KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/005
Gündem No : 17
Karar Tarihi : 29.01.2025
Karar No : 2025/UH.I-342
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Korbay Sos. Hiz. Gıda Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1641285 İhale Kayıt Numaralı “Diyarbakır Merkez ve Kırsal İlçelerinde Aktarma İstasyonlarına Gelen Evsel Katı Atıkların; Semi Treyler ve Çekici ile Karacadağ Katı Atık Sahasına Taşınması ve Aktarma İstasyonlarının İşletilmesi Araç, Dorse ve Makine Kiralama Hizmet İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 02.01.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Diyarbakır Merkez ve Kırsal İlçelerinde Aktarma İstasyonlarına Gelen Evsel Katı Atıkların; Semi Treyler ve Çekici ile Karacadağ Katı Atık Sahasına Taşınması ve Aktarma İstasyonlarının İşletilmesi Araç, Dorse ve Makine Kiralama Hizmet İşi” ihalesine ilişkin olarak Korbay Sos. Hiz. Gıda Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin 25.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 10.01.2025 tarih ve 175615 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.01.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/107 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin 6’ncı maddesinde şoförlü tır çekicilerin ve şoförlü kaya damperli kamyonun günde iki vardiya olacak şekilde 15 saat şoförlü olarak çalıştırılacağının düzenlendiği, bu sürenin günlük 7,5 saat ve haftalık 45 saate tekabül ettiği ve 4857 sayılı İş Kanunu’nda öngörülen haftalık çalışma süresine denk geldiği, dolayısıyla ihale dokümanındaki düzenleme uyarınca şoförlerin haftalık çalışma saatinin tamamını idarede kullanacağının öngörüldüğünün anlaşıldığı, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesinin ihale mevzuatı uyarınca bir zorunluluk olduğu ve bu nedenle işçilik maliyetlerindeki artışlar kapsamında fiyat farkının verilmesi ve katsayı belirlenmesi yönünde düzenleme yapılması gerektiği, ancak idare tarafından, a1 (haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı) katsayısı için herhangi bir değer belirlenmediği, ayrıca haftalık çalışma saatinin tamamını idarede geçirecek şoförler için birim fiyat teklif cetvelinde işçilik giderine ilişkin ayrı satır açılmamış olmadığı, bu durumun da ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,

2. Teknik Şartname’de ihale konusu işte çalıştırılacak 49 araçtan 26 aracın 2023 veya üstü model olması şartının istendiği, bununla birlikte, 21 adet dorsenin de çekici ile kullanılacağı dikkate alındığında, 21 adet dorse de dahil olmak üzere toplam 47 araç için 2023 veya üstü model olması şartının getirildiği, sadece iki araç için 2016 model ve üstü şartının arandığı, bu durumun ihale mevzuatına ve 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne aykırı olduğu,

3. Teknik Şartname’de ihale konusu işte çalıştırılacak araç, dorse ve makinaların özelliklerine ilişkin ihale mevzuatına ve rekabete aykırı düzenlemelerin mevcut olduğu, şöyle ki; Teknik Şartname’de “Jeneratör, 300 voltage, 3 faz, 317 akım, alternatör tipi EG-220 olacaktır. Güç ünitesi 380 V, 30 kw trifaze, tip GM-200 L olacaktır. Güç ünitesi 180 lt, 50 hz, 57 A hidrolik pompa ve emniyet valflı olacaktır.” şeklinde bazı özellikler belirlenirken tolerans aralığı verilmeden net ifadeler kullanıldığı, dolayısıyla sadece belirli marka jeneratör ve güç ünitesi istendiği ve belirli firmalara avantaj sağlandığının anlaşıldığı, bu durumun ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde “İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. Ön yeterlik dokümanında ise adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir.

İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

…

s) Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı ile sözleşme konusu işler için eğer ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği…” hükmü,

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesinde “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır…” hükmü yer almaktadır.

İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nin “Çalışma Süresi” başlıklı 3’üncü maddesinde “Çalışma süresi, işçinin çalıştırıldığı işte geçirdiği süredir. İş Kanununun 66 ncı maddesinin birinci fıkrasında yazılı süreler de çalışma süresinden sayılır. Aynı Kanunun 68 inci maddesi uyarınca verilen ara dinlenmeleri ise, çalışma süresinden sayılmaz…” hükmü,

“Haftalık Normal Çalışma Süresi” başlıklı 4’üncü maddesinde “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması zorunludur.” açıklaması,

“Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesinde “81.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir.

81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğu kabul edilir.

Örneğin fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde;

…

Araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri

… asli unsur olarak belirlenebilir.” açıklaması yer almaktadır.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “(1) 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre Türk parası üzerinden sözleşmeye bağlanan hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkı bu Esaslara göre hesaplanır. …

(2) 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerin, bu Kanundan istisna olmakla birlikte birinci fıkra kapsamında fiyat farkı hesaplanabileceği öngörülen hizmet alımlarının ihale dokümanlarında bu Esaslara uygun şekilde hazırlanmış açık bir düzenleme bulunması halinde bu Esaslar uygulanabilir. …” düzenlemesi,

Aynı Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Fiyat farkı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır:

…

c) Diğer hizmet alımlarında;

F = An x B x ( Pn-1)

İn AYn Yn Gn Mn

Pn = a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + b3 —— + c ——

İo AYo Yo Go Mo

(2) Formüllerde yer alan;

a) F: Fiyat farkını (TL),

b) B: 0,90 sabit katsayısını,

c) An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

ç) Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

d) a1: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı,

e) a2: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

f) b1: Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

g) b2: Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

ğ) b3: Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı

h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

…

ifade eder.

(3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a2, b1, b2, b3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a1 katsayısı olarak alınır.

…

(7) İşin gerçekleştirilmesinde kullanılacak malzeme ve makine ile ekipmanın niteliği dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b1, b2, b3 ve c değerleri için aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Bu durumda, her bir endeksin nispi ağırlığı da belirlenir.” düzenlemesi,

“İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Diyarbakır merkez ve kırsal ilçelerinde aktarma istasyonlarına gelen evsel katı atıkların; semi treyler ve çekici ile Karacadağ Katı Atık Sahasına taşınması ve aktarma istasyonlarının işletilmesi için 59 adet araç, dorse ve makine kiralama hizmet işi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı:59 adet araç dorse ve makina kiralama hizmet işi.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: DİYARBAKIR” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Sigorta vergi resim harç ve ulaşım

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.…” düzenlemesi,

“Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde; Sözleşme Tasarısı’nın 14’üncü maddesi ile uyumlu olarak “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1. Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

F = An x B x ( Pn-1)

Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo

Formülde yer alan;

F: Fiyat farkını (TL),

B: 0,90 sabit katsayısını,

An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

ifade eder.

Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.

Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n):

Katsayı

Endeks

a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı)

0

a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı)

0,07

İo, İn

Temel asgari ücret ile güncel asgari ücrettir.

b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı)

0,43

AYo, AYn

Motorin

b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı)

0

b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı)

0,15

Go, Gn

Endeks tablosunun "Genel" sütunundaki sayı

c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı)

0,35

Mo, Mn

Endeks tablosunun 28 numaralı "Makine ve ekipmanlar b.y.s." sütunundaki sayı

Fiyat Farkı Açıklamaları

Fiyat Farkı Ödemesi 31.08.2013 gün ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 2013/5217 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki olan ve ihale dokümanı olarak verilen esaslara göre olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Şoförlü Tır Çekicide (BC Yarı Römork Çekici) Aranan Özellikler” başlıklı 6.1.1’inci maddesinde “1- 21 Adet olacaktır.

2- Günde iki vardiya olacak şekilde 15 saat şoförlü olarak çalıştırılacaktır. Şoförlerin iş bu araçları kullanmak için gerekli zorunlu belgeleri olacaktır.

3- Araçlar 2023 veya üstü model, silindir hacmi en az 12700 m3, BG gücü en az 490 ve araçlar klimalı olacaktır.

4- Aracın şoför dahil koltuk sayısı 2(iki) olacaktır.

5- Şoför Dahil. Yakıt, bakım-onarım ve tüm giderler yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi,

“Şoförlü Kava Damperli Kamyonda aranan özellikler” başlıkl 6.1.4’üncü maddesinde “1 - 1 adet olacaktır.

2- Motor gücü en az 390 BG, motor silindir hacmi en az 12.700 m3 olacaktır.

3- Kasa Şase hardox damperli 8x(8x4)olacaktır.

4- Araç günde iki vardiya 15 saat şoförlü olarak çalışacaktır.

5- Araç en az 2016 ve üzeri model olacaktır.

6- Şoför dahil, Yakıt bakım, onarım ve her türlü gider yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanı içerisinde yer alan birim fiyat teklif cetveli standart formunun aşağıdaki şekilde olduğu tespit edilmiştir.

A1

B2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

Şoförlü Çekici (21 Adet )

adet x gün

18.900

2

Hidrolik sıkıştırmalı çöp transfer yarı römork kapalı dorse (semi treyler) (21 Adet)

adet x gün

18.900

3

% 100 Elektrikli Araç (1 Adet )

adet x gün

900

4

Şoförlü Kaya Damper Kamyon (1 Adet)

adet x gün

900

5

Şoförsüz Minibüs 14+1 (Servis Aracı) (1 Adet)

adet x gün

900

6

Şoförsüz Bekolu yükleyici (1 Adet)

adet x gün

900

7

Çift Kabinli Pick Up (3 Adet)

adet x gün

2.700

8

Jeneratör (3 Adet)

adet x gün

2.700

9

Güç Ünitesi (4 Adet)

adet x gün

3.600

10

Basınçlı Yıkama Makinası (3 Adet)

adet x gün

2.700

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

Başvuruya konu ihalenin Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından açık ihale usulüyle ve birim fiyat teklif alınmak suretiyle 02.01.2025 tarihinde gerçekleştirilen personel çalıştırılmasına dayalı olmayan “Diyarbakır Merkez ve Kırsal İlçelerinde Aktarma İstasyonlarına Gelen Evsel Katı Atıkların; Semi Treyler ve Çekici İle Karacadağ Katı Atık Sahasına Taşınması ve Aktarma İstasyonlarının İşletilmesi Araç, Dorse ve Makine Kiralama Hizmet İşi” ihalesi olduğu, işin süresinin işe başlama tarihinden itibaren 900 (Dokuzyüz) gün olduğu, söz konusu ihalede toplam 22 adet ihale dokümanı indirildiği ve 6 isteklinin ihaleye teklif sunduğu, başvuru sahibinin ihaleye katılmamış olduğu görülmüştür.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin ihale dokümanında, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi ve her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasının zorunlu olduğu; fiyat farkının, hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplamasına ilişkin olarak 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan formüller kullanılarak hesaplanması gerektiği, söz konusu formüllerde yer alan fiyat farkı hesaplamasında kullanılacak olan katsayılardan (a1) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6’ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı, (a2) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını, (b1) katsayısının akaryakıtın ağırlık oranını, (b2) katsayısının diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını, (b3) katsayısının malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını (c) katsayısının ise makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı ifade ettiği anlaşılmaktadır.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesinin ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesinin zorunlu olduğu,

Anılan Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında, bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerektiği, ayrıca aynı fıkranın (a) bendine göre sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 81’inci maddesinde araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin açıklamada, şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdilerinin asli unsur olarak belirlenebileceği ifade edilmiştir.

Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan düzenlemeleri incelendiğinde, ihale konusu işte şoförlü tır çekicilerin ve şoförlü kaya damperli kamyonun günde iki vardiya olacak şekilde 15 saat şoförlü olarak çalıştırılacağı anlaşılmıştır. Anılan düzenlemelerde, çalışacak şoför sayısı belirtilmemiş olmakla birlikte, araç başına iki şoförün vardiyalı olarak çalıştırmasının olası olduğu, dolayısıyla anılan araçları kullanacak olan şoförlerin günlük 7,5 saat ve haftada 45 saat olarak vardiyalı çalıştırılabileceği, şoför dahil yakıt, bakım-onarım ve tüm giderlerin de yükleniciye ait olacağı hususları dikkate alındığında, ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak olan şoförlerin haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirmesinin söz konusu olabileceği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, yüklenicinin araç başına iki şoförü vardiyalı olarak çalıştırması durumunda, şoförlerin çalışma saatinin tamamını idarede geçirecek olmasına rağmen, birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik maliyeti için ayrı satır açılmadığı ve İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde işçilik giderine yer verilmediği anlaşıldığından, mevcut doküman düzenlemelerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3’üncü maddesine aykırı olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan, İdari Şartname’de tam zamanlı çalışacak şoförler için fiyat farkı hesaplamasında a1 katsayısının “0,00” a2 katsayısının “0,07” olarak düzenlendiği, a1 katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil ettiği, a2 katsayısının ise haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil ettiği, ihaleye konu iş kapsamında yüklenicinin istihdam etmesi istenilen şoförlerin haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirmesinin olası olduğu dikkate alındığında, fiyat farkına ilişkin ihale dokümanında yapılan düzenleme ile a1 katsayısı yerine a2 katsayısının belirlenmiş olmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının da yerinde olduğu değerlendirilmektedir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

“Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “…İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir….” hükmü yer almaktadır.

17.05.2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2024/7 sayılı Genelge içerisinde “…Ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Şoförlü Tır Çekicide (BC Yarı Römork Çekici) Aranan Özellikler” başlıklı 6.1.1’inci maddesinde “1- 21 Adet olacaktır.

..

3- Araçlar 2023 veya üstü model, silindir hacmi en az 12700 m3, BG gücü en az 490 ve araçlar klimalı olacaktır…” düzenlemesi,

“Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Transfer Yarı Römork Kapalı Semi Trevlerde (DORSE) Aranan Özellikler” başlıklı 6.1.2’nci maddesinde “1- 21 adet olacaktır…” düzenlemesi,

“%100 Elektrikli Araç (Kapalı Kabinli Yük Motosikleti) İçin Aranan Özellikler” başlıklı 6.1.3’üncü maddesinde “1 adet olacaktır.

…

6- 2023 ve üstü model olacaktır…” düzenlemesi,

“Şoförlü Kava Damperli Kamyonda aranan özellikler” başlıklı 6.1.4’üncü maddesinde “1 -1 adet olacaktır.

...

5- Araç en az 2016 ve üzeri model olacaktır…” düzenlemesi,

“Bekolu Yükleyici (Kepçede) aranan özellikler” başlıklı 6.1.5’inci maddesinde “1- 1 Adet olacaktır.

…

5- Bekolu yükleyici haftanın 7 günü, günlük 15 saat ve çift vardiya çalıştırılacaktır. 2016 ve üzeri model olacaktır…” düzenlemesi,

“Minibüs İçin Aranan Özellikler” başlıklı 6.1.6’ncı maddesinde “1- 1 adet olacaktır.

…

6- Araç en az 2023 ve üzeri model olacaktır….” düzenlemesi,

“Şoförsüz Çift Kabinli Pikapta Aranan Özellikler” başlıklı 6.1.7’nci maddesinde “1- 3 Adet olacaktır.

…

4- Araçlar en az 2023 model ve üzeri olacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat çerçevesinde, teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamasının zorunlu olduğu, bu bağlamda teknik kriterlerin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceğinin aşikâr olduğu ve idarelerin gereksinimlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler doğrultusunda belirlemekle yükümlü olduğu, işin yürütülmesi sırasında kullanılacak araçların ve özelliklerinin, işin niteliği gözetilmek suretiyle belirlenmesi bakımından yetki ve sorumluluğun idarede olduğu, bu doğrultuda idarenin ihale konusu hizmet ile ilgili tecrübelerinden de faydalanarak ihale konusu hizmetin niteliğine ve ihale konusu hizmet işi kapsamında kullanılacak olan araçların özelliklerine ilişkin düzenleme yapabileceği açıktır.

Bu kapsamda ihale konusu işte çalıştırılması öngörülen araçlar için model ve kilometre şartları yönünden belirleme yapılması idarenin ihtiyaçları doğrultusunda takdir yetkisi içerisinde değerlendirilmekle birlikte, söz konusu şartlara ilişkin belirlemelerin anılan temel ilkelerin ihlaline de yol açmayacak nitelikte olması gerekmektedir.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde, Teknik Şartname’nin yukarıda anılan maddelerinde ihale konusu işte çalıştırılacak olan araçların detaylı teknik özelliklerine yer verildiği, bu kapsamda 21 adet şoförlü tır çekicinin, 1 adet %100 elektrikli aracın, 1 adet minübüsün ve 3 adet şoförsüz çift kabinli pikapın en az 2023 ve üzeri model olması koşulunun; 1 adet şoförlü kava damperli kamyon ile bir adet bekolu yükleyicinin (kepçede) 2016 ve üzeri model olması koşulunun arandığı, 21 adet hidrolik sıkıştırmalı çöp transfer yarı römork kapalı semi trevler (dorse) için ise herhangi bir model sınırının öngörülmediği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, idare tarafından ihale konusu işte çalıştırılması planlanan 6 farklı gruptaki toplam 28 adet araç için söz konusu araçlar ile gerçekleştirilecek işin kapsamı ve gereklilikleri dikkate alınarak farklı model yılı belirlenmesinin, işin bitiş tarihi de göz önüne alındığında, idarenin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik ve hizmetin niteliğine uygun bir kriter olarak değerlendirilebileceği; diğer taraftan ihaleye teklif veren istekli sayısı da dikkate alındığında, iddia konusu düzenlemelerin rekabeti engelleyici olarak da kabul edilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu itibarla, başvuruya konu Teknik Şartname düzenlemelerinin, idarenin kendisine tanınan takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebilmesinin mümkün olduğu ve anılan Genelge hükümlerine aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Jeneratörde Aranan Özellikler” başlıklı 6.1.8’inci maddesinde “1-3 adet olacaktır.

2- 30 ay (900 gün) süre ile çalışacaktır.

3-Jeneratör en az 50 kw, 300 voltage, 3 faz, 317 akım, altematör tipi EG-220 olacaktır.

4- Devir-dakika 1500 ve üzeri olacaktır.

5-Jeneratörler aktarma istasyonlarının bulunduğu merkez ve kırsal ilçelerde kullanılacaktır.

6- Yakıt, bakım ve onarım dahil tüm giderler yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi,

“Güç Ünitesinde Aranan Özellikler” başlıklı 6.1.9’uncu maddesinde “1- 4 adet olacaktır. 2- 30 ay (900 gün) süre ile çalışacaktır.

3- Güç ünitesi 380 V, 30 kw trifaze, tip GM-200 L olacaktır.

4- 180 lt, 50 hz, 57 A hidrolik pompa ve emniyet valftı olacaktır.

5- Güç üniteleri aktarma istasyonlarının bulunduğu merkez ve kırsal ilçelerde kullanılacaktır.

6- Kurulum, bakım ve onarım dahil tüm giderler yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda ikinci iddia kapsamında yer verilen mevzuat çerçevesinde, teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlamasının zorunlu olduğu, bu bağlamda teknik kriterlerin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceğinin aşikâr olduğu ve idarelerin gereksinimlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler doğrultusunda belirlemekle yükümlü olduğu, işin yürütülmesi sırasında kullanılacak araç makine ve ekipmanın teknik özelliklerinin işin niteliği gözetilmek suretiyle belirlenmesi bakımından yetki ve sorumluluğun idarede olduğu, bu doğrultuda idarenin ihale konusu hizmet ile ilgili tecrübelerinden de faydalanarak ihale konusu hizmetin niteliğine ve ihale konusu hizmet işi kapsamında kullanılacak olan araç makine ve ekipmanın özelliklerine ilişkin düzenleme yapabileceği açıktır.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihale kapsamında kullanılacak olan jenaratör ve güç ünitesine ilişkin teknik özelliklerin Teknik Şartname’de ayrıntılı olarak düzenlendiği; bu kapsamda jenaratörün en az 50 kw, 300 voltage, 3 faz, 317 akım, altematör tipi EG-220 olması gerektiği, güç ünitesinin ise 380 V, 30 kw trifaze, tip GM-200 L, 180 lt, 50 hz, 57 A hidrolik pompa ve emniyet valftı olması koşulunun arandığı anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’de ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak olan jenaratöre ilişkin “en az 50 kw, 300 voltage, 3 faz, 317 akım” şeklinde düzenlemeye gidildiği, dolayısıyla bahse konu teknik özelliklere ilişkin minimum bir belirleme yapıldığı, diğer taraftan jenaratör ve güç ünitesi için belirlenen diğer teknik özelliklerin hangi marka veya modeli işaret ettiğinin veya hangi firmaya avantaj sağladığının başvuru dilekçesinde açıkça belirtilmediği dikkate alındığında, iddia edilen hususlar bakımından bir araştırma yapılmasına imkân bulunmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.