KİK Kararı: 2025/UH.I-463 (5 Şubat 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/006
Gündem No : 62
Karar Tarihi : 05.02.2025
Karar No : 2025/UH.I-463
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ahmet GÜL,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kahta Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1605942 İhale Kayıt Numaralı “5 Adet 4X4 Kazıcı Yükleyici Kepçe, 2 Adet 22 Tonluk Ekskavatör, 1 Adet 5 Tonluk Mini Ekskavatör ve 3 Adet Damperli Kamyon Kiralanması Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kahta Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 24.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “5 Adet 4X4 Kazıcı Yükleyici Kepçe, 2 Adet 22 Tonluk Ekskavatör, 1 Adet 5 Tonluk Mini Ekskavatör ve 3 Adet Damperli Kamyon Kiralanması Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Ahmet Gül’ün 31.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.01.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.01.2025 tarih ve 175694 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.01.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/128 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1- İhale üzerinde bırakılan istekli Şeyho Parlak tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilanço ve ciro bilgilerinin ihalede istenen oranları karşılamadığı, esas alınan yılların mevzuata aykırı olduğu, hizmet işleri ile ilgili ciro tutarlarını göstermek üzere sunulan belgelerin standart forma uygun olmadığı, belgelerde imza ve kaşe bulunmadığı, bu kapsamda idareye sunulan fatura bilgilerinde yer alan işlerin hizmet işi niteliğinde olmadığı, ortak girişim kapsamında elde edilen ciro tutarlarına ilişkin fatura bilgilerinin ayrı bir tabloda gösterilerek hesaplanmadığı, 2024 yılı içerisinde uygulanan enflasyon muhasebesi sonrasında firmalara ait bilanço oranlarında değişiklik olduğu, sunulan bilançoda enflasyon düzeltmesi sonrasında elde edilen verilerin kullanılmadığı,

2- İhale üzerinde bırakılan istekli Şeyho Parlak tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunda geçici teminat satırının boş bırakıldığı, ayırt edici numaranın hatalı olduğu, geçici teminatın ihalede istenen geçici teminat tutarını ve süresini karşılamadığı, geçici teminat olarak sunulan geçici kefalet senedinin, ilgili mevzuatı uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kefalet sigortası kolunda yetkilendirilmemiş şirketler tarafından düzenlendiği, nakit olarak yatırılan geçici teminata ilişkin dekontta ihale kayıt numarası ve ihale adı ile teminatın kimin adına yatırıldığı konusundaki bilgiler eksik ve hatalı bir şekilde doldurulduğu, geçici teminat mektubunda/geçici kefalet senedinde yer alan bilgilerin, ihale konusu işle uyumlu olmadığı,

3- İhale üzerinde bırakılan istekli Şeyho Parlak tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

a- Açıklamanın, idare tarafından belirlenen önemli teklif bileşenlerinin tamamını içermediği, açıklamaya konu araçların tamamı için kiralama, amortisman, MTV, trafik sigortası, kasko, bakım-onarım, lastik, ad-blue ve tam zamanlı işçilik giderlerinin açıklanması gerektiği halde, bu giderlerle ilgili açıklamaların yapılmadığı,

b- Açıklamaya konu edilen araçların ihalede istenen şartları haiz olmadığı, açıklamaya konu edilen maliyet bileşenleri toplamının, teklif cetvelinde yer alan her bir iş kalemi için teklif edilen tutarı karşılayıp karşılamadığının ayrıca gösterilmediği, aşırı düşük teklif açıklamasının, toplam teklif tutarı üzerinden yapıldığı,

c- Mevzuatta belirtilmeyen açıklama yöntemleri ile açıklama yapıldığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kapsamında sunulan tutanakların dayanağı olan üç aylık vergilendirme dönemlerinin hatalı belirtildiği, “Fatura Bilgileri Tablosu”na işlenmiş olan fatura tarihlerinin, ilgili tutanakta gösterilen geçici vergi beyanname dönemi ile uyumlu olmadığı, faturalara konu mal ve hizmetlerin, açıklanması gereken mal ve hizmetlerle uyumlu olmadığı, tutanaklarda yer alan fatura bilgileri tablosunda yer alan malzeme miktarlarının, ihale konusu işte kullanılması öngörülen mal miktarının en az yarısı kadar olmadığı veya ihale konusu işte kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar olmadığı, tutanakta belirtilen faturaların ihale tarihinden sonraki döneme ait olduğu, tutanaklarda mükellefe ait kaşe ve imza ile meslek mensubuna ait kaşe, mühür ve imzanın bulunmadığı, fiyat teklifine konu edilen belgelerin, belgelerin sunuluş şekline ilişkin şartları haiz olmadığı, tutanakların ekinde mükellef adına teklifi imzalayan kişiye ait imza beyannamesinin ve meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulmadığı, fiyat teklifleri üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan standart metnin bulunmadığı, fiyat tekliflerinin üzerinde yer alan tarih-sayı bilgisi ve teklifin konusu olarak gösterilen girdilerin bilgisi ile, teklif ekinde yer alan Tespit Tutanağının tarih ve sayı bilgisi ve tespit tutanağındaki girdilerin bilgisinin uyumlu olmadığı, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı,

ç- İşçiliğe ilişkin maliyetlerin eksik ve hatalı açıklandığı,

d- Sözleşme giderlerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.5 maddesine aykırı olarak açıklandığı,

e- MTV, fenni muayene vb. giderler için yapılması gereken güncellemelerin yapılmadığı, sigorta giderlerinin mevzuata aykırı olarak açıklandığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgenin, her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir.

(3) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

(4) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(5) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

(6) İş hacmini gösteren belgelere ilişkin kriterler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde, toplam cironun teklif edilen bedelin % 25’inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 15’inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

…

(9) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. …” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Elektronik ihale” başlıklı 59/A maddesinde “(1) İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

(2) Bu maddede hüküm bulunmayan hallerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin uygun olan hükümleri, yoksa bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak e-anahtarlar teklif ile birlikte ihale tarih ve saatine kadar gönderilir ve teklifler ihale tarih ve saatinde ihale komisyonu tarafından EKAP üzerinde açılır.

(3) Bu ihalelerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin ekinde bulunan “Yeterlik Bilgileri Tablosu Sunulan ve Tekliflerin Elektronik Ortamda Alındığı İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname” ve ilgili yönetmelikler ekinde bulunan diğer standart formlar kullanılır ve EKAP üzerinden gönderilmeyen teklifler kabul edilmez.

…

(5) e-teklifler EKAP üzerinden, yalnızca teklif mektubu ve ekleri doldurularak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir. Ortak girişimlerde e-teklifin ortakların tamamı tarafından e-imza ile imzalanması zorunludur. Kısmi teklife açık ihalelerde teklif mektubu eklerinin her bir kısım için ortak girişimlerin katıldığı ihalelerde ise yeterlik bilgileri tablosunun her bir ortak tarafından ayrı ayrı doldurulması gerekmektedir.

…

(8) Tekliflerin açılması ve değerlendirilmesine ilişkin tutanaklar EKAP üzerinde hazırlandıktan sonra, çıktısı alınarak ihale komisyonu üyeleri tarafından imzalanır ve her oturum kapatılmadan önce bilgiler EKAP’a kaydedilir.

(9) İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır…” hükmü,

Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “e-tekliflerin hazırlanması ve sunulması” başlıklı 19’uncu maddesinde “(1) e-teklifler, istekliler tarafından EKAP üzerinden hazırlanır. İlan ve ihale dokümanında, EKAP üzerinden sorgulanması mümkün olmayan katılım ve yeterlik belgelerinin Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun şekilde bilgisayarda taratılarak e-teklif kapsamında sunulacağı yönünde düzenleme yapılır.

(2) e-teklifler, istekliler tarafından EKAP üzerinden hazırlandıktan sonra e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilir…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “e-tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “(1) e-tekliflerin açılması ve ilk oturumun kapatılmasından sonra, ihale komisyonu belirleyeceği bir tarih ve saatte toplanır ve EKAP üzerinde tekliflerin değerlendirmesine başlanır. Teklif değerlendirme işlemleri birden fazla oturumda yapılabilir. Ancak bu durumda her oturum kapatılmadan önce bilgiler EKAP’a kaydedilir.

(2) Teklif değerlendirmesinde öncelikle ilk oturumda 23 üncü madde uyarınca e-teklifinin açılamadığı veya belgelerinin eksik olduğu ya da geçici teminatının uygun olmadığı tespit edilenlerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve buna ilişkin kayıt yapılır.

(3) İhale dokümanında belirtilen katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile ilgili değerlendirme, e-teklif kapsamında yüklü olan belgelerin ve EKAP üzerinden ilgili kurum ve kuruluşların sistemlerinden sorgulama suretiyle elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi suretiyle yapılır.

(4) Yeterlik kriterlerinin istekliler tarafından karşılanıp karşılanmadığına ilişkin değerlendirme ihale dokümanında yer alan hükümler çerçevesinde yapılır. Yeterlik kriterlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve bu husus gerekçesi de açıkça belirtilmek suretiyle EKAP’a kaydedilir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 5 Adet 4X4 Kazıcı Yükleyici Kepçe, 2 Adet 22 Tonluk Ekskavatör, 1 Adet 5 Tonluk Mini Ekskavatör ve 3 Adet Damperli Kamyon Kiralanması Hizmet Alımı İşi

…

e) Miktarı:

5 Adet 4X4 Kazıcı Yükleyici Kepçe

2 Adet 22 Tonluk Ekskavatör,

1 Adet 5 Tonluk Mini Ekskavatör

3 Adet Damperli Kamyon

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kahta Merkez Kahta Belediyesi Görev yetki ve sorumluluk alanında bulunan Çalışma alanları” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7'nci maddesinde “… 7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.4.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK025.1/H)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi

gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

…

7.4.3. İstekli tarafından;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler,

birinin sunulması yeterlidir.

Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

Toplam cironun teklif edilen bedelin % 25'inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Şeyho Parlak tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosu incelendiğinde; 2023 yılına ait bilanço verilerinin kullanıldığı, bu kapsamda cari oranın 0,75’den, özkaynak oranının 0,15’den büyük olduğu, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olduğu anlaşılmıştır.

İş hacmine ilişkin olarak 2023 (*****019,00 TL) ve 2022 (*****222,77 TL) yıllarına ait ciro tutarlarının beyan edildiği, bu kapsamda isteklinin toplam ciro ortalamasının güncellenmiş halinin (*****056,97 TL) teklif edilen bedelin % 25'inden az olmadığı anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, elektronik ortamda yapılan ihaleye katılan isteklilerin ekonomik ve mali yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlamadıklarına yönelik incelemenin, istekliler tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgiler ile Gelir İdaresi Başkanlığı ile Kamu İhale Kurumu bünyesinde kurulan Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) arasındaki entegrasyon çerçevesinde temin edilen bilgilerin karşılaştırılması sonucunda, başka bir ifadeyle EKAP'taki bilgiler üzerinden teyidi şeklinde gerçekleştirildiği, dolayısıyla bu verilerin Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan veriler olduğu, bu kapsamda anılan istekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgilerin Gelir İdaresi Başkanlığı ile yapılan entegrasyon kapsamında EKAP’a aktarılan veriler ile uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan hususlar bir arada değerlendirildiğinde, söz konusu ihalenin elektronik ortamda gerçekleştirildiği, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler üzerinden değerlendirme yapılacağı, anılan istekli tarafından bilanço ve iş hacmine ilişkin olarak beyan edilen bilgilerin EKAP üzerinden teyit edilen bilgiler ile uyumlu olduğu ve anılan istekli tarafından İdari Şartname’de istenilen bilanço ve iş hacmine ilişkin kriterlerin sağlandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Geçici teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde “İhalelerde, teklif edilen bedelin % 3'ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. …” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinde “(1) İhalelerde, teklif edilen bedelin yüzde üçünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır.

…

(5) Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir. …” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı 59/A maddesinde “(1) İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

…

(6) Geçici teminat mektupları Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınır ve mektuba ilişkin ayırt edici numara yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir. Bu maddeye uygun olarak alınmayan geçici teminat mektupları geçerli kabul edilmez. Geçici teminat mektubu dışındaki teminatların saymanlık ya da muhasebe müdürlüklerine yatırıldığına ilişkin bilgiler de aynı şekilde yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir. …” hükmü,

İdari Şartname’nin “Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde “26.1. İstekliler teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.

…

26.3. Geçici teminat olarak kullanılan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 22.04.2025 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

26.4. Geçici teminatı ihalede istenilen katılma şartlarını sağlamayan teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesi,

Yukarıda yer verilen İdari Şartname düzenlemelerine göre istekliler tarafından teklif edilen bedelin %3'ünden az olmamak üzere geçici teminat sunulacağı, geçici teminat mektubunun geçerlilik tarihinin 22.04.2025 tarihinden önce olmaması gerektiği, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Elektronik ihale” başlıklı 59/A maddesinden geçici teminat mektuplarının Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21’inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınacağı ve mektuba ilişkin ayırt edici numaranın yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtileceği anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Şeyho Parlak tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Teminata İlişkin Bilgiler” sütununda Takasbank referans numarasının “M101012491402292R” olarak beyan edildiği görülmüştür.

EKAP üzerinden yapılan sorgulamada Şeyho Parlak tarafından Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. Kahta/Adıyaman Şubesi’ne 1.000.000,00 TL tutarında geçici teminat yatırıldığı, söz konusu geçici teminata ilişkin geçerlilik tarihinin ise 31.12.2025 olduğu görülmüştür.

Yukarıda yer verilen inceleme ve tespitler neticesinde; ihale üzerinde bırakılan Şeyho Parlak’ın teklif bedelinin 14.820.000,00 TL olduğu, dolayısıyla geçerlilik tarihi 22.04.2025 tarihinden önce olmamak üzere asgari 444.600,00 TL (14.820.000,00 ? x 0,03) tutarında geçici teminat mektubu sunulması gerektiği, anılan istekli tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunda geçici teminata ilişkin sütunun doldurulduğu, EKAP üzerinden yapılan inceleme neticesinde de sunulan geçici teminatın ihalede istenen asgari geçici teminat tutarından yüksek olduğu ve geçerlik tarihinin dokümanda yer alan geçerlik tarihini kapsadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G/39. md., yürürlük: 15/06/2024) fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

…

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, ancak sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan açıklamanın yapıldığı tarihte geçerli olan oran ve tutarlar üzerinden hesaplanan ihale kararı damga vergisi ve sözleşme damga vergisi ile Kanunun 53 üncü maddesinin (j) bendinin 1 numaralı alt bendinde belirtilen tutarı aşan sözleşmelerde sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki Kurum payı ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır. …” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Şartname’nin ekinde aşağıda aktarılan tabloya yer verildiği görülmüştür.

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

5 Adet 4X4 Kazıcı Yükleyici Kepçe Kiralanması (Şoför Dahil, Yakıt Hariç)

saat

12.000

2

2 Adet 22 Tonluk Ekskavatör Kiralanması (Şoför Dahil, Yakıt Hariç)

saat

6.000

3

1 Adet 5 Tonluk Mini Ekskavatör Kiralanması (Şoför Dahil, Yakıt Hariç)

saat

3.000

4

3 Adet Damperli Kamyon Kiralanması (Şoför Dahil, Yakıt Hariç)

saat

9.000

İdare tarafından isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında önemli teklif bileşenlerinin; “1- Şoför, Operatör giderleri, 2- Araç Amortisman veya Kira giderleri” olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Şeylo Parlak tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

- İdare tarafından önemli teklif bileşeni olarak belirlenen maliyet kalemlerinin her biri için (şoför personel maliyeti ve araç gideri) açıklama yapıldığı, önemli teklif bileşeni olarak belirlenmeyen MTV, fenni muayene, trafik sigortası, kasko, bakım-onarım, lastik ve ad-blue giderleri için açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı,

- İhale dokümanı verileri dikkate alınarak, iş kapsamında çalıştırılacak 11 personel için EKAP işçilik modülü kullanılarak saatlik asgari ücret (88.90 TL) üzerinden açıklama yapıldığı,

- Sözleşme giderlerinin mevzuata uygun olarak açıklandığı,

- İş kapsamında kullanılacak 11 adet araç için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alındığı, tekliflerin ekinde Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarının, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin ve teklife konu alanda faaliyette bulunulduğunu gösterir e-vergi levhası sorgulama ekranı çıktılarının sunulduğu, ilgili tutanaklarda mükellefe ait kaşe ve imza ile meslek mensubuna ait kaşe, mühür ve imzanın bulunduğu, fiyat teklifine konu edilen belgeler kapsamında ilgili belgelerin aslının ya da suretinin sunulmasının yeterli olduğu dolayısıyla bu kapsamda sunulan belgelerin, belgelerin sunuluş şekline uygun olduğu, fiyat teklifleri üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan standart metnin yer aldığı, teklif alınan kişilerin gerçek kişi oldukları ve mükellef adına tutağın teklif sahibi tarafından imzalandığı, ilan tarihinin 26.11.2024 olduğu, bu kapsamda tutanaklara esas üç aylık sürenin mevzuata uygun olduğu, ilgili fatura tarihlerinin tutanağa esas üç aylık süre içerisinde olduğu, fatura bilgileri tablosunda yer alan faturaya konu edilen araçların, dokümanda belirtilen özellikleri haiz araçlar olduğu, teklif üzerinde yer alan imzadan ve teklif ekinde sunulan e-vergi levhası sorgulama ekranı çıktılarından, teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alınan fiyat teklifi ile açıklama yapıldığının anlaşılabildiği tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, ihale üzerinde bırakılan Şeyho Parlak tarafından, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesine uygun aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin incelemeye konu edilen iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.