KİK Kararı: 2025/UH.I-333 (29 Ocak 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/005
Gündem No : 75
Karar Tarihi : 29.01.2025
Karar No : 2025/UH.I-333
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kalender Tur. Taş. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Elazığ Açık Kampüs Cezaevi Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1580283 İhale Kayıt Numaralı “2025 Yılı Sürücülü Personel Servis Taşımacılığı Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Elazığ Açık Kampüs Cezaevi Müdürlüğü tarafından 24.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2025 Yılı Sürücülü Personel Servis Taşımacılığı Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Kalender Tur. Taş. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 07.01.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.01.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.01.2025 tarih ve 175352 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.01.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/86 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Söz konusu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli (Çoklar İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.) tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının amortisman maliyeti, araç kiralama maliyeti, araç akaryakıt maliyeti, araçların bakım onarım maliyeti, lastik maliyeti, trafik sigortası maliyeti, motorlu taşıtlar vergisi-muayene-egzoz emisyon ölçümü-özel servis aracı izin belgesi maliyeti ile işçilik maliyeti yönünden mevzuata aykırı olduğu; ayrıca kiralama, lastik ve bakım onarım fiyat tekliflerinin tespit tutanaklarına ilişkin hukuka aykırılıklar bulunduğu, dolayısıyla anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmayarak teklifinin reddedilmesi gerektiği,

2. İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde benzer işin “Kamu veya özel sektörde yapılan personel taşıma işleri” olarak düzenlendiği, ancak kendileri tarafından yapılan araştırmada anılan isteklinin iş yaptığı bölgede engelli öğrenci taşımacılığı yaptığının öğrenildiği, dolayısıyla ihale konusu iş ve benzer iş düzenlemesi içerisinde yer verilen personel taşıma hizmeti ile anılan isteklinin iş deneyim tecrübesi olarak sunduğu engelli öğrenci taşıma işinin bir ilgisinin bulunmadığı, istekli tarafından teklifinin %25’inin üzerindeki bir tutarda iş deneyim belgesi sunulmadığı,

3. Anılan istekli tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunda yer verilen bilgilerde İdari Şartname’nin 7.4.2’nci ve 7.4.3’üncü maddesine aykırı bilgiler sunulduğu, her iki düzenleme için de, “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar” bilgisinin tabloda beyan edilmesinin şart koşulduğunun görüldüğü, ancak anılan istekli tarafından hatalı yıllar belirtilmek ve hatalı ortalamalar hesaplanmak suretiyle yeterlik bilgileri tablosunun doldurulduğu, dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi

…

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. ...” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2025 Yılı Sürücülü Personel Servis Taşımacılığı Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

…

e) Miktarı: 2010 Model ve Üzeri 16 Adet 35+1 Kişilik Otobüs İle Sürücülü Personel Taşımacılığı Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Elazığ Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü Ana Nizamiyesi ve Elazığ Kampüs Açık Ceza İnfaz Kurumu Nizamiyesi” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddede “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, mevzuat gereğince ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri ve bu işle ilgili olarak yüklenici tarafından belediye ve il trafik komisyonu ve diğer merciler nezdinde yapılacak teşebbüs ve işlemler sırasında ödenecek her türlü hukuki ve cezai giderler, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “Elazığ Kampüs Ceza İnfaz Kurumları Kampüsünde çalışan personelin; 237 sayılı Taşıt Kanunu'nun 7’nci maddesi ile Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinin 5-a maddesi gereğince zamanında iş başında bulunmalarını temin etmek amacıyla bu şartnamede belirtilen esaslar dâhilinde Ceza İnfaz Kurumu ile Kurum idaresinin belirleyeceği güzergâhlara götürülüp getirilmesidir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Yüklenicinin Sorumlulukları ve Uyacağı Esaslar” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. Taşıma işinin yürütülmesi; yüklenicinin bu işle ilgili olarak çalıştırdığı personel; İş Kanunu, Trafik Kanunu, Vergi Kanunları, Sosyal Sigortalar Mevzuatı ve ilgili bütün Kanunlar ile mevzuatın uygulanmasından doğacak her türlü sorumluluk; trafik cezaları dâhil her türlü ceza ve araçların işletilmesinden doğan her türlü giderler, yükleniciye aittir.

…

2.14. Personel taşımasında kullanılacak servis araçları ve araçların her türlü giderleri (tamir, bakım, onarım, akaryakıt, lastik, yedek parça, sürücü ve sigorta vb.) yükleniciye ait olacaktır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin Elazığ Açık Kampüs Cezaevi Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “2025 Yılı Sürücülü Personel Servis Taşımacılığı Hizmet Alımı” işi olduğu, bahse konu ihalenin 24.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile e-teklif alınarak gerçekleştirildiği, ihaleye 8 geçerli teklifin sunulduğu, idarece sınır değerin altındaki geçerli teklif sahibi 2 istekliye “Aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazının 24.12.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderildiği, bahse konu yazıda “… aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 30.12.2024 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir.

Açıklama: İş Kalemlerini Oluşturan Bileşenler

Kendi malı veya araçların kiralık olmaları halinde (her halükarda)

Kiralık araçlara ait araç kiralama maliyeti,

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Gideri ve Diğer Sigorta Giderleri,

Motorlu Taşıtlar Vergisi Gideri,

Periyodik Bakım Onarım,

Araç Amortisman Bedeli Gideri,

Egsoz Emisyon Ölçümü Gideri,

Araç Muayene Gider,

Sürücü Gideri,

Akaryakıt Gideri,

Bu hizmetin yerine getirilmesi amacıyla varsa yapılacak olan diğer giderler” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

Bunun akabinde, sınır değerin altındaki geçerli teklif sahibi istekli Çoklar İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu, sınır değerin altındaki geçerli teklif sahibi diğer bir istekli Bulut Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmadığı, 31.12.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile Bulut Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklamaları sunmadığı için değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Çoklar İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Kalender Tur. Taş. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen Teknik Şartname düzenlemesi incelendiğinde, taşıma işinin yürütülmesi ve yüklenicinin bu işle ilgili olarak çalıştırdığı personel; İş Kanunu, Trafik Kanunu, Vergi Kanunları, Sosyal Sigortalar Mevzuatı ve ilgili bütün Kanunlar ile mevzuatın uygulanmasından doğacak her türlü sorumluluk, trafik cezaları dâhil her türlü ceza ve araçların işletilmesinden doğan her türlü giderler ile personel taşımasında kullanılacak servis araçları ve araçların her türlü giderlerin (tamir, bakım, onarım, akaryakıt, lastik, yedek parça, sürücü ve sigorta vb.) yükleniciye ait olduğu anlaşılmıştır.

- Dolayısıyla, personel giderleri araçların işletilmesinden doğan personel gideri dâhil her türlü gider, trafik cezası dâhil her türlü cezanın yüklenici tarafından üstlenileceği belirtilmiştir.

İdarelerce düzenlenen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında, önemli teklif bileşenlerinin belirlenmesi idarenin takdir yetkisi kapsamında olmakla birlikte, işlemin tesisinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde yer alan hükümler ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, teklifte önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenlerine net şekilde yer verilmesi ve isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olan bahse konu önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir.

İdarece, sınır değer tutarı altında teklif sunduğu tespit edilen iki istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı incelendiğinde, ihale konusu araçlara ilişkin olarak “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Gideri ve Diğer Sigorta Giderleri” ve “Bu hizmetin yerine getirilmesi amacıyla varsa yapılacak olan diğer giderler” ifadelerine yer verildiği, bu ifadelerden açıklamaya konu edilecek teklif bileşenlerinin kapsamının ne olduğunun anlaşılamadığı, İdari Şartname’nin 25’inci maddesi ile Teknik Şartname’nin yukarıda atıf yapılan düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde önemli teklif bileşenlerinin net olarak belirlenmediği görülmüş olup, istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasına ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesine imkân bulunmadığı anlaşılmıştır.

Netice itibarıyla, idarenin aşırı düşük teklif açıklama talebinin kamu ihale mevzuatına uygun yapılmadığı anlaşıldığından, idare tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenlerinin açık ve tereddütte mahal vermeyecek şekilde belirlenerek, aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin, … istenilmesi zorunludur.

…

(3) İş deneyiminin belirlenmesi amacıyla;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre yapılan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 25’i ile % 50’si aralığında idarece belirlenecek bir orandan az olmamak üzere,

… ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler ile teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması istenir…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz.

(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. …” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “… 7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 30'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Bu ihalede benzer iş olarak Kamu veya özel sektörde yapılan personel taşıma işleri benzer iş olarak kabul edilecektir. …” düzenlemesi bulunmaktadır.

İdari Şartname’de, mesleki ve teknik yeterliğinin belirlenmesi amacıyla, ihaleye katılacak isteklilerden, teklif ettikleri bedelin % 30’undan az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulmasının istendiği, benzer iş tanımının ise “Kamu veya özel sektörde yapılan personel taşıma işleri” olarak belirlendiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan Çoklar İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yeterlik bilgileri tablosuna EKAP’ta kayıtlı olan “2022/1082627-6393253-1-1” sayılı iş deneyim belgesinin yüklendiği, EKAP üzerinden yapılan sorgulama sonucunda söz konusu iş deneyim belgesinin Elazığ İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen iş bitirme belgesi olduğu, yüklenicinin Çoklar İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, söz konusu belgede işin adının “Taşıma Kapsamına Alınan Özel Eğitime İhtiyacı Olan Özel Eğitim Öğrenci/Kursiyer/Velilerin Yerleşim Birimlerinden Okul/Kurum/Sınıflara 77 Araç ve 77 Rehber Personelle 149 İş Günü Taşınması İşi” olduğu, iş tanımının “Özel Eğitim Alt Sınıf Öğrencilerinin Taşınması İşi” olarak belirtildiği, ihale tarihinin “14.10.2022” sözleşme tarihinin “24.10.2022”, kabul tarihinin “16.06.2023”, belge tutarının ise “4.863.544,96 TRY” olduğu,

- Anılan isteklinin teklif fiyatının 11.408.785,00 TL olduğu, karşılaması gereken asgari iş deneyim tutarının (11.408.785,00 TLx0,30) 3.422.635,50 TL olduğu, belge tutarının istenilen iş deneyim tutarını karşıladığı; diğer yandan anılan istekli tarafından sunulan belgeye konu işin, benzer iş kapsamında kabul edilen personel taşıma işiyle nitelik, büyüklük, personel ve organizasyon yapısı, gerçekleştirilme usulü, makine, ekipman, mali güç ve uzmanlık anlamında benzer olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; iddiaya konu istekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen iş deneyimini gösterir belgeye konu işin benzer iş tanımına uygun olduğu, belge tutarının istenilen yeterlik kriterini karşıladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgenin, her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur. …” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “… 7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK025.1/H)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

…

7.4.3. İstekli tarafından;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler,

birinin sunulması yeterlidir.

Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

Toplam cironun teklif edilen bedelin % 25'inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir. …” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen düzenlemeler doğrultusunda, ihaleye katılan isteklilerin ekonomik ve mali yeterliliğini göstermek üzere, isteklilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yılsonu bilançosunda veya eşdeğer belgelerde, isteklinin öngörüldüğü şekilde hesaplanan cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması gerektiği, söz konusu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanların, son iki yıla ait belgelerini sunabileceği, bu takdirde son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacağı; yine isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yılsonu toplam cirosunun, isteklinin teklif bedelinin % 25'inden veya hizmet işleri ile ilgili cirosunun isteklinin teklif bedelinin % 15'inden az olmaması gerektiği, bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanların, son iki yıla ait belgelerini sunabileceği, bu takdirde son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacağı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Çoklar İnşaat Nakliyat San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunda isteklinin 2023 yılı, yılsonu bilançosunda yaklaşık olarak cari oranın 1,49344092, öz kaynak oranının 0,63605545 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,00965287 olarak beyan edildiği, beyan edilen oranların ilgili yeterlik kriterlerini karşıladığı ve idarenin ilgili mali tablolarına ilişkin sorgulamalar ile uyumlu olduğu görülmüştür. Anılan isteklinin teklif bedelinin 11.408.785,00 TL olduğu, bu durumda istekli tarafından sunulması gereken asgari ciro tutarının 2.852.196,25 TL olduğu, istekli tarafından 2023 yılı, yılsonu gelir tablosuna dayanılarak beyan edilen ciro tutarının (.*.065,71 TL) istenilen iş hacmi tutarını karşıladığı görülmüştür.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; iddiaya konu istekli tarafından ekonomik ve mali yeterlilik kriterlerinin karşılandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının yukarıda açıklanan şekilde yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.