KİK Kararı: 2025/UH.I-39 (2 Ocak 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/001
Gündem No : 41
Karar Tarihi : 02.01.2025
Karar No : 2025/UH.I-39
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

İmparator Oto Alım Satım Lojistik Taşımacılık Dış Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kayseri Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1485128 İhale Kayıt Numaralı “2025 Yılı (12 Aylık) Yakıtsız ve Şoförsüz 205 Adet Araç Kiralanması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kayseri Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından 06.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2025 Yılı (12 Aylık) Yakıtsız ve Şoförsüz 205 Adet Araç Kiralanması” ihalesine ilişkin olarak İmparator Oto Alım Satım Lojistik Taşımacılık Dış Tic. Ltd. Şti.nin 02.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.12.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.12.2024 tarih ve 173282 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.12.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1649 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, yüklenicinin sahip olması şartı getirilen TÜRSAB seyahat acenteliği belgesinin Kayseri Büyükşehir Belediyesinin bir seyahat acentesi olmaması nedeniyle hizmetin edim sürecinde kullanılmasının mümkün olmadığı, seyahat acentelerinin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine göre işleten sıfatıyla sahip oldukları araçları kiralama faaliyetlerinin seyahat acenteliği sayılmadığı, bu nedenle ihalede TÜRSAB seyahat acenteliği belgelerinin yeterlik belgesi olarak belirlenmesinin rekabeti daraltarak katılımı engellediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28’inci maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.

(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur.” hükmü,

“Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü,

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun “Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti” başlıklı 5’inci maddesinde “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur. …” hükmü,

Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “(1)Bu Yönetmelik, kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri taşımacılık faaliyetlerini yapanlar ile taşıma işlerinde çalışanları, taşımacılık faaliyetlerinde yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapı, tesis ve benzerlerini kapsar.” hükmü,

“Yetki belgesi türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(2) B türü yetki belgesi: Otobüsle yurtiçi ve/veya uluslararası yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. ... Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

…

b) B2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz yapacaklara, ... verilir.

...

(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. ... Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

...

b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, ... verilir.” hükmü,

1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun “İşletme belgeleri” başlıklı 4’üncü maddesinde “Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi almak zorunludur. ...” hükmü,

Seyahat Acenteları Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmelikte geçen;

...

c) İşletme belgesi: Seyahat acentası işletme belgesini,

...

ğ) Seyahat acentası: Kâr amacı ile turistlere, turizmle ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence sağlayan hizmetleri görmeye yetkili olan, oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtasıyla pazarlayabilen ticarî kuruluşu,

...

l) TÜRSAB: Türkiye Seyahat Acentaları Birliğini, ... ifade eder.” hükmü,

“Seyahat acentalarının hizmetleri” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Seyahat acentalarının hizmetleri şunlardır:

a) Seyahat acentalığı faaliyetleri, Kanuna göre kurulmuş seyahat acentalarınca yerine getirilir. Tüketiciye yönelik olarak bir bedel karşılığında seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılması yasaktır. Seyahat acentalarına münhasır hizmetler şunlardır:

1. Münferit veya gruplar için bir programa bağlı ya da programsız gecelemeli veya gecelemesiz yurt içi/yurt dışı tur veya paket turları tanıtır, oluşturur, pazarlar veya satar,

2. Kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarının ve bu araçlara sahip işletmelerin rezervasyonunu yapar, biletlerini satar,

3. Seyahat acentalarının ürettiği hizmetlerin tamamını ya da bir kısmını ürün sahibi seyahat acentası tarafından yetki verilmek suretiyle satar,

4. Transfer yapar,

5. Kâr amacıyla konaklama, ulaşım, gezi, yeme-içme, eğlence sağlayan, sportif faaliyetler, kongre-konferans, dinî, sağlık, eğitim, kültürel, bilimsel ve meslekî inceleme, teşvik veya destek amaçlı seyahat ve bunun içinde yer alan hizmetleri organize etmeyi, sağlamayı, pazarlamayı, gerçekleştirmeyi içeren paket tur veya turları düzenler, satar,

6. Kâr amacıyla ikram, teşvik veya destek amaçlı olarak bedelsiz sunulmak üzere bedelini bizzat ödeyen kişi ya da kuruluşun yapacakları hizmetleri oluşturur, pazarlar veya satar.

b) Seyahat acentalarının yapabileceği diğer hizmetler şunlardır:

1. Ulusal ve uluslararası kuruluşlarca da kabul edilen turizm faaliyetlerinin oluşturduğu ürünleri satabilir,

2. Turizmle ilgili ve turizm hareketinin gerektirdiği konular hakkında turistin tabi olduğu döviz, vize, gümrük gibi işlemlere ilişkin bilgi verebilir, vize işlemlerini yapabilir,

3. Seyahat acentaları işyerinde veya araçlarında turistik nitelikte kitap, resim, kartpostal, hediyelik eşya, turistin ihtiyaç duyacağı enformasyon malzemelerini satabilir,

4. Ticarî amaçla sürücülü veya sürücüsüz olarak 15+1 veya daha az koltuk kapasitesine sahip, yolcu ve eşyalarını taşımaya mahsus taşıtları yurt içinde veya yurt dışında olmak üzere, yazılı bir sözleşmeyle belirli süreli kiralanmasını yapabilir.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…ı) İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler:

Belge Adı

Açıklama

Ortak Girişimlerde

Karayolu Taşıma Yönetmeliği Yetki Belgeleri

A1, K1 ile B2 veya D2 Yetki Belgeleri

Tek ortağın sunması yeterlidir.

Seyahat Acentası İşletme İzin Belgesi

A Grubu Seyahat Acentesi İşletme Belgesi ve TÜRSAB belgesi

Tek ortağın sunması yeterlidir.

” düzenlemesi,

İdari Şartname ekinde yer alan birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

BİNEK OTOMOBİL(50 ARAÇX12 AY)

araç x ay

600

2

KAMYONET OTOMOBIL (75 ARAÇ x 12 AY)

araç x ay

900

3

PİKAP4X4 5 KİŞİLİK (23 ARAÇ x 12 AY)

araç x ay

276

4

PİKAP4X4 5 KİŞİLİK(Otomatik vites)(12 ARAÇ x 12 AY)

araç x ay

144

5

PİKAP ÇİFT KABİN (28 ARAÇ x 12 AY)

araç x ay

336

6

DAMPERLİ PİKAP ÇİFT KABİN (11ARAÇ x 12 AY)

araç x ay

132

7

MİNİBÜS (17 KİŞİLİK)(6ARAÇ x 12 AY)

araç x ay

72

Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde “1.1. İşin Konusu: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için ihtiyaç duyulan araç kiralama hizmet alım işidir.

1.2. İşin yapılacağı yer: Hizmet araçlarının kullanım yeri Türkiye Cumhuriyeti sınırlarıdır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işin yerine getirilmesi için zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin isteklilere ilişkin ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak ilan ve idari şartnamede düzenlenebilmekle birlikte isteklilerin mesleki ve teknik yeterliğinin saptanması amacıyla istenecek belgeler ile yeterlik kriterlerinin ihalede rekabeti engelleyebilecek şekilde belirlenmemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin “Kayseri Büyükşehir Belediyesi Hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için ihtiyaç duyulan araç kiralama hizmet alım işi” olduğu, ihaleye katılımda isteklilerden istenilen TÜRSAB belgesinin yeterlik kriteri olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Seyahat acenteciliği faaliyeti göstermek için alınması zorunlu olan işletme belgesi, münhasıran seyahat acentelerine özgü, ulaşım, gezi, yurt içi/yurt dışı tur vb. birtakım faaliyetlerin gerçekleştirilmesine imkân sağladığı, ihale konusu işin ise belediye hizmetlerinin görülebilmesi için araç kiralama işi olduğu, Seyahat Acentaları Yönetmeliği’nde yer alan seyahat acentesi tanımında belirtilen hizmetlerin ihale konusu işten farklı nitelikte ve daha geniş kapsamlı olduğu hususları birlikte dikkate alındığında başvuru konusu ihaledeki hizmet alımının doğrudan seyahat acenteciliği hizmetlerine ilişkin olmadığı, dolayısıyla ihaleye katılımda yeterlik kriteri belirlenen TÜRSAB belgesi istenilmesinin, ihaleye katılımı ve rekabeti engelleyici nitelikte olduğundan ve idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilemeyeceğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından 157.733,00 TL başvuru bedelinin Kurum şikâyet gelirleri hesabına yatırıldığı görülmüştür. Yapılan incelemede anılan isteklinin itirazen şikâyete konu tüm iddialarında haklı olduğu tespit edilmiş olup, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde 157.733,00 TL’lik başvuru bedelinin iadesinin gerektiği kanaatine varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

2. Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.