KİK Kararı: 2025/UH.I-255 (15 Ocak 2025)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2025/003
Gündem No : 103
Karar Tarihi : 15.01.2025
Karar No : 2025/UH.I-255
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Marmara Katı Atık Yön. Tem. Peyzaj İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Toroslar Belediye Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2024/1575164 İhale Kayıt Numaralı “46 Adet Muhtelif Araç ve İş Makinası Kiralanması Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Toroslar Belediye Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Müdürlüğü tarafından 20.12.2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “46 Adet Muhtelif Araç ve İş Makinası Kiralanması Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Marmara Katı Atık Yön. Tem. Peyzaj İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 16.12.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 06.01.2025 tarih ve 175190 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.01.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/74 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari Şartname’nin 7.1.(ı) maddesinde A1 yetki belgesi sunulmasının yeterlik kriteri olarak belirlendiği, ancak söz konusu yetki belgesinin alınabilmesi için yüklenicinin ihale sözleşmesini imzaladıktan sonra sözleşme örneği ve diğer belgelerle birlikte A1 belgesi alabileceği, dolayısıyla hâlihazırda başka bir sürücülü araç kiralama sözleşmesine istinaden alınmış A1 belgesine sahip olmayan firmaların mevcut ihale dokümanına göre işbu ihaleye katılmasının mümkün olmadığı, anılan düzenlemenin ihaleye katılımı ve rekabeti sınırladığı,

2. A1 yetki belgesinin sözleşme imzalandıktan sonra alınabilmesi için ihale dokümanında kaç adet şoförün hangi otomobiller için tahsis edildiği bilgisine yer verilmesi veya sürücülü otomobil grubunun ayrı olarak belirtilmesi gerektiği ancak dokümanda bu yönde bir belirleme yapılmadığı, bu haliyle A1 yetki belgesi alınamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1ve 2’nci iddialarına ilişkin olarak:

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun “Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti” başlıklı 5’inci maddesinde “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.” hükmü,

08.01.2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) 4925 sayılı Kanunda belirtilen tanımlara ek olarak bu Yönetmelikte geçen;

...

üüü) Yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi,

...

ifade eder.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yetki belgesi alma zorunluluğu” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yetki belgesi türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) A türü yetki belgesi: Otomobille ticari tarifeli veya tarifesiz olarak, yurt içi veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) A1 Yetki Belgesi: Yurtiçi tarifeli veya tarifesiz yapacaklara,

b) A2 Yetki Belgesi: Uluslararası tarifesiz yapacaklara,

verilir…” hükmü,

“Mevzuata uygun taşımacılık, yetki belgelerinin devredilemeyeceği ve genel yasaklar” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Karayolu taşımacılık faaliyetlerinin ikili ve çok taraflı uluslararası anlaşma ve sözleşmelere, Kanuna, bu Yönetmeliğe ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi esastır.

(2) Yetki belgeleri, satılamaz ve devredilemez.

(3) Bir taşıt belgesine kayıtlı olmayan taşıtların terminallere, yükleme veya boşaltma noktalarına girişlerine ve çıkışlarına, sınır kapılarından ise çıkışlarına, 66 ncı maddede belirtilen yetkili görevliler tarafından izin verilmez. Bu durumdaki taşıtlarda bulunan yolcuların ve eşyaların aktarılmasına ise, taşıtlar uygun yerlere alınarak izin verilir.” hükmü,

“Yetki belgesi almanın veya yenilemenin özel şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “(1) A türü yetki belgeleri için başvuranlardan:

…

ç) A1 yetki belgesine başvuranlardan, kamu kurum ve kuruluşlarına da hizmet vermek isteyenlerin ayrıca kamu kurum/kuruluşuyla yapılmış asgari 4 taşıt için geçerli taşıma hizmet alımı sözleşmesine sahip olması ile Bakanlığa sunulan sözleşmede/sözleşmelerde belirtilen taşıt sayısının toplamda 4 taşıtın altına düşmemesi şarttır. Bu bent çerçevesinde yetki belgesi eki taşıt belgesine kayıtlı taşıtların hizmet verecekleri kamu kurum/kuruluşları haricinde taşımacılıkta kullanılması yasaktır. Bu bentte belirtilen taşıtlara ilişkin yasağa uymayan yetki belgesi sahiplerine 50 uyarma verilir…” hükmü,

“Taşıtların yaşı, cinsi ve diğer Şartlar” başlıklı 24’üncü maddesinde “…
4 ) Kamu kurum/kuruluşlarıyla yapılacak taşıma sözleşmesine istinaden A1 yetki belgesi eki taşıt belgesine kaydedilecek taşıtlar için, kaydedilebilecek taşıt sayısı sınırına bakılmaksızın taşıt kaydedilebilir. Bu şekilde düzenlenecek taşıt kartlarının süresi, kamu kurum/kuruluşuyla yapılan sözleşmenin süresiyle sınırlıdır…” hükmü,

“Yetki belgesi sahiplerinin ortak yükümlülükleri” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…(17) Yetki belgesi sahipleri, almış oldukları yetki belgesinin kapsamı dışında faaliyette bulunamazlar. Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır…” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “...(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “… ı) İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler:

Belge Adı

Açıklama

Ortak Girişimlerde

Karayolu Taşıma Yönetmeliği Yetki Belgeleri

İstekliler, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından verilmiş olan A1 yetki belgesine, K1 Veya K1* yetki belgelerine sahip olacak ve yetki belgelerine ait bilgileri yeterlik bilgileri tablosunda beyan edecektir. İstekliler, beyan ettikleri bilgileri tevsik etmek üzere belge aslını veya noter onaylı suretini İdarenin talep yazısına istinaden istenilen sürede İdaremize sunacaktır.

Tek ortağın sunması yeterlidir.

…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Konusu ve Amacı” başlıklı 1’inci maddesinde “Toroslar Belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklarını yerine getirirken kullanacağı, araç teknik şartnamesinde cins ve özellikleri belirtilmiş olan araçların sürücüsüz ve yakıtsız olarak açık ihale usulü ile kiralama hizmeti alım işidir.

Bu şartnamenin amacı işin yürütülmesinde uygulanacak teknik esas ve usulleri belirlemektir.” düzenlemesi,

“İşin Yürütülmesi İçin Gerekli Araçların Çalıştırılmasına İlişkin Şartlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “… 3.4- Hizmet Alımına konu taşıt ve iş makinaları aylık, şoförsüz ve yakıtsız kiralanacak olup hizmet alımı süresi boyunca 24 saat ilkesine göre (hafta sonu ve resmi tatil günleri dâhil) şehir içi görevde idarenin hizmetinde olacaktır. …” düzenlemesi,

Başka bir ihaleye konu edilen aynı mahiyetteki iddiaların incelenmesi amacıyla Kurum tarafından Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünden bilgi istenilmiş olup alınan cevabi yazıda “… Bilindiği üzere; Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin (KTY);

6’ncı maddesinin birinci fıkrası; "A türü yetki belgesi: Otomobille ticari tarifeli veya tarifesiz olarak, yurt içi veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:

a) A1 Yetki Belgesi: Yurtiçi tarifeli veya tarifesiz yapacaklara,

b) A2 Yetki Belgesi: Uluslararası tarifesiz yapacaklara,

verilir.",

14 üncü maddesinin birinci fıkrası; "(1) A türü yetki belgeleri için başvuranlardan:

a) A1 yetki belgesi için başvuranların, ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş en az 4 adet özmal otomobil ile 20.000 Türk Lirası sermaye veya işletme sermayesine sahip olmaları şarttır.

b) A2 yetki belgesi için başvuranların, ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş en az 5 adet özmal otomobil ile 40.000 Türk Lirası sermaye veya işletme sermayesine sahip olmaları şarttır.

c) A1 ve A2 yetki belgesi için başvuranların, kullanım hakkına sahip olunan ve taşımacılık faaliyetinin yürütüleceği merkezi adresi veya varsa şubesinin bulunduğu imarlı yapı/bina/tesisin, bu işe elverişli bir taşınmaz olması şarttır.

ç) A1 yetki belgesine başvuranlardan, kamu kurum ve kuruluşlarına da hizmet vermek isteyenlerin ayrıca kamu kurum/kuruluşuyla yapılmış asgari 4 taşıt için geçerli taşıma hizmet alımı sözleşmesine sahip olması ile Bakanlığa sunulan sözleşmede/sözleşmelerde belirtilen taşıt sayısının toplamda 4 taşıtın altına düşmemesi şarttır. Bu bent çerçevesinde yetki belgesi eki taşıt belgesine kayıtlı taşıtların hizmet verecekleri kamu kurum/kuruluşları haricinde taşımacılıkta kullanılması yasaktır. Bu bentte belirtilen taşıtlara ilişkin yasağa uymayan yetki belgesi sahiplerine 50 uyarma verilir. …",

24’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 4 numaralı alt bendi; "Kamu kurum/kuruluşlarıyla yapılacak taşıma sözleşmesine istinaden A1 yetki belgesi eki taşıt belgesine kaydedilecek taşıtlar için, kaydedilebilecek taşıt sayısı sınırına bakılmaksızın taşıt kaydedilebilir. Bu şekilde düzenlenecek taşıt kartlarının süresi, kamu kurum/kuruluşuyla yapılan sözleşmenin süresiyle sınırlıdır." hükmüne amirdir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının, düzenlemiş oldukları sürücülü taşıma ihalelerinde, ihaleye iştirak edecek firmalardan; ihaleye konu taşıma faaliyetinin niteliği, büyüklüğü ve gerekli taşıt sayısı göz önünde bulundurularak, KTK ve KTY çerçevesinde düzenlenen eşya taşımacılığı için K1, L1, L2, M1, M2, N1, N2, P1, P2 yetki belgelerinden, yolcu taşımacılığı için ise, A1, B2, D2 yetki belgelerinden uygun türdeki yetki belgesinin istenilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte; kamu yararı gözetilerek, haksız rekabetin engellenmesi ve kaynak israfının önlenmesini teminen, KTY'nin 11 inci maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde, gerçek veya tüzel kişilerin; kamu kurum ve kuruluşlarına hizmet vermek üzere A1 yetki belgesi talepleri hariç olmak üzere, A1 yetki belgesi taleplerinin (tarifeli ve tarifesiz) ikinci bir talimata kadar karşılanmaması 19.01.2021 tarih ve 564 sayılı Bakanlık Makam Oluru ile uygun görülmüştür.

Diğer taraftan, bir kamu kurum ve kuruluşuna hizmet vermek üzere A1 yetki belgesi talep eden gerçek veya tüzel kişilerin, kamu kurum/kuruluşuyla yapılmış sürücülü taşıma hizmet sözleşmesini ibraz etmek suretiyle, KTY'de öngörülen tüm şartları sağlayarak Bakanlığımıza müracaat etmesi zorunludur.

Ayrıca, kamu kurum veya kuruluşlarının A1 yetki belgesi kapsamında düzenleyecekleri sürücülü taşıma ihaleleri için hazırlanacak şartnamelerde, ihaleye iştirak edecek isteklilerden öncelikle taşıma yetki belgesi/belgelerinin talep edilmemesi (ihaleye katılma şartı olarak aranmaması), ancak ihaleyi kazanacak istekliden, işe başlama tarihlerinden sonra olmamak kaydıyla, makul bir süre içerisinde yetki belgesini/belgelerini ibraz etmesinin istenilmesinin (ihaleyi kazananların ihale sözleşmesini Bakanlığımıza sunmaları suretiyle adlarına A1 yetki belgesinin düzenlenebileceği), kamu kurum veya kuruluşları tarafından yapılacak ihalelere katılım sayısının arttırılması ile serbest rekabet ortamının sağlanması yönünden faydalı olacağı mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınmasının zorunlu olduğu, A1 türü yetki belgesinin otomobille tarifeli veya tarifesiz olarak yurt içi yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verileceği, kamu kurum ve kuruluşlarına hizmet verebilmek amacıyla A1 yetki belgesine başvuranların kamu kurum/kuruluşuyla yapılmış taşıma hizmet alımı sözleşmesini Bakanlığa sunmalarının gerektiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca ihale dokümanı düzenlemelerinden araçlar için isteklilerin ihale tarihi itibariyle geçerliliği devam eden şikâyete konu A1 belgesine sahip olması gerektiği ve söz konusu belgenin yeterlik kriteri olarak İdari Şartname’de belirlendiğinden bu belgeleri sunmayan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin “46 Adet Muhtelif Araç ve İş Makinası Kiralanması Hizmet Alımı” işi olduğu, işin sürücüsüz olarak ifa edileceği dolayısıyla ihale dokümanında kaç adet şoförün hangi otomobiller için tahsis edildiği bilgisine yer verilmesinin veya sürücülü otomobil grubunun ayrı olarak belirtilmesi durumunun söz konusu olamayacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan Kurum tarafından yapılan yazışma neticesinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünden alınan cevabi yazı doğrultusunda, söz konusu ihalede kullanılacak araçlar için A1 türü yetki belgesinin yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin ihaleye katılımı daraltıcı nitelikte olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.

Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.