KİK Kararı: 2025/UH.I-300 (29 Ocak 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/005
Gündem No : 41
Karar Tarihi : 29.01.2025
Karar No : 2025/UH.I-300
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ulutaş Yem. Gıda Tem. İnş. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Şehriyar Yem. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Yozgat Bozok Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1261896 İhale Kayıt Numaralı “2025-2026 Yılı Hazır Yemek Hizmeti Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Yozgat Bozok Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından 24.10.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2025-2026 Yılı Hazır Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Ulutaş Yem. Gıda Tem. İnş. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Şehriyar Yem. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 26.11.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.11.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.12.2024 tarih ve 172805 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.12.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2024/1594 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetleri İnş. İş Sağ. ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Tekhnoprom Eksport Metal ve Metal Ürü. İth. İhr. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki;

a) Sunulan Ek-H.4 malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinin standart forma uygun düzenlenmediği,

b) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesine aykırı olarak ana çiğ girdi maliyetlerinin fiyat teklifleri kullanılarak açıklandığı, neden fiyat teklifi sunularak açıklama yapıldığına dair hiçbir hukuki gerekçenin sunulmadığı,

c) Örnek menüde bulunan her öğün yemeğin birim maliyetlerinin hesaplanması gerekirken, Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesine aykırı olarak toplam tutar ve toplam maliyetler üzerinden açıklama yapıldığı,

d) Çalıştırılacak personele ait giyim giderlerinin yardımcı girdiler başlığında değerlendirilmesi gerekirken işçilik giderleri kısmına dahil edildiği, yapılan bu yanlış hesaplama ile işçilik giderinin toplam teklif tutarına oranını ve dolayısıyla da işçilik oranını değiştirdiği, bu hesaplama neticesinde Ek-H.4 malzemeli yemek sunumu hesap cetvelindeki işçilik giderlerinin ve ana girdi maliyeti + işçilik maliyeti/toplam teklif tutarı oranının yanlış hesaplandığı,

e) Sunulan fiyat tekliflerinde mevzuatta belirtilen TÜRMOB kaşesinin bulunmadığı, TÜRMOB kaşesi yerine kaşe numarasının yazıldığı, fiyat tekliflerinin ekinde imza beyannameleri ile fiyat teklifi alınan ve ilgili istekliler ile tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensuplarına ait oda faaliyet belgeleri ile teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) sunulmadığı, maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının gerçek faturalar üzerinden tanzim edilmediği, fatura bilgilerinin gerçeği yansıtmadığı, olmayan ürünler olmayan fatura bilgileri ile tevsik edildiği,

f) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen birim fiyatların, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasındaki fiyatlar olması gerekirken sunulan internet çıktılarında birim fiyatların geçerli olduğu tarihlerin bulunmadığı, belgede bulunan tarihin bilgisayardan çıktı alındığı tarih olduğu ve gerçeği yansıtmadığı, ilgili kurumlardan teyitlerinin yapılmasının gerektiği,

g) Tebliğ’in 79.2.2.4’üncü maddesinde yer alan açıklama gereği sunulan bültenlerin, ilgili ticaret borsalarından teyitlerinin yapılması gerektiği, birçok ticaret borsası bültenlerinde farklılıkların ortaya çıktığı, sunulan açıklamalarda ortalama fiyatların değil, ilgili mala ilişkin en düşük fiyatların kullanıldığı, bültenlerin internet çıktısı olarak sunulduğu, onaylı olarak sunulmadığından ilgili ticaret borsalarının internet sitelerinden teyit edilmesinin zorunlu olduğu, kullanılan bültenlerden örneğin Kayseri Ticaret Borsasının teyit edilemediği,

ğ) Sunulan toptancı hal fiyatları, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde belirlenen ortalama fiyatların olması gerekirken, 12 aylık dönem öncesi ve ihale tarihi sonrası belirlenen fiyatların kullanıldığı, teyitlerinin yapılması gerektiği,

h) Sunulan açıklamada sözleşme süresince kullanılması gereken çiğ girdi malzemelerinin hesaplanması ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.7) hesaplanan bu miktarların en az yarısı kadar alım veya 1/20’si oranında satış yapıldığının belirtilmesi gerektiği, sadece kişi başına düşen gramajlar üzerinden hesaplama yapılarak Ek-O.7 belgesinin hatalı düzenlendiği, kullanılması gereken malzemelerin 1/20’si oranında satış yapıldığına ilişkin hesaplamaların yapılmadığı, satış miktarlarının ise asgari miktarları karşılamadığı, açıklamada kullanılan tüm girdi miktarlarının satış oranlarının hesaplanması ve asgari miktarları sağlaması gerektiği, tutanağa tarih ve sayı verilmediği, meslek mensubu tarafından her sayfasının kaşelenip imzalanmadığı, tutanağın birinci sayfasında yer alan SMMM bilgileri ile ilgili meslek mensubunun kaşe bilgilerinin birbirinden farklı olduğu, tutanağın ekinde meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulmadığı, sunulan belgede ise belgenin geçerlilik süresinin dolduğu, tutanakta ana girdi listesine bir bütün olarak yer verildiği, listede isteklinin söz konusu malı imalatlarında kullanıyor olması durumuna göre 150-ilk madde ve malzeme, 151-yarı mamuller-üretim hesaplarında veya malların ticaretinin yapılıyor olmasına göre 153-ticari mallar hesabında olup olmadığına ilişkin tablo halinde sınıflandırmanın yapılmadığı, isteklinin ana girdi listesindeki hangi ürünlerin üreticisi, hangi ürünlerin satıcısı olduğunun ayrı tablolar halinde belirtilmediği, tutanakta yer alan her bir ana girdi için ayrı ayrı satır açılması gerekirken, bütün ana girdilere tek bir tabloda bir bütün olarak yer verildiği, malların toplam alış/satış tutarlarının toplam miktara bölünmesi sonucunda bulunan ortalama fiyatlarının yanlış hesaplandığı, tutağın standart forma uygun olarak hazırlanmadığı, tutanağın ilan tarihinden önceki üç ay içerinde isteklilerin mali bilgilerini içerir şekilde düzenlenmesi gerektiği, sunulan belgeler ve tevsik etmek üzere beyan edilen faturaların bu dönemi kapsamadığı, tutanakta hesaplamaların hangi dönemi kapsadığına ilişkin belirleme yapılmadığı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile ekmeklere ve ambalajlı sulara ilişkin açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, hesaplanan toplam poşetli ekmeklerin ve ambalajlı suyun, mevzuat gereği 3 aylık dönem içerisinde en az yarısı kadar alış ve %5 oranında da satış yapılmış olmasının mümkün olmadığı, poşetli roll ekmeklerin maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile tevsik ederek fiyatlandırılmış ise, sunulan belgelerin ve faturaların doğruluğunun meslek mensubundan istenilerek tek tek teyit edilmesinin önem arz ettiği, satış fiyatları üzerinden maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile birim fiyatların tevsik edilmesi durumunda açıklamaya konu malların ticareti ile ilgili alanda faaliyet gösteriyor olması gerektiği, açıklamaya konu gıda maddelerinin alış ve satışı ile iştigal ettiğine ilişkin belge sunulmadığı,

ı) Ortalama menü maliyetlerinin hatalı hesaplandığı, hesaplamalarda gün sayısı fazla, menü toplam maliyetinin eksik, ortalama maliyet ise ana girdi hesabına eksik hesaplama yapılarak yansıtıldığı, ortalama öğün maliyetinin düşük hesaplandığı,

i) Ana girdi tablosunda bulunan malzemelerin birim fiyatlarının hatalı olarak Ek-H.4 cetveline yansıtıldığı, borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belgeleri sunulması gerekirken, maliyet düşürücü olarak mevzuatta belirlenen sürelerin dışındaki ve asgari birim fiyatları kullanarak açıklama yapıldığı, Teknik Şartname’de yemek reçetelerine yer verilmesine rağmen, ana girdiler tablosunda ürünlerin bulunmadığı,

j) Ana girdilerden olan ceviz içi, fındık içi, badem içi ve çam fıstık içi ürünlerinin birim fiyatlarının ticaret borsası bültenlerinde yer aldığı, ilgili ürünlerin fiyatlarının tevsiki amacıyla ticaret borsalarında yer alan kabuklu ceviz ve kabuklu fındık birim fiyatlarının kullanıldığı, ticaret borsa bültenlerinde salt fındık, salt ceviz, fındık içi, ceviz içi ürünlerinin ayrı ayrı yer aldığı, bu ürünlerin birim fiyatlarının birbirinden farklı olduğu, salt fındık ve salt ceviz üzerinden açıklamada bulunulduğu,

k) Ekmek, ayran, süt, yoğurt, bardak su gibi ürünlerin fiyatlarının tevsiki amacıyla halk ekmek fabrikaları, Atatürk Orman Çiftliği gibi kamu kurumu niteliğini haiz kuruluşların fiyat listelerinin kullanıldığı, sunulan fiyat listelerinin ilan/davet tarihinden önceki tarihli fiyat listeleri ile açıklama yapıldığı, kullanılan ürünlerin şartnamede belirtilen gramajlara uygun olmadığı,

l) Teknik Şartname’de ürünlerin yağlı, tam yağlı, pastörize, baldo, UHT niteliğini haiz olmaları gerektiği, sunulan ticaret borsası bültenlerinde sadece kaşar peyniri, beyaz peynir, tulum peyniri, örgü peynir, pirinç, süt, yoğurt, süzme yoğurt, yumurta, ayran ibarelerinin yer aldığı, anılan ürünlerin niteliğinin ihale dokümanında düzenlendiği üzere tam yağlı, yağlı, pastörize, baldo, UHT, kiraz Napolyon, mandalina çekirdeksiz, kırmızı mercimek futbol olma özelliklerini karşılayıp karşılamadığı hususunun açıkça anlaşılamadığı, bu ürünlerin fiyatlarının farklı olduğu,

m) Aşırı düşük teklif açıklamasının İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesindeki düzenlemeler dikkate alınmadan yapıldığı, KİK işçilik hesaplama modülüne göre işçilik giderinin asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanması gerekirken, %4 sözleşme ve genel giderler dahil işçilik maliyetinin hesaplandığı, yemek ve yol giderlerinin işçilik hesabına dahil edildiği, yol ve yemek giderinin yardımcı giderler olarak işçilik giderinden ayrıştırılması gerektiği,

n) Maliyet hesaplamaları kapsamında kullanılan ürünlerin birim fiyatlarının gerçeği yansıtmadığı, adet olarak tevsik edilmesi gereken ürünler, kilogram fiyatları üzerinden, kilogram olarak tevsik edilmesi gereken ürünlerin ise adet fiyatları üzerinden hesaplandığı, maliyet hesaplamalarının hatalı yapıldığı, maydanoz, dereotu, limon, yumurta gibi ürünlerin piyasada adet ve kilogram fiyatlarının birbirinden farklı olduğu, bu ürünlerin teknik şartname hükümlerine göre, kilogram olarak hesaplanması gerekirken, adet fiyatlarının kullanıldığı, adet olarak tevsik edilen ürünlerin ise 1 adet = 1 kilogram olduğu yönünde her hangi bir tevsik edici belge sunulmadığı,

o) Ayçiçek yağı, zeytinyağı, salça gibi ürünlerin piyasada farklı ambalaj ve miktara sahip ürünlerden 1 lt. ve/veya 1 kg olarak ürünlerin birim fiyatları yerine 0,5 lt. ve/veya 0,5 kg olan ürünlerin birim fiyatları kullanılarak maliyet hesaplamalarının yapıldığı,

ö) İdari Şartname’nin 25.3.1’nci maddesine göre yemek hizmetinde görev alacak personelin, idare mutfağında üretilen yemekleri yiyeceği, ancak personel yemek sayısının toplam yemek sayısına dahil edilmediği, personel yemek giderine ilişkin her hangi bir açıklama yapılmadığı, toplam çiğ girdi malzemelerine eklenmediği, çiğ girdi hesaplama tablosunda, öğle ve akşam yemek maliyeti birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen sayı ile çarpılarak çiğ girdi malzeme giderinin hesaplandığı, ilgili hesaplamanın normal yemek sayısına personel sayısının ilave edilmesi gerektiği, personel yemek maliyetinin ana girdi (çiğ girdi) hesabına dahil edilmediği,

p) Sözleşme giderlerine ilişkin her hangi bir açıklama yapılmadığı, toplam teklif fiyatı üzerinden ilgili oranlara göre açıklanması gereken giderlere açıklamada yer verilmediği,

r) Teknik Şartname’nin gıda evsafları bölümünde yer alan ürün özelliklerine göre açıklama yapılmadığı, Dana eti but ve kol eti olması gerekirken, dana eti ve/veya dana eti (kemiksiz) olarak açıklama yapıldığı, Tavuk eti “İthal et kesinlikle kabul edilmeyecektir.” düzenlemesi yapılmış olduğu halde, açıklamada kullanılan tavuk etinin menşeine yer verilmediği, Balık yemeklerinde yapılan hesaplamalarda, temizlenmiş ürün kullanılmadığı ve/veya fire hesaplanmadığı, Taze kabağın sakız kabak özelliğini haiz olmadığı, Patlıcanın kemer patlıcan özelliğini haiz olmadığı, Kuru sarımsak yerine taze sarımsak ile açıklama yapıldığı, Taze kayısısının şekerpare cinsi olması gerekirken, cinsi belirtilmeden açıklama yapıldığı, Mandalinanın çekirdeksiz mandalina özelliğini haiz olmadığı, Elmanın Fuji, Gala, Red Delicious, Starking gibi kırmızı çeşitlerden veya Golden Delicious veya Granny Smith gibi yeşil-sarı çeşitler kullanılarak açıklama yapılmadığı, Ayvanın ekmek ayvası özelliğini haiz olmadığı, Kuru kayısısının şekerpare cinsi olması gerekirken, cinsi belirtilmeden açıklama yapıldığı, Tarhananın acısız özelliğini haiz olmadığı, Buğday ununun tatlı yapımı için “Tip 1” un birim fiyatının kullanılmadığı, Bulgur için pilavlık iri bulgur birim fiyatının kullanılmadığı, Pirinç pilavlık baldo pirinç birim fiyatının kullanılmadığı, irmik için “3 numara irmik” birim fiyatının kullanılmadığı, Mantının “% dana eti” özelliğini haiz olmadığı, Fındık içinin kavrulmuş fındık özelliğini haiz olmadığı, Antep fıstığı için toz fıstık birim fiyatının kullanılmadığı, Sütün “Pastörize süt 1 sınıf tam yağlı süt” özelliğini haiz olmadığı, süt yağ oranının belirtilmediği, Yoğurdun tam yağlı özelliğini haiz olmadığı, Beyaz peynir “1. Sınıf, Tam Yağlı” özelliğini haiz olmadığı, Yeşil zeytinin “Yağlı çizik salamura yeşil zeytin (kokteyl)” özelliğini haiz olmadığı,” belirtilen gıda maddelerinin özelliklere göre piyasada farklı birim fiyatlar üzerinden işlem gördüğü, ürün birim maliyetlerini değiştiren ürün özellikleri dikkate alınmadan hesaplamalar yapıldığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un aşırı düşük tekliflere ilişkin 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ...” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “...79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

…

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olması gerekir.

İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur.

Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir....” açıklamaları,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2025 -2026 Yılı Hazır Yemek Hizmeti Alımı

…

e) Miktarı: 1.250.000 öğün yemeğin; malzeme dahil pişirilmesi, yemekhanelere taşınması, korunması ve her türlü servis hizmetleri ile bulaşıkların toplanarak yıkanması …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

1-Malzeme ve Pişirme

2-Taşıma

3-Servis Öncesi Hizmetler

4-Servis ve Servis Sonrası Hizmetler,

5-Teknik şartnamede belirtilen diğer giderler…” düzenlemesi,

“Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almıştır.

İtirazen şikâyete konu ihalede 43 adet ihale dokümanı indirildiği, 24.10.2024 tarihinde yapılan ihaleye 19 isteklinin katıldığı, 19.11.2024 onay tarihli ihale komisyonu kararında, sınır değerin 114.001.627,72 TL olarak hesaplandığı, sınır değerin altında teklif veren 3 istekliden 24.10.2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, Özhedef Medikal San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı, söz konusu ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Smc Yemek Temizlik Sportif Faal. İnş. İş Sağ. ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Tekhnoprom Eksport Metal ve Metal Ürü. İth. İhr. Ltd. Şti.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

EKAP üzerinden isteklilere gönderilen 24.10.2024 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “2025 - 2026 Yılı Hazır Yemek ve Servis işine ait ihalede tekliflerin değerlendirmesi sürecine geçilmiş olup, beyan ettiğiniz bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri ekleri ile birlikte, İdari Şartnamenin 7.9. maddesine uygun olarak, 01.11.2024 tarihine kadar İdaremize sunmanız ve aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 01.11.2024 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir.

Açıklama:

24.10.2024 tarihinde İdaremizce yapılan 2025 - 2026 Yılı Yemek ve Servis Hizmeti Alım İhalesinde sunmuş olduğunuz teklif yapılan hesaplama sonucu sınır değerin altında kalmıştır. 01.11.2024 tarihi saat 10:00'a kadar sunmuş olduğunuz aşırı düşük teklifle ilgili açıklamalarınızı teknik şartnamemizde yer alan bilgiler (2 haftalık örnek menü) doğrultusunda ve ilgili mevzuat hükümlerine göre hazırlayarak İdaremize sunmanız gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’nun 38’inci maddesinde ifade edildiği üzere, ihale komisyonu tarafından, verilen tekliflerin değerlendirilmesinden sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifler reddedilmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca ihale komisyonunca, anılan maddede belirtilen hususlar kapsamında yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği belirtilmiş olup bu değerlendirme neticesinde, aşırı düşük teklif açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği belirtilmiştir.

Bu çerçevede, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, ihale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi yönünde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Ayrıca malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin sunulması ve değerlendirilmesine ilişkin olarak ise özel açıklamalar da bulunmaktadır. Buna göre, malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Teknik Şartname’de asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılması gerektiği öngörülmüş olup bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde, malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Teknik Şartname’de asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılacağı ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtileceği, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği malzemeli yemek sunumu hesap cetvelini (Ek-H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunması, bu açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerektiği, oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin tekliflerinin ise reddedilmesi gerektiği, istekliler tarafından sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılması gerektiği, isteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatını açıklamalarının gerektiği, toplam miktar ve tutar açıklamasının ise yapılmayacağı, örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklamanın uygun kabul edileceği açıklanmıştır.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetleri İnş. İş Sağ. ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; malzemeli yemek sunumu hesap cetveli, ana girdi maliyeti tabloları, personel maliyetleri, KİK İşçilik Hesaplama Modülü çıktısı, SMMM onaylı Ek-O.7 nolu maliyet/satış tutarı tespit tutanağı, meslek mensubu faaliyet belgesi, ilgili ticaret borsası bültenleri, örnek menüye göre kişi başı tüketilecek toplam miktarlar tablosu, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında firmanın satış yapmış olması gereken asgari miktarlar tablosunun sunulduğu tespit edilmiştir.

İdare tarafından açıklama talep yazısında belirtilen iki haftalık örnek menüler ve başvuru sahibinin iddia ettiği hususlar esas alınarak ihale üzerinde bırakılan Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetleri İnş. İş Sağ. ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin (a), (c) ve (d) iddialarına ilişkin olarak;

İstekli tarafından sunulan malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde teklif bedeline oranla hesaplanan ana girdi oranının 0,54874528, işçilik oranının 0,324697574 ve yardımcı giderler oranının 0,126557146 olduğu, (Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı) oranının 0,873442 olduğu görülmüştür.

Yapılan incelemede, malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinin (Ek-H.4) standart forma uygun olduğu, ana girdiler ile işçilik maliyeti toplamının toplam teklif tutarına oranının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde açıklanan sınırlar (0,80-0,95) içerisinde kaldığı, toplam tutar ve toplam maliyetler üzerinden açıklama yapılmadığı, çalıştırılacak personele ait giyim giderlerinin işçilik giderleri kısmına dahil edilmediği, yardımcı girdiler başlığında değerlendirildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin (b), (e), (f), (ğ) ve (k) iddialarına ilişkin olarak;

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında iddia edildiği gibi fiyat teklifi, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen birim fiyatlar, kamu kurumu niteliğini haiz kuruluşların fiyat listeleri ile toptancı hal fiyatlarının kullanılarak açıklama yapılmadığı, diğer yöntemlerle açıklama yapıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin (g) ve (i) iddialarına ilişkin olarak;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.4’üncü maddesinde ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde (Ek-H.4) ticaret borsası fiyatları ile açıklanan girdilere ilişkin açıklama yöntemi sütununda bu bültenlerin hangi ticaret odasına ait olduğu bilgisi ile söz konusu bültenlerin tarih aralığına ilişkin bilgilere yer verildiği, açıklama kapsamında ticaret odası bültenlerinin ayrı ayrı sunulduğu, ayrıca ana girdi tablosunda bulunan malzemelerin fiyatlarının hesap cetveline aktarıldığı, anılan istekli tarafından sunulan ticaret borsaları bültenlerinin ihale tarihi olan 24.10.2024 tarihinden geriye doğru son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatlarını gösterdiği, ayrıca Kayseri Ticaret Borsasının fiyatlarının kullanılmadığı tespit edildiğinden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (h) iddiasına ilişkin olarak;

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan Ek-O.7 nolu maliyet/satış tespit tutanağında tutanağa esas 3 aylık sürenin “01.06.2024-31.08.2024” olarak belirtildiği, tutanağa tarih ve sayı verildiği, meslek mensubu tarafından her sayfasının kaşelenip imzalandığı, tutanağın birinci sayfasında yer alan SMMM bilgileri ile ilgili meslek mensubunun kaşe bilgilerinin uyumlu olduğu, tutanağın ekinde meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, sunulan belgede belgenin geçerlilik süresinin dolmadığı, tutanakta yer alan her bir ana girdi için ayrı ayrı satır açıldığı, satışlar dayanak alınarak oluşturulan söz konusu tutanağın 7’nci maddesinde bahse konu girdilerin ağırlıklı ortalama birim maliyet/satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgilerin yer aldığı, satışlar üzerinden açıklama yapıldığı, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının doğru hesaplandığı, tutağın standart forma uygun olarak hazırlandığı, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olduğu, faaliyet alanına ilişkin ayrı bir belge sunulmasının gerekmediği, faturaların ilgili dönemi kapsadığı, istekli tarafından sunulan Ek-O.7 nolu maliyet/satış tespit tutanağında yer alan şikâyete konu ürünlerden roll ekmek girdisinin 130.000 adet, pet şişe su 0,33 ml girdisinin 75.000 adet olarak belirtildiği, ihale konusu işteki öğün miktarlarının ise 1.250.000 öğün olduğu, her öğün için iki adet roll ekmek ve 1 adet su verileceği dikkate alındığında, ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olduğu görülmüştür.

Diğer yandan, 06.01.2025 tarihli Kurum yazısı ile Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan “…- Söz konusu faturaların sisteminize kayıtlı olup olmadığı,

- Bahse konu faturaların kayıtlı olması durumunda, sisteminize hangi tarih ve saatte girişinin yapıldığı,

- Bahse konu faturalar ile faturaların muhteviyatı hakkında bilgi ve bu bilgilere dayanak teşkil eden belgelere ihtiyaç duyulmaktadır.” ifadeleri ile bilgi ve belge istenilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 21.01.2025 tarihli cevabi yazsında “…Başkanlığımız veri ambarında yapılan incelemeler sonucunda TKH2024000000007 Seri No'lu faturaya ait excel ve MRT2024000000008 Seri No'lu faturaya ait XML bilgisi yazımız ekinde gönderilmiş olup ilgili fatura XML'leri https://ebelge.gib.gov.tr sitesinde yer alan 'e-Fatura Görüntüleyici' programı aracılığı ile ayrıntılı olarak incelenebilecektir.

Öte yandan faturaların gerçek bir muamele veya durum sonucunda düzenlenip düzenlenmediği bilgisi Başkanlığımız kayıtlarında bulunmamaktadır.….” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

e-Fatura Görüntüleyici programı aracılığı ile yapılan sorgulamada, söz konusu faturanın ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından Ek-O.7 nolu maliyet/satış tespit tutanağında açıklanan ürünlere ilişkin olduğu, fatura ile maliyet/satış tespit tutanağının fatura bilgileri tablosunda yer alan bilgilerin uyumlu, bahse konu faturanın Gelir İdaresi Başkanlığı’nın sisteminde kayıtlı olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (ı) iddiasına ilişkin olarak;

Sunulan açıklamada Teknik Şartname’de düzenlenen örnek menüler üzerinden verilen gün sayısına uygun olarak ortalama birim maliyetler ile hesaplama yapıldığı, Teknik Şartname’de düzenlenen örnek menüler kapsamında birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 1.250.000 adet öğün için 55,67 TL birim fiyat hesaplaması yapıldığı, yapılan hesaplamanın doğru olduğu görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (j), (l) ve (r) iddialarına ilişkin olarak;

İhale üzerinde bırakılan Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetleri İnş. İş Sağ. ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, ana girdilerin maliyetinin Ek-O.7 nolu maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve ilgili ticaret borsası bültenleri kullanılarak açıklandığı,

Bu kapsamda, ceviz içi girdisi için ticaret borsasında yer alan ceviz içi ortalama birim fiyatının kullanıldığı, kabuklu ceviz birim fiyatının kullanılmadığı, sunulan açıklamada beyaz peynirin, kaşar peynirin, paket ayranın ve paket yoğurdun tam yağlı olduğu, pirincin baldo olduğu, un için “Tip 1” un birim fiyatının kullanıldığı, fındık içi, badem içi, çam fıstık içi, mandalina, tulum peyniri ve örgü peynirinin açıklanacak ana girdilerden olmadığı, ayrıca şikayete konu ve açıklanması istenen girdilerin gıda rasyonunda belirtildiği şekliyle açıklama yapıldığı, öte yandan istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan tevsik edici belgelerde ihale konusu işte kullanılması öngörülen malzemelerin ayrıntılı özelliklerine yer verilmesinin beklenemeyeceği, söz konusu malzemelerin Teknik Şartname’ye uygunluk kontrolünün sözleşmenin uygulanması aşamasında idarece yapılması gereken işlemlerden olduğu anlaşılmıştır.

Diğer yandan, süt girdisi için 2024 Mart Ankara Ticaret Borsası Bülteni ortalama birim fiyatı ile açıklama yapıldığı, fakat öngörülen 10,7841 TL ortalama birim fiyatın anılan borsa bülteninde yer almadığı, söz konusu borsa bülteninde sütün tam yağlı olup olmadığının da anlaşılamadığı, ayrıca yoğurdun birim fiyatı için 2024 Mart Erzurum Ticaret Borsası Bülteninde yer alan ortalama birim fiyatın kullanıldığı, fakat yoğurdun yağlı olup olmadığının anlaşılamadığı, süzme yoğurt için 2024 Ocak Ereğli Ticaret Borsası Bülteni ile açıklama yapıldığı, fakat Ereğli Ticaret Borsası Bülteninin sunulmadığı anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılan Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetleri İnş. İş Sağ. ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, bu itibarla başvuru sahibinin bu yöndeki iddialarının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (m) ve (ö) iddialarına ilişkin olarak;

Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında birim fiyat teklif cetvelinde yer alan personel kalemlerine ilişkin KİK İşçilik Hesaplama Modülünün sunulduğu, yol ve yemek giderinin ayrıca hesaplandığı, işçilik maliyetinin ihale dokümanına ve mevzuata uygun olarak hesaplandığı görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (n) iddiasına ilişkin olarak;

Maydanoz, dereotu, limon ve yumurta girdisinin gramaj listesine uygun olarak adet üzerinden açıklandığı görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (o) iddiasına ilişkin olarak;

Ayçiçek yağı, zeytinyağı ve salça girdilerinin birim fiyatının kilogram üzerinden maliyetinin hesaplandığı görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (p) iddiasına ilişkin olarak;

Yukarıda aktarılan Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinde sözleşme giderleri ve genel giderlerin “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirileceği ve bu unsurlar için açıklama sunulmasının gerekmediği açıklandığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Yapılan incelemede, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Tekhnoprom Eksport Metal ve Metal Ürü. İth. İhr. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; malzemeli yemek sunumu hesap cetveli, ana girdi maliyeti tabloları, personel maliyetleri, KİK İşçilik Hesaplama Modülü çıktısı, SMMM onaylı Ek-O.7 nolu maliyet/satış tutarı tespit tutanağı, meslek mensubu faaliyet belgesi, ilgili ticaret borsası bültenleri, örnek menüye göre kişi başı tüketilecek toplam miktarlar tablosunun sunulduğu tespit edilmiştir.

İdare tarafından açıklama talep yazısında belirtilen iki haftalık örnek menüler ve başvuru sahibinin iddia ettiği hususlar esas alınarak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Tekhnoprom Eksport Metal ve Metal Ürü. İth. İhr. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin (a), (c) ve (d) iddialarına ilişkin olarak;

İstekli tarafından sunulan malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde teklif bedeline oranla hesaplanan ana girdi oranının 0,639446, işçilik oranının 0,306922 ve yardımcı giderler oranının 0,053632 olduğu, (Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı) oranının 0, 0,9463680 olduğu görülmüştür.

Yapılan incelemede, malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinin (Ek-H.4) standart forma uygun olduğu, ana girdiler ile işçilik maliyeti toplamının toplam teklif tutarına oranının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde açıklanan sınırlar (0,80-0,95) içerisinde kaldığı, toplam tutar ve toplam maliyetler üzerinden açıklama yapılmadığı, çalıştırılacak personele ait giyim giderlerinin işçilik giderleri kısmına dahil edilmediği, yardımcı girdiler başlığında değerlendirildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin (b), (e), (f), (ğ) ve (k) iddialarına ilişkin olarak;

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında iddia edildiği gibi fiyat teklifi, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen birim fiyatlar, kamu kurumu niteliğini haiz kuruluşların fiyat listeleri ile toptancı hal fiyatlarının kullanılarak açıklama yapılmadığı, diğer yöntemlerle açıklama yapıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin (g) ve (i) iddialarına ilişkin olarak;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.4’üncü maddesinde ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde (Ek-H.4) ticaret borsası fiyatları ile açıklanan girdilere ilişkin açıklama yöntemi sütununda bu bültenlerin hangi ticaret odasına ait olduğu bilgisi ile söz konusu bültenlerin tarih aralığına ilişkin bilgilere yer verildiği, açıklama kapsamında ticaret odası bültenlerinin ayrı ayrı sunulduğu, ayrıca ana girdi tablosunda bulunan malzemelerin fiyatlarının hesap cetveline aktarıldığı, Anılan istekli tarafından sunulan ticaret borsaları bültenlerinin ihale tarihi olan 24.10.2024 tarihinden geriye doğru son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatlarını gösterdiği, ayrıca Kayseri Ticaret Borsasının fiyatlarının kullanılmadığı tespit edildiğinden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (h) iddiasına ilişkin olarak;

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan Ek-O.7 nolu maliyet/satış tespit tutanağında tutanağa esas 3 aylık sürenin “01.06.2024-31.08.2024” olarak belirtildiği, tutanağa tarih ve sayı verildiği, meslek mensubu tarafından her sayfasının kaşelenip imzalandığı, tutanağın birinci sayfasında yer alan SMMM bilgileri ile ilgili meslek mensubunun kaşe bilgilerinin uyumlu olduğu, tutanağın ekinde meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, sunulan belgede belgenin geçerlilik süresinin dolmadığı, tutanakta yer alan her bir ana girdi için ayrı ayrı satır açıldığı, satışlar dayanak alınarak oluşturulan söz konusu tutanağın 7’nci maddesinde bahse konu girdilerin ağırlıklı ortalama birim maliyet/satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgilerin yer aldığı, satışlar üzerinden açıklama yapıldığı, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının doğru hesaplandığı, tutağın standart forma uygun olarak hazırlandığı, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olduğu, faaliyet alanına ilişkin ayrı bir belge sunulmasının gerekmediği, faturaların ilgili dönemi kapsadığı, istekli tarafından sunulan Ek-O.7 nolu maliyet/satış tespit tutanağında yer alan şikâyete konu ürünlerden roll ekmek girdisinin 128.643 adet, pet şişe su 0,33 ml girdisinin 64.120 adet olarak belirtildiği, ihale konusu işteki öğün miktarlarının ise 1.250.000 öğün olduğu, her öğün için iki adet roll ekmek ve 1 adet su verileceği dikkate alındığında, ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olduğu görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, 06.01.2025 tarihli Kurum yazısı ile Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan “…- Söz konusu faturaların sisteminize kayıtlı olup olmadığı,

- Bahse konu faturaların kayıtlı olması durumunda, sisteminize hangi tarih ve saatte girişinin yapıldığı,

- Bahse konu faturalar ile faturaların muhteviyatı hakkında bilgi ve bu bilgilere dayanak teşkil eden belgelere ihtiyaç duyulmaktadır.” ifadeleri ile bilgi ve belge istenilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 21.01.2025 tarihli cevabi yazsında “…Başkanlığımız veri ambarında yapılan incelemeler sonucunda TKH2024000000007 Seri No'lu faturaya ait excel ve MRT2024000000008 Seri No'lu faturaya ait XML bilgisi yazımız ekinde gönderilmiş olup ilgili fatura XML'leri https://ebelge.gib.gov.tr sitesinde yer alan 'e-Fatura Görüntüleyici' programı aracılığı ile ayrıntılı olarak incelenebilecektir.

Öte yandan faturaların gerçek bir muamele veya durum sonucunda düzenlenip düzenlenmediği bilgisi Başkanlığımız kayıtlarında bulunmamaktadır.….” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

Söz konusu cevabi yazı ve eklerine bakıldığında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Tekhnoprom Eksport Metal ve Metal Ürü. İth. İhr. Ltd. Şti.ye ait fatura bilgilerinin yer aldığı excel sayfasının gönderildiği, söz konusu belgede faturaya konu ürünlere ilişkin bilginin yer almadığı, https://ebelge.gib.gov.tr/earsivsorgula.html sitesi üzerinden e-arşiv fatura sorgulandığında, bilgileri girilen faturanın sistemde kayıtlı olduğu bilgisine erişildiği, dolayısıyla anılan istekli tarafından Ek-O.7 nolu maliyet/satış tespit tutanağında yer alan fatura bilgileri ile Gelir İdaresi Başkanlığı’nın gönderdiği faturaya ilişkin bilgilerin yer aldığı excel sayfasının uyumlu olduğu, ayrıca söz konusu e-arşiv fatura sorgulandığında, faturanın sistemde kayıtlı olduğu bilgisinin yer aldığı, bahse konu faturanın Gelir İdaresi Başkanlığı’nın sisteminde kayıtlı olduğu anlaşılmıştır.

Diğer yandan, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın cevabi yazsında faturaların “Gönderim Şekli Elektronik, İmza Zamanı 2024-11-04T19:33:29” bilgisinin yer aldığı görülmüştür. Anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamındaki Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan 26.08.2024 tarihli ve TKH2024000000007 numaralı faturanın GİB sistemine, ihale tarihinden (24.10.2024) ve aşırı düşük teklif açıklama talebi tarihinden (24.10.2024) sonra 04.11.2024 tarihinde gönderildiği anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklamalarında, EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı kullanılarak satışlar dayanak alınarak açıklama sunulması durumunda, aşırı düşük teklif açıklamasına konu mamul ve/veya mal ile ilgili ağırlıklı ortalama birim maliyet/satış tutarı tespitine yönelik olarak isteklinin yasal defter ve belgelerine göre ağırlıklı ortalama birim maliyet veya satış tutarı tespitinin yapılması gerektiği ve tutanağın düzenlenme dönemine ait dayanak fatura bilgilerinin fatura bilgileri tablosunda gösterilmesi gerektiği, tutanağın Tebliğ uyarınca ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesinin zorunlu olduğu dolayısıyla faturaların da ilgili dönem itibariyle işlem görmesi zorunluluğunun bulunduğu,

Bu itibarla, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin 26.08.2024 tarihli ve TKH2024000000007 numaralı faturanın incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulama yazısının gönderilmesinden sonraki bir tarihte Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilmesi sebebiyle, bu fatura dayanak alınarak düzenlenen EK-O.7 satış tutarı tespit tutanağının kamu ihale mevzuatı açısından açıklamalar kapsamında dikkate alınabilecek nitelikte olmadığı, anılan fiil ve davranışın ise Kamu İhale Kanunu’nun “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinin (b) bendinde düzenlenen “ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak” fiili kapsamında değerlendirilmesi ve anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (ı) iddiasına ilişkin olarak;

Sunulan açıklamada Teknik Şartname’de düzenlenen örnek menüler üzerinden verilen gün sayısına uygun olarak ortalama birim maliyetler ile hesaplama yapıldığı, Teknik Şartname’de düzenlenen örnek menüler kapsamında birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 1.250.000 adet öğün için 61,64 TL birim fiyat hesaplaması yapıldığı, yapılan hesaplamanın doğru olduğu görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (j), (l) ve (r) iddialarına ilişkin olarak;

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Tekhnoprom Eksport Metal ve Metal Ürü. İth. İhr. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, ana girdilerin maliyetinin Ek-O.7 nolu maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve ilgili ticaret borsası bültenleri kullanılarak açıklandığı,

Bu kapsamda, ceviz içi girdisi için ticaret borsasında yer alan ceviz içi ortalama birim fiyatının kullanıldığı, kabuklu ceviz birim fiyatının kullanılmadığı, sunulan açıklamada beyaz peynirin, kaşar peynirin, paket ayranın, paket yoğurdun, sütün, yoğurdun, süzme yoğurdun tam yağlı olduğu, pirincin baldo olduğu, un için “Tip 1” un birim fiyatının kullanıldığı, diğer yandan fındık içi, badem içi, çam fıstık içi, mandalina, tulum peyniri ve örgü peynirinin açıklanacak ana girdilerden olmadığı, ayrıca şikayete konu ve açıklanması istenen girdilerin gıda rasyonunda belirtildiği şekliyle açıklama yapıldığı, öte yandan istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan tevsik edici belgelerde ihale konusu işte kullanılması öngörülen malzemelerin ayrıntılı özelliklerine yer verilmesinin beklenemeyeceği, söz konusu malzemelerin Teknik Şartname’ye uygunluk kontrolünün sözleşmenin uygulanması aşamasında idarece yapılması gereken işlemlerden olduğu, bu itibarla başvuru sahibinin bu yöndeki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (m) ve (ö) iddialarına ilişkin olarak;

Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında birim fiyat teklif cetvelinde yer alan personel kalemlerine ilişkin KİK İşçilik Hesaplama Modülünün sunulduğu, yol ve yemek giderinin ayrıca hesaplandığı, işçilik maliyetinin ihale dokümanına ve mevzuata uygun olarak hesaplandığı görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (n) iddiasına ilişkin olarak;

Maydanoz, dereotu, limon ve yumurta girdisinin gramaj listesine uygun olarak adet üzerinden açıklandığı görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (o) iddiasına ilişkin olarak;

Ayçiçek yağı, zeytinyağı ve salça girdilerinin birim fiyatının kilogram üzerinden maliyet hesaplandığı görüldüğünden, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (p) iddiasına ilişkin olarak;

Yukarıda aktarılan Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinde sözleşme giderleri ve genel giderlerin “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirileceği ve bu unsurlar için açıklama sunulmasının gerekmeyeceği açıklandığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetleri İnş. İş Sağ. ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Tekhnoprom Eksport Metal ve Metal Ürü. İth. İhr. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde incelendiğinde, söz konusu açıklamaların mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Smc Yemek Temizlik Sportif Faaliyetleri İnş. İş Sağ. ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Tekhnoprom Eksport Metal ve Metal Ürü. İth. İhr. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.