin personelden geri talep edildiğinin tespit edilmesi durumu”nun idare tarafından kanıtlanması halinde sözleşmenin feshedileceği ve yasaklı faaliyet olarak ele alınacağının açık olduğu, bu durumun tespit edilme şartlarına ayrıca aynı madde içerisinde yer verilmesine gerek bulunmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 17’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “…79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.” açıklaması yer almaktadır.

İhale konusu işin teknik ayrıntılarına ve genel hususlara yer verildiği Teknik Şartname içerisinde 2 haftalık örnek menüye ve örnek menülerde yer alan öğünlerin içeriklerine ilişkin bilgilerin verildiği tespit edilmiştir.

Yukarıda anılan Tebliğ maddesi gereğince, malzemeli yemek hizmeti ihalelerinde tekliflerin oluşturulması, aşırı düşük teklif açıklamalarının hazırlanması ve değerlendirilmesi aşamalarında kullanılmak üzere idare tarafından 2 haftalık örnek menülerin hazırlanmasının gerektiği, isteklilerin de tekliflerini bu örnek menülerde yer alan girdiler doğrultusunda hazırlayabilecekleri, işçilik giderleri ile ana girdi girdileri dışında kalan giderlerin yardımcı giderler kapsamında değerlendirildiği, baharatların da bu yardımcı giderler arasında sayıldığı, şikayete konu ihalenin Teknik Şartname’si içerisinde yer alan iki haftalık menü doğrultusunda isteklilerin tekliflerini eşit ve sağlıklı şekilde oluşturmalarının mümkün olduğu, yardımcı girdiler tanımı içerisinde kalan girdilerin idare tarafından net olarak belirtilmesinin zorunlu olmadığı, anılan girdilerin aşırı düşük teklif değerlendirme aşamasında da önemli bir teklif bileşeni olarak görülmediği hususları ile basiretli tacir sıfatını haiz ve daha önce benzer büyüklükteki işleri tamamlamış olduğu varsayılan isteklilerin ihale konusu işin süresi ve teknik özelliklerini göz önünde bulundurarak yardımcı girdilere ilişkin giderleri hesaplayabilecekleri değerlendirildiğinden başvuru sahibinin yardımcı girdilere ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 18’inci iddiasına ilişkin olarak:

Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Yönetmeliğin amacı, atık yağların geçici depolanmasına, toplanmasına, taşınmasına, rafinasyona tabi tutulmasına, enerji geri kazanımının sağlanmasına ve bertaraf edilmesine ilişkin teknik ve idari esasların belirlenerek çevre ve insan sağlığının korunması ile doğal kaynakların verimli kullanımının sağlanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Akaryakıt: 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında tanımlanan ürünleri,

b) Atık yağ: Orijinal kullanım amacına uygun olmayan ve Ek-1’de atık kodları yer alan madeni yağları,

c) Atık yağ rafinasyon tesisi: TS 13541 - İş Yerleri - Atık Yağ Rafinasyon ve Rejenerasyon Tesisleri İçin Kurallar standardı ve Bakanlıkça belirlenen tesis özelliklerine sahip, atık yağlardan TS 13369 - Yağlama Yağları, Endüstriyel Yağlar ve İlgili Ürünler (Sınıf L) - Baz Yağlar standardına uygun olarak baz yağ üretiminin yapıldığı atık işleme tesisini,

ç) Atık yağ üreticisi: Faaliyetleri sonucu Ek-1’de yer alan atık yağların oluşmasına neden olan gerçek ve/veya tüzel kişiyi,

…

İfade eder.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Atık yağ üreticisinin yükümlülükleri” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Atık yağ üreticileri;

a) Atık yağ oluşumunu en az düzeye indirecek şekilde gerekli tedbirleri almakla,

b) Farklı gruplardaki atık yağları birbirleriyle, su, çözücü, toksik, tehlikeli ve/veya diğer maddelerle/atıklarla karıştırmamakla,

c) Ek-1’de yer alan gruplara göre atık yağlarını kaynağında ayrı biriktirmek ve Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 13 üncü maddesindeki hükümler doğrultusunda geçici depolama alanı kurmakla,

ç) Geçici depolama alanında kolayca doldurulup boşaltılabilir nitelikte üzerinde “atık yağ” ibaresi bulunan variller veya tanklar kullanmakla, kullanılan ekipmanlarda taşma, dökülme, sızma ve benzeri durumları engelleyecek tedbirleri almakla,

d) Atık yağları yetkilendirilmiş kuruluşlara teslim etmekle,

e) Atık beyan formunu bir önceki yıla ait bilgileri içerecek şekilde her yıl Ocak ayından itibaren başlamak üzere en geç Mart ayı sonuna kadar Bakanlıkça hazırlanan çevrimiçi uygulamalar kullanarak doldurmak, onaylamak, çıktısını almak ve beş yıl boyunca bir nüshasını saklamakla,

yükümlüdür.” hükmü,

Yemekhane İaşe Teknik Şartnamesi’nin “Mutfak ve Yemekhane Temizliği” başlıklı 6’ncı maddesinde “… 6.9 Atık yağlar hiçbir şekilde lavabo ve kanalizasyona dökülmeyecektir. Atık yağlar yüklenici tarafından biriktirilecek, Belediye veya yetkili bertaraf kuruluşlarına İdare yetkilileri tarafından tutanak ile teslim edilecektir. Alınan tutanak TÜRASAŞ İSG ve Çevre Birimine gönderilecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda anılan Yönetmelik hükümleri ile Şartname düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, ihale konusu işin yürütülmesi aşamasında ortaya çıkan ve atık yağ tanımı içerisinde bulunan atık yağların hiçbir şekilde lavabo ve kanalizasyona dökülmeyeceğinin belirtildiği, atık yağların işin yüklenicisi tarafından biriktirileceği, ilgili kuruluşlara idare yetkilileri tarafından tutanak ile teslim edileceği, söz konusu tutanakların da TÜRASAŞ İSG ve Çevre Birimine gönderileceği, Yönetmelik gereği atık yağ üreticisinin tanımının “Faaliyetleri sonucu Ek-1’de yer alan atık yağların oluşmasına neden olan gerçek ve/veya tüzel kişiyi,” şeklinde yapıldığı, ihale konusu işin asıl sahibinin idare olduğu ve işin de idarenin mutfak ve yemekhanesinde gerçekleştirileceği hususları göz önüne alındığında ihaleyi yapan ve işin sahibi idarenin Yönetmelik’te belirtilen atık yağ üreticisi tanımı içerisinde değerlendirilebileceği ve belirtilen sorumlulukları yerine getirmekle yükümlü olduğu anlaşıldığından atık yağların tesliminin idare tarafından tutanakla yapılması işleminin mevzuata aykırı olmadığı ve başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 19’uncu iddiasına ilişkin olarak:

…

Yüklenici yukarıda belirtilen işleri teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yerine getirmekle yükümlüdür.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda anılan Şartname maddesi gereğince yemeklerin hazırlanacağı, servis edileceği ve depolanacağı alanların rutin olarak ayda bir olmak üzere ilaçlamasının yapılmasının talep edildiği, isteklilerin tekliflerini hazırlarken aylık ilaçlama giderlerini de eklemelerinin gerektiği, sözleşme sürecinde rutin ilaçlamalar dışında ilaçlama gerektiren zorunlu hallerin ortaya çıkması halinde ilaçlamanın ivedi bir şekilde yapılması sorumluluğunun da yüklenicide olduğu anlaşılmış olup, anılan düzenlemenin tüm isteklilerin eşit koşullarda ve sağlıklı şekilde tekliflerini oluşturabilmesine imkan tanıdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibi dilekçesinde herhangi bir Kanun, yönetmelik vb ikincil mevzuat adı belirtmeden, “ilgili mevzuat göre “Genel olarak haşerelerin yumurtlama dönemi ortalama olarak 21 günde birdir. Haşereler ilaçlama yapıldıktan sonra, öleceklerini anlayınca yumurtalarını hemen doğaya bırakma ihtiyacı duyarlar ve yumurtlarlar. Bu yumurtalar bırakıldıktan sonra 21 gün sonra yavru olarak çıkarlar ve yumurtadan çıkan haşereler, ergin hale geçmeden ve yavrulama kabiliyeti kazanmadan 21 ara ile ilaçlanması gerekir.” hükmü doğrultusunda 21 günde bir ilaçlama yapılması gerekmektedir.” ifadesine yer verildiği, anılan ifade içerisinde yer alan ve başvuru sahibi tarafından “ilgili mevzuat hükmü” olarak nitelendirilen cümlenin yürürlükte olan herhangi bir mevzuat hükmü olmadığı, başvuru sahibinin iddiasının dayanağı olarak belirttiği “ilgili mevzuat hükmünün” bulunmaması ve idarenin şikayete konu düzenlemesinin tekliflerin sağlıklı şekilde düzenlenmesini engeller nitelikte olmamasından dolayı anılan iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 20’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ Hizmet alımlarında fiyat farkı ” başlıklı 83’üncü maddesinde “81.1. (Değişik: 28/11/2013- 28835 R.G./ 3. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir.

81.2. 81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğu kabul edilir.

Örneğin fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde;

Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) ve yemek yapımında kullanılacak ana girdiler (b3),

Malzeme hariç yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi,

Araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri,

Personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri,

Yazılım veya bilgi yönetim sistemi hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi,

asli unsur olarak belirlenebilir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1 Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = An x B x ( Pn-1)
Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo
Formülde yer alan;
F: Fiyat farkını (TL),
B: 0,90 sabit katsayısını,
…
ifade eder.
Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.
Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n):

Katsayı

Endeks

a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı)

0,28

Fiyat Farkına İlişkin Esaslar?ın 6 ncı maddesine göre hesaplanacaktır.

a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı)

b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı)

b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı)

b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı)

0,72

Go, Gn

Endeks tablosunda alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeks:

c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı)

Fiyat Farkı Açıklamaları "Fiyat Farkı Uygulamasına İlişkin Esasların 5. maddesine göre gıda girdileri için, 6. maddesine göre de işçilik maliyetleri için ayrı ayrı fiyat farkı uygulanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet incelendiğinde, temel iki unsurdan oluştuğu, bunlardan ilkinin ihale konusu işte 11 ay 5 gün boyunca istihdam edilmesi öngörülen 25 personele ilişkin işçilik giderleri olduğu, diğerinin ise 168.400 adet öğün maliyeti olduğu, idarece işçilik giderlerinin 2024 yılının ikinci 6 ayına ilişkin asgari ücretler esas alınarak hesaplanması sonucunda toplam 9.893.181,59 TL, toplam öğün maliyetinin ise 25.192.958,41 TL olmak suretiyle toplam yaklaşık maliyetin 35.086.181,59 TL olarak hesaplandığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat maddeleri gereğince, fiyat farkı verilmesi öngörülen şikayete konu hizmet alımı işinde fiyat farkı formülünde a1 ve b3 katsayının belirlenmesi gerekeceği, anılan katsayıların yaklaşık maliyetteki ağırlıklar ve işlevleri göz önüne alınarak belirlenmesi gerektiği, mevcut durumda idare tarafından işçilik giderlerinin yaklaşık maliyetteki oranı 0,28 olduğundan a1 katsayısının bu şekilde belirlendiği, katsayıların toplamının bire eşit olması dolayısıyla b3 katsayısının da 0,72 olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İdare tarafından ihale onay belgesinin düzenlendiği tarihte hesaplanmış olan yaklaşık maliyet içerisinde personel maliyetleri ve yemek maliyetlerinin ağırlıkları oranı dikkate alınarak, fiyat farkı formülünde yer alan a1 ve b3 katsayılarının belirlendiği, ihale ilan tarihinde geçerli olan asgari ücrete göre hesaplanmış işçilik giderleri göz önüne alındığında a1 katsayısının 0,28, b3 katsayısının da 0,72 olduğu, anılan belirlemelerin ilgili mevzuat düzenlemelerine uygun olduğu ve toplamlarının bire eşit olduğu hususu ile, başvuru sahibinin iddiasının ihale dokümanına yönelik olduğu, şikayet başvuru tarihinde henüz yaklaşık maliyetin açıklanmadığı ve başvuru sahibinin yaklaşık maliyetini bilmesinin mümkün olmadığı durumunun birlikte değerlendirilmesi sonucunda başvuru sahibinin fiyat farkı formülündeki katsayıların mevzuata uygun şekilde belirlenmediği iddiasının ihale onay belgesinde yer alan ve ihale ilan tarihinde geçerli olan yaklaşık maliyet doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiği, fiyat farkı formülünün mevzuata uygun şekilde hazırlandığı anlaşılmıştır.

Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2025/UH.I-699 (12 Mart 2025)

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

Anılan Şartname’nin 3.5.1’inci maddesinde “Yemek sonrasında mutfak, hazırlama ve dağıtım bölümlerinin temizliği, hijyen şartlarına uygun olarak yüklenici tarafından yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin